Mamuli No. 67
Title
Mamuli No. 67
extracted text
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
sanam ar Caqrebian imereTis odebi,
yovel axal weliwads marad momagondebi.
Sori gzidan mosuli, mama-papis jilagi ucxod ganaTebuli, patara CiCilaki.
ucxod ganaTebuli, sxvaze ar gasacvali:
mwvane suros foToli, kurkantelas marcvali.
uzarmazar odaSi muxis cecxli gugunebs,
bavSvi, gaocebuli, mxolod Sen Semogyureb.
dgaxar damSvenebuli qamar-xanjal-yawimiT,
rogorc TeTrCoxiani imereli ymawvili.
mamuls guli upirveles yovlisa!
1
foCiani kanfetic zed gasxia masrebad,
albaT, caSi Tu moxda Seni galamazeba!
uzarmazar odaSi muxis cecxli CaxCaxebs,
Zveli `mravalJamier~ aRebs yvela gasaRebs.
sulac ver gamigia, ra maxarebs, ras veli
ase Tvalgauryvneli, sixaruliT Tvalsveli,
mxolod Sen Semogcqeri, Seni Suqis mjera me,
Sori gzidan mosulo, varskvlaveTis mcenarev!
sanam ar Caqrebian imereTis odebi,
yovel axal weliwads marad momagondebi!
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
da me vigoneb
CaxlarTul Robes,
serebs Tovlians...
xmobda qaTami
guriis sofels,
yefda Tolia...
idga bermuxa
Ramis mTevari
TovlSi nabdiTa...
diliT misdevda
serze mwevari
nakvlevs nadirTa...
qari Tvreboda
RviniT naqebiT
grZneul maranTan...
Semodioda CiCilakebiT
CvenSi kalanda...
qarTuli gazeTi amerikaSi
meti gza ar iyo, isev RumeliT unda wasuliyvnen iolas. noemberi rom ganaxevrda
da civi wvimebi daiwyo, Tinam mamas sofelSi werili miswera: `mamaCemo, Sen genacvale, iqneb mand vinmesTan oTxi kubametri
(oTxi kubmetri giam ukarnaxa) SeSa Segvigulo, SabaTs an kviras gia Camova, fulsac
Camoitans da SeSas TviTon wamoiRebs~.
werili jer sofelSic ar egonaT Casuli, erT Rames, pirvelis naxevarze, Tinas
mama daadgaT Tavs,
- adeqiT, Svilebo, SeSa Camovitane da
maCveneT, sad Camovcaloo.
loginSi wamomjdarma Tinam WuWyuni daiwyo: - oo, isev Sen iwvale!..
mamam keTilad gauRima, - adeqi, adeqi,
Senc Caicvio! frTxilad mivida SviliSvilis sawolTan, raRaceebi uCurCula, mere
isev Svilsa da siZes miubrunda - Tbilad
CaicviT, - da maTTvis aRar daucdia, TviTon
Cavida Zirs.
Tinam da giam erTmaneTs Sexedes, giam
RimiliT gadaaqnia Tavi.
- ih, Senc erTi! - Tqva Tinam, bavSvs sabani gauswora, TavSali moixvia da Cqari
nabijiT daedevna ukve gareT gasul gias.
- ki, magram Sen raRad modixar, ra unda
gagvikeTo?
- Camoval, ra ginda?
giam mxrebi aiCeCa, Tinam marcxena mxarze
Camoado xeli, Tavi axlos miutana da ise
Cahyva kibeze.
dabla, SemosasvlelTan, kargad datvirTuli `gaz-512~ idga.
- es ramdeni CamogitaniaT, kacoo! - gaikvirva giam.
gadmovida Ceqmebiani mZRoli, jer gias
gauwoda xmeli, civi xeli, mere Tinas.
- xo ar damwardeba, Sviloo. Tu rame
dagrCaT, mezoblebs miawodeTo, - daamata
Tinas mamamac. giasac gaeRima, Tinasac. giam
Subli moifxana, manqanas irgvliv Semouara da Tqva:
- egreve CavzidoT sardafSi, dil-dilaobiT me davxerxav xolme, magaze kargi varjiSi meore ar arsebobs. Tinas mamam eWvianad Sexeda, - dasaxerxi fuli Tu ara gaqvT, me mogcemTo. arao, ras ambobo, - SeqanSemoqanda gia, - marTla Zalian minda, me
TviTon vxerxoo. Tinac abuzRunda, - nu
moigoneb xolme raRaceebso. giam Tavisi
gaitana, SeSa sardafSi Cazides da kedlis
Ziras aakokles, Tina mSvenivrad miexmara.
gia marTlac xalisobda. ho, SeSis Rirebulebaze xma ar amoaRebina Tinas mamam, maRlac ki ar ahyva, pirveli gakveTili maqvs,
Sviloo, unda movaswro da erTi-ori saaTi
waviZinoo, - daqoqes, wavidnen.
gias xerxi Sin hqonda, waiRo is xerxi,
dezertirebis bazarTan gaalesina, jojginebic gaakeTa SeSis dasadebad. Svid saaTze dgeboda, sardafSi Cadioda, xerxavda,
apobda, TviTonve amohqonda, Rumelsac TviTon
axurebda, mere mklavebs uCvenebda Tinas, naxe, rogor damebera kunTebio. Tinas sasiamovnod eRimeboda. ramdenjerme kargi xorcic iSoves, amxanagebi dahpatiJes, mwvadi
Sewves. yvelani naRvliani aRtacebiT aqebdnen
SeSas da mis cecxls.
- ara, Zmao, sul sxvaa namdvil nakverCxlebze Semwvari mwvadio!
locavdnen xeebis aRmomcenebel miwas,
foTlebis gamaxarebel cas. patara Tamuniac
ki sul `mwvads~ gaiZaxoda. magram erT saRamos gia Sefiqrianebuli dabrunda samsaxuridan. Tinam ver gaubeda ekiTxa, ra moxdao,
TviTonve Tqva, - xval mivlinebaSi mgzavnian mTeli oci dRiT da ar vici, rogor gaxvalT iolas uCemodo.
erTi piroba Tinac Sefiqrianda, mere
sveli xelebi ukan gaswia, akoca gias, Cveni
asaval-dasavalis gfhnybjhj,bs
ianvari, 2012 N67
dardi nu geqneba, me magari gogo varo. gias
cota guls moeSva, midga-modga, raRaceebs
dauwyo Zebna. sufras rom miusxdnen, iq daiwyes
angariSi, fuli rac hqondaT giasac da Tinasac, gia waiRebda (axla ukve aRaravis sWirdeba
axsna-ganmarteba, marto samivlinebo TanxiT
ratom ar SeiZleba qalaqidan gasvla), esec
ar iyos, iqneb bavSvisTvis kargi ram Sexvedroda. oc dReSi Tinas da bavSvs dasWirdebodaT, Tinas azriT, ocdaaTi maneTi, gias azriT
- sul cota, ormocdaaTi maneTi. es ormocdaaTi maneTi gias unda esesxa. deidas Tu ar
eqneboda, sxvagan usesxebda. mTavari SeSa iyo,
SeSas Tina xom ver daxerxavda da gaapobda.
oci dRis samyofis daxerxvas verc gia moaswrebda. gadawyvites, - samoci maneTi esesxaT
gias deidisgan. ormoc maneTs Tina daitovebda, TxuTmeti maneTiT SeSas daaxerxinebdnen,
2012
rezo inaniSvili
lamazi cremlebi
gamovida, imasac moewona, - iseTi papaa, mofereba mogindebao. da moefera kidec,
- RumelTan mobrZandiT, papilo, gaTbiTo.
- ara, Svilo, ara mcivao.
Tina mainc ar moeSva. maSin berikacma xerxi
kars ukan miayuda, fexebze yurebiT mivida
RumelTan, xelebi jer Soridan miuSvira, mere
zed daawyo. movida Tamuniac, dainteresebulma
Semouara irgvliv. berikacma gauRima,
- rao, patara qaloo!
Tamunia mibrunda da dedasTan gaiqca. giam
TeTri ocnebiT
Tvalebdavsebuli...
xuTi maneTic xvalve dasWirdebodaT.
gias Zalian enaneboda mxerxavisTvis misacemi fuli, magram Tan ukve is yoveldRiuri
farTifurTic mobezreboda, - davaxerxineb sul,
davawyob da movisvenebo.
wavida deidasTan, samoci maneTi moitana,
ormoci Tinas misca, oci TviTon Caido.
diliT, Zalian adre, rZis rigi rom daikava,
bazarTan airbina. mxerxavebi iq iyvnen, zogi
idga, zogic blis yoreebze Camomjdariyo. aiara,
Camoiara. erTi patara miyudroebuli berikaci amoirCia, Tan moewona, Tan es ifiqra, iqneb
rogor uWirs, magas xom sxva ar waiyvanso!
- wamobrZandebiT papao?
berikacs farajis saxeloebidan xelebi ar
gamouyvia, xerxi marcxena mklavze ekida, iseve
gayva. wavkiseli iyo, Svilebi da SviliSvilebi zogi saiT gahfantvoda, zogi saiT. giam
rZis rigTan cota moacdevina, rZe-mawoni aiRo,
mere isev erTad wavidnen. gia Cqarobda, zogjer
daaviwydeboda kidec xolme, moxuci rom misdevda, win gauswrebda, mere gaaxsendeboda da
Semcbari gadaxedavda. moxuci maincdamainc
did manZilze ar rCeboda.
pirdapir sardafSi ar Cauyvania, jer maRla
avidnen.
- naxe, rogori papa moviyvane, Tinao. Tina
karadidan arayi, puri, lori da yveli gamoiRo. arayi daasxa,
- papa, dilis madli Segewioso.
papam erTi piroba iuara, magram mere mainc
aswia Wiqa. ojaxi damiloceo! is erTic gauvso.
berikacma ojaxi daloca. Tamunia Sua karidan iyureboda, dainaxa, bednieri qali gagizardoTo. dalia. giam mesamedac moindoma
Wiqis avseba, magram moxucma sabolood iuara, Tinac gamoeqomaga, - kargi ra, gia, Senc
xom samsaxurSi xar wasasvlelio. maSin giam
sardafis gasaRebi moZebna da dabla CauZRva.
ar uvaWriaT. SeSis daxerxvis mazanda erTmac icoda, meoremac.
- TxuTmeti maneTi unda mogarTvaTo, Tqva giam. moxucma faraja gaixada. SigniT
ufro axlobluri ram ecva, Savi bambaziis
xalaTi, qamarSemoWerili, wvrili RilebiT saRZiramde Sekruli. aiRo SeSa, dado jojginebze; rbilad gadausva xerxi.
- wadi, Svilo, Sen nuRar moscdebi. me
davxerxav da davalageb wyobisado.
gia gaxarebuli amovida maRla, - ra molaRuriviT papa Semxvda, miawy-moawyo wignebi
da qaRaldebi, Casalagebeli Cailaga, Tinas
daubara, - adre aWame sadili, egeni, xom ici,
pirvel-or saaTze sadilobeno, da wavida.
Tinam kargi xarCo gaakeTa, wvrili Tavis
boloki daarCia, yveli daWra, erTi boTli
Sinauri Rvinoc dadga da moxucs ise gaumaspinZlda. berikaci amjeradac Cumad iyo,
Cumad Wamda, Rvinis dalevas sulac ar
apirebda, magram Tinac miujda magidas, Tamuniac gverdze moisva, TviTonac dalia, moxucsac daalevina. sufraze daxrili, maTlafaSi
ridiT kovz Cayofili papa kidev ufro moswonda, TeTri eklebiviT msxvili TmiT Semosili patara Tavi hqonda, Tmis yoveli Reri
cal-calke ubrwyinavda. Tinam kidev gaigo
misi, - umcrosi biWi avariaSi daRupoda.
Wiqa wauqcies, berikacs aRaraferi uTqvams
meti, aRarc Tina CasZiebia, Wamas morCa, qudi
aiRo da isev sardafSi cavida.
oTxis naxevrisTvis giam moirbina, - me
mivdivar da aba, Tqveni imedi maqvs, papa.
- wadi, Svilo, wadi, keTilad gataroso.
giam zezeulad waixemsa, SeSis dasaxerxi
fuli datova, col-Svili dakocna, wasvlis
win, rusul yaidaze cota xans dasxdnen,
Tamuniam ukve icoda, mama rom ,,moskovSi~
midioda da lamaz-lamazebi rameebi unda
Camoetana, magram mainc atirda. Tinam Zlivs
daawynara.
berikacma saRamomde xerxa, saRamos amovida, - cotaRa damrCa, Svilo, magas xval
gavxerxavo. Tinam sufris gaSla daiwyo.
- ara, Svilo, magis dro ar aris, Sin unda wavideo. maSin Tinam fuli gamoutana,
berikaci Seyoymanda, Tinam xelSi Caudo, waiReTo, waiReTo! berikacma madloba gadauxada, - dilaze Camoval da yvelafers movrCebio. wavida.
wavida da wavida. arc meore dilas Camosula, arc imis momdevno dilas Camosula,
arc imis momdevno kviras.
dabrunda gia mivlinebidan. gaigo es ambavi,
- ai, ese qna im Senma molaRvriviT berikacmao. dajda gantknarebuli. rogorRac gaugebrad iRimeboda. mere Tqva, - mainc ramdeni iqneba daxerxilio?
- naxevarze cota metio, - miugo Tinam.
maS, ici ra, Cemo magaro gogov, modi, Svidi
maneTis gulisTvis nu gavimetebT kacs, iqneb
ra mouxda, iqneb ra SeemTxva!
gavida kidev erTi kvira, kviraze metic.
erT dRes erTi dabali, xerxiani biWi movida ezoSi, axal-gazrda col-qmars kiTxulobda, patara gogo rom hyavT, SeSa rom
hqondaT sardafSia. mezoblebi maSinve mixvdnen, vinc undoda, wauZRvnen, miiyvanes, zaric
daurekes. Tinam gamoixeda.
biWi morcxvad alaparakda,
- papaCems Tqveni SeSa darCa dasaxerxi,
me movedi, unda davxerxoo. Tu daxerxili
gaqvT, rac gekuTvniT, fuli ukan unda
aiRoTo.
- papa? papas ra daemarTao?
- papa mokvda, xuTi dRea, rac davmarxeTo.
Tinam kars loya miado da ase gaSterebuli darCa. gamoixeda giam, imanac gaigo
ra ambavic iyo, aho, arao, rogor gekadrebaTo! magram biWma ar daTmo, - anderZad eg
damitova da unda Sevusruloo.
meti raRa gza iyo. CauZRva sardafSi.
biWma xexva daiwyo.
gia maRla amobrunda. Tina Sua oTaxSi
daxvda. giam xelebi kefaze Semoiwyo, - ai,
xom xedav, ra kaia, kargebi rom varTo!
Tinam gauRima. TvalebSi lamazi cremlebi edga.
2
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
aRmoCenaTa sabado
amerikaSi rom midixar, sul mcire, niutoni Tu ara, kolumbi mainc
unda iyo, Torem ver gauZleb amerikul stils.
iq Tu midixar imisTvis, rom
aRmoCeniliT datkbe, an aRmoCenils
almacerad uyuro, an kidev aRmoCenilisadmi Seni subieqturi damokidebuleba gamoxato, amerika SenSi
ar Semova da Senc ver gaiTaviseb
am axal samyaros.
kolumbamdec da kolumbis Semdegac es kontinenti sruliad sxva
cxovrebiT cxovrobda da cxovrobs,
vidre es Cveni afro-evraziuli
samyaroebi, civilizaciis samyaroebi,
civilizaciis mesaWed rom movnaTleT.
paradoqsebiT aris daxunZluli
amerika da konkretulad SeerTebuli Statebi. Cven Tavisuflebas
vswavlobdiT misgan rogorc saxelmwifoebrivs, aseve individualurs,
amis paralelurad samxreTis StatebSi gamZvinvarebuli iyo monaTmflobeloba, iqamde rasistuli diskriminacia TiTqmis mTeli meoce
saukunis ganmavlobaSi mZvinvarebda.
paradoqsia, ra Tqma unda, es faqtori da amis siRrmiseuli Seswavla aucileblad axal aRmoCenamde
migviyvans.
Stormebi da cunamebi bevrganaa,
magram amerikaSi is gansakuTrebuli gaqanebisaa, mas sivrce moepoveba Tavisufali, fantaziac amouwuravi aqvs. sivrcis usazRvroebas
flobs amerika.
mofiqreba,
gafiqreba,
gadafiqreba da
gadmofiqreba –
es wvrilmanebia, romelTa erTmaneTze awyoba-Sewyobis Sedegad mTeli amerikis fsiqika ixateba.
sigiJe sxvaganacaa, amerikis sigiJe
gansakuTrebulia.
mis sigiJeSi alogikuroba logikuradaa dalagebulic da ganlagebulic, SeuZlebelia amerikaSi
iyo, an amerikiT dainteresde da
sakuTari aRmoCena ar gaakeTo, iseTi,
rogoric sxvas aqamde ar uTqvams,
sxva aqamomde ar dafiqrebula.
es imitom ki ar xdeba, rom Sen
sxvaze gonieri xar da sxvaze ukeT
giazrovnia,
ara... Sen Sensas, Seneuls, Senmiers aRmoaCen, sxva Tavisas, Taviseuls, Tavismiers.
esaa amerikis specifika.
nodar dumbaZem is aRmoaCina, rom
amerika aRmoCenili daxvda, ufro
Sors mxolod im ubralo mizezis
gamo ver wavida, rom igi sabWoTa
mwerali iyo da es kliSe da damRa
suliT xorcamde sdevda yvelas.
iqneb ewada kidec CaRrmaveboda amerikas, magram politikurma koniunqturam amisi saSualeba ar misca.
mxolod amerikul xasiaTebis Taviseburebebze gaamaxvila yuradReba.
erTi ram udavo detali daiWira
paradoqsi amerikul fsiqikaSi –
`Tuki rames aRmerTeben da Tayvans
scemen amerikelebi, es aris - dro.
dro gaxlavT yovelives imis saTave,
rac me momewona da ar momewona am
qveyanaSio~.
kontrasti TvalsaCinoa, romelsac ver dafarav da damalav;
ai, aRmoCenac!.. amas yvelasgan
moiTxovs amerika, gulgrils aravis
tovebs, amitom yvela efloba mis
momxiblaobaSi.
xelovneba konstruqtivizmiT viTardeba axal samyaroSi, misi STagonebis wyaro geometriaa, sityvac,
leqsic,
naxatic,
musikac,
qandakebac, erTis sityviT, azri ixveweba
waxnagovani gziT, yovel waxnagze
TvalTaxedvis originaluri prizma
perspeqtivaSi iWreba, sicxades amrudebs da silamazemde dahyavs es
gamrudeba. silamaze am SemTxvevaSi pirobiTi cnebaa - anu visTvis
rogor.
esecaa: amerika Tavs araferSi
izRudavs grandiozulobidan dawyebuli umcires-uwvrilesobiT damTavrebuli. masSi Cadebulia araTu
erovnulobis muxti, aramed zogadad adamianis energetika Tavisi
daxvewili miswrafebebiT. es erTaderTi qveyanaa, sadac adamianTa nazavia da am nazavma Seqmna saxelmwifoc, sazogadoebac da kulturac.
is gvaiZulebs, viyoT adamianebi kosmopolitebi da ara nacia. amerikas iZulebaSic ar moepoveba badali, magram masSi gamoiricxeba agresia. mxolod nebayoflobiTi instinqti moqmedebs
gareSeze,
garemoze,
raTa Seqmnas garemoeba...
da qmnis kidec.
misi labirinTi miraJi araa, is
samwuxaro da sabedniero realobaa
erTsa da imave dros,
erTi da igive SinaarsiT da
erTi da igive xalxisTvis sazogadod da konkretulad.
yvela fenomeni da geniosi ver
iqneba, magram yvelasTan Tanabrad
midis amerikis yofacxovreba Tavisi
ucnaurobebiT. isini TavianT STabeWdilebebs roca hyvebian, aqamde
warmoudgenelsa da uTqmels amboben. amisi pirdapiri safuZveli
amerikaa.
sxvagan arsad ar aris ase uxvad
gabneuli aRmoCenaTa madani.
sxvagan arsad yofila oqros
cieb-cxeleba, garda amerikisa.
gana Tu oqro sxvagan ar moipoveba. gana sxvagan gamdidrebis
survili aravis hqonia,
magram es ucnauri fsiqozi adamianebs amerikaSi daemarTaT. didi
depresiac mxolod am axal samyaroSi moxdeboda.
gana sxvagan ar iyo ekonomikuri krizisi,
gana sxvagan ar iTrgunebodnen
umuSevrobiT xalxi,
es ucnauri grZnoba sxvagan arsad mouvidodaT, Tu ara amerikaSi.
sxvagan erebia, aq - adamianTa
nazavi, krebuli; ara brbo, aramed
sazogadoebad Camoyalibebuli sxvadasxva klasisa da inteleqtis mqone adamianTa erToblioba.
swored misi naRebidan warmoiSva
oqros cieb-cxelebaca da didi
depresiac.
drakonul kanonebs bevrgan iReben,
magram mSrali kanonis avtori Tu
avtorebi mxolod amerikelebi Tu
iqnebodnen. butlegerobaca da al’kaponeobac amerikuli msofmxedvelobis nayofia, Torem italiaSi
arc al’kapone iqneboda imad, radac
iyo, arc don korleonec...
Si imiT moxvda, rom isini winaaRmdegobis frontis erT-erT mowinave Zalad iqca. evropam aRiqva
jazi, rogorc Tavisufali samyaros
saukeTeso da progresuli movlena. rom ara amerika, SesaZloa jazi
arc ki dabadebuliyo.
evropas ase daemarTa –
kacs rom efxaneboda marcxena
yuri da marjvena xeliT ifxanda.
uamerikod fasi da Rirebuleba
daekargeboda jazs, viTom evropaSi ar Canda afrika ise, rogorc
amerikidan? es - sakiTxis meore
mxarea, aranakleb mniSvnelovani da
yuradsaRebi. sxvadasxva erebTan
urTierTobisas amiT ikveTeba adamianTa Tavyrilobis (da ara brbos)
azrovnebis
Taviseburi Tavisufleba,
gaTavisuflebuli –
TviT erovnuli marwuxebisganac.
Soris. simagre kibeebs ara aqvs,
haerSi hkidia yvela. aqedan gamomdinare, ar ici, romel kibes daeyrdno. imTaviTve safuZvelSi ibadeba eWvi, pirvelad sakuTari Tavis
mimarT, meored - garesamyarosadmi.
gagiZlebs?
Tu gaZlebazea saqme, is aucileblad gagiZlebs.
gimtyunebs?
amaze ki pasuxs verasodes ver
gascem, radgan qveynierebis magiur
wreSi trialeb. gamodis, gimtyunebs,
kibe ar gagiZlebs, saWiroeba Tu
moiTxovs. Tu arada, masze saxlkari rom aaSeno, aTaswleulebs gadaitans is Seni saxli.
am fsiqikiT izrdeba amerikuli
sazogadoeba. masSi zomierebis farglebSi erTgulebacaa da muxTlobac erTsa da imave dros, erTsa da
igive situaciaSi.
bis dros gadawva sakuTari saxlmuzeumi da oTxmoc wels gadacilebuli mxatvari Zlivs gadaurCa
sikvdils.
yvela eri, didi Tu patara, ase
Tu ise, am doziT Tu im doziT
fiqrobs omebze da omis Sedegad
gamoZerwili individebis gagmirebas
eweva, raTa momavali omebisTvis
stimuli miscen TavianT xalxs.
erTaderTi qveyana, romelic omebze
ar ocnebobs, es amerikis SeerTebuli Statebia. mas Tavi ar moaqvs
omebis gmirebiT, msofliom TiTqmis
araferi icis amerikis mier gadaxdil omebze da imaTze, vinc Tavi
gamoiCina am omebSi. orive msoflio omSi amerikis CarTva iyo
arc meti da arc naklebi qveynis
saerTaSoriso prestiJis saqme:
roca msoflio omobs, Sen ras
akeTeb am dros, mere ginda nadav`amerikis ubedureba is
gaxlavT, rom yvela iq
Casuls amerika Tavisi
aRmoCenili hgonia. Tqvenda
da Cemda sabednierod, me
igi aRmoCenili damxvda~
nodar dumbaZe
(`odisevsis dabruneba~)
evropis evrika -
America
da saerTod, kozanostras klani,
marTalia, italiuri dajgufebidan
modis, magram amerikuli mentalitetis nakarnaxevia da sxva araferi.
erovnuli kuTvnileba imTaviTvea
gamoricxuli. rom ara amerika da
amerikuli yofiereba, siciliuri
danaSaulebrivi jgufebi msoflio
movlenad ver gadaiqceoda. mas eqneboda mxolod lokaluri xasiaTi,
ukeTes SemTxvevaSi samxreT italias moicavda, uares SemTxvevaSi
mTels italias ar gascdeboda, ver
gascdebda, da mitom.
mxolod amerikam mianiWa mas
msoflio gaqaneba da fantazia, ramac Seqmna danaSaulebriv-efemeruli zesaxelmwifo, romelic aris
da arc aris da mas Tavisi kanonebi da wesebi gaaCnia. es fenomeni
erTian saxelmwifoebriv CarCoebSi
ver eteva...
da yvelaferi es amerikuli konglomeratis damsaxurebaa mxolod,
gaqanebaa amerikaSi kosmiuri simaRlis, siswrafisa da siRrmis.
axal samyaroSi adamianTa yofis
Tavisebureba gasaocar simaRleebs
aRwevs. fantaziis TavSeukaveblobam
adamianSi dabada zeciuri civilizaciisken miiswrafeba iseve, rogorc es bibliur epoqaSi iyo.
niu-iorkisa da Cikagos caTambjenebma, legendarulma empair da kraisler bildingis camdis aWrilma
arqiteqturulma saocrebebma adamianSi, da mainca da mainc amerikel
adamianSi zecisken swrafvis wadili daamkvidra.
es mere iyo iaponuri caTambjenebi da stalinuri nairsaxeoba
bildingebisa Svidgan gafantuli
mTels moskovSi. muxti babilonis
godolis gaumjobesebisa amerikidan
modis da sxvebma es idea aitaces
da ise aitaces, rom TviTonac daajeres sakuTari Tavi, rom am ideis
mesaZirkvleni TviTonve arian.
amerika ki guldamSvidebiT umzers am faqts, radgan icis, rom
mTels samyaros am caTambjenebidan
gadmohyurebs. iuri gagarini sxvaa,
nil armstrongma fexi daadga kosmoss. am simaRlidan samyaroc patara Cans da miT umetes adamianebic,
mxolod TviTonaa bumberazi da
diadi, araTu nil armstrongi, aramed mTeli amerika (SeerTebuli
Statebi).
cTomileba amerikelisTvis ar
arsebobs, mas es ase sjera da icis,
amerikuli TvalsazrisiT yvelaferi es sruli WeSmaritebaa. amitom
igi Tavs uflebas aZlevs erTdroulad iyos gulcivic da gulmowyalec caTambjenebis fsiqologiidan
gamomdinare. sxvasTan aseTi SegrZneba ar arsebobs, sxvisTvis qveyniereba patara araa caTambjenidan
ki ara, kosmosidanac rom gadmoixedos mainc.
Tavisufleba amerikaSi virusiviT gadamdebia.
ai, kidev paradoqsic –
yvelaze metad rom iyo gamZvinvarebuli zangebis diskriminacia,
swored da mxolod amerikaSi Seiqmna zangur folklorze dayrdnobiT amerikis samusiko savizito
baraTi - jazi.
aseTi ram mxolod aq SeiZleba
moxdes.
gana evropam ar icoda afrikuli musika, yuris ZirSi hqonda, magram am Tavisufali gaqanebis musikalurma Janrma mxolod iq amoxeTqa, sadac yvelaze metad sdevnidnen.
ar uSvela amerikeli TeTrkanianebis almacerad yurebam, jazma
yvelaze metad maTSi moaxdina realizeba, maTSi gaxda popularuli.
kafeebsa da restornebSi Camkvidrebulma musikam estradaze gadainacvla. zangebis cekva isev da
isev TeTrkanianma amerikelebma icekves, da mere rogor...
es Janri gadaiqca amerikul movlenad da msoflioSi aseTad gavrcelda. evropaSic gauCnda mimdevrebi, oRond mogvianebiT. svingi
evropuli kulturis Tvalsawier-
erovnulobaze Camovarda saubari, esec wamyvani Temaa amerikis
fsiqologiis TaviseburebaTa asaxsnelad:
rodesac vambobT `amerikao~, upirveles yovlisa CvenSi Cndeba SeerTebuli Statebis asociacia, arada amerikaa braziliac, peruc, argentinac, meqsikac, kubac, kanadac, Cilec,
panamac da sxva mravali.
`amerikidan Camovidao~, - rom
ityvian CvenSi, an - `amerikaSi wavidao~, - aravin ifiqrebs, rom
urugvaidan Camovida,
an paragvaiSi wavida.
arc erTi kosta-rikeli ar ityvis moWriT da lakonurad `me amerikeli varo~! igi aucileblad
Tavisi qveynis saxelwodebas moiSveliebs. evropelebic bevrni arian
da azielebic, afrika ukve gakvriT
movixsenie, arc erTi kontinentis
saxelwodeba ise ar auTvisebiaT
erovnul-saxelmwifoebrivi kuTvnilebis warmosaCenad, rogorc es
amerikis SemTxvevaSia (avstralia
ar ijerieba, im kontinentze erTaderTi saxelmwifoa, Tu ar CavTvliT okeaniis kunZul-saxelmwifoebsa da dominionebs).
amerikis SeerTebulma Statebma
Tavisi saxelmwifoebrivi arseboba
sul cameti StatiT daiwyo da
TandaTanobiT izrdeboda da izrdeboda. meqsikasTan 1848 wlis omis
Semdeg mniSvnelovani teritoriuli zrda ganicada, rasac mohyva
qveynis teritoriis naxevarze metis Sesyidva isev meqsikisagan.
aliaska ruseTisagan iyida da
praqtikulad amiT daasrula Tavisi
teritoriuli Camoyalibeba, Tu
ar CavTvliT samyaros sxvadasxva
mxareebSi ganlagebul arqipelagebze kunZulebis aTviseba-warTmevadabrunebas. amerikam, Tu ar CavTvliT meqsikasTan oms da ufro adre safrangeTis dominion kanadasTan
konfliqts, seriozuli saerTaSoriso omebi ar uwarmoebia.
iyo samoqalaqo omi 1861-65 wlebSi, magram esec erTgvari gamoZaxili iyo samxreTis Statebis aneqsiisa da is konfliqti logikuri gagrZeleba iyo meqsikasTan omisa,
radgan plantatorebis yofa-cxovreba da sameurneo wes-wyobileba
ar emTxveoda, da ufro sworad
rom vTqvaT, Zireulad gansxvavdeboda CrdiloeTis Statebis kanonebisgan. esec imitom, rom samxreTi
sxva iyo da CrdiloeTi sxva. samoqalaqo omic SesaZloa pirobiTad
vuwodoT am oms. marTalia, meqsika
ar Careula ucxo saxelmwifos
Sida politikur saqmeebSi, magram
guluxvad TanaugrZnobda samxreTis
Statebs da omis damTavrebis Semdeg bevr samxreTels misca TavSesafari.
msoflio omebSi amerikis monawileoba da misTvis alafis xvedriTi wili saarakoa, xazgasmiT SeiZleba iTqvas - orive omis Semdeg.
esec erTgvari paradoqsi da warmoudgeneli movlenaa msoflio istoriaSi - yvelaze naklebs ibrZvi
da yvelaze meti gergeba.
Tu iyideba msoflio,
me mas viyidi...
amerikis siZliere imaSi mdgomareobs, rom mas didi kapitali gaaCnia. am simdidriT mas erTdroulad SeuZlia msoflioc iyidos
da gaaufasuros mTeli Tavisi uZlevelobis miTi - simdidre, misi
avladideba mTels msoflioSia mimofantuli. aqamode es qveyana imitom dgas fexze myarad, rom pirvelyovlisa sakuTar Tavs akontrolebs.
me misi mdgomareoba maxsenebs
ucnobi avtoris erT graviuras,
sadac daxatulia kibeebi, romlebic
spiraliseburi principiT adis maRla. am dros yvelaze zeda safexuri yvelaze qvedaa da isev iwyeba aRmasvla dausrulebliv. sadaa
Tvalis tyuili, gamokveTili araa,
ise ostaturadaa mignebuli gardamavloba miraJsa da realurobas
(amerikuli fsiqologia
Tvalis erTi gadavlebiT)
(cnobisaTvis: is graviura amerikaSi Seiqmna, amerikelis xeliT, amerikisa da amerikelisTvis.)
yovelTvis daZabuli unda iyo,
raTa ar gaxde arasaWiro (sul
erTia visTvis). arasaWiroebs ki
Tavidan icileben nebismieri meTodiT, gaaCnia ra simaRleze dgaxar
da ra Zalis vardna sWirdeba kulisebSi mdgoms efeqtis mosaxdenad,
raTa SeniT wuTieri saWiroeba SeigrZnos da mere samudamod waxvide Tvalsawieridan,
Tundac cocxali da
Tundac mkvdari.
fenomeni unda iyo, msoflio movlena, raTa am safexurovan kibeze
yovelTvis maRal eSelonebSi idge
da Seni saWiroeba mudam iyos, iseTi
saWiroeba, rom ver Segelion. ar
unda arsebobdes Seni Semcvleli,
Seni msgavsic ar unda iyos, viRacas rom mouvides azrad, Segcvalon. Sen TviTonac ar unda gacvde
da ar unda ganmeorde. yovelTvis
formaSi unda iyo, ese igi ganumeorebeli. amis Semdeg yidva-gayidva
sarfiani iqneba SenTvisac da sxvisTvisac.
amerika yvelafers ar yidulobs,
es mis interesebSi ar Sedis. yvelaferi isedac Tavsayrelada aqvs
SigniT. amerika yidulobs saukeTesos, sadac didi azartia msyidvelobis. sxva SemTxvevaSi msoflio
margalitebi TviTon iswrafian axali samyarosaken, daarsebidan dRemde Sirma aqvs Statebs momxiblaobis, da mitom.
azarti metwilad saxifaTo TamaSebSi izrdeba, es ki amerikuli
konglomeratisTvis igive adrenalinia. ase Seisyides landau da
kapica, ainStaini jibeSi hqondaT
Casmuli (xazs vusvam meti efeqtisTvis sityvas - `hqonda~).
msoflios Sesasyidad meti raRaa
saWiro?! –
metropoliten-opera da metropoliten-muzeumi.
amerikisTvis mTavari sazomi erTeuli kulturasa da xelovnebaSi aris kosmopolitizmi. am principiT moxvdnen axal kontinentze
igor stravinski da giorgi balanCivaZe (SemdgomSi jorj balanCini). amerika ar zogavda saxsrebs,
raTa maTi Semoqmedeba moqceuliyo
amerikul kalapotSi – stravinskis
unda Seeqmna axali samusiko skola
gerSvinis magaliTze, xolo balanCins - amerikuli sabaleto sistema.
orTavem warmatebiT gaarTves Tavi dasaxul amocanebs.
gaqaneba - Tavdaviwyebamde, Tavdaviwyeba - srul amowurvamde... da
isev im kibis Sesaxeb - ar unda
amowuro Tavi da SesaZlebloba,
unda gasce, misce, rom miiRo da
Seirgo mTeli cxovreba, raTa fexqveS kibe ar Cagitydes, xolo is
kibe maRla da maRla asuli cTomilebaSi ar gadaizardos da dabla
ar aRmoCnde, imaze dabla, vidre
SeiZleba warmoidgino, dacemasac
da vardnasac azri ar hqondes imis gamo, rom orTaves ganxorcieleba SeuZlebeli iqnes.
arc ise unda moxdes, rom metismetad maRla axvide da ise maRla,
rom am kibis princi pi daarRvio,
Torem imTaviTve mizanSi iqnebi amoRebuli kenediviT, amerikaa es, da
mitom SeSlili,
SeSlili,
SeSlili msoflio.
salvador dali miiwvies amerikaSi, misi sigiJis imedi hqondaT,
magram igi katalonieli aRmoCnda
da umarTavi gaxda, mas ar akmayofilebda iseTi kibe, romelic mudam
erT simaRleze amyofebda. mas surda ukvdaveba araTu mxolod gadataniTi mniSvnelobiT (es mas garantirebuli hqonda), aramed misi fiziologiuri mniSvnelobiTac. galas sikvdilis Semdeg gaumZafrda
es SegrZneba da alqimias mietana
mwyurvalsaviT. es kidev amerikis
miRma moxda, kadakesSi. albaT cde-
li sxvis sisxlze da naomarze?
amitom Senc unda iomo, raTa ukeTesi sargebeli naxo.
waioma da naxa kidec sargebeli, imaze metic, vidre TaviT fexebamde omSi gadavardnilma qveynebma,
gamarjvebulebmac da damarcxebulebmac. amerika swored sabazro
ekonomikis moTxovnaTa gamo CaerTo am omebSi, Tanac maSin, roca
yvelaferi gadawyvetili iyo.
perl-harboric ki provokacia
iyo mxolod imisTvis, rom gaemarTlebina Tavisi CarTva omSi. paradoqsia isic, rom qancgawyvetili
evropa alafad Cauvarda or did
zesaxelmwifos - ssr kavSirisa
da amerikis SeerTebul Statebs.
xirosima da nagasaki mxolod
mecnierTa warmatebuli msyidvelobis demonstrireba iyo da sxva
araferi. iaponia atomuri bombebis
gareSec faqtiurad damarcxebuli
iyo. viRacam SeiZleba ifiqros, rom
es iyo perl-harboris gamo revanSi. vinc amas fiqrobs, man ar icis
ras niSnavs es sityva.
erTis mxriv faqtobrivad damarcxebuli iaponia yvelas winaSe
marto darCenili;
meores mxriv faqtiurad udanakargod gamovlili Statebi.
danakargi rogorc teqnikaSi, aseve cocxal ZalebSi, ra Tqma unda
hqonda amerikas, magram raodenobrivad da miTumetes procentulad,
zRvaSi wveTia imasTan SedarebiT,
rac dakarga, Tundac inglisma da
espaneTma, romelTa teritoriebsac
ar Sexebia es omi, raRa vTqvaT
maSin poloneTze, safrangeTze, avstriaze, igive ruseTze.
ruseTisaTvis prestiJis saqme
iyo iaponelTa damarcxeba, ai, revanSi - port-arturisa da cusimas
Semdeg.
amerikisTvis revanSis sakiTxi
ar mdgara, radgan TviTonve moawyo provokacia da iaponias sxva
araferi darCenoda, Tu ara dasxmoda amerikelTa samxedro bazebs
wynari okeanis patara mikargul
kunZulebze. miTumetes gamoZiebam
daadgina, rom winaswar icoda amerikis mTavrobam am samxedro bazebze
Tavdasxmis Sesaxeb da Sesabamisi
reagireba ar gaakeTa.
amerikas SeiZleba unikaluri iaraRi hqondes, SeiZleba mis teqnikas badali ar moepovebodes msoflioSi, magram es imas ar niSnavs,
rom man omi icis. es `qariSxali
udabnoSi”-s saomarma operaciamac
cxadhyo. is, rasac omi hqvia, mas
aseTi omi ar uwarmoebia. erayic
sakmaod susti mowinaaRmdege gamodga. amerikam saukeTesod icis
piaris teqnologia da rogor mospos am iaraRiTac mowinaaRmdege,
Tundac mteri.
ybadaRebuli varskvlavuri omebi
briyvi rusebisTvis zedgamoWrili
iyo da imdeni hqmnes am saldafonebma `tugadumebma~, rom sakuTari
saxelmwifo daangries. ai, amerikis
siZliere raSi gamoixata. man daupirispira Wkua-goneba uxeS Zalas
(rusuli gamoTqmaa - Zala gvaqvs,
Wkua ar gvWirdebao).
sxva qveynebisgan gansxvavebiT amerikas SeuZlia saukeTesod iTamaSos omobana da moigos, Tu saWiroa gaimarjvos am TamaSSi ise,
rom es TamaSi ar gadazardos cxel
omSi. mas pacifistis didi intuicia sWirdeba, sWirdeba gamZleoba,
nebisyofa da zomierebis SegrZneba,
raTa ar ahyves azarts da vnebaTaRelvas.
es mxolod amerikels SeuZlia,
sxva amas ver SeZlebs, radgan cduneba didia TamaSis namdvil omSi
gadazrdisa. ruseTi gvian mixvda
civi omis siveragis princi ps –
amerikis mizani ar iyo omi, ruseTi miiswrafoda omisken. ase iyo
karibis krizisis drosac, ase iyo
varskvlaveTis omebis drosac. kenedi rom ar moeklaT, vietnamis sircxvils Tavidan aicdenda amerika,
Sav laqad rom azis mis axlo wa-
rsuls.
piaris warmoebaSi CarTulia sazogadoebis yvela fena, gansakuTrebiT kulturisa da xelovnebis
warmomadgenlebi. amisTvis ar izogeba araferi – teqnika, saxsrebi, inteleqtualuri Zala. bevrgan noyieri niadagi xvdeba, bevrgan agresiis gamomwvevia.
amerikis cxoveli interesi swored im agresiazea, radgan misma mecadineobam raRac nayofi gamoiRo.
aseT dros agresiis gamomwvevi
elementebis dozireba matulobs,
Sesabamisad agresiac matulobs.
dabolos, hoi, saocrebav, yvelaferi misia – is Sxamis wveTi misTvis
malamod gadaiqca ucxo niadagze
da fexi moikida, gaibrjna sazogadoebaSi da dasayrdeni hpova amerikulma azrovnebam. amis iqeT yvelaferi drois ambavia. Semdeg saqmeSi erTveba kapitali - vin ra monacemebiTa da ra fasad iyideba.
gasayidi bevri gamoCndeba, bazari
didia, ra nivTi da saqonelia, rogor gamoiyenebs amerika mas ise,
rom danaxarji amoiRos kidec da
mogebac moitanos amavdroulad.
politika biznesmenis gaTvlaa
da sxva araferi, biznes-gegma am
SemTxvevaSi winaswar ar iwereba,
radgan aq saxifaTo ZalasTan gvaqvs
saqme - moTvinierebul Tu mosaTvinierebel mtacebel cxovelebTan.
cirkSi amis ostatebi mravlad
arian, cxovrebasa da politikaSi
ki naklebad. xolo vinc arian, isini
kulisebs miRma arian da ar saWiroeben afiSirebas, saSiSia, da mitom. sxva araferi momxdara e.w.
`perebeJCikebis periodSi~, aReb-micemoba iyo yvelaferi da usazRvro
moTmineba.
warsuls Cabarda is dro, roca
bambukis SubebiT SeiaraRebul naxevradtitvel aborigenebs esxmodnen
Tavs Tofiani iankebi. dRes amerika sxva qveyanaa, Tu mogwons iseTi,
rogoric aris, miiRe Tu arada,
aravin gaZalebs, iyavi SenTvis da
icxovre Seni wesebiT.
xolo Tu moxval amerikasTan
samegobrod, is upirobod unda miiRo, unda aRiqva da bolosdabolos
unda Seiyvaro iseTi, rogoric aris.
es misi arc uaryofiTi Tvisebaa
da arc dadebiTi, es misi arsi da
bunebaa, misi wyurvili, SimSili
da pirdapiri moTxovnileba.
adamiani Tu giyvars, unda giyvardes mTlianobaSi, ara marto xeli,
an fexi, an yuri, an Tvali, an cxviri,
aramed mTlinoba. asevea amerikac.
es aris adamianTa konglomerati
da ara eri. amitom unda moeqce
mas, rogorc adamians.
ers dadebiTi da uaryofiTYTvisebebi gaaCnia da SeiZleba erTi
romeliRac Tviseba meorisgan gamoyo, erTi metad mogwondes, vidre meore, erTiT amayobde da meoreTi
grcxvenodes.
amerika ase araa - is mTlianad
unda giyvardes, an gZuldes. Sualedur gamosavals ubralod ar
gitovebs es qveyana. mas TiTqmis
ar gaaCnia warsuli, saukuneobrivi
tradicia (mxedvelobaSi ar maqvs
samoqalaqo wes-Cveulebebi, romlebsac, ukeT gasaazreblad tradicias
veZaxiT).
mas gaaCnia awmyo, romliTac sazrdoobs, SeiZleba iTqvas, maradi
awmyo, romelsac wlebi emateba.
albaT yvela axalSeqmnili imperiebi Tavis droze aseTebi iyvnen
(mxedvelobaSi maqvs romis imperia
da bizantia, romelTa namsxvrevebis
raRac wili ulufa amerikaSi kolumbma da kolonizatorebma Caitanes). niSandoblivia, konsulebic
arCeviTni iyvnen romSi, keisrebs
jari irCevda. tradiciuli monarqia romSi TiTqmis ar arsebobda.
amerikaSi xom sasacilod ar
eyofaT mefeebze meocnebeni, darwmunebuli var, sagiJeebSic ki ar
iqnebian am ideiT Sepyrobilni.
amerikaSi gaoreba ar arsebobs
arc fiqrebSi, arc grZnobebSi, arc
fsiqikaSi da rac mTavaria arc
saqmeSi. saqme pirdapir enTuziazmiT ar iwyeba, saqmisTvis saWiroa
Sesabamisi codna-ganswavluloba,
janmrTeloba da mtkice fsiqologiuri momzadeba, ekonomikuri uzrunvelyofa yoveldRiurobisa, rac
amyarebs ukeTesobisaken swrafvasa
da mizandasaxulobas. Tu qarizma
gaqvs da Tan xar fanatikurad Seyvarebuli saqmeze, geZleva moqmedebis sruli Tavisufleba, raTa iRvawo keTilsindisierad.
amerika mxolod revoluciuri
Zvrebis qveyanaa, miuxedavad amisa
misi ambicia antirevoluciuria.
mas SeuZlia daTesos bunti yvelgan
da ara sakuTar wiaRSi. esec misi
xasiaTis unikalurobas usvams xazs
- Tanac maSin, roca amerikaSi gabatonebulia burJuaziuli wyobileba. XX saukunis dasawyisSi verc
es qveyana gadaurCa socialistur
gamosvlebsa da gaficvebs, muSaTa
profkavSirul moZraobebs, magram
yvelafris miuxedavad is darCa
komunisturi samyaros polusur
saxesxvaobad. man saukeTesod moaxerxa masebis dakmayofileba (uxeSad rom vTqvaT mosyidva-Sesyidva)
da amiT gadaarCina Tavisi qveyana
gawiTlebas, an gaWrelebas. is calsaxovnad miiswrafoda mSvidi bazrisken. an icoda, rom mRvrie wyalSi kargad iWireboda Tevzebi. amis
naTeli dasturia revoluciis eqsporti mxolod imisaTvis, rom
TviTon gamoemuSavebina antirevoluciuri imuniteti. amis naTeli
dasturia gasuli saukunis meore
naxevridan laTinur amerikis qveynebSi momxdari revoluciuri, an
kontrrevoluciuri saxelmwifo
gadatrialebebi. saTaveSi Tu erTgan komunisturi samyaro idga, mis
sapirispiro kontrmoqmedebaTa mo-
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
3
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
Tave amerika iyo. erTaderTi, sadac
amerika da ruseTi SeTanxmebulad
moqmedebdnen, saqarTvelo iyo.
reklama zemoqmedebisTvis
yvelaze uwyinar SemTxvevaSic
ki axali samyaros axali goneba
mimarTavs reklamas – maSinac, roca
raRac produqciis av-kargianobaze saubroben da surT am produqtis gayidva (fass ara aqvs arsebiTi da gadamwyveti mniSvneloba),
roca surT adamianis warmoCena... erTis sityviT, roca surT
raRac.
ibeWdeba bukletebi, saxlebsa da
quCebSi ifineba TvalismomWreli
banerebi da moZravi sareklamo dafebi, televizorebSi gadacemebs Soris CarTulia teqsturi reklamebi,
Tu klipebad gadaRebuli sareklamo rgolebi, iqamde, Cveulebriv adamianur saubrebSic ki xandaxan daiWer arapirdapir reklamas. adamianTa tvinebSi vaqcinirebulia es
fenomeni, didfasiani da uRirebulo. esec erTi mxarea yidva-gayidvisa.
mTavari mizania masebis yuradRebis koncentrirebis gamomuSaveba
raRac erT konkretulze - pirdapiri TqmiT, Tu arapirdapiri miniSnebiT. saWiroebis SemTxvevaSi
`ZlierTa ama soflisaTa~-s ecodineba, rom xalxis goneba momarTulia yvelafris Sesasrutad, rasac
ki moindomebs is Zlieri.
reklama marTuls xdis xalxs,
marTvadi xalxi ki amerikis Zalaa,
amerikis da ara xelisuflebis.
iqamde, xelisuflebac ki erTpirovnuli araa am qveyanaSi, amiT gamoricxulia xelisuflebis uzurpacia. im mravalTaTvisac ki, visac
Statebis marTvis sadaveebi uWiravs
xelT, imaTTvisac aris reklama
wamali, gaaCnia wamlad gamoadgeba,
Tu sawamlavad.
niqsons, magaliTad, sawamlavad
gamoadga voTer-geistis saqme, klintoni wamal-sawamlavis zRvarze
idga. ase rom, am qveyanaSi indulgencia aravis aqvs. amiT mosaxleoba
mSvidad aris, radgan yovlismWvreteli Tvali (erTdolarianis kupiurze rom aris gamosaxuli) yvelafers uyurebs, yvelafers amCnevs
da amitom yvela frTxilobs.
amerika, demokratiis burji saxelmwifo, ar SeerTebia sikvdiliT
dasjis sawinaaRmdego evropul konvencias, amitom frTxilobs yvela
amerikaSi, raTa eleqtro-skamze ar
moxvdes
didi Tu patara,
qali Tu kaci,
maRali Tu dabali,
msuqani Tu gamxdari.
yofila SemTxvevebi, roca udanaSaulonic dasjilan da amis gamo amerika sindisis qenjnas ganicdis. asec momxdara - simarTle
ver dadgenila mkvlelobisa da
gamoZiebis yalbi Tu cru (nebsiT
Tu uneblied) mtkicebulebis safuZvelze udanaSaulo gamxdara
marTlmsajulebis msxverpli (aba,
viRac xom unda dasjiliyo samagaliTod).
ase iyo muSa-poet jo hilis
saqme, italieli muSa-emigrantebis
nikolo saqosa da barTolomeo
vancetis gaxmaurebuli procesebi,
col-qmar rozenbergebis `Sekerili~ braldebebi da gasamarTleba,
Cikagos pirvelmaisobis gaficvamanifestaciebis organizatorTa sadamsjelo saqme.
zogierT SemTxvevaSi Tu kanoni
ar aRiarebda maT braleulobas,
iqmneboda specialuri kanonqvemdebare aqtebi maT dasasjelad...
da sjidnen...
da klavdnen...
es ukve iyo gansakuTrebuli jiSis reklama, sadac adamians unergav
agresias, romelic unda akontrolo Sen da mxolod Sen. erTi Secdomac da amerika yvelaze adre
miiRebda socialistur revolucias. zust gaTvlas da gonebis zedmiwevniTi daZabvas moiTxovda agresiuli reklama, magram risTvis iyo
is saWiro?
yovel SemTxvevaSi qveyanas xalxis aseTi ganwyoba ar waadgeboda,
magram erTia – eqnebodaT kanonis
SiSi, ara adamianebis (romlebic
qmnian kanons), aramed TviT kanonisa. amitom yvelani unda yofiliyvnen frTxilad, raTa ar gaeziarebinaT im sikvdilmisjilTa xvedri.
es kanonis uzenaesobis reklama
iyo cocxali suraTebiT. magram
vis sWirdeboda udanaSauloTa
sisxli?
aq ukve myari pozicia hqonda
marTlmsajulebas –
daarRvie kanoni? daisjebi...
ax, ar dagirRvevia?... ai, amis mere wamova SeTiTxnil-Sekowiwebuli braldebebi. sasamarTlo ar
dagisvams kiTxvas `ratom~. iqneb
amis miRmaa TviT marTlmsajulebis
danaSaulebrivi qmedebiT gamowveuli agresia, an danaSaulis provocireba.
amis gamorkveva ki saxelmwifos
interesebSi aramc da aramc ar
Sedis. es amerikis ganvlili gzaa,
axla am meTodebs nergaven meoradi moxmarebis qveynebSi, magaliTad,
iseTSi, rogoric saqarTveloa. amerikaSi yvelaferi es maRal doneze keTdeboda da Tanac profesionalebis mier, saqarTveloSi igives
akeTeben gulis amrevad, lamazad
rom vTqvaT, garewrebi da kacismkvleli zombebi. isedac samarcxvino warsulis mqone milicia-policias axla daemata es amazrzeni
kanonieri yaCaRebi. esec didi pativia maTTvis, oriod sityviT rom
movixsenie isini am statiaSi, ra
Tqma unda, mxolod SedarebisaTvis,
Tu rogori daxvewilia amerikuli
piar-azrovneba kanonisa da samarTlis mxriv, Tundac Tavis ukanonobasa da usamarTlobaSi.
amiT amerikelebma TavSi Caides
wesad, rom qveyanas ki ar unda
ebrZolo, Tu sabrZolia, aramed unda
Seecado, kanoni daxvewo da metad
keTilSobili gaxado im Seni protestiTa da gaficva-manifestaciebiT, radgan konkretul adamianebTan
amerikelebs saqme ara aqvT. amitom
ar gaiZaxian yovel oTx weliwadSi erTxel `gadadeqi, gadadeqio~.
is, vinc unda gadadges, icis kanoni da roca dro mova, aucileblad
wava saxlSi da qveyanas ar Seyris
lanZRva-ginebad, arc imas moindomebs,
kanonma erTi kabinetis kari dauxuros da jibis kanonis wyalobiT
meore kabinetSi dajdes, raTa mere
da mere isev is daketili kabinetis kari Seangrios e.w. arCevnebis gziT.
es amerikaa, aq aseTi yalTabandoba ar gaWris!
sityvam moitana arCevnebi da
anazdad maxsendeba mark tvenis erTi
patara iumoristuli novela `gubernatoris arCevnebi~. am nawarmoebSi mTeli sicxadiT warmoCnda
reklamisa da antireklamis pirdapiri Tu iribi xasiaTi, romlis
mTavari mizania daasamaros mowinaRmdege yvela meTodiT, garda omisa da metoqis fizikuri likvidaciisa. mowinaaRmdegeebi ar Takiloben omis arc erT meTods, garda
TviT omisa –
esaa SantaJi,
daSineba,
diskreditacia,
dezinformacia...
am meTodebs iyeneben omis warmoebis win, raTa Semdeg xel-fexi
gaexsnaT sabrZolo manevrebis dasawyebad. am SemTxvevaSi ki yvelaferi mTavrdeba maSin, roca mowinaaRmdege gzidan iqneba Camocilebuli. am brZolaSi mxolod nebisyofiani kaci Tu gaimarjvebs, radgan
es aris nervebis brZola.
Tu sadme rame gikeTebia, ukuRma
gadatrialebuls mogarTmeven,
Tu sadme rame gifuWebia, gaasmagebuli doziT mogaxlian cxvirSi,
Tu sadme rame SegSlia da waborZikebulxar, Tavs manam ar daganebeben, sanam ar gaiSxlarTebi, an
kapitulacias ar gamoacxadeb.
iwvi da idagebi Sensave namoqmedar-umoqmedarSi, rac ar yofila
isic iqneba da iseTic, aTi cxovreba
rom gecxovra, verasdros moifiqrebdi.
aq mTelis sicxadiT moqmedebs
masaze zemoqmedebis teqnika. ra koeficientiTaca xar saSiSi mowinaaRmdegisTvis, im doziT gebrZvian
yvelgan, sazogadoebis yvela kuTxekunWulSi. es wesi da kanoni ki
urRvevi da xeluxlebelia - gamarjvebulebs ar sjian.
Tu yvelafers gauZeli da Tanac
ise, rom gaimarjve, Seni pirveli
mlanZRveli Seni pirveli maqebari
gaxdeba ise, rom ukan arc ki moixedavs da arc Sercxveba sakuTari namoqmedaris. misi ra wava, Tu
ara kalami da laparaki.
gamarjvebuli memkvidreobiT Rebulobs xalxze zemoqmedebis yvelanair saSualebas da saWiroebis
SemTxvevaSi isic iyenebs amas sruli datvirTviT. es moinaTleba
Semdeg demokratiad da modaSi axalSemosuli sityviT `gamWvirvalebad~.
raRac SemTxvevaSi TvalSi nacris Seyra cudi qmedeba ar aris.
adamianTa masis sakontrolod, maTglobalur azrovnebaze xelmisawvdomobisTvis zedgamoWrilia ase
moqceva. vinc gaRiziandeba, isini
cotani iqnebian da maT mxolod
statistikosebi daTvlian, sxvebi
ki mSvidad iqnebian imiT, rom ecodinebaT, raoden kargad da warmatebulad midis saqme,
da rom isini umravlesobas warmoadgenen, xolo vinc ase fiqrobs,
TiTze CamosaTvlelni da sabraloni
arian, aravin isurvebda maT ususur
poziciaSi yofnas.
aq Cven sazogadoebis saukeTeso
da naRebi nawili varT, vinc vazrovnebT da viRwviT. isini ki koWebSi
gviyureben, rodis waviqceviTo. TumcaRa, ar unda gavuwyreT maT da
qvebiTac ar unda CavqoloT isini
(ise ki Rirsni arian), rac ar unda iyos demokratiaa... da es tonusia cxadi miznebis pirnaTlad SesrulebisTvis.
statistikac reklamis erTgvar
saxeobad aqcies. is sxvadasxva saxeobad aris dayofili, magram erT
mizans emsaxureba: daamSvidos masa
da daTrgunos ukumoazreni, raTa
Zala ar moikribos samoqmedod, Tanamoazreebis povna rom sicocxlisa da janmrTelobisaTvis saSiSi
gaxdes.
vis unda da vis awyobs areuli
qveyana?!
anarqia da anarqistebi, axla ukve
teroristebic warsuls Cabarda im
pirvel pirvelmaisobebTan erTad.
undodaT rvasaaTiani samuSao
dro? - miiRes,
undodaT SabaT-kvira gamosasvlel dReebad gamocxadebuliyo?
- miiRes.
aba, sxva vis ra problema aqvs,
davTvaloT, SevajeroT, SevajamoT,
davajgufoT da maT Sen ki ara, me
movuvli. Tu ukeT ginda qveynis
marTva, arCevnebi yovel oTx weliwadSi imarTeba, amomrCevlebs Tavs
ar davaviwyebT.
gakeTdeba?
gakeTdes,
mogindeba?
mogindes,
magram amerikisTvis yovelTvis
unda darCes erTi iseTi patara
vakuumi, romelic daukmayofileblobis grZnobas gamoiwvevs. im sica-
rielis Sesavsebad unda daiZres
mTeli tvinebi, Zala da Zalisxmevani, magram ar unda Seivsos da
xeluxleblad darCes. is maradi
ocnebad unda darCes mosaxleobis
SegnebaSi, romelsac yvela Tavis
saxels daarqmevs, magram iqneba mxolod imisTvis, rom qveyanas gaaCndes interesi arsebobis.
simdidre da dovlaTi aris,
siZlierec RmerTis wyalobiT
aris,
sididec, ra Tqma unda,
simravlec amasTan erTad.
okeanidan okeanamdea gadaSlili,
msoflio politikas warmarTavs. meti aRaraferi darCa sruli
keTildReobisTvis da romis imperiasaviT mconarebaSi rom ar Cavardes qveyana da amiT Tavi ar daiRupos, is vakuumi unda arsebobdes
- daukmayofileblobis.
aba fuli raSi daxarjon,
arCevnebi risTvis moawyon,
xmebi risTvis daTvalon,
statistikuri gamokiTxvebi risTvis ataron,
Tu raRac patara mizani ar iqna
imisTvis, rom amxela organizmma,
romelsac amerika hqvia, ikvebos
da igi moZraobaSi movides. axali
da axali ideebiT Sevseba ki ara,
is unda iyos miuRweveli yovelTvis.
amerikaSi yvelaze metadaa sarwmunoebrivi Tavisufleba - visac
ra unda, rogor unda, isa swams da
ise swams, arian uRmerToebic (amas
qarTuli sityvis gamZafrebuli
mniSvnelobiT ki ara, pirdapiri
mniSvnelobiT vgulisxmob. am gagebas saerTaSoriso sityvad miesadageba `aTeisti~). uRmerToebi araTu
imis gamo arian, rom raRacisTvis
(Tundac es raRac idea iyos) ar
swamT da Semecnebuli TviTSegnebis gamo ar iziareben sarwmunoebriv principebs. ara, maTSi mxolod
gaucnobierebeli instinqti da Tavisuflebis aRqma moqmedebs.
maT ician, rom religia yoveldRiur yofacxovrebaSi SemoiWreba
da raRaciT SeboWavs, raRac saxis
akrZalvebs daadebs, raRac Cvevebsa
da Tvisebebze uars aTqmevinebs. vinc
ver axerxebs raRac daTmos sarwmunoebis gamo, isini xdebian swored
aTeistebi. arian iseTebic, romlebic
ama Tu im seqtaSi eZeben TavisTvis
xelsayrel pirobebs da Tu ipovian aseTs, mxolod im religiur
gaerTianebaSi wevriandebian. maTTvis
arc esaa didad xelsayreli, magram
erTgvari modaa, Sirmaa maTTvis sarwmunoebrivi Seferiloba. maT qadagebebze metad sareklamo abrebisa
sjeraT, radgan reklama TiToeuli
amerikelis cxovrebaSi myaradaa
fesvgadgmuli.
nebismieri tyuili, nebismieri
crudapireba reklamis saxiT warmoCenili, amerikelisTvis dasajerebelia. iqamde, zogierTi samisionero moRvaweoba reklamis donemdea
dayvanili. es SesaniSnavad aRweres
amerikulma komiqsebma 50-ian wlebSi. zogjer is sicariele uRmerTobaa swored... da eZeben amerikelebi RmerTs yvelanairi xerxiT
– tragizmiT Tu komizmiT, sarkazmiT Tu ironiiT, magram eZeben, ase
vTqvaT, sareklamo fsiqologiiT.
ggonia reklamis afiSebidan gadmova ufali da TavSi Cagaxteba.
saswaulebic aseTad warmoudgeniaT
amerikelebs – rogoricaa, magaliTad,
triuki da fokusi. amis iqiT Segneba ar iZabeba. radgan yoveldRiurobis simZime gantvirTvas iTxovs
da ara gadatvirTvas. es aris, rom
survili RvTisnierobis SemorCenilia amerikul fsiqikaSi da amitomaa esoden mravlad seqtebi da
religiuri gaerTianebebi.
politikuri istebliSmenti ZiriTadad konstituciiTaa da damoukideblobis deklaraciiT sargeblobs, radgan bibliac esaa maTTvis,
yuranic, Talmudic da yvela sxva
religiuri Tauri wigni. ra Tqma
unda, yvela religiuri dogmatis
krebulia amerikis SeerTebuli
Statebis uzenaesi sakanonmdeblo
aqti da saxelmwifoebriobis pirveli dokumenti. Tomas jefersonis
Sedgenili teqsti ikiTxeba rogorc literaturuli manifesti da
ara rogorc politikuri ganacxadi.
es romantikaa, Taviseburi mizandasaxuloba, da ara saerTaSoriso samarTlidan gamomdinare mSralad konstatirebuli deklaracia,
is amerikeli mkiTxveli sazogadoebis sulieri Rirsebisa da grZnobaTa aRfrTovanebis gamovlinebaa.
iqneb reklamac aqedan iRebs saTaves?!
dabolos, TamaSi da garToba, uikendebi da sanaZleos dadebebi amerikelisaTvis rjulze umtkicesia.
statistikurad, ar vici, vin rogori kmayofili rCeba TamaSoba-garTobebiTa da sxva misTanaTi, magram
wagebuli namdvilad ar arian, Tundac dadebulma fsonma ar gaamarTlos. man imTaviTve icis, ramdeni
unda daxarjos, raTa garToba ar
Caimwaros. igi TrobaSic fxizeli
unda iyos. misTvis sruli gaTiSva mTeli erTi RamiT sikvdilis
tolfasi iqneba. simTvraleSic ki
ar unda mowydes mTavars - amerikis erTian did qvabSi xarSvas
yvelasTan erTad, koleqtiurad. es
ki erTgvari cxovrebis duRilisgan
miRebuli adrenalinia da rac ufro erTvebi, ucxoelic ki, am duRilSi, vTqvaT emigraciis pirvel wlebSi, miT ufro metia azarti imisa,
rom gaxde idealuri amerikeli.
miTiuri el’dorados
realuri saxe
SemTxveviTi ar yofila is faqti, rom swored axal samyaroSi
daxvdaT kolonizatorebs miTi el’doradosi da TviTonac gaamuqes
da gaamravalferovnes oqros kacis
mniSvneloba. mTeli evropa Seisruta amerikis kontinentma, misi inteleqtualuri potenciali, muSa xeli, kriminaluri samyaro, erTis
sityviT beberma samyarom daiwyo
mSobiaroba axali samyarosi da
axali sazogadoebrivi formaciis. am saqmeSi espaneli da portugalieli zRvaosnebi aqtiurobdnen,
mas odnav CamorCebodnen frangebi,
sruli autsaiderebi ki italielebi da ingliselebi iyvnen.
mTeli XVI-XVII saukuneebis
ganmavlobaSi mimdinareobda axali
miwebis aTviseba da sazogadoebriv
yofierebaze dafiqreba,
raTa amerikas tonusi mieca volterianizmisTvis,
raTa aefeTqebina CamZaRebuli evropis daRlili sindis-goneba.
pirveli niSani oliver kromvelis samoRvaweo asparezze gamosvla
iyo da pirveli samarcxvino precedenti inglisis istoriaSi - mefeze da monarqiis institutze xelis
aRmarTva. aq gamoaCina el’doradom
Tavisi pirveli nakvTebi da gaRima kidec.
evropis Cabnelebuli goneba uceb
cicinaTelasaviT gaanaTa da gakvesa
kampanelas miviwyebulma ideam idealuri kunZulisa.
raRacnairad, faruli ZafebiT
azrobrivi ganxriT erTmaneTs daukavSirda idea da realoba – utopia da amerika...
da erTdroulad ifeTqa am or
samyaroSi adamianmac da ermac da
jebirebi gadalaxa – safrangeTSi
didma revoluciam ifeTqa, xolo
Crdilo-amerikis inglisis cametma
guberniam (Statma) damoukidebloba gamoacxada da daupirispirda
omiT inglisis samefo jars.
mSobiaroba damTavrda da daibada el’dorado:
safrangeTSi gaimarjva revoluciam (1789 wlis 14 ivliss SturmiT aiRes bastilia da damfuZnebelma sabWom gamoacxada adamianisa da moqalaqis uflebaTa deklaracia), xolo amerikaSi moyolebuli 1776 wlis 4 ivlisidan (roca meore kontinenturma kongresma miiRo Crdilo-amerikis SeerTebuli Statebis damoukideblobis
deklaracia, 1787 wels miiRo qveynis konstitucia da am periodSi
mimdinareobda omi metropoliasTan) dagvirgvinda imiT, rom 1789
wels qveynis pirveli prezidenti
gaxda jorj vaSingtoni, anu el’dorados dabadeba dasrulda warmatebiT anu Seiqmna axali samyaro, axali
sazogadoebrivi formacia,
axleburi midgoma adamianis mier
adamianis eqspluataciisadmi,
axleburad iqna gaazrebuli warmoebisa da produqtis marTvisa da
gamoyenebis gzebi da daisaxa axali
Teoria kapitalis dabandebisa.
gaCndnen patar-patara burJuebi
(el’dorados mogvebi). es isini
ar arian, bolSevikebi da maiakovski
gaqsuebulsa da kbilebdalesilebs
rom xatavdnen da amiT gvaSinebdnen.
burJuaziam Secvala muSa-xelis
gamoyenebis mimarT midgoma. cocxalma Zalam Tavi daifasa, da mitom
Seiqmna dazga-manqanebi. amas mohyva
totaluri umuSevroba.
rom ara el’dorados idea, ar
iqneboda oqros cieb-cxeleba. am
ideam (im sicarielem, im vakuumma)
adamiani warmoaCina
mTeli Tavisi sisastikiTa da
umweobiT, Tavisi silamaziTa da
simaxinjiT, Tavisi didbunebovnebiTa da simdabliT, Tavisi siyvaruliTa da siZulviliT.
amis saukeTeso gamovlineba moaxdines didma amerikelma mwerlebma main ridma, jek londonma, mark
tvenma da sxvebma.
mxolod Carli Caplinis filmi
mTavrdeba e.w. hepi-endiT, Torem
sxva SemTxvevaSi es didi stresi
iyo amerikuli yofa-cxovrebis, erTgvari Tavisebureba iyo axali
sazogadoebrivi formaciis da sxvadasxva klasis warmomadgenelTa urTierToba gaTanabrebuli mdgomareobis pirobebSi. sisastikem gaauxeSa amerikis fsiqologia, misi
azrovneba dacilda msoflio azrovnebas da sakuTar TavSi Caiketa.
sakuTarma Tavma uolt uitmani
warmoSva, rasac da visac hqvia
amerikuli poezia –
Tavisufali da Tavneba,
jebirebawyvetili,
JurnalizmiT gajerebuli azrovneba da metyveleba.
ggonia prozaul WaobSi eflobi,
sinamdvileSi ki axali poeziaa es,
gaevropelebuli edgar posgan gansxvavebuli
stiliT,
SinaarsiT,
metyvelebiT,
mxatvruli saxeebiT.
edgar posac mosdevs amerikuli
niSi, magram masSi metia evropuli,
evropelTaTvis misaRebi. uolt
uitmani da misi mimdevrebi miuRebelni ki ara, gaugebarni xdebian
msofliosaTvis. ra Tqma unda, inglisur enaze metyvelebdnen, magram
TviT enobriv struqturaSi Seitanes amerikuli Taviseburebani da
droTa ganmavlobaSi damkvidrda
termini – `amerikuli inglisuri
ena~.
amerikuli poeziac gansakuTrebuli fenomenia. masSi mReradi,
ritmuli araferia, TiTqmis araferi arafers eriTmeba, magram yvelaferi aris, mxolod SegrZnebebsa
da warmosaxvebis doneze el’dorados princi piT, Zebna rom aris saWiro pirvelyovlisa sakuTar TavSi, radgan amerikul fsiqikaSi vakuumi da sicarielea gabatonebuli
erT patara monakveTSi da im monakveTisken iswrafis
poetic da filosofosic,
politikosic da msaxiobic da
sxvac.
amerikuli poezia amitom iyo
tabudadebuli sabWoeTSi, amitom
iTvleboda masze yuradRebis gamaxvileba danaSaulad, raTa ar gaerRvia wyobilsityvaobasaviT CarCoebi da jebirebi da marwuxebad
qceul ritms Tavs ar moxveoda
gaSlili Sinagani grZnobis ritmika
da warmosaxviTi riTmebi, Sinagan
gulisTqmas rom unda daeWira maxvilad qceuli leqsi. evropasac
da metadre sabWoeTsac eSinodaT
da frTxilobdnen, masaSi ar danergiliyo Sinagani gulisTqma (esaa
amomavali wertili amerikuli poeziis), Sinagani gulisTqma ki gamoiwvevs RirebulebaTa gadafasebas,
amiTaa mdidari amerika da
Raribi evropa da
uqoneli ruseTi da
misi guberniebad qceuli qveynebi.
Torem uolt uitmanma biZgi
misca am gaqanebas, danarCenebma daxvewes da gaamdidres da gaamravalferovanes.
ai, amerikuli poeziis erTi klasikuri nimuSTagani –
`Cikago~.
(saerTod, miCneulia, rom saTauriT ar iwyeba ZiriTadi
teqsti, am SemTxvevaSi ki saTauriT rom ar daiwyo wakiTva,
Tundac pauzis darTviT, winadadeba uazrobaSi gadava. m.k.)
msoflio yasabi,
dazgaTmSenebeli, puris dambeRlavi,
rkinigzis xlarTebis saTave,
qveynis satvirTo baJebis Semkrebi.
azvavebuli, xmaxrinwiani, meamboxe,
mxarbeWganieri qalaqi.
meubnebian, rom garyvnili
xar. me mjera maTi, radgan minaxavs fer-umariliT SeRebili Seni qalebi, gazis sinaTleSi rom ityueben fermerebis
mojamagireebs.
meubnebian: borotmoqmedi
xar; me maT mivugeb:
ho, marTalia,
me minaxavs gangsterebi rogor klaven kacs da ganagrZoben gzas Tavisuflad, sxvaTa
mosaklavad.
meubnebian: gulmxeci xar, da
mec vpasuxob: me minaxavs qalebisa da bavSvebis saxeze uwyalo SimSilis daRi.
da amgvari pasuxis Semdeg
mivubrundebi im adamianebs, romelnic ase hqirdaven Cems qalaqs, da vubruneb qirdvas:
modiT da miCveneT sxva qalaqi, ase amayad, Tavaweulad
rom mRerodes himns sicocxlisas: uxeSi, mZlavri, yvelafrismcnobi~...
es aris karl sendbergis erTerTi Sedevris zviad gamsaxurdiaseuli qarTuli Targmani.
tradiciuli leqsi, TavisTavad
oTxstriqoniania, aq msgavsi araferia. citatac ki tradiciuli leqsisa gacilebiT moklea tevadi
saTqmeliT. aq mTlianad Tu ar
amowure saTqmeli, ver gaigeb pirobas, Tu ratom daisaWirova mocemuli citata situaciam, da mTavari:
ver gaigeb, prozas kiTxulob, Tu
poezias. am SemTxvevaSi bolo striqonma yvelafers dausva wertili.
mZlavri poeziis muxti swored
am bolo striqonma Semoitana, TumcaRa leqsi merec grZeldeba, magram
nimuSisaTvis es naTeli dadastureba iqneba, Tu rogor princi pzea
mTeli amerikuli poezia awyobili.
sakiTxis srulmomcvelobiT
warmosaCenad SeiZleba movixmoT
qarTuli poeziis erTi nimuSTagani,
sadac zemoxsenebuli sakiTxebi
sruladaa Cateuli erT saleqso
taepSi, sadac pirvelive sityvidan
epoqis akorduli majiscema igrZnoba:
`ara Tu wlebi
gadaeSva tydomad –
wamic ki gatyda da
rekavs cxared;
nu miatoveb
leqss uTvistomod,
drois, epoqis da
sivrcis gareT.~
es galaktionia. mas rom ar gaegrZelebina es leqsi, TavisTavad
cxadia, rom yvelaferi Tqva da
Tqva ise, rogorc es mis epoqas Seefereba.
karl sendbergis `Cikago~-Sic
analogiuri muxtia, analogiuri
simZafre, epoqis akorduli majiscema, magram erTgan daukmayofileblobaa el’dorados maradi Ziebis wyurviliT, meore SemTxvevaSi ki Tu
daukmayofilebloba aris, es leqsis
gamo ki ara, cxovrebis daCqarebuli tempis gamoa da ara el’dorados gamo.
am SemTxvevaSi galaktionSia el’dorado, sxvagan Zieba araa saWiro. albaT amitom modiodnen gadamTielebi oqros sawmisisTvis CvenTan,
vinZlo oqros sawmisi, igive el’dorado Cvens wiaRSi yofiliyo?!
amas kidev dafiqreba sWirdeba,
kargad awon-dawonva, sakuTari Tavis
Sefaseba da dafaseba. mere sxva
wona da simaRle eqneba qarTvels
msoflios TvalSi.
amerikuli principi CanasaxSive
dahyva saxviT xelovnebasa da arqiteqturas. sakmarisia Tvali gadavavloT montiCeloSi Tomas jefersonis kar-midamos, Tu rogor harmoniulad aris Serwymuli naZvebTan stafilosferi Senoba TeTri
svetebiT, gumbaT-saxuraviTa da ganivad gaSlili Senobis saxuravaivnis rikulebi, rom darwmundebi,
es amerikaa, es axali azrovnebaa.
saxlis daproeqteba TviT jefersonis uSualo monawileobiTa da
mamaci mxedari
ar drkeba, mxned aris –
qaria, wvims Tu aTovs,
simReriT miikvlevs
momqancvel bilikebs,
daeZebs eldorados.
magram dro gavida
msaxvrali, avi da
mis guls Semoawva sevda.
ar iyo advili
epova adgili,
xateba, romlisac sdevda.
da roca mciredi
SemorCa imedi,
piligrims Semoxvda gzaze,
`aCrdilo, miTxari
sad aris is mxare miwaze, caSi Tu zRvaze?~
`miuwvdom areze,
mTebs iqiT, mTvareze,
velze, TeTrad rom aTovs,
pirquSs da Soreuls,
aCrdilTa oreuls,
Sen naxav eldorados!~
edgar po
misi naxazebis gaTvaliswinebiT
moxda.
vaSingtonis kapitoliumis Senoba xom neoklasikur stilSia gadawyvetili, magram vidre gumbaTs
daadgamdnen Tavze (es moxda 1841
wlis xanZris Semdeg), sakmaod mokrZalebul Senobas warmoadgenda,
magram TvalismomWrels da gansxvavebuls evropuli Senobebisgan. korinToulma svetebma da giganturma
gumbaTma srulad Caylapa amerikuli stili saxlTSenebisa. amis
Semdeg amerikulma arqiteqturam
sxva gaqaneba SeiZina – amis mere
daibada caTambjenebis epoqa. rogorc ki gaCnda amisi teqnikuri
saSualeba, amerikam wamoiwyo giganturi mSeneblobebi.
arqiteqturisgan gansxvavebiT gacilebiT mokrZalebuli iyo saxviTi xelovnebis dargi, masSi mefobda regionalizmi, TiTqmis mihyvebodnen sezaniseul Temebs, magram sezans
rom gahyolodnen bolomde, pikasomde unda gadazrdiliyvnen. es ki
miznad ar hqondaT amerikel mxatvrebs.
TumcaRa amerikuli tonusiTa
da evropuli konstuqtivizmis safuZvelze gamoikveTa meqsikeli
mxatvari diego rivera, romelsac
Tvali evropisken eWira, magram mainc
`damRad~ amerikeloba hqonda. es
rom Camoecilebina, amis gamo komunistic ki gaxda da erTxans devnilobaSi myof trockis ifaravda.
mainc gadaZala evropam da mas didsulovnad apaties komunistoba iseve,
rogorc mogvianebiT pikasos.
amerika ki mainc sxva gziT midioda, misi maradi mizani el’dorado iyo. TviT didi depresiebis
drosac ki, roca mZvinvarebda gulacrueba yvelafris mimarT, da miT
umetes el’doradosadmi, saxviTma
xelovnebam Semoinaxa is pirveladoba, rac axasiaTebda adamians da
adamianTa krebuls (konglomerats). art-dekos mSvid da myudro
garemoSi dekoraciebiT damSvenebuli siaxleebi alamazebda adamianis Sinagan bunebas da Caketil
sivrceSi garemo pirobebis simZafre
Semohqonda zomierad. amis naTeli
dadasturebaa frenk lloid raitis proeqtiT agebuli saxli berranes CanCqerze pensilvaniis StatSi (1936w.) - es arqiteqturaSi,
ferweraSi ki es ganwyoba Semoitana grant vudma. misma tilom
`amerikuli goTika~ Segvaxsena kargad daviwyebuli Zveli, magram amerikulad, axleburad – sezanis mowyenili da uazarto adamianebi da
el-grekos formebi.
ar aris azarti sicocxliseuli, magram es col-qmari Caflulni
arian yoveldRiurobaSi, TiTqos
raRaciT ukmayofilo qals aneitralebs mamakacis mzera, romelic
giyurebs da grZnob, xvdebi mis ukmayofilebas, xolo raSi gamoixateba, swored amas abaTilebs kacis
saqmiani gamoxedva, romelmac icis
ra unda akeTos.
aseTive xasiaTisaa, oRond meti
ganzogadebiT endriu uaietis tilo `qristinas samyaro~. masSi
TiTqos yvelaferi gamovlilia renesansidan dRemde –
aris TvalnaTlivi,
aris garkveuli naxatis TiToeuli detali,
aris sivrce –
puris yana - nawili moTibuli,
nawili mosaTibi;
maRal borcvze dgas ori erTmaneTisgan gamoyofili saxlebi (erTi
gancalkevebiT, meoreze - Tanmiyolebuli ramdenime da win nalia, an
boseli).
am saxlTagan erT-erTi aucileblad wisqvilia. moTibuli da mosaTibi yana gamoyofilia ferTa simuqe-siRiaviT. suraTis wina planze
balaxze wamowolilia qristina
zurgSeqceviT da Sescqeris saxlebs. qristinas mzeris mimarTulebidan im gamoyofili idealuri
siyviTlidan simuqeSi iWreba qristinasken yviTeli feri – anu mzeferiloba, anu gauTibavad darCenili
balaxi.
qristina im idealurs uyurebs,
im vakuums, im siSores, magram ara
sicarieles. misi goneba savsea am
ideiT, magram im goraks miRma araferi ar Cans.
TiTqosda salvador daliseuli
sicarielea,
TiTqosda van-gogis sayvareli
Tema - arlis puris yanebi,
magram Tematikis gadawyveta mainc el’dorados principidan xdeba
da amisi darRveva SeuZlebelia
da Tu dairRveva, es niSnavs sazogadoebrivi formaciis darRvevas.
manuCar kaWaxiZe,
2011 wlis 25 dekemberi
4
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
is saocrad daxvewili, Tavaziani da uSualo, magram saSinlad
jiutia. amaSi piradad davrwmundi, rodesac irakli alasanias ofisSi vestumre... `Tavisufali demokratebis~ lideri kargad mosaubre, saintereso respondentia, magram mxolod im SemTxvevaSi, Tu
sakiTxi mis politikur saqmianobas exeba; rogorc ki saubris Tema
politikas scdeba, maSinve Seuvali xdeba. sxva politikosebisgan
gansxvavebiT, gulaxdil saubarSi misi `CaTreva~ rTuli, magram arc
mTlad SeuZlebeli aRmoCnda...
- batono irakli, adamianis Rirseul moqalaqed, personad CamoyalibebisTvis umTavresi faqtori
ra aris? rogori iyo garemo, romelSic Tqven CamoyalibdiT?
- ojaxis Semdeg, adamianis CamoyalibebaSi umTavresi roli baRsa
da skolas ekisreba. bavSvs adreul asakSive unda Camouyalibdes
sakuTari qveynisa da mSobliuri
enis siyvaruli. gamudmebiT vsayvedurob megobrebs, romlebmac Svilebs pataraobidanve daawyebines
ucxo enis Seswavla. erovnuli
identurobis mTavari ganmsazRvreli swored enaa, amitom bavSvma
jer sakuTari ena unda Seiswavlos,
kargad gaiTavisos. am yvelafris
gaTvaliswinebiT, didi yuradReba
unda mivaqcioT ganaTlebis sistemas da sworad ganvsazRvroT prioritetebi... me da Cems Taobas Zalian
rTul periodSi mogvixda cxovreba. Cemi megobrebis nawili afxazeTisa da Tbilisis omma Seiwira,
nawili - narkomaniam. yvelafers
gavakeTeb imisTvis, rom Cemi Svilebis Taoba msgavsi problemebis winaSe ar aRmoCndes.
- Tqvens cxovrebaSi Tu moxda
raime iseTi, ramac Tqveni dRevandeli yofa ganapiroba?
- diax, es afxazeTis omi iyo.
mamaCemi samxedro gaxldaT da sakuTari TavisTvis, ojaxisTvis dro
arasdros rCeboda. misma Semxedvarem, gadavwyvite, mis gzas ar gavyolodi. skolis damTavrebis Semdeg
iuridiul fakultetze Cavabare
da saerTaSoriso samarTlis Seswavla daviwye, magram omma daugegmavi nabijebi gadamadgmevina - afxazeTis dacemis Semdeg gadavwyvite,
kargi samxedro gavmxdariyavi da
saqarTvelos teritoriuli mTlianobisTvis mebrZola. mogvianebiT
mivxvdi, rom konfliqtebis mogvarebis realuri gasaRebi samxedro
Zlierebasa da saomar ritorikaSi
ar iyo da di plomatiaSi gadavinacvle... darwmunebuli var, afxazebisa da osebis qarTul saxelmwifoebriv sivrceSi dasabruneblad
urTierTndobis aRdgena da vaWrobis infrastruqturuli proeqtebis ganxorcileba erTaderTi gamosavalia. xelisuflebaSi mosvlis
SemTxvevaSi, Cemi ZiriTadi amocana
am sakiTxebis mogvareba iqneba.
- rogorc vici, jer kidev 18
wlis iyaviT, rodesac afxazeTis
omSi waxvediT. iqneb gviamboT, rogor miiReT es gadawyvetileba, an
soxumSi Casvlisas ra situaciaSi aRmoCndiT?
- visac iaraRis xelSi aReba
SeeZlo, omSi midioda da cxadia,
me da Cemi megobrebic ase moviqeciT. soxumis dacemis dResac iq
viyavi... Sin kodoris gavliT davbrundi. omma Rirebulebebi CemTvis
Tavdayira daayena. araerTxel gavxdi imis Semswre, Tu rogor daamarcxes adamianebma sikvdili TavianTi gmirobiT, magram sulmokleobis, marodiorobisa da Zarcvis faqtebic vnaxe. omma adamianis yvelaze saukeTeso da yvelaze cudi
Tvisebebi damanaxa...
- Tu omSi gmirobis araerTi
magaliTi naxeT, maSin baRafSma ratom Tqva, - qarTvelebs yvelaferi
kargad gamosdiT, brZolis gardao?
an kokoiTma ratom aRniSna, - agvistos omSi vnaxeT, qarTvelebma rogori omic iciano?
- es gancxadebebi rusuli propagandis Sedegia. vinc qarTvelebis
sabrZolo SesaZleblobebze ase laparakobs, Sevaxseneb, rom mefis ruseTisa da meore msoflio omis dros,
rusul armiaSi gambedaobiTa Tu
samxedro strategiuli niWiT qarTvelebi yvelasgan gamoirCeodnen.
istorias Tavi rom davaneboT, am
adamianebs Jiuli Sartavasa da ministrTa sabWos sxva wevrebis gmirobis ambavi daaviwydaT? rodesac
uaiaraRo, datyvevebul xalxs (maT
Soris, mamaCemic iyo) daCoqeba ubrZanes, soxumis merma - guram gabiskiriam maT aseTi pasuxi gasca, arasdros, cxovrebaSio! sainteresoa,
CvensaviT, weliwadze metxans, afxazebi an osebi rusebisa da Crdilokavkasieli xalxebis erTobliv Semotevas Tu gauZlebdnen? qarTvelebs brZolac SegviZlia da gmirobac gvCvevia, ubralod, xandaxan mxedarTmTavrebi ar gvivarga.
- afxazeTis omis dros ukve
daojaxebuli iyaviT?
- diax! aRar minda, qarTvelebs
is gadaxdeT, rac afxazeTsa da
cxinvalSi gamoviareT. ukan nuRar
mivixedavT; warsuli mxolod imitom davimaxsovroT, rom Secdomebi aRar davuSvaT. Cven jer kidev
1992 wels davuSviT Secdoma, rodesac afxazeTSi samxedro SenaerTebi SeviyvaneT - maSin molaparakebis didi Sansi gavuSviT xelidan. axlac gvaqvs yvelafris Tavidan dawyebis SesaZlebloba. ubralod, Zalian unda movindomoT, mizanmimarTuli strategia SevimuSaoT.
- ras gulisxmobT?
- afxaz da os xalxTan Ria, upirobo molaparakebebi unda daviwyoT, savaWro Tu kulturuli urTierTobebi aRvadginoT.
- aseTi molaparakebebis dasawyebad separatistuli reJimi damoukideblobis aRiarebas iTxovs...
- es yvelaferi saakaSvilis mogonilia. molaparakebebSi piradad
vmonawileobdi da zustad vici,
rom savaWro, ekonomikuri da kulturuli proeqtebis gansaxorcieleblad damoukideblobis aRiarebas aravin iTxovs. gasaTvaliswinebelia isic, rom afxazebsa da osebs
iluziebi gauqraT. ruseTma agvistos omiT veraferi moigo. moskovma
rac unda iwvalos, msoflio afxazeTsa da cxinvalis regions arasdros aRiarebs da kremls aucileb-
partniori axla biZina ivaniSvilia.
- ra argumentebi SegiZliaT daupirispiroT xelisuflebas, romelic ivaniSvils `rusul proeqtad~ miiCnevs?
- xalxi sakmaod brZenia da simarTles tyuilisgan arCevs. xelisuflebisa da misi televiziebis
aRaravis sjera. CemTvis da Cemi
partniorebisTvis sagareo politikuri prioritetebidan yvelaze mniSvnelovani evroatlantikur sivrceSi moxvedraa, Tumca ruseTTanac vapirebT pragmatuli urTierTobis Camoyalibebas. qarTvelma biznesmenma ratom ver unda isargeblos ruseTSi iseTive uflebiT,
rogoriTac rusi sargeblobs Cems
qveyanaSi? SegaxsenebT, saqarTvelos
oqros sabado, Tbilisis wylis momarageba, engurhesi da eleqtrokor-
radgina sakuTari pirovneba, rom
verc akadrebdi, buCqebSi daimaleo
(icinis).
- coloba rogor gTxovaT?
- mamasa da iraklis urTierToba Zalian bunebrivad daiwyo. 17
wlis iyo, roca mamaCemTan movida
da Cemi xeli sTxova. Zalian sasacilo iyo maTi pirveli Sexvedrac.
saxlSi viyaviT, zari daireka da
iraklis vuTxari: irakli, mamaCemi
movida-meTqi. irakli wamodga, welSi gasworda, warmoidgina, rom Semovidoda klasikuri yaidis kaci.
gavxseniT kari da mama Semodis
saxlSi iseTi mTvrali, kedels eyudeba rom ar waiqces, ukan ki Tavisnair mdgomareobaSi myofi oTxi
kaci mohyveba. ar damaviwydeba iraklis saxe. Tavad sxvanairi kacis
gverdiT iyo gazrdili, mamamisi
saocrad eleganturi da TavSeka-
yovelTvis klasikurad gamoiyureba,
arasdros uTqvams CemTvis, rom Cemi
sayure - „blebi“, sasaciloa, radgan
me vfiqrob, rom es blebi CemSi bavSvobis karg asociacias iwvevs.
- politikosis meuRle yurebze
„blebiT“ saqarTvelosTvis Zalian
araordinarulia, rogorc Cans, xSirad arRvevT CarCoebs?
- CarCoebi da standartebi uniWoebisTvis mogonili mgonia. yvela
Tavis mikrosamyaros qmnis, romelSic is absoluturad individualuria. ver vityvi, rom nonkomformisti da revolucioneri var, me,
SeiZleba, yurze briliantis nacvlad bali mikidia, magram, bevrad
ufro CarCoebSi vcxovrob, vidre
bevri konservatori adamiani. me,
piriqiT, mgonia, rom ar vcxovrob
araordinarulad, CemTvis mniSvnelovania sakuTari Tavis aRqma da,
irakli alasanias cxovreba da mizezebi,
ris gamoc prezidents daupirispirda
lad mouwevs evrokavSiris SuamavlobiT dadebuli xelSekrulebis Sesruleba, okupirebuli teritoriebidan jaris gayvana. axla
Cveni umTavresi amocana ekonomikisa
da demokratiuli institutebis
gaZlierebaa; Tu amas SevZlebT, afxazebisa da osebisTvis ufro mimzidveli gavxdebiT da ruseTze
zewolisTvis evropasac met berkets mivcemT.
- opoziciaSi Tqveni gadasvlis
mTavari mizezi ra iyo?
- fundamenturi SeuTanxmebloba afxazeTis konfliqtis mogvarebasTan dakavSirebiT. me da saakaSvili erTmaneTs pirvelad 2005
wlis dekemberSi davupirispirdiT.
mizezi is iyo, rom man afxazebTan
urTierTobebis aRdgenis SesaZleblobebi ar gamoiyena. `imedSi~ samxedro operaciis Catareba ki bolo
wveTi aRmoCnda. Cemi gadawyvetilebis Sesaxeb saakaSvils winaswar
vacnobe. mTxova, gadawyvetileba Semecvala da sanacvlod, sagareo an
Tavdacvis ministris posti SemomTavaza, magram uari vuTxari, masTan
TanamSromlobas veRar SevZlebdi.
- princi puli da riskiani iyaviT, rodesac uSiSroebis ministris moadgilisa da Semdeg, afxazeTis mTavrobis Tavmjdomaris posti gekavaT. Semtevi da kategoriuli iyaviT gaeroSi elCad yofnis
drosac. Zalian STambeWdavi iyo
gaeros uSiSroebis sabWoSi Tqveni
gamosvla, rodesac kremli qarTveli xalxis mospobis mcdelobaSi
daadanaSauleT. axla ratom xarT
aseTi lmobieri da liberali opozicioneri?
- Semtevi mtris mimarT viyavi,
qarTul politikaSi ki mtrebs
ver vxedav. vfiqrob, xelisuflebaSi
gzaabneuli adamianebi arian. Zalian
mwared maxsovs samoqalaqo omi
da minda, qveyanaSi axali politikuri kulturis damkvidrebas Sevuwyo xeli. mixaria, rom bolo
wlis ganmavlobaSi sazogadoebam
transformacia ganicada da quCis
dapirispirebidan arCevnebis reJimSi
gadavediT. imedi gamiCnda, rom bolos da bolos, qarTvelebi xelisuflebas arCevnebis gziT SevcvliT,
miT ufro, rom Cemi politikuri
poraciebi mTlianad, rusi biznesmenebis xelSia, qarTvelebisTvis ki
ruseTis bazari Caketilia, rac usamarTlobaa.
- vidre ivaniSvilTan TanamSromlobas gadawyvetdiT, misi biznesiT
Tu dainteresdiT?
- am kiTxvaze ori pasuxi maqvs:
pirveli - ivaniSvilma qonebis naxevarze meti qarTvel xalxs da
Cvens qveyanaSi ganxorcielebul reformebs moaxmara, `ruseTis proeqti~ rom yofiliyo, putini amis
uflebas ar miscemda; meore - am
kacma, rogorc ki qarTul politikaSi mosvla gadawyvita, ministr
vaSaZisgan gansxvavebiT, ruseTis moqalaqeobaze maSinve uari Tqva. darwmunebuli var, ivaniSvili patriotia da qveynis gadarCena SeuZlia.
Tumca man amaSi mxolod me ki ara,
danarCeni sazogadoebac unda daarwmunos. is Zalian niWieri, progresuli adamiania da albaT, Tqvenc
xedavT, rom rogorc politikosi,
dRiTi dRe izrdeba...
radgan batonma iraklim ojaxsa da misTvis mniSvnelovan sxva
sakiTxebze laparaks Tavi aarida,
mis meuRles davukavSirdi. naTia
fanjikiZem saocrad uSualo, Tavaziani da gulRia adamianis STabeWdileba datova Cemze.
- naTia, meuRles rogor daaxasiaTebT?
- saocrad mSvidi, wynaria, swored misma am Tvisebebma momxibla.
- rogor miiRo guram fanjikiZem siZe, tradiciuli qarTuli
„siZe-simamriani“ iyo maT Soris?
- irakli imdens verasdros svamda, ramdensac - mama, misi upiratesoba unda vaRiaro (icinis). mamaCemi giJdeboda iraklize, SeiZleba,
imitom rom, roca Cven erTmaneTi
gavicaniT, irakli iyo Zalian patara biWi, iseTive dadebiTi aura
hqonda, rogoric dRes aqvs. sasacilo is iyo, rodesac bavSvobaSi
vinme yvavilebs mCuqnida, ise meSinoda Cemi ufrosi Zmis, rom wreebs
vartyamdi saxls da yvavilebi jibeSi CakuWuli momqonda. irakli
iyo erTaderTi, vis mimarTac Cems
Zmasac ki winaaRmdegobis grZnoba
ar gasCenia, Tamamad mimqonda saxlSi
misi morTmeuli yvavilebi. ise wa-
vebuli adamiani iyo da, am dros,
imdenad gansxvavebuli saqcielis
kaci naxa, rom misi reaqcia dResac
maxsovs.
- qali, miT ufro Wkviani, Zalian cvlis qmris cxovrebas. ra roli
migiZRviT meuRlis warmatebebSi,
ra SeqmeniT mis cxovrebaSi?
- ar vici, ramdenad „Sevqmeni“,
Cemi qmari ubralod, xeli arasdros
SemiSlia. rogorc Cans, irakli,
misi garegnuli simSvidis miuxedavad, mainc Tavgadasavlebis moyvaruli adamiania, ar yofila saqarTveloSi rTuli situacia, sadac
irakli movlenebis SuagulSi ar
aRmoCeniliyo, afxazeTi iyo, es Tu
pankisi. arc misi di plomatiuri
kariera yofila idiliuri, romelic afxazeTis mTavrobis TavmjdomareobiT daiwyo, roca irakli
uSualod Sexvda afxazebs. adamians unda misce saSualeba, intensiuri cxovrebiT icxovros, ise, rogorc mas warmoudgenia. warmodgenebi bednierebaze gansxvavdeba. CemTvis bedniereba aris komforti,
megobrebi, Svilebi, wynarad yofna;
iraklisTvis ki - problemebTan
Serkineba. rogorc Cans, esaa misi
cxovrebis gza, am dros ar Rirs
dapirispireba da imis Tqma, mirCevnia,
yovel saRamos Cem gverdiT ijdes
CustebiT da gazeTi ikiTxos, Tumca,
xandaxan es SeiZleba, qals moenatros kidec. Cven arasdros ganvixilavdiT erTmaneTis arCevans, rogorc araswors, aseTi arc araferi gvikeTebia, Cveni idealebi yovelTvis emTxveoda erTmaneTs, ar gvqonda kompromisebi ZiriTad sakiTxebSi: ojaxze, moralze, samSobloze,
cxovrebis gzaze. me siamovnebiT
vuyureb iraklis ganvlil gzas
da is damarcxebulad ar mimaCnia.
damarcxebuli maSin aris adamiani,
roca gadauxvevs Tavis gzas, uRalatebs Tavis Rirsebasa da idealebs. is, rom me da irakli emociurad sxvadasxva kategoriebs mivekuTvnebiT, ufro saintereso mgonia.
arc iraklis dauSlia CemTvis araferi, mas yovelTvis esmoda, me rogori var. iraklis ar gauWirdeba,
gaigos is, rom SeiZleba, me gavicino ufro xmamaRla, vidre sxva qalma. imis miuxedavad, rom irakli
vfiqrob, roca gaCeCili maqvs Tma
- me var, saparikmaxeroSi daxarjuli dro ki cxovrebis gaflangvad
mimaCnia. Tu es revolucionerobad
CaiTvleba, maSin revolucioneri
vyofilvar (icinis).
- Tqveni profesiuli, fsiqologis rCevebi ar sWirdeba xolme
meuRles?
- naklebad vaZlev xolme rCevebs,
ufro imas vcdilob, rom Tavi komfortulad igrZnos, radgan adamiani sakuTar TavTan unda iyos harmoniaSi. dedaCemma naxevar saqarTvelos aswavla germanuli Cem garda,
CemTan minimaluri efeqti hqonda
(icinis). Cemi Svilic asea, meubneba xolme: de, kargi ra, ise, ver damislokinebia, Sen rom fsiqoanalizi
ar „dagvirtyao“. am mxriv Cems
SvilebTan ufro gamomdis Cemi ideebis frqveva, iraklis naklebad vawuxeb.
- qorwili gqondaT?
- ara, radgan swored im dros
daiwyo Tbilisis omi. mamam da mamamTilma gadawyvites, rom aseT
situaciaSi qorwilis gadaxda sircxvili iqneboda. vifiqreT, erTi
wlis Semdeg gadavixdidiT, magram
afxazeTis omi daiwyo da iraklic
iq wavida; mere mamamTili gardaicvala, 4 wlis Semdeg mamaCemic
mihyva... 15 wlisTavis aRniSvna gvindoda, magram esec ver movaxerxeT
da amasobaSi davberdiT kidec. axla gvinda, megobrebis viwro wreSi
20 wlisTavi mainc aRvniSnoT. ise,
Zalian mindoda qorwili, TeTri
kabis Cacma, magram... Cafiqrebuli
maqvs, rom 50 wlis Semdeg, rodesac me da irakli Zalian moxucebi viqnebiT, TeTri kaba Cavicva da
qorwili gadavixado.
- irakli rogori meuRlea?
- Zalian romantikulia, Cemze
metadac ki...
- omma ar Secvala?
- Cemi mamamTilis sikvdili ojaxisTvis didi tragedia iyo. iraklim mama uxmod iglova, mere ki
misi saxelis xsenebac Sewyvita.
es Cumi glova, romelic 4 weliwads gagrZelda, Zneli sayurebeli
iyo. adamianebs didi tkivili amunjebs da ase daemarTa iraklisac...
afxazeTSi mamasTan erTad iyo. ro-
desac gairkva, rom omis bedi gadawyvetili gaxldaT da soxums yvela
tovebda, mamam uTxra, - Sen wadi, me
aq vrCebio; es maTi bolo Sexvedra iyo. JiulisTan erTad, maSin
afxazeTSi 47 saukeTeso qarTveli
vaJkaci darCa da isini erT dRes
daxvrites, saerTo saflavSi Cayares; mxolod Jiuli Sartavas gvami
gamougzavnes ojaxs. irakli Tavad
wavida afxazeTSi, mamis gvamis Camosatanad. oTxi weli awvales anu
ramdenjerac Cavida, imdenjer sxvisi
gvami gamoatanes. is Camodioda da
sxvis ojaxebs axarebda... diax, am
ambis mTeli tragedia is iyo, rom
adamianebs ojaxis wevris gvamis
naxva uxarodaT. xom warmogidgeniaT, iraklis ra aqvs gadatanili?
miuxedavad amisa, erTxelac ar uTqvams, rom cudad iyo, TanagrZnoba
ar uTxovia. imdenad TavSekavebulia,
imdenad ar amJRavnebs emociebs, rom
gamikvirda, rodesac politikaSi
wasvla gadawyvita. vfiqrobdi, netav, irakli Tavisi sityvaZunwobiT fons rogor unda gavides im
qveyanaSi, sadac politikosisTvis
mosaxleobasTan urTierTobis ZiriTadi saSualeba emociebis frqvevaa-meTqi?!
- irakli TqvenTan urTierTobaSic jiutia?
- ki, misi xasiaTis es Strixi
sworad dagiWeriaT. imdenad mSvidia da arasdros gewinaaRmdegeba,
sityvierad arafers gimtkicebs, rom
Tu kargad ar icnob, ggonia, gavlenis qveS advilad moaqcev. magram
merwmuneT, es SeuZlebelia! sajarod
pirvelad vambob: iraklis katisebrTa cxovelis Tvisebebi aqvs. saxlSi ZaRli Tu gyavT, gecodinebaT,
rom is Senamde siyvarulis dasamtkicebladac qSeniT modis, kata
ki ise dadis, CamiCumsac ver igeb,
Tanac - Zalian daumorCilebelia.
hoda, iraklic asea. misTvis bevrjer
miTqvams, - Seni siCume da siwynare
nervebs miSlis-meTqi. xandaxan Zalian minda, Semedaos, SemekamaTos,
magram...
- SvilebTan damokidebulebaSi
rogoria?
- maTTanac Zalian mSvidi da
konkretulia. Cveni vaJi 19 wlisaa,
gogona - 15-is. mamis ar eSiniaT,
ubralod, Zalian uyvarT, pativs
scemen da cdiloben, iseTi araferi gaakeTon, rac mas guls atkens.
irakli ar hgavs im mSoblebs, romlebic Svilebs jer eCxubebian da
mere nanoben. maTTan urTierTobas
zedmeti energiis xarjvisa da nervebis moSlis gareSe agvarebs.
- wonasworobas arasdros kargavs?
- miuxedavad imisa, rom Zalian
rTuli cxovreba gamoiara, wonasworobidan gamosuli mxolod erTxel, agvistos omis Semdeg vnaxe.
sxvaTa Soris, ar gamkvirvebia da
iciT, ratom? - afxazeTis problema
misi cxovrebis Tema iyo da aris.
omis Semdeg irakli samxedro saqmis Sesaswavlad amerikaSi wavida.
maSin darwmunebuli iyo, rom afxazeTis dasabruneblad brZola dasWirdeboda. is marTla kargi mebrZolia. albaT, Tqvenc gaxsovT mis
mier pankisSi Catarebuli specoperacia, magram droTa ganamavlobaSi mixvda, rom afxazeTs omiT ver
daibrunebda da brZolis sxva meTodi airCia. guram odiSariam `qarTuli ocnebis~ prezentaciaze linkolnis sityvebi gaixsena `me mters
vanadgureb, maT megobrebad vaqcev~.
marTlac mtrobis damarcxeba mxolod mtrobis gaqrobiTaa SesaZlebeli. es sulac ar aris utopia.
siyvaruli mtrobaze bevrad Zlieria. rodesac irakli afxazeTis
mTavrobis Tavmjdomared daniSnes,
adga da pirdapir soxumSi Cavida.
omis Semdeg is pirveli oficialuri piri iyo, vinc iq Casvla gabeda. amas mohyva afxazebsa da qarTvelebs Soris urTierTobis gamosworeba, Sambas TbilisSi Camosvla
da Sardenze seirnoba. mokled, iraklis konfliqtebis mSvidobianad
mogvarebis imedi gauCnda, magram
agvistos omma yvelaferi Tavdayira daayena. is mTeli 17 wlis ganmavlobaSi xan omis molodiniT,
xan mSvidobiani molaparakebiT
cdilobda qveynis teritoriuli
erTianobis aRdgenas, 2008 wlis
agvistoSi ki mixvda, rom yvelaferi wyalSi Caeyara da am realobam
gaamwara. gaeroSi sityviT gamosvlisas ruseTs amitomac `daesxa
Tavs~.
- politikur sakiTxebs TqvenTan
ganixilavs xolme?
- ara. isedac sul politikaze
uwevs laparaki da vcdilob, amaze
saxlSi mainc ar ifiqros.
- gantvirTvis ra saSualebebs
mimarTavs?
- yoveldRe, 2 saaTis ganmavlobaSi varjiSobs, Tu dro aqvs, samxedro literaturas kiTxulobs.
es sfero dRemde ainteresebs.
- profesiiT fsiqologi xarT.
rogor ggoniaT, iraklis lideris
Tvisebebi aqvs?
- amis Tqma miWirs, radgan Cemi
qmaria. ise ki, garwmunebT, liderisTvis sulac ar aris aucilebeli,
saqmis gakeTebas mbrZanebluri toniT iTxovdes. me Tu mkiTxavT, es
miuRebelic kia, radgan aseTi damokidebulebis gamo zogierTi xelqveiTi iTrguneba. arian liderebi,
romlebic saqmes yvirilisa da piaris gareSe akeTeben.
- Tqveni meuRle warmatebuli
da simpaTiuri mamakacia. ar eWvianobT?
- ara. sul SiSiT xom ver vicxovreb? ukve 20 welia, erTad varT,
Zalian bevri ram gadavitaneT da
Tu es yvelaferi myife, dasangrevia, me mainc verafers Sevcvli.
xaTuna baxturiZe
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
5
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
mariam lorTqifaniZe - istorikosi, saqarTvelos mecnierebaTa akademiis akademikosi, profesori. gamoqveynebuli aqvs asze meti samecniero naSromi, maT Soris aTi wigni (monografiebi, damxmare saxelmZRvaneloebi, saSualo skolis VIII klasis istoriis saxelmZRvanelo). rusulad Targmna qarTuli
saistorio mwerlobis Zeglebi - `matiane qarTlisa~, sumbat daviTis Zis `cxovreba da uwyeba bagrationTa~. 1997 wels dajildovda Rirsebis ordeniT. amerikis biografiulma institutma (ABI)
mianiWa `meore aTaswleulis Rirsebis medali 2000~.
Rvawlmosili profesori ivane javaxiSvilTan pirvel Sexvedras ixsenebs, yveba, rogor iwereboda
sabWoTa periodSi saqarTvelos istoria da im siZneleebzec saubrobs, romelsac qarTveli istorikosebi awydebodnen.
namdvili
ambebi
marika
lorTqifaniZisgan
provokacia javaxiSvilis leqciaze
universitetSi 1939 wlis pirvel seqtembers mivedi. istoriis
fakultetze am wels pirvelad
gamocxadda miReba calke xelovnebis istoriis specialobiT. Cabareba uaxloes megobrebTan, givi kiRuraZesTan (is evropis istoriis
kaTedris gamge iyo wlebis ganmavlobaSi), oTar jafariZesa (Cveni
erT-erTi yvelaze cnobili arqeologi) da kidev sam megobarTan
erTad gadavwyvite.
ojaxSi yvelas gagonili gvqonda
ivane javaxiSvilis saxeli. leqciebis cxrilSi misi gvaris Zebna
pirvel seqtembersve daviwyeT, magram
ver vipoveT. maSin ivane javaxiSvili istoriis fakultetze leqciebis kiTxvas mesame kursidan, specialur jgufebSi iwyebda. Semdeg
gamovarkvieT, rom qarTuli samarTlis istoriis kurss kiTxulobda
iuristebTan da movindomeT mis
leqciebze daswreba. nebarTvac miviReT.
SemobrZandeboda batoni ivane didi Savi portfeliT xelSi, amoiRebda baraTebs, romelzec wyaroebidan citatebi hqonda amoRebuli
da Semdeg daiwyebda leqciis kiTxvas. jer Camoayalibebda debulebas, Semdeg waikiTxavda baraTebze
amonawerebs bagratis, vaxtangisa
da sxvaTa samarTlidan. an piriqiT,
jer waikiTxavda amonawerebs Zeglebidan da Semdeg Camoayalibebda debulebas.
samarTlis istoriaSi Cven araviTari momzadeba ar gvqonia da zogi
ramis gageba gviWirda, magram leqciebi imdenad saintereso iyo, rom
gatrunuli vusmendiT. leqciis
bolos yovelTvis moitovebda ramdenime wuTs SekiTxvebis werilobiT misaRebad. iuridiuli fakultetis studentebi saintereso SekiTxvebs ugzavnidnen. batoni ivanec
pasuxobda da dialogi Sesvenebazec grZeldeboda.
erT mSvenier dResac mouvida
SekiTxva. axlac vxedav im furcels... batoni ivane kiTxulobs
xmamaRla: stalinuri moZRvrebis
Tanaxmad, qarTvelebi erad mecxramete saukunis meore naxevarSi Camoyalibdnen, Tqven ki saidan iwyebT
mis istorias?
warmogidgeniaT, samariseburi siCume auditoriaSi! batonma ivanem
es furceli wvril-wvrilad daxia,
samelnis CasadebSi Cayara, akrifa
Tavisi baraTebi, Caawyo portfelSi
da uxmod gavida.
avtexeT CurCuli, ra moxda, rogor moxda. me vkapasobdi imaze,
Tu ratom ar gasca pasuxi. biWebi
kategoriulad mimtkicebdnen, rom
yvelaze marTebuli gadawyvetileba
miiRo. mxolod gvian, wlebis Semdeg
mivxvdi, rom es marTlac yvelaze
marTebuli pasuxi iyo.
ra unda epasuxa, stalinis kritikas xom ar daiwyebda. ara, 39 welia, xalxo!
am leqciis Semdeg ar gvSordeboda fiqri - gaagdeben universitetidan? magram ivane javaxiSvili 1930 da 1936 wlebis Semdeg,
srulad reabilitirebuli iyo da
Tan metad maRal doneze. uzenaesi
sabWos, misi prezidiumis wevri da
sabWoTa kavSiris mecnierebaTa akademiis akademikosi gaxldaT.
simarTle giTxraT, dRemde ver
amixsnia, misdami sabWoTa xelisuflebis aseTi Semobruneba ram ganapiroba. ojaxSi ki momismenia azri,
iyo aseTi, aleqsandre svaniZe. stalinis pirveli meuRlis Zma. metad
ganaTlebuli adamiani, maRali donis istorikosi, romelic am dros
kremlSi stalinTan cxovrobda.
ambobdnen, rom ivane javaxiSvilis
mdgomareobis SecvlaSi swored
svaniZem Seasrula mniSvnelovani
roli.
amis Semdeg Cven ivane javaxiSvils aRar SevxvedrivarT, radgan
maleve gardaicvala.
saqarTvelos ceka da
qarTul-somxuri dava
mcxeTis jvris garSemo
Tanamedrove qarTuli istoriuli mecnierebis saTaveebTan uSualod ivane javaxiSvilis mowafeebi idgnen. maT Soris simon janaSia, niko berZeniSvili da levan
musxeliSvili. samwuxarod, levan
musxeliSvili adre gardaicvala.
maSin Zalian Wirda istoriaSi
da sakuTriv saqarTvelos istoriaSi muSaoba. Tumca ivane javaxiSvilis skolam moaxerxa, rom umZimesi komunisturi zewolis pirobebSic, qarTvel mecnierTa naSromebSi, Zveli da Sua saukuneebis saqarTvelos istoriis gayalbeba ar
momxdara.
imis miuxedavad, rom Tavis droze stalinis, Semdeg ki marqsis, engelsisa da leninis Sromebi yvelgan iyo miTiTebuli, es miTiTebebi
faqtobrivad iyo garniri naSromis
gasasvlelad. es didi damsaxurebaa TviT ivane javaxiSvilisa da
misi mowafeebisa, romelTac es Seqmnes. rTuli iyo muSaoba, magram
imdenad iyvnen momzadebuli, rom
SesaniSnavad icodnen, ra mieweraT
sqolioSi da rac mTavaria, SesaniSnavad icodnen saqarTvelos istoriis is wyaroebi, romelic im
periodisTvis arsebobda.
Semdeg Tavadac momixda am procesebSi CarTva. rom giTxraT, Zalian
rTuli iyo-meTqi, ar viqnebi marTali. magram rTuli namdvilad iyo.
rame debulebas rom davamuSavebdiT,
mere veZebdiT Sesaferis monakveTebs
sqolioSi misaTiTeblad.
rTuli iyo Cvens mezoblebTan,
gansakuTrebiT, somxebTan urTierToba. maxsovs, damiZaxa giorgi wereTelma (maSin istoriisa da eTnografiis institutSi vmuSaobdi, giorgi wereTeli ki mecnierebaTa
akademiis vice-prezidenti iyo). mivedi, xelSi uWiravs wigni da meubneba, es somxeTis mecnierebaTa akademiis sazogadoebriv mecnierebaTa
ganyofilebis Jurnalia, waiRebT
axla am Jurnals, aq aris paruir
muradianis statia, romelSic saubaria, rom mcxeTis jvari somxebis aSenebulia da aT dReSi Tqveni,
istorikosis poziciidan dawerT,
risi dawerac SegiZliaT, dawerT
rusulad, oRond aravin unda icodes, rom Tqven amas werT da me momitanTo.
vaTene, vaRame, davwere da mivutane baton giorgis. dabrZandiTo,
miTxra da kiTxva daiwyo. vnerviulob, magram arafers meubneba. waikiTxa, aiRo telefoni, daureka giorgi CubinaSvils da eubneba: giorgi nikalaeviC, marikas statia wavikiTxe, vfiqrob, dabeWdva SeiZleba
da axla is Tavad mogitanT am
statias da Tqvens verdiqts davelodebi.
erTi mxriv, SvebiT amovisunTqe,
Tumca ufro metad avReldi, radgan
magzavnis giorgi CubinaSvilTan, romelsac ori tomi aqvs dawerili
jvris monasterze.
manac erTaderTi is miTxra, dajeqio da kiTxva daiwyo.
araviTari reaqcia, guli miskdeba,
isev saSinlad vnerviulob. daasrula kiTxva, aiRo telefoni da
urekavs giorgi wereTels: giorgi
vasileviC, wavikiTxe marikas statia
da SeiZleba, rom daibeWdos.
ici, ra damemarTa? davavle xeli
Cems statias da arc davmSvidobebivar, ise wavedi wereTelTan. giorgi wereTelma statia daitova da
miTxra, am Temaze aravisTan arafers
ityvio.
gamoxda xani da mirekavs SoTa
Sengelia, mecnierebaTa akademiis gamomcemlobis direqtori da didi
patrioti. damibara, momca koreqtura Cemi statiis, miTxra, Cems oTaxSi
Cagketav, vidre koreqturas daasruleb da aravin unda icodes statiis Sesaxebo.
informaciam mainc gaJona da
saTanado organoebs Seatyobines.
am ambis gagrZeleba mogvianebiT
isev giorgi wereTlisgan Sevityve.
Cems statiasTan erTad am nomerSi ibeWdeboda ilia abulaZis statia mcxeTis jvris warwerasTan
dakavSirebiT, romelsac eyrdnoboda
muradiani. centraluri komitetis
mdivani ideologiur dargSi imJamad devi sturua iyo. gamoiZaxa
giorgi wereTeli da ukve awyobili Jurnalidan Cemi da abulaZis
statiis amoReba mosTxova. giorgi
wereTels uTqvams, rom man Tavad
daukveTa ilia abulaZes es statia
da ver amoiRebda. miT umetes, rom
abulaZe statiis gamoqveynebamde
gardaicvala. maSin sturuas uTxovia, abulaZis statia datoveT
da lorTqifaniZis amoiReTo. giorgi wereTels ganumartavs, rom es
ori statia avsebda erTmaneTs.
giorgi wereTelma sakuTari poziciis gatana SeZlo, Tumca amis
gamo misTvis didi madloba ar
uTqvamT.
imave wels gaxldiT parizSi
da vnaxe gamocema `reviu de armenoloJi~ sadac muradianis igive
statia frangul enaze gamoqveynda.
rac Seexeba saqarTvelos XIXXX saukunis istorias, es ar iyo
istoria, es iyo politika da morCa. marTalia, im periodis specialistebi cdilobdnen, simarTlec
eTqvaT, magram kidev vimeoreb, es
iyo politika!
rogor cdilobda
kremli saqarTvelos
rusifikacias
1970-iani wlebis Sua xanebia.
sabWoTa kavSirSi, umaRlesi ganaTlebis erovnul enaze miReba mxolod Tbilisisa da erevnis universitetebSia SesaZlebeli. erovnuli
istoriis kaTedrebic ki iSviaTobas warmoadgens. sxvadasxva Sekrebisas, magaliTad kievis universitetis TanamSromlebi ar ijereben,
rom leqciebi qarTulad ikiTxeba.
gazafxulis piria da momavali
wlis saleqcio kurssa da gegmebs
vadgenT. universitetis reqtori
gaxlavT daviT CxikviSvili. modis CemTan universitetis saswavlo
nawilis gamge marika pirveli da
meubneba, reqtorma SemogiTvala gaiTvaliswino, rom momaval wels,
erTi-ori sagani rusulad waikiTxoo. uecrad ver mivxvdi, ras gulisxmobda da vupasuxe, rom Cven
rusul filologiurze, Jurnalistikis rusul ganyofilebaze isedac
rusulad vkiTxulobdiT saqarTvelos istorias. man mi pasuxa, rom
es Txovna ara rusul, aramed qarTul fakultetebs Seexeboda.
maSinve mivxvdi, raSic iyo saqme
da vupasuxe, rom Tavad davelaparakebodi reqtors. marikam ki miTxra, reqtorma gamafrTxila, CemTan
aravin movideso.
mainc Cavedi daviT CxikviSvilTan. kargi urTierToba mqonda masTan, erTi Taobisani viyaviT. vekiTxebi, daTiko, ra moigone es-meTqi.
nomris
stumari
mi pasuxa, me ki ar movigone, werilobiTi brZaneba miviRe da es unda
gavakeToTo da brZanebis Zebna ujraSi daiwyo.
mec SesaniSnavad vici da manac,
rom aseT brZanebebs werilobiT
moskovi ki ara, Cveni centraluri
komitetic ar iZleva. vuTxari,
tyuilad nu eZeb brZanebas, rac
ginda qeni, is brZaneba romc arsebobdes, vidre me kaTedris gamge
viqnebi, amas ar davuSveb-meTqi.
daiwyo yvirili da magidaze
muStebis braxuni. gamikvirda, ar
gvqonda aseTi urTierToba. mec
veRar Sevikave Tavi, xmas avuwie
da mec davabraxune muSti magidaze. misi kabinetidan rom gamovdiodi, miTxra, Senc gagagdeben aqedan
da meco.
roca misaRebSi gamovedi, maSin
mivxvdi, ratom ayvirda. misaRebSi
ijda kaci, romelsac unda gaegona,
ra xdeba da mietana ambavi iq, sadac
jer ars.
universiteti fexze dadga. leqciebis rusulad wakiTxvaze givi
Jordaniam uari ganacxada. uari
ganacxada aseve ekonomikis istoriis kaTedris gamge vasil CantlaZem,
aRmosavleTmcodneobis fakultetis dekanma gogi fuTuriZem.
universitetis iuridiuli fakultetis dekanis moadgile, profesori mzia lekveiSvili maSin sul
axalgazrda iyo. meore korpusis
foieSi aqcia moawyo. Cven axla
aqcia arafrad migvaCnia, magram maSin
sityva aqciis Tqmis ki ara, gagonebisa gveSinoda.
fexze dadga studentoba. mosinjes niadagi am cvlilebebis gasatareblad, magram veRar gaatares.
naxes, rom am gziT araferi gamovidoda.
meore etapi iyo am brZolisa,
rodesac axal konstituciaze daiwyo muSaoba. Cvens konstituciaSi maSin ewera, rom qarTuli ena
aris saxelmwifo ena. erT mSvenier dRes, gamodis televiziiT eduard SevardnaZe da ambobs, rom unda
vimuSaoT konstituciis axal proeqtze, zogierTi ram icvleba da
maT Soris es muxli unda iyos
amoRebulio.
Tqvens mters, imisTana ambavi atyda. mTeli universiteti fexze
dadga da universitetidan wavida
impulsebi sazogadoebaSi. ra moxda
Semdeg, yvelas kargad moexseneba.
Cemi kabineti daviT CxikviSvilis
kabinetis Tavze iyo. 12 aprils
mirekavs da mis kabinetSi Casvlas
mTxovs. ar minda Casvla. Tanac
universiteti savsea studentebiT.
miTxra, moindome Camosvla da gamogatarebeno. Cavedi da meubneba, me
da Sen unda gavideT bavSvebTan da
davelaparakoTo. vkiTxe, ra vuTxraT-meTqi. mi pasuxa, movifiqroTo.
gavediT. xelebi CavWideT erTmaneTs da... orives gvikankalebs xelebi. gveSinia, xalxo! orivem viciT,
saqme martivad ar aris.
- Svilebo! - mimarTa man studentebs, - Tqven ar iciT, visTan
gaqvT saqme. me da Tqvenma profesorma, mariam lorTqifaniZem ki
viciT. dafiqrdiT da frTxilad
moiqeciT. me maqvs informacia, rom
yvela quCaze, romelic rusTavelis
prospeqtze Camodis, samxedro teqnika ukve ganalages. anu funqcioneri, universitetis reqtori eubneba, rom frTxilad moiqcnen. Cven
gvaqvs 1956 wlis gamocdileba.
Cemi jeria, studentebs rame mec
unda vuTxra, magram ra. vuTxra
wadiT da rame rom moxdes, rogor
unda vicxovro mere. imas ki, rom
ar wavidnen, ver vetyvi. vici, rom
TiToeuls jibeSi udevs pasporti
an studentis mowmoba. yvelam icis,
raze midis. es ar aris maTi spontanuri gadawyvetileba, aramed Segnebuli arCevani. ician, rom es nabiji SesaZloa sicocxlis fasad
daujdeT.
amas winaT, erT rusul gadacemaSi mkiTxes, ratom moxda, rom
70-ian wlebSi mxolod saqarTvelom aRimaRla xma qarTuli enis,
rogorc saxelmwifo enis SesanarCuneblado. mxolod am kiTxvis
Semdeg davfiqrdi seriozulad am
kiTxvaze da albaT imitom, rom
Cven gamudmebiT vibrZodiT sakuTari meobis dasacavad da qarTulma
enam am brZolaSi gansakuTrebuli
roli Seasrula.
nino jafariZe
gadadgeba
Tu ara?
29 dekembers telekompania
„maestros“ gadacemaSi „pirdapiri saubari“ vasil maRlaferiZem gaakeTa prognozi, romelic
namdvilad imsaxurebs yuradRebas: gansakuTrebuli politikuri
viTarebidan gamomdinare, mixeil
saakaSvili SeiZleba prezidentis
postidan gadadges da erTiani
nacionaluri moZraobis saparlamento sias Caudges saTaveSi.
es prognozi - imis miuxedavad, asruldeba Tu ara - ukve TavisTavad iwvevs biZgs isedac mowyvlad politikur garemoSi. imitom, rom prezidentis gadadgomis
SesaZlebloba orgvar gancdas
aCens nacionaluri moZraobis mxardamWerebSi: imeds da SiSs. SesaZloa, gadadgomis plus-minusebis
balansis dadgena aris kidec axla
mixeil saakaSvilis mTavari amocana.
sityvas aRar gavagrZeleb
imis Sesaxeb, rom, 2010 wlis sakonstitucio reformis Semdeg,
saparlamento arCevnebSi gamarjvebas gadamwyveti roli eniWeba qveynis marTvaSi. ase rom, Zalauflebis SesanarCuneblad mixeil saakaSvils swored saparlamento arCevnebis mogeba sWirdeba. 2013 wlidan qveyanaSi Zalauflebis sami centri iqneba: prezidenti, premier-ministri da parlamentis Tavmjdomare. saakaSvili prezidenti veRar gaxdeba,
xolo danarCeni oris vinaobas
saparlamento umravlesoba wyvets. hoda, Tuki sagareo saqmeTa
ministri vaSaZe sworad iyo informirebuli, roca ucxour medias ganucxada, saakaSvili premier-ministri ar gaxdebao, am gancxadebiT man, faqtobrivad, daadastura, rom prezidentis gvari
saparlamento siaSi Caiwereba
(parlamentis TavmjdomareobisTvis aucilebelia parlamentis
wevroba). kanonmdeblobis Tanaxmad, Tu prezidenti saparlamento
sias Caudgeba saTaveSi, ceskosTvis am siis wardgenidan ori
dRis vadaSi unda gadadges (saarCevno kodeqsis 94-e muxli).
ganvixiloT orive versia ra aris mosalodneli prezidentis gadadgomis an argadadgomis
SemTxvevaSi?
erTi SexedviTac cxadia, rom
mixeil saakaSvilis gadadgoma
mas, pirvel rigSi, fsiqologiur
upiratesobas mianiWebs uklebliv
yvela oponentis winaSe. gadadgoma iqneba mauwyebeli, rom saakaSvils riskis ar eSinia, rom igi
sakuTar Tavs endoba da gamarjvebisTvis bolomde ibrZvis. mTeli
qveyana (da ara mxolod) dainaxavs, rom prezidenti Tavis gundSi da politikur elitaSi
pirvelobas ar Tmobs, kvlav Zvelebur formaSia da xmebi misi qarizmis daberebis Sesaxeb gadaWarbebulia. saparlamento siis
pirvel nomrad mixeil saakaSvilis gvaris Cawera sias maqsimalurad myars da mimzidvels gaxdis. am nabijiT xelisuflebis
momxreebs - uaxloesi garemocviT dawyebuli, rigiTi amomrCevliT damTavrebuli - mixeil saakaSvili piradi magaliTiT damuxtavs brZolisTvis. aRmasrulebeli vertikalis Sua da zeda
rgolis muSakebis motivaciis
gazrdisTvisac ar arsebobs ufro
efeqturi nabiji, vidre mixeil
saakaSvilis gvaris Cawera siis
pirvel nomrad. piradad CemTvis
aSkaraa, rom prezidentis postidan gadadgoma aris maqsimumi,
risi gakeTebac mixeil saakaSvils SeuZlia arCevnebis mosagebad.
magram, meore mxriv, gadadgoma udidesi safrTxis Semcvelia
piradad prezidentisTvis. daviwyoT imiT, rom qveynis pirveli
piri daviT baqraZe xdeba. Tuki
mixeil saakaSvili srulad ar
endoba parlamentis Tavmjdomares da im saxelisuflo gunds,
romelsac baqraZe warmoadgens,
gadadgomaze fiqric ki gamoricxulia. radgan sakmarisia, vinmes
moeCvenos, rom berketebs Camocilebuli yofili prezidenti sakmarisad dasustebulia, - saakaSvils sakuTar gundSi problemebi
arCevnebis dRis dadgomamde bevrad ufro adre Seeqmneba.
kidev ufro seriozulia safrTxe nacionaluri moZraobis mier arCevnebis wagebis SemTxvevaSi. gaviTvaliswinoT, rom amjerad moqalaqe saakaSvils gacilebiT Zlieri da gulwrfeli
oponenti eyoleba, vidre 2008
wlis saprezidento arCevnebSi
hyavda. TiToeul amomrCevels, maT
Soris, gadawyvetilebis mimReb
pirebs, amjerad imdenad realuri
arCevani eqnebaT gasakeTebeli, rom
mis Sinaarss winaswar veravin
amoicnobs. xolo Tu saparlamento umravlesobas ivaniSvilis
koalicia moi povebs (Tundac,
50%+1 xmiT), saakaSvili gaxdeba parlamentis rigiTi wevri,
romelsac, SesaZloa, garkveuli
periodis Semdeg imunitetic ki
mouxsnan. cxadia, gadawyvetilebis miRebisas prezidenti, pirvel
rigSi, yvelaze uares versiebs
gaiTvaliswinebs. ase rom, saTqmelad advilia, magram, sinamdvileSi,
gadadgoma politikuri sikvdilis tolfasi Secdoma SeiZleba aRmoCndes.
ras unda velodeT im SemTxvevaSi, Tu prezidenti ar gadadgeba?
cxadze cxadia, rom biZina
ivaniSvilis koaliciis saarCevno
gzavnili iqneba mokle da mkafio:
arCevnebis mogebis SemTxvevaSi,
ivaniSvili gaxdeba qveynis pirveli piri - premier-ministri. xolo nacionaluri moZraobis gzavnili iqneba vrceli da bundovani:
Cven gTavazobT arcTu mimzidvel
sias imisTvis, rom SevinarCunoT
Zalaufleba da erTi wlis Semdeg
qveynis pirvel pirad, anu premier-ministrad, davniSnoT vinme Cveniani, vTqvaT, giga bokeria, an gigi
ugulava, an vano merabiSvili an,
SesaZloa, Tavad mixeil saakaSvilic ki.
aqve vityvi: sruliad araadekvaturad mimaCnia saubari imis
Sesaxeb, rom nacionaluri moZraobis siis pirveli nomeri, SesaZloa, paata burWulaZe gaxdes.
ar mgonia, an Tavad paata burWulaZisTvis da an nebismieri amomrCevlisTvis saintereso aRmoCndes am metad pativsacemi adamianis mxedarTmTavroba sxvis omSi.
„SemovliTi“ gzavnili amJamindeli prezidentis SesaZlo
gapremierebis Sesaxeb ki mxolod
im SemTxvevaSi „imuSavebs“, Tu
mixeil saakaSvilis piradi reitingi iqneba Zveleburad maRali,
xolo misi politikuri figura
- ualternativo - maT Soris,
nacionaluri moZraobis rigebSi.
dReisaTvis, mixeil saakaSvilis
qceva da ritorika metismetad
CamorCeba saprezidento standarts, rasac, pirvel rigSi, misi
uaxloesi garemocva xedavs. amitom, Sida saxelisuflo gundSi
konkurencia izrdeba da, sagangebo nabijebis gadaudgmelad, mixeil saakaSvils gauWirdeba Tundac Tavisi xuTkaciani gundis
darwmuneba, rom mas sakmarisi
resursi darCa qveynis pirveli
piris funqciis Sesasruleblad.
Tu SevajamebT, gamova, rom mixeil saakaSvilis problema misi
Sinagani resursis mimarT undoblobaa - rogorc axlo garemocvis, aseve mosaxleobis mxridan.
man sakuTar Tavs da yvela danarCens unda daumtkicos, rom politikur sivrceSi jer kidev yvelaze Zlieri figuraa, romelsac
SeuZlia namdvili brZola da
namdvili gamarjveba. misi mogzauroba saqarTvelos qalaqebSi,
xalxTan Sexvedra, sxvadasxva
„obieqtis“ gaxsna, bavSvebis SeZaxilebi, satelevizio eTerebi, zRapruli ideebi da axali wlis
originaluri milocva: „momaval
wels soxumSi!“ - TiTqmis aRarafers niSnavs, radgan Tavidan bolomde yalbia. brZola ki mixeil saakaSvils namdvilze namdvili elis. am brZolas verc policia moigebs, verc media, verc sasamarTlo da verc saarCevno komisia, radgan am segmentebidan
TiToeuli moWoWmane mdgomareobaSia: „vaiTu, ivaniSvilma gaimarjvos?“ „vaiTu, bokeria an merabiSvili prezidentis zurgs ukan
sxva TamaSis monawileebi arian?“
„vaiTu, nacionalurma moZraobam
moqalaqeTa kavSiris bedi gaiziaros?“
erTaderTi, visac ar aqvs WoWmanis ufleba, vinc sakuTar Tavsac
da sxvebsac simtkicis magaliTi
unda aCvenos, mixeil saakaSvilia.
amitom, brZolas moigebs an
waagebs piradad mixeil saakaSvili. dRevandeli misi aqtiuroba
cruaqtiurobaa da wasagebad aris
ganwiruli. amas bolo xans daSvebuli mZime Secdomebic adasturebs. saakaSvilma realurad
Zlieri nabijebiT unda gaicocxlos qarizma - Tuki Zala Seswevs.
gamodis, argadadgoma naklebi
safrTxis Semcvelia, magram gamarjvebis Sanss TiTqmis ar tovebs;
gadadgoma ki risks zrdis, magram,
amavdroulad, mogebis realur
Sanss aCens.
gadadgeba Tu ara mixel saakaSvili? To be, or not to be?
1995 wlidan vadevneb Tvals
mixeil saakaSvilis karieras da,
vasil maRlaferiZis msgavsad, mec
dabejiTebiT mgonia, rom gadadgeba.
ia anTaZe
6
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
`iyo da ara iyo ra! iyo erTi
princi. man Tavisi satrfo princesasTvis SesaniSnavi sunamo Seazava da amis Semdeg isini bednierad
cxovrobdnen... es sityvebi zRapariviT JRers, magram zRapari sulac
ar gaxlavT. esaa namdvili ambavi
princ maCablisa da didi parfiumeriuli sazogadoebisa, romelic
man daaarsa aq, SeerTebul StatebSi 1920-iani wlebis dasawyisSi~,
- ase iwyeboda statia erT-erT
amerikul qalTa JurnalSi.
Semdeg Jurnali mkiTxvels acnobda princis warmomavlobas. is
`iyo ufrosi vaJi erTi keTili
da warCinebuli ojaxisa saqarTveloSi, kavkasiis maRal mTebSi. vinaidan es saTavado saxli iyo mdidari da hqonda didi adgil-mamuli,
princi giorgi ganaTlebis misaRebad berlinis samefo akademiaSi
gagzavnes, raTa samTamadno saqme
Seeswavla... studentobis dros
erT-erTi misi TavSesaqcevi hobi
sunamoebis Sezaveba gaxldaT. am
gasarTobma ki mas didi simdidre
SesZina~.
vin iyo es zRapruli princi
da ra sunamoebi Seazava, romelmac
mas didi qoneba moutana?
qarTvel mandilosnebs qarTul
bazarze albaT unaxavT parfiumeriuli nawarmi, warweriT Prince
Matchabelli, internetmaRaziebsa da
katalogebSi ki Tvals mogtacebT
ulamazesi jvriani flakonebi. bevrisTvis ucnobia, rom am firmis
fuZemdebeli Seqspiris mTargmnel
ivane maCablis ufrosi Zmis, vasilis vaJi giorgi maCabelia.
giorgi 1885 wels daibada. Tbilisis saTavadaznauro gimnaziis
damTavrebis Semdeg berlins gaemgzavra. samTo akademia daasrula
da msoflios garSemo gaeSura samogzaurod. SvedeTSi gaicno gastrolebze myofi italieli msaxiobi,
mSvenieri norina jili (maria karmi), romelsac didi warmateba moutana madonas rolma maqs reinoldsis religiur piesaSi `saswauli~. giorgim norinas siyvaruli
imiT daumtkica, rom umcires droSi Seiswavla italiuri da male
italielTa siZec gaxda, Tumca sicocxlis bolomde Tavgadaklul
nacionalistad darCa. grigol robaqiZes masze uTqvams: `giorgi aTas
sabanSi rom Caaxvio da sadme damalo, vinc iq miva, maSinve Seityobs,
- aq saqarTvelos suniao!~
saqarTvelos damoukideblobisaTvis brZolaSi giorgi yvelaze
saxifaTo da rTuli davalebebis
Sesrulebisas araCveulebriv niWsa
da unars iCenda. Tamamad gadadioda erTi qveynidan meoreSi. molaparakebebs xan mTavrobis wevrebTan
marTavda, xanac revolucionerebTan
da yvelaze waruSlel STabeWdilebas axdenda.
pirvelma msoflio omma giorgis belgiaSi mouswro. generalgubernator fon der holcs germaniis daxmarebiT saqarTvelos ganTavisuflebis gegma gaacno da imdenad moxibla, rom Tavisi avtomobiliT gauSva haidelbergSi mixako wereTelTan. Semdgom orivem
berlins miaSura, sadac SeuerTdnen
Jenevidan gadasul `saqarTvelos
damoukideblobis komitets~. germanelebic eZebdnen gavlenian partias an jgufs, romelic mxars dauWerda germaniis proteqtoratiT
saqarTvelos damoukideblobis aRdgenis ideas. SeTanxmeba daido damoukideblobis gamocxadebis SemTxvevaSi germania garantad daudgeboda saqarTvelos da daicavda,
osmaleTi ki aRiarebda mis istoriul sazRvrebs. damoukideblobis
komitetma 1915-16 wlebSi trapizonSi Seqmna germaniis mier dafinansebuli qarTuli legioni.
Jurnali `Tavisufali saqarTvelo~ da `qarTuli gazeTi~ tyveTa
Soris propagandas uwevda damoukideblobis ideas. komiteti saqarTveloSi daukavSirda erovnuldemokratebs, vaCnaZe-kedia-gabaSvilis jgufsa da social-demokratTa nawils noe Jordanias meTaurobiT. Seiqmna interpartiuli `qarTuli erovnuli komiteti~, giorgi maCablis Camosvlis Semdeg `damoukidebeli komitetis~ filiali. maCabeli azerbaijansa da CrdiloeT kavkasiasac daukavSirda.
sazRvargareT da saqarTveloSi
moRvawe damkomis wevrTa Soris
kavSiris erTaderT saSualebad germanuli wyalqveSa navebi dasaxa.
mere Zmis sanaxavad da saqmeebis
mosagvareblad peterburgs gaeSura, Tumca yvelgan dagzavnili iyo
misi fotosuraTebi, rogorc `germaniis agentisa~. revaz gabaSvili
aRwers SemTxvevas, roca kavkavis
sastumroSi pristavma maCabels policiaSi wayola mosTxova. giorgim radikalur, magram utyuar zomas mimarTa: `an 25 maneTi aiRe, an
exlave gagaTavebo da revolveri
daumizna~. pristavma fuli aiRo
da wavida.
giorgim Cveuli moxdenilobiT
SeaTanxma germaniis sazRvao-samxedro StabebTan wyalqveSa navebiT
stambolidan saqarTvelosTan dakavSirebis saqme. 1916 wels wyalqveSa naviT gamogzavna sami kaci: axalgazrda oficeri lado mZinariSvili, social-demokrati kereseliZe
da mTieli Samili. erTi Tvis Semdeg meore eqspedicias giorgi maCabelic Camohyva. rezo gabaSvili
mogviTxrobs, rom mousvenari giorgi xan sionSi wavida salocavad,
xan mamidis sanaxavad, xan Camoyvanil amaSukelTan. `ruxi CoxiT
gamowyobili giorgi ise daiareboda, TiTqos araferi ambavi yofiliyos da roca veubnebodi, - kaco,
Seni Tavi Tu ar gebraleba, Cems
col-Svils unda gaufrTxilde,
Sen Tu Cavardi, Cven yvelas dagvaxrCoben-meTqi, arxeinad mipasuxebda:
`nu geSinia, me sxvanairi bedi maqvso~. TbilisSi ase Tamamad siarulis mere sofelSi Zmas CaakiTxa. saqmeebi moagvara da baqos gziT
wavida. `ramdenime kacma Soriaxlodan gavacileT da sanam matarebeli ar daiZra, guli gulis alagas ar Cagvdgomia~.
germaniis xelisuflebasTan SeTanxmebiT axali eqspediciebi momzadda. pirvel eqspediciaSi, romelic wyalqveSa gemiT Semovida saqarTveloSi, Sediodnen: giorgi maCabeli, mixako wereTeli, vladimer
mZinariSvili, CeCeni hazavaTi, azerbaijaneli selim bei bebuTovi, ramdenime qarTveli oficeri da legionis unter-oficeri. `jer sxvebi
Cavidnen navSi rigrigobiT da sakmaod kargi, wynari ganwyobilebiT.
met-naklebad odnavi Relva yvelas
etyoboda. ar Relavdnen mxolod
isini, visac gamocdili hqondaT
amgvari mogzauroba. bolos Cavida
qarcivaZe. davrCi marto me. uceb
amitana moulodnelma SiSma. ukan
daviwie da uari vTqvi, ise, rom
davapire wasvla. am dros saxeSecvlilma giorgi maCabelma daaZro
revolveri da CemTvis sruliad
ucnobi, manamde ganucdeli xmiT
miTxra: Cadi, Torem aqve dagawven!
es iseTi mtkice gadawyvetilebiT
iyo naTqvami, is namdvilad momklavda. me swrafad Cavirbine da SevuerTdi sxvebs~, - werda mixako wereTeli.
meore eqspediciam (mixako wereTeli, m. qarcivaZe, gviSiani, kerCi
da azerbaijaneli) didZali iaraRi da fuli Semoitana. mesame eqspediciaSi Sediodnen: petre surgulaZe, Salva vardiZe, suleiman iremaZe, vladimer siamaSvili, erTi qarTveli da ori germaneli mezRvauri. 1916 wels erT-erTi eqspediciis dros germanelTa wyalqveSa
gemi iZulebuli gaxda, ukan gabrunebuliyo. gzad Sexvda baTumisken
momaval gem-hospital `portugals~, romelsac iaraRiT datvirTuli didi navi hqonda gamobmuli. `wyalqveSam naRmiT CasZira
oriveni; da SeiZleba arc Rirebuliyo `msoflio~ omis aseT mcire
movlenaze laparaki, rom am gemhospitalzedac da am wyalqveSaSiac
qarTvelebi ar yofiliyvnen. gemTan
erTad daiRupa qarTveli mowyalebis da aneta andronikaSvili da
wyalqveSaSi, germanelebTan isxdnen
Salva v-Ze da sxva qarTvelebi,
gul-dakodilni, rom Zlivs eRirsaT samSoblos napirebTan misvla
da ukan mouxdaT dabruneba~, - mogviTxrobs rezo gabaSvili.
giorgi iyo germaneli princis,
kaizer vilhelm II-is umcrosi vaJis
ioaximisa da qarTveli princesas
daqorwinebiT (germanuli dinastiiT saTaveSi) qarTuli monarqiis
aRdgenis momxre. kandidatic SerCeuli hyavda - saqarTvelos damfuZnebeli krebis wevris, erovnuldemokrat mixeil (miSo) maCablis
ulamazesi qaliSvili marina. magram 1918 wlis 26 maiss saqarTvelos saxelmwifo aRdga, rogorc
demokratiuli respublika da es
sakiTxi aRar dasmula. 11 noembers
germanuli monarqia daemxo, princma
ioaximma holandiaSi daido bina,
marina maCabeli ki italiis konsuls franzonis gahyva colad da
romSi dasaxlda.
rubrikidan:
ioseb laRiaSvili (d. 2
ianvari, 1866) - Tbilisis sasuliero seminariis studenti, misi saxeli gaxmaurda mas Semdeg, rac mokla
seminariis reqtori pavle Cudecki.
daibada samegreloSi. mama goreli, kerZod ki xurvaleTeli mRvdeli, deda martvilis raionis sofel
banZis mRvdlis qaliSvili iyo.
ded-mama iosebs adre daeRupa, misi
aRzrda ki bebiam da biZebma iTaves.
daamTavra goris sasuliero seminaria, Semdeg ki Cairicxa Tbilisis
sasuliero seminariaSi. is seminariis pansionSi cxovrobda da stipendias iRebda. amis Semdeg ioseb
laRiaSvili seminariidan garicxes
mas Semdeg, rac saswavleblis zedamxedvelma xelnaweri Jurnali „yvavili“ aRmouCina, mas amasTanave stipendia moexsna. laRiaSvilma TxovniT mimarTa reqtors da egzarqossac, magram amaod. 1886 wlis 24
maiss, mas Semdeg, rac morig Txovnaze
seminariaSi aRdgenis Sesaxeb uariT
upasuxes, man xanjliT seminariis
reqtori pavle Cudecki mokla. am
SemTxvevam saqarTveloSi saTave daudo mniSvnelovan politikur movlenebs. Tavadac daWrili da gulwasuli 20 wlis laRiaSvili dai-
qarTvelebi
amerikaSi
giorgi maCabeli - sunamoebis princi amerikaSi
damoukideblobis wlebSi giorgi iyo italiaSi saqarTvelos saelCos pirveli mdivani. mas angariSs uwevdnen ara marto samTavrobo wreebi, aramed opoziciac. aqtiurad TanamSromlobda italiur
presasTan.
okupaciis Semdeg italiaSi
usaxsrod darCenili ojaxis fexze
dasayeneblad norina scenas daubrunda. amerikelma reJisorma moris
getma igi niu-iorkSi miiwvia, sadac
xelaxla dadga `saswauli~. warmateba imdenad didi iyo, rom speqtakli aTasjer warmoadgines.
1922 wels giorgimac gadawyvita amerikaSi gadasaxleba. ori
wlis Semdeg ki niu-iorkSi gaxsna
antikvaruli maRazia `wiTeli da
Savi~ da saxeli male moixveWa.
amasTan, ar iviwyebda Tavis Zvel
gatacebas - sunamoebis Sezavebas.
male aRmoaCina, rom mis muStrebs
sunamoebi ufro ainteresebdaT, amitom antikvariatze xeli aiRo.
parizSi parfiumeriis specializebul maRaziaSi miRebuli gamocdilebis Semdeg, 1926 wels gaxsna
sakuTari kompania, romelic oTxi
weli farTovdeboda da prestiJuli xdeboda. igi TviTonve qmnida,
amzadebda, aformebda sunamoebs da
reklamasac TviTon ukeTebda.
Znelia Tqma, sad ufro miaRwia
warmatebas, magram migneba - maCablebis sagvareulo gerbze gamosaxuli
oqrosvarayiani samefo gvirgvinis
gamoyeneba gaformebisTvis - yvelaze
iRbliani aRmoCnda. saqarTvelos
arSemdgari dedoflis, marina maCablisadmi miZRvnilma sunamom `saqarTvelos dedofali~, jvriani oqros gvirgvinis formis flakoniT,
amerikeli sazogadoebis aRfrTovaneba gamoiwvia. male mas mohyva
qarTvelebi amerikaSi
Mount Olivet Cemetery
65-40 Grand Avenue
Queens, NY 11378
1955 wels amerikis SeerTebul StatebSi pirveli (1921-1939) da meore talRis (1945-1950) qarTvel emigrantTa ricxvi 300-s ar aRemateboda, Tumca am mcire diasporam mniSvnelovani gavlena iqonia
amerikis samxedro Tu samoqalaqo cxovrebaze. pirvel rigSi unda davasaxeloT is qarTvelebi, romlebmac amerikas xuTi dargi Seuqmnes: grigol kobaxiZe (jorj kobi) - samedicino minis mrewveloba da
naZvis xis minis sanTlebi da saTamaSoebi; aleqsandre qarTveliSvili (aleqsandr qarTveli) - samxedro
aviacia; giorgi balanCivaZe (jorj balanCini) - baleti; giorgi maCabeli (princi maCabeli) - parfiumeria. dRevandel nomerSi giambobT cnobili qarTveli politikuri moRvawisa da di plomatis, giorgi
maCablis da amerikuli qimiuri mrewvelobis pioneris - grigol kobaxiZis Sesaxeb.
Wires. gamoiTqva mosazreba, rom
is kavSirSi iyo erovnul jgufTan,
romelsac unda daecva „sarmunoeba da samSoblo“. amas unda gamoewvia mxurvale mxardaWera qarTuli sazogadoebis mxridan. laRiaSvilis sasamarTlo procesi aqtiurad ganixileboda qarTul presaSi. misi dacva gavlenianma Tavadma konstantine muxranbatonma iTava.
man laRiaSvils ganTqmuli advokati turkeviCi dauqirava. seminariis yofili studenti gaasamarTles, mas daxvretis ganaCeni arasrulwlovnobis gamo ver miusajes
(maSin srulwlovnad 21 wlis piri
iTvleboda). is 20 wliT saxalinze
katorRaSi gauSves. mas Tavis nawarmoebSi anton Cexovi lagievad moixseniebs. misi Semdegdroindeli
cxovrebis Sesaxeb ramdenime cnoba
arsebobs, Tumca, SesaZloa, isini simarTles ar Seesabamebodnen. erTerTi cnobis mixedviT, is katorRidan gaiqca da iaponiaSi CaaRwia,
1889 wels ki amerikaSi iyo. 1908
Tu 1913 wels is amerikaSi qarTvel
zRvaosan daviT WavWavaZes unaxavs.
safrangeTSi mcxovrebi qarTveli
emigrantis cnobiT ki, 1943 wels
unaxavT TeiranSic.
meuRlisadmi miZRvnili sunamo
`princesa norina~, ingliseli lamazmanis saxelobis sunamo `duSes
of iorks~, sunamo `oqros Semodgoma~, saabazano zeTi `abano~, odekoloni `qaris simRera~, dapresili
pudri da pomada. maT aseve amSvenebda `princ maCablis gvirgvini~
- misi safirmo niSani.
mSvenieri sareklamo gancxadebebi, romelsac giorgi adgenda, misi
Teoriebis SesaniSnav dasturs warmoadgens: `abano~ princi maCablis
zeTi, mcire raodenobiT Casxmuli
Tbil wyalSi, araCveulebriv siamovnebas moganiWebT. organizmis mier TandaTanobiT Sewovis Semdeg,
Tqven ramdenime saaTiT CaiZirebiT
am aRmosavlur aromatSi. gamoZebneT dro - isiamovnoT am fufunebiT. is agimaRlebT ganwyobas, mogixsniT daRlilobas, gaganebivrebT
da mogesiyvarulebaT. roca saRamos xangrZlivi droiT sadme wabrZandebiT, misi wyalobiT garSemortymuli iqnebiT jadosnuri auriT~.
`oqros Semodgoma~ princ maCablis sunamo - es aris Zalian Tanamedrove, koWas (imbiris) surnelis
mqone gamorCeuli da aRmafrTovanebeli sunamo. Tu gsurT iyoT
misi saxelis msgavsad saukeTeso,
i pkureT amayad da siamovnebiT. is
iqneba sawindari yovelive araCveulebrivis. daiwveTeT ramdenime
wveTi majebze, idayvebze, yelTan, yurebis ukan. es aris sunamos xmarebis yvelaze swori wesi, raTa surneli kargad igrZnobodes~.
flakonebi jer germanuli faifurisgan iqmneboda, Semdeg jorj
kobis (grigol kobaxiZe) minis kompaniaSi daamzades gamWvirvale minis
flakoni, romelic, rogorc encik-
lopediuri cnobari aRniSnavda:
`miCneulia minis flakonis erTerT umSvenieres xelnakeT nimuSad~. igi mzaddeboda naxevrad avtomaturi meTodiT. oqroTi movarayeba, oqrosferi zarniSisa da
zonris damzadeba Zveleburad xeliT sruldeboda.
male giorgim `maCablis gvirgvinebi~ mTel amerikas mosdo. misma
warmoebam warmatebiT gadalaxa
1930-iani wlebis krizisi da mowinaveTa rigebSi Cadga. firmis pirveli muSebi misi megobrebi iyvnen:
ltolvili aristokratebi, maTi
colebi da qaliSvilebi, amitom
mTel amerikaSi maT Seadgines yvelaze didgvarovani, Tavaziani da
zrdilobiani momsaxure personali.
aT weliwadSi giorgi maCabelma
ara marto miliondolariani biznesi Seqmna ubralo hobidan, aramed
novatoric gaxda; amerikas sakuTari saparfiumerio mrewveloba jer
kidev ar gaaCnda. rac mzaddeboda,
ZiriTadad franguli produqciis
cudi aslebi iyo da isic Zalian
Zviri jdeboda. amitom saukunis
damdegs modaSi Semovida ubralo
yvavilebisa da Taigulebis aromati, romlebsac mkerdze imagrebdnen.
ase rom, giorgim Tavisi hobiT
Seavso is sicariele, rac im dros
arsebobda amerikul saparfiumerio
warmoebaSi.
bizness igi sazogadoebrivi saqmianobisTvis ar CamouSorebia. giorgi iyo 1931 wels amerikis SeerTebul StatebSi qarTuli saTvistomos daarsebis erT-erTi iniciatori, 1933-34 wlebSi misi Tavmjdomare, 1934 wlidan - xazinadari.
punqtualurad asrulebda masze
dakisrebul movaleobas da did
materialur daxmarebas uwevda saT-
vistomosac da yvela gaWirvebul
qarTvelsac.
`mTel qarTul emigraciaSi marto erTi, giorgi qmnis dids axal
saqmes, romelic swrafad mieqaneba
msoflio bazarze pirveli adgilis dasaWerad... am miznis miRweva giorgis imisTvis unda, rom
meore miznis (qarTuli politikis)
samsaxurSi male gadavides, rom
kvlav Seudges saqarTvelos Tavisuflebis axlad gamoWedvis saqmes
Tavis dacdil megobrebTan erTad"~,
- werda spiridon kedia.
1935 wlis ivnisisTvis dagegmili hqonda me-5 aveniuze axali,
eleganturi sademonstracio darbazis gaxsna. miwveuli hyavda saukeTeso dekoratori, britaneli mxatvari sesil betini da fotografi pavel CeliSCevi, magram veRar
moaswro.
1935 wlis martSi filialebis
gasaxsnelad kaliforniasa da SanxaiSi imogzaura. gzaSi gacivda
da miuxedavad imisa, rom maSin ukve warmatebiT mkurnalobdnen pnevmonias, filtvebis anTebiT erT kviraSi gardaicvala. emigrantTa nawili mis moulodnel sikvdils sabWoTa specsamsaxurebs ukavSirebda,
rac safuZvels moklebuli ar iyo.
firma Prince Matchabelli koneqtikutis StatSi dResac arsebobs,
rogorc msoflios cnobili saparfiumerio firmebis Rirseuli konkurenti. produqcia, romelsac igi
uSvebs, misi damfuZneblis saxeliTa
da receptiT gamodis da, rac mTavaria, safirmo niSanic igivea giorgi maCablis mier Seqmnili
emblema - qarTuljvriani samefo
oqros gvirgvini...
givi gabliani (d. 19 dekemberi, 1915, mulaxi, g. 27 aprili,
2001, norz-adamsi, masaCusetsi, aSS),
qarTveli samxedro moRvawe, eqimi,
memuaristi.
daibada svani sazogado moRvawis egnate gablianis ojaxSi. swavlobda medicinas TbilisSi, Semdeg
miunxenSi. meore msoflio omis
dros ibrZoda vermaxtis qarTul
legionSi. miiRo germaniis armiis
oberleitenantis wodeba da 1943
w. dainiSna abveris qarTuli batalionis „tamara-II“-is meTaurad.
misi mecadineobiT sicocxle SeunarCunda araerT sabWoTa qarTvel
jariskacs, romlebic Semdeg vermaxtis qarTul qvedanayofebSi wevriandebodnen. omis Semdeg gadasaxlda
amerikis SeerTebuli StatebSi, dasaxlda niu jersiSi, sadac 1987
wlamde eqimad muSaobda. gablianis vrceli mogonebebi meore msoflio omze qarTulad iTargmna da
gamoica 1998 wels.
gablians colad hyavda (1945
wlidan) qarTveli emigrantis, erovnul-demokratiuli partiis wevris grigol alCibaias qaliSvili
rusudani (1919-2006). maTi Svilebi: grigoli, vera da eTeri aSSSi cxovroben da moRvaweoben.
niSvili) (ingl. Cyril Toumanoff) (d. 1913 - g. 1997), amerikaSi
moRvawe qarTuli warmoSobis istorikosi da genealogi.
Tumanovi ekuTvnoda Tavad TumaniSvilTa ruseTSi dafuZnebul
Stos; daibada peterburgSi, qarTveli mamisa da rusi dedis ojaxSi.
bolSevikuri gadatrialebis Semdeg,
dedasTan erTad Tavi jer parizs
(1918), Semdeg ki SeerTebul Statebs Seafara (1928). daamTavra
jorjTaunis universiteti da moipova doqtoris xarisxi 1943
wels; iqve muSaobda wlebis manZilze da miiRo sapatio profesoris
wodeba. 1970-idan pensiaze iyo.
igi iyo aseve maltis raindTa suverenuli ordenis wevri da am
ordenis oficialuri istorikosikonsultanti.
Tumanovi avtoria dasavleTSi
standartulad aRiarebuli Sromebisa Sua saukuneebis kavkasiis istoriaze, aseve qarTuli da somxuri
aristokratuli sagvareuloebis
genealogiaze. misi Sromebidan gansakuTrebiT aRsaniSnavia 1963 w.
gamocemuli `kvlevebi qristianuli kavkasiis istoriaSi~.
aleqsandre comaia (d.
1907, quTaisi, - g. 1956, niu iorki),
qarTveli publicisti, anti-sabWoTa
politikuri emigraciis moRvawe.
swavlobda xaSuris gimnaziasa
da Tbilisis universitetSi. 1922
w. TebervalSi monawileobda saqarTvelos gasabWoebis wlisTavTan
dakavSirebul saprotesto gamosvlebSi, ris gamoc dapatimrebuli
iyo. 1924 w. agvistoSi SeuerTda
ajanyebulebs senakSi. ajanyebis damarcxebis Semdeg emigraciaSi gaemgzavra. cxovrobda safrangeTsa da
germaniaSi, sadac TanamSromlobda
erovnul-demokratiuli mimarTulebis qarTul emigrantul presaSi („axali iveria“, „qarTveli
eri“). berlinSi gamomaval Jurnal
„qarTveli erSi“ daibeWda misi
naSromi „didi ilia“. meore msoflio omis dros vermaxtis qarTuli legionis SemadgenlobaSi ibrZoda kavkasiis misadgomebTan. omis
Semdeg amerikis SeerTebul StatebSi gadasaxlda. aqve misi redaqtorobiT gamodioda Jurnali „Tavisufali saqarTvelos xma“. misi
publicisturi werilebis ZiriTadi nawili rusul-qarTul urTierTobebsa da sabWoTa reJimis mier
saqarTveloSi ganxorcielebul
represiebs exeba. colad hyavda
qarTveli politikuri moRvawis,
simon mdivanis asuli elisabedi.
gardaicvala niu-iorkSi.
kiril Tumanovi (Tuma-
rusudan dauSvili
xelovnebaTmcodne
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
7
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
aravis ise ar uyvars samSoblo, rogorc emigrants! grigol robaqiZe
amerika rom caTambjenebis qveyanaa, yvelas kargad moexseneba, magram
cota vinmem Tu icis, rom caTambjenebis asaSeneblad saWiro umTavresi masalis, e.w. zemdgradi minablokisa da wyalgamZle cementis
gamomgonebeli qarTveli iyo, romelsac okeanis gaRma jorj kobis
saxeliT icnoben.
gasuli saukunis 20-ian wlebSi jorj kobi, igive grigol (giga)
kobaxiZe amerikis umdidres adamianTa aTeulSi zedized ramdenjerme
moxvda, rac imxanad didi sensacia
iyo. aq aucileblad unda aRiniSnos isic, rom garda gamogonebebisa, grigol kobaxiZes sxva rameebic exerxeboda: pirvelad sayovelTao aRiareba man, arc meti, arc
naklebi, miunxenSi cirkis arenaze
moi pova. maSin klasikur Widaobas
misdevda da araTu sxvebs, aramed
Tavadac ver warmoedgina, rom gavidoda wlebi da sul sxva sferoSi moixveWda saxels. SemdgomSi
Tavadve aRniSnavda, rom qimiur mrewvelobaSi damkvidreba swored brwyinvale fizikuri monacemebis wyalobiT SeZlo - jorj kobi Zalian bevrs muSaobda da xSirad, laboratoriaSi Ramesac ki aTenebda.
yvelaferi ki ise daiwyo, rogorc saTavgadasavlo wignebSia: raWis sofel TxmorSi, glexis daviT kobaxiZis ojaxSi dabadebul
biWs gulma saxlidan Sors, Tavgadasavlebis saZieblad gauwia. hoda,
dakra fexi da gamoiqca. maSin giga
10 wlis iyo. Tavis ufros Zmas
Senatroda, borjomSi, viwroliandagian rkinigzaze rom muSaobda da
Tavadac orTqlmavlis memanqaneobaze ocnebobda. mSobliuri soflidan borjomisken fexiT gamoemarTa.
mgzavrobis drosac uamravi ram
gadaxda Tavs - okribisken mimavals,
abragebi Semoeyarnen. maTma meTaurma
biWunas ocnebebis Sesaxeb rom Seityo, erTi gadaixarxara, mere jibidan 10 oqros maneTiani amoiRo da
muWSi CauCxriala: - wadi, biZia, kaci gamodi da mere ki Sen ici, mec
gamixseneo. abragis naCuqari fuliT
quTaisamde CaaRwia, magram iq erT
gulRrZo meduqnes SeSurda misi:
patara giga missave Tanatolebs
quCaSi acemina da oqros maneTianebs Tavad daepatrona. Tanatolebisgan gaZarculi da gametebuli
raWveli biWi quCaSi mepureebma
i poves da Seifares.
`raWvelis saqme puris cxobaa.
RvTis madliT, xelobas qve gaswavliT, darCi aqana da imuSave!~ uTxra erT-erTma. magram gigas es
saqme ar izidavda. gulkeTil mepureebTan mxolod ori Rame gaaTia,
mere ki borjomisken ganagrZo gza.
Seupovrobis wyalobiT, yvela dabrkoleba gadalaxa da ufros Zmas
- leontisac miagno. is kinaRam
gadairia da moulodnelad gamocxadebul gigas Sin dabruneba daupira, magram biWma qva aagdo da Tavi SeuSvira: sanam memanqaneobas ar
viswavli, borjomidan fexsac ar
movicvlio. raRa unda eqna leontis - ojaxSi werili afrina, giga
CemTan ariso da umcrosi Zma erT
rus memanqanes miabara.
giga sakmaoze metad bejiTi moswavle aRmoCnda - orTqlmavlis
marTvac male Seiswavla da mis
mowyobilobaSic brwyinvaled gaerkva. erTxel, rodesac leontisTan
erTad orTqlmavali mihyavda, raRac
detali mwyobridan gamovida da
matarebeli gaCerda. mgzavrebi, muxlis gasaSlelad, vagonebidan Camovidnen, xolo giga da misi Zma orTqlmavals dautrialdnen. swored
am dros maT erT-erTi mgzavrTagani
miuaxlovda da hkiTxa, - daxmareba xom ar gWirdebaTo? igi odeseli qimikosi, vinme simonovi aRmoCnda, romelic saqarTveloSi borjomis cnobili mineraluri wyaroebis Sesaswavlad Camosuliyo.
im dRes, ra Tqma unda, orTqlmavalic SeakeTes da gzac ganagrZes,
magram gigas yuradReba sxva ramem
miipyro - simonovi enawyliani mosaubre aRmoCnda da imdeni ilaparaka borjomis wyaroebsa da Camomsxmel qarxanaze, rom ymawvili didad daainteresa: `borjomis mineraluri wyali metad faqizia...
amitomac mis Sesanaxad gansakuTrebuli Sedgenilobis minis damzadebaa saWiro~, -ambobda simonovi da
gamurul axalgazrda memanqanes
moTminebiT uxsnida, Tu rogor mzaddeba mina da ra Tvisebebi aqvs mas.
sabolood, es ambavi imiT damTavrda,
rom gigam rkinigzaze muSaobas Tavi
daaneba da qarxanaSi simonovs miakiTxa. man miiRo yofili memanqane
da boTlebis keTebaSic daaostata.
swored maSin mixvda 20 wlis giga kobaxiZe, rom misi namdvili mowodeba qimia iyo da ara sxva ram:
`daimaxsovre, ymawvilo: CvenisTana
xalxs adre jadoqrebadac ki naTlavdnen da sjidnen, magram sibnelis damarcxeba mainc movaxerxeT
da mainc davamtkiceT, rom qimia
mecnierebaa! amas muxlCauxreli
SromiT mivaRwieT!~ - ase eubneboda
simonovi biWs, romelic am sityvebs
SemdgomSi yovelTvis ixsenebda.
borjomidan simonovi jer Tbilisis minis qarxanaSi gadmoiyvanes, iqidan ki mSobliur odesaSi
daabrunes. giga, romelsac minis
warmoeba praqtikulad ukve kargad
Seeswavla, Tan gahyva mas. odesis
qarxanaSi cota xans imuSava, mere
ki daawinaures da donbasSi - daba
konstantinovkaSi gadavida: iq axalgazrda specialistebi sWirdebodaT da simonovmac urCia, wasuliyo. isic unda iTqvas, rom konstantinovka maSin saSiSi dasaxlebac
iyo - adgilobrivi kazakebi ver
itandnen `ucxo rjulis~ muSebs
da awiokebdnen; cxadia, isinic analogiurad pasuxobdnen da amitomac,
konstantinovkaSi dRe ise ar gavidoda, mkvleloba Tu ara, SexlaSemoxla mainc rom ar momxdariyo. ai, aseT dabaSi gauSves giga
kobaxiZe (imxanad is oficialurad,
rusul yaidaze - `grigori kobaxidzevad~ iyo cnobili) minis qarxnis xelmZRvanelad. Seupovari xasiaTis wyalobiT, ymawvils arafrad
Caugdia simonovis meuRlis viSviSi:
am oqrosaviT biWs an kazakebi moklaven, an muSebio, da 1904 wels,
daniSnulebis adgilas Cavida.
ruseT-iaponiis omi jer dasrulebuli arc ki iyo, rodesac imperiis mTel teritoriaze viTareba
Zalian daiZaba. ukmayofilo xalxi
mefis gadadgomasa da respublikis
damyarebas iTxovda. ararusul mxareebSi ki ukve aSkaradac ki gaismoda mowodeba ruseTisgan gamoyofis Sesaxeb. damoukideblobis momxreebi yvelaze metad, saqarTveloSi
aqtiurobdnen, amitomac caristuli `oxranka~ da Jandarmeria qarTvelebs gansakuTrebiT uTvalTvalebda.
grigori kobaxidzevi konstantinovkaSi erTaderTi qarTveli iyo
da, cxadia, brwyinvale reputaciiT
sargeblobda, magram xifaTs mainc
ver ascda: erT wvimian Rames mas
karze orma mamakacma daukakuna da
Ramis gaTevis ufleba sTxova. qarxnis direqtorma, raRa Tqma unda,
orive Seifara. diliT adre ki
kazakebi miadgnen da stumrebTan
erTad waiyvanes. JandarmeriaSi `gamoarkvies~, rom konstantinovkis
minis qarxnis direqtori kobaxidzevi ukrainel `samostoinikebTan~
anu damoukideblobisTvis mebrZolebTan iyo dakavSirebuli. giga
kobaxiZe saswrafod daapatimres
da gadasaxlebasac ki upirebdnen,
magram RmerTma ar gawira - sasjelad mxolod Sinapatimroba da
usasyidlod, ubralo muSad muSaoba akmares.
konstantinovkis minis qarxanaSi axali direqtori gamogzavnes,
erovnebiT frangi, gvarad gamani.
winamorbedis gacnobisTanave, frangi
erTxel salxinod mimiwvies da im dros
mivedi, rom lekuri kidec daewyoT. sazogadod lekuri ar miyvarda, magram CurCuli daiwyes: `maTiko gamodis, maTikoo~, sulma wamZlia
da win davdeq. is me axali gacnobili myavda
da jer ar menaxa misi lekuri, Tumca gagonebiT ki bevri gamegona. wynarad gamovida mSvenieri Tvaltanadi qali, zrdilobianad daukra
Tavi mis gamomTxov axalgazrda kacs da Camouara. unda gamogitydeT, rom im dRemde lekuri mxolod fexebis partyuni megona da xelebis
grexa. maSin ki davdevi fasi:
jer davlurSi yoveli misi fexis gadadgma, lerwamtanis mixvra-moxvra, Tavis aReb-daReba, gaxedv-gamoxedva da SeCereba TviT ganxorcielebuli macduroba iyo!.. kvalSi misdevda
aSfoTebuli Wabuki da rxeviT Setrfialebda.
gaswyvites davluri da yeli moiReres salekurod. erTi Camoiqrola qalma SerxeviT, TiTqos frTebi gaSalao, da gaitaca kacic!.. daqanculi xan aZlevda Tavs dasaWerad da xan isev
mkvircxlad gamousxlteboda xolme xelidan.
SeCerda da miuSva misi mokamaTe nebaze. aRelvebuli Wabuki didxans utrialebda gars, rogorc
pepela sanTels, da bolos frTebSetrusuliviT gaiqca... gamoudga qali, SeaCera imav adgilze,
sadac wineT TviTon idga, da iwyo mis win
rxeva; Semourbina irgvliv, TiTqos jado gaukeTao da mere ki Camoecala nel-nela! erTic
kidev Camouara da SeCerda... CamouSva moxdenilad xelebi, daukra mayureblebs Tavi da
miimala.
akaki wereTeli, 1897
qimikosi darwmunda, rom rusebs
talantis dafaseba marTlac ar
SeeZloT da gigas JandarmeriaSi
uSuamdgomla, soliduri Tanxa gadaixada, raTa yofili direqtorisTvis sasjeli moexsnaT. kobaxiZe
gaTavisuflebiT ki gaaTavisufles,
magram ruseTis imperiis teritoriaze cxovreba aukrZales. frangi
kolega kvlavac daexmara da germaniis qalaq miunxenSi mcxovreb ZmasTan sarekomendacio werili gaatana: es kaci cnobili qimikosia,
rwmeniT respublikeli; ruseTSi
rom qarxanaSi sacdeli laboratoriis mowyobis neba darTo. swored
aqedan daiwyo qarTveli qimikosis
aRmavloba, Tumca WidaobisTvis Tavi
ar daunebebia, isev warmatebiT gamodioda cirkSi da mayurebels aRafrTovanebda. maleve, giga daqorwinda
kidec. misi meuRle gaxda rusi
emigrantis Svili, ulamazesi daSa
nodvikova. TumcaRa, jer Taflobis
Tvesac ar Caevlo, roca giga morig
xifaTs gadaeyara: miunxens italiuri cirkis moxetiale dasi ewvia,
romelSic blomad iyvnen moWida-
Tvis arasodes uRalatia - mfarvelobda da xels umarTavda Tanamemamuleebs, visac amerikaSi axali
cxovrebis dawyeba ewada. sxvaTa
Soris, cnobilia, rom swored jorj
kobim gaumarTa xeli SemdgomSi
kargad cnobil qarTvel oqrosmaZiebel maik mitos da alaskaze
oqros gadammuSavebeli qarxana aaSenebina. garda amisa, warmatebulma
qimikosma Seiamxanaga cnobili qarTveli damoukideblobisTvis mebrZoli da diplomati giorgi maCabeli, romelmac amerikaSi parfiu-
velad Camovida saqarTveloSi. moinaxula yvela, visTanac Tavisi boboqari cxovreba akavSirebda da kargadac daasaCuqra isini. dedas, romelic isev cocxali daxvda, 10 aTasi
maneTis Rirebulebis saCuqrebi Cautana. daasaCuqra aseve is mepureebic, romlebmac quTaisSi odesRac
Seifares. im abragsac ki eZebda,
vinc 10 oqros maneTiani aCuqa, magram versad miagno - 1924 wlis
cnobil ajanyebas Seswiroda.
`aq axla bolSevikebi arian...
dagvaSines yvelani da Tavad ki
amerikis qimiuri mrewvelobis mefe
aRar daedgomeba da mixedeo.
ase gaemgzavra 25 wlis giga
kobaxiZe germaniaSi. ukeT rom
vTqvaT, is sxva yofil politpatimrebTan erTad gaaZeves am qveyanaSi. ymawvils ori xeli samosisa da SelanZRuli fetris Slapis
garda, aRaraferi ebada. jibeSi gamanis micemuli baraTi ki edo, magram roca miTiTebul misamarTze
mivida, imedi sastikad gaucruvda
- batoni gamani gardacvliliyo,
misi meuRle ki amerikaSi gadasvlas apirebda da daxmareba arafriT SeeZlo. man mxolod minis
qarxnis gza aswavla axalgazrda
ucxoels da ase moiSora Tavidan.
miunxenis minis qarxanaSi ruseTidan Casuli politpatimari ubralo muSad miiRes da isic naxevar ganakveTze: qarxnis patronma
ganucxada, fuls uqmad ar vyrio.
gasamrjeloc Zalze mizeruli iyo
da giga kobaxiZemac, gagikvirdebaT
da, cirks miakiTxa: Widaoba bavSvobidan uyvarda da saamiso monacemebic hqonda. swored cirkis patronma, calTvala adrian dreqslerma daafasa is, moWidaveTa dasSi
wamyvan aTletad daniSna da dRiurad aTi marka gamouyo. dreqsleris
cirki miunxenSi didi popularobiT sargeblobda da, ase gasinjeT,
TviT minis qarxnis mepatronec misi
xSiri stumari iyo.
giga kobaxiZem, brwyinvale fizikuri monacemebis wyalobiT, miunxenSi male gaiTqva saxeli, rogorc
daumarcxebelma moWidavem. bevri
rom ar gavagrZelo, is minis qarxnis mepatronemac arenaze SeniSna
da ise moixibla misi ileTebiT,
veebic; maTgan gansakuTrebiT erTi,
vinme nero gamoirCeoda. is mZimewonosani iyo da mTeli evropa
ise moevlo, xaliCisTvis muxlic
ki ar hqonda Sexebuli.
... adrian dreqsleris cirkSi
falavnebis Serkineba qarTvelis gamarjvebiT dasrulda. moxetiale
dasis xelmZRvanelma ixtibari ar
gaitexa da dreqslers SesTavaza,
falavnebi aralegalurad, kidev erTxel SeexvedrebinaT. imxanad es
germaniaSi ikrZaleboda, magram dreqsleri mainc daTanxmda. Sexvedra
CaiSala, radgan policiam yvelaferi Seityo da falavnebic da promouterebic, rogorc ityvian, faqtze daakava - Sejibrebis dawyebis
win. ase aRmoCnda giga sakanSi, magram minis qarxnis mepatronem amjeradac uSvela: gamosasyidi gadaixada, cixidan gamoiyvana da meuRlesTan erTad, londonis gavliT,
amerikaSi gaamgzavra.
1909 wlis 1 agvistos giga
kobaxiZe niu-iorkSi Camovida. aq
maSin mravlad iyvnen raWveli mepureebi da maTTan Seafara Tavi. paralelurad ki muSaoba `jeneral
eleqtriqsSi~ daiwyo. gamocdileba
ukve sakmaod hqonda da amitom, imdenad aRaraferi gasWirvebia: saweri
kalmebi gaaumjobesa da maTze patentic aiRo; mere ki, sakancelario
maRazia gaxsna da welSic gaimarTa. amerikaSi Camosvlidan sul
raRac 10 weliwadSi, masaCusetsis
StatSi minis sawarmoo qarxana
gamarTa da Seqmna kompania `kobi
gles prodaqts~. aqve unda iTqvas,
saxelic maSin Seicvala da jorj
kobi dairqva, TumcaRa qarTvelobis-
meriis warmoebas mihyo xeli da
saxelic gaiTqva. misi sunamoebisTvis WurWels jorj kobis firma
amzadebda da, rogorc giorgi maCabeli SemdgomSi aRniSnavda, misi
produqciis warmatebis mTavari mizezi es iyo.
kobis erT-erTi umTavresi gamogoneba wyalgamZle cementi da
zemdgradi mina-bloki floridas
ukavSirdeba. qarTvel qimikoss karga xnis ganmavlobaSi uwevda iq
yofna da xedavda, rogor itanjeboda mosaxleoba: tropikul, tenian
havas verc aguri uZlebda da verc
xe, yvelaferi Zalian male fuWdeboda da xelaxla gasakeTebeli
xdeboda. jorj kobimac, 20-iani
wlebis dasawyisSi, didi enTuziazmiT daiwyo muSaoba da sul ramdenime weliwadSi gamoigona cementi,
romelsac teni veras aklebda; aguris SedgenilobaSic mniSvnelovani cvlileba Seitana da Seqmna
mina-bloki, romelic Senobis garedan mosapirkeTeblad iyo gansazRvruli da mzis Suqs ireklavda.
am gamogonebebma amerikis mrewvelobaSi gadatrialeba moaxdina da
mogvianebiT, 30-ian wlebSi, pirveli
caTambjenebis aSenebisas, farTod
dainerga.
jorj kobi amis wyalobiT Zalian gamdidrda da multimilionerad iqca. sxvaTa Soris, pirveli,
rac man amis Semdgom gaakeTa, saTamaSoebis maRaziisa da upovarTaTvis sasadiloebis qselis gaxsna
iyo. 1925 wels qarTveli qimikosi amerikis umdidres adamianad
meoTxed daasaxeles. im droisaTvis
es saocreba iyo. jorj kobi erTxmad, amerikis qimiuri mrewvelobis
mefed aRiares.
imave wels, qarTvelma milionerma samSobloSic imogzaura. dRes
Zneli saTqmelia, rogor an ris
gamo darTo komunisturma reJimma
amerikaSi cnobil qimikoss saqarTvelos monaxulebis neba, magram faqtia, rom jorj kobi, igive grigol
kobaxiZe 1925 wels, oc welze
meti xnis ganSorebis Semdeg, pir-
ise laRad dadian, gagikvirdeba~, eubneboda gigas ufrosi Zma leonti, romelmac amerikaSi wamosvlaze
uari ganacxada, bolSevikebi amas
ar mapatiebeno.
jorj kobi meore samSobloSi
marto gabrunda. 3 wlis Semdeg
kvlavac Camovida da sakuTar sofelSi eklesia da mRvdlis saxli
gaaaxla. gaukvirda, roca zogierTma soflelma icno da arc ki
misalmebia; misi Zmebic rogorRac
moridebulad elaparakebodnen. Camosvlis dResve orma tyaviskurtakianma axalgazrdam moinaxula da
uazrod elaparaka kapitalizmis
mavneblobaze. maT gigam moTminebiT
mousmina da pasuxis Rirsad ar
CaTvala. meore dRes, leontis Svilma, miSam Tbilisidan ambavi Camoutana - bolSevikebs Seni dapatimreba surTo da gigac iZulebuli
gaxda, samSoblo samudamod daetovebina.
`didi depresiis~ xana, gasuli
saukunis 30-iani wlebi jorj kobisaTvis tragikuli aRmoCnda: 1932
wels Tavi moikla misma kompanionma evgeni ignatievma, xolo meore kompanioni - amerikaSi `princis~
saxeliT cnobili giorgi maCabeli 1935 wels sabWoTa agentebma
mokles. `kobi gles prodaqtsma~
mcire xniT daRmasvla iwyo, magram
meore msoflio omis dros, xelisuflebisagan samxedro produqciaze miiRo SekveTa da, jorj kobi
isev umdidres adamianad iqca. 1939
wels, sakuTari xarjiT, CineTidan
amerikaSi Caiyvana cnobili farmacevti niko jiSkariani da laboratoria mouwyo. erTi sityviT,
bevri ram gaakeTa, raTa irgvliv
myofTaTvis sixaruli mieniWebina.
dResdReobiT, `kobi gles prodaqtsi~ kvlav arsebobs da ZiriTadad, naZvis xis saTamaSoebs awarmoebs. misi Semqmnelis, mecenat
jorj kobis saxelic bevrs gaugonia, magram cotam Tu icis, rom
is warmoSobiT qarTveli iyo da
sanam jorj kobi gaxdeboda, grZeli
da xifaTebiT aRsavse gza gaiara.
8
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
- mamas ar vicnobdi, mxolod
filmebiTa da televiziiT myavs
nanaxi. axla cota moverie Cems
Tavs, Torem Tavidan Zalian didi
agresia mqonda mamaCemze. SemTxveviT
iyo, ZaliT iyo, Tu ra iyo, mainc
is aris, rom me deda ar myavs, gias
gauTvaliswinebeli nabijis gamo.
es Zalian didi stresi iyo CemTvis,
asea dRemde da albaT, ase iqneba
mTeli cxovreba…- mamam deda momikla, SemTxveviT Tu ZaliT, CemTvis
mniSvneloba ar aqvs. mTavaria, rom
deda ar myavs, amas Seewira bebiaCemi, babuaCemi.…axla cota Secodebis
momentic gamiCnda mamaCemis mimarT.
albaT, TviTonac ganicdida, es rom
daemarTa, cixeSi ijda da amaze
meti safiqrali ra eqneboda. guli
mwydeba, rom ar vicnobdi.
- bavSvobaSi, deda rom moikiTxeT,
ra gi pasuxes?
- laparaki rom daviwye, `deda~
egreve davuZaxe bebias, romelic
mzrdida. ar vsvamdi kiTxvas, ratomaa dedaCemi beberi-meTqi, magram,
roca bavSvebisgan mesmoda: „dedaCemi
axalgazrdaa, lamazia“, sul kompleqsi mqonda, me ratom myavs aseTi
moxucebuli deda.
sami wlis viqnebodi, fotoebis
Tvalierebisas dedaCemis suraTi
rom vnaxe da vikiTxe, es vin arismeTqi. bebias ar daumalavs, rom
dedaCemi iyo. miTxra, es dedaSenia
da sazRvargareTaa wasulio. 6 wlis
viyavi, ezoSi bavSvebTan vTamaSobdi,
mSoblebze Camovarda laparaki, erTma mkiTxa: Seni deda ratomaa beberio, me vuTxari: me myavs deda, romelic axalgazrdaa da germaniaSi
wasuli-meTqi. erTma bavSvma miTxra:
dedaSeni germaniaSi ki araa, mamam
deda mogikla da dedaSeni mkvdariao. es iyo CemTvis Sokismomgvreli.
rogor unda gadamexarSa es 6 wlis
bavSvs?.. egreve avvardi saxlSi,
daviwye tirili, isterikaSi Cavvardi, momiyeviT simarTle, manaxeT mamaCemis suraTi, mamaCemi mkvleliameTqi.
Zalian cud dReSi viyavi. bebiam,
SeZlebisdagvarad, rogorc SeiZleba
6 wlis bavSvs auxsna, damijda da
amixsna, rom es iyo ubeduri SemTxveva. mainc ar undoda, rom mZimed
daexata yvelaferi... magram mere
droTa ganmavlobaSi, rac ufro
vizrdebodi, sul mesmoda, mamam deda
moukla, mamam deda mouklao...
- cnobilia baton junas pozicia, misi sastiki angariSsworeba,
magram Tqven ras geubnebodnen mamaze,
sanam gaigebdiT, rom deda mogiklaT?
- Tavidan saerTod ar iyo mamis
xseneba, babuaCemi megona mama.
- mas Semdegac, roca dedis foto
naxeT da bebiam giTxraT, rom is
sazRvargareTaa?
- ki, saerTod, mamaCemis xseneba
ar yofila saxlSi. mere, rom gavige,
deda momikla, da vikiTxe, sad arismeTqi, miTxres, rom cixeSia. 11
wlis viqnebodi, cixidan rom gamovida, rom ar venaxe da ar momkareboda, yoveldRe ZiZa damyveboda skolaSi. 12-13 wlis viyavi, Sevedi
oTaxSi, bebia tiroda, vkiTxe, ra
gatirebs-meTqi. mamaSeni gardaicvalao. Zala unda moikribo, mainc
mamaSeni iyo da unda waxvide panaSvidzeo. bebiaCemis didsulovnebas
sazRvari ar hqonda. yvavilebi miyides da wavedi. mivedi panaSvidze,
iq gavicani Cemi Zma, Cemi da, romelic pirveli da mere colebisgan
hyavda mamaCems. esec Zalian didi
stresi iyo. iqidan rom wamovedi,
mkvdari viyavi. mama vnaxe gardacvlili, ise ar myavda nanaxi. Tumca,
erTxel, fanjaraze vijeqi, ezoSi
Semovida kaci, grZel wverebSi, gawewili, daxeul paltoSi, CaCaCul
SarvalSi, daglejil „batinkebSi“,
Cveulebrivi loTi, maTxovari megona. mouaxlovda Cems fanjaras da
mkiTxa, irinas gogo xaro? ho-meTqi da daiwyo Rriali. bebiaCemma,
etyoba, xma icno, movarda, fanjridan
gadmomagdo da guli wauvida, Tavidan ver mivxvdi, verc warmovidgendi,
rom es SeiZleboda mamaCemi yofiliyo. mama kinoSi ki myavda nanaxi,
magram imdenad iyo Secvlili, saerTod ver mivxvdi, vin iyo. mere bebiam miTxra, mamaSeni iyoo. mesmoda,
rogor Rrialebda, rogor gavarda
ezodan RrialiT.
- bebiam giTxra, rom momxdari
tragedia ubeduri SemTxveva iyo,
Semdeg panaSvidzec gaggzavnaT. rogorc Cans, mainc gansxvavebuli Sinagani pozicia hqonda, vidre babuas.
- babuas Zalian didi agresia
hqonda, fiqrobda, rom saerTod gaeqro gia. Semdeg patriarqma daibara
juna, bavSvs mkvleli mamac eyofa,
mkvlel babuasac nu daumateb, akmare,
nu gawirav bavSvso.
babuas bolomde sastiki agresia
hqonda. maxsovs, „araseriozul kacs“ vuyurebdi, Cems megobars davuZaxe, naxe mamaCemi-meTqi. uceb wamomcda, babuaCemi iqiT oTaxSi gavida
da tiroda, Zalian ewyina.
- ras geubnebodaT babua mamaze,
roca gaigeT, rom mamam mogiklaT
deda?
- babuaCemi saerTod ar melaparakeboda am Temaze, ufro me da bebia vsaubrobdiT. junasTvis es Tema
Zalian mtkivneuli iyo. ra Tqma
unda, bebiasTvisac, magram bebias
vTxovdi, aexsna, junas ki mag Temaze ver daelaparakebodi, saerTod
ver uxsenebdi mamaCems.
- bebiam rom panaSvidze gaggzavnaT, am faqts rogor Sexvda babua?
- winaaRmdegoba ar gauwevia, bebiaCemma daisva da uTxra, bavSvi unda
wavideso! xma ar amouRia, TavCaqindruli ijda.
- versia ramdenime iyo. Tqven
rogor ggoniaT, ra moxda maSin?
- vici, rom sigiJemde uyvardaT
erTmaneTi. Turme dedaCemi sul
imas ambobda, erTaderTi kacia, visac
sicocxles Sevwiravo. marTlac
es Semzaravi tragedia 24 wlis winaT datrialda. kinosa da Teatris cnobilma msaxiobma, Tbilisis sayvarelma koloritma gia feraZem Tavisi mSvenieri meuRle, sruliad axalgazrda, 26 wlis irina
miqataZe mokla. am tragediam dazafra da aalaparaka Tbilisi.
erT-erTi versiiT, es ubeduri SemTxveva iyo - gia feraZes SemTxveviT gauvarda miniaturuli, kalmis formis iaraRi da coli Semoakvda. sxva versiiT ki, man ganzrax esrola da mokla.
Semzaravi iyo am Semzaravi tragediis gagrZelebac - irinas mamam, cnobilma moqandakem da saxalxo
mxatvarma - juna miqataZem daundoblad iZia Suri Svilis mkvlel siZeze - am danaSaulisTvis gankuTvnili umaRlesi zoma miasjevina, cimbirSi, mkacri reJimis koloniaSi gaagzavnina da merec mkacrad
akontrolebda, rom misTvis reJimi ar SeemsubuqebinaT.
gia feraZem bolomde moixada sasjeli da cixidan gamosvlidan oriode welSi gardaicvala. am
tragedias hyavs kidev erTi msxverpli - marikuna, gia feraZisa da irina miqataZis qaliSvili. is 11
Tvis iyo, mamam deda rom moukla. marikuna am tragediis moxdenisTanave juna miqataZem da misma meuRlem marika sayvareliZem Svilad aiyvanes da gazardes.
dRes marikuna miqataZes aRarc babua hyavs, aRarc bebia da aRarc mama. mware realobis msxverpli
morigi mware realobis pirispir aRmoCnda - juna miqataZis sikvdilis Semdeg is RvTis anabara miatoves naTesavebma, megobrebma, yvelam, vinc juna miqataZis sicocxleSi gars exvia.
6 wlis viyavi, ezoSi bavSvebma
rom miTxres - mamam deda mogiklao!
fragmenti 2006 wels gamocemuli iliko feraZis (gias Zmis) wignidan:
„jer kidev gia feraZis zenitSi yofnisas, fatalur SemTxvevamde ori wliT adre, gia rusTavelis
TeatrTan erTad gastrolebze ruseTSi, qalaq krasnoiarskSi imyofeboda. iq Cveuli triumfiT mimdinareobda rogorc Teatris, ise gias piradi, gastrolebsmiRma „gastrolebi“. gias iqac gamouCnda mravali Tayvanismcemeli da maT Soris ulamazesi qaliSvili, krasnoiarskeli cnobili generlis Svili,
romelsac TavdaviwyebiT Seuyvarda gia. mas saqmroc ki hyolia, magram gias naxvis Semdeg aravis saxelis gagoneba ar undoda Turme. giasTvis es iyo Cveulebrivi sagastrolo romani. TbilisSi dabrunebisas gia iRebda werilebs... mere moxvda cixeSi. erTxel me da dedam krasnoiarskidan miviReT werili, romelSic sami wlis bavSvis fotoebi ido. gia feraZis asls gia feraZe erqva, dedas ki bedis
ironiiT - irina. araviTari genetikuri analizi ar sWirdeboda am suraTebs. fotoebidan gia feraZis
bavSvoba giyurebdaT. dedam miswera gias ubedurebis ambavi. irina Zalian Sewuxda. is werilebsa da
bavSvis fotoebs ugzavnida gias cixeSi. erTxelac, irinam zamTarSi iakutskSi SvilTan erTad moinaxula WleqiT mZimed daavadebuli adamiani, romelic mxolod oriod dRe hyavda nanaxi da romelmac
ase Secvala mTeli misi cxovreba“.
ase moxda. xSirad vfiqrob magaze,
xSirad ki ara, rom vwvebi, sul magaze vfiqrob. xan mgonia, rom mamaCemi ar iyo aseTi raRacis gamkeTebeli, marto imitom ki ara, rom
sigiJemde uyvarda deda, imitomac,
rom saerTod ar iyo msgavsi ramis
gamkeTebeli da rom es marTlac
ubeduri SemTxveva iyo, xandaxan
mgonia, rom ganzrax mokla. Tan es
Worebi sul gonebas mirevs, erTi
meubneba, rom im Rames iCxubes, gaSoreba undoda, is ver Seegua amas,
aiRo da esrola. zogi ambobs, rom
im kalams Cvenc gviSverda, yvelas
gvaSinebda im kalmiTo. iseTi iaraRi
iyo da iseTi patara tyvia hqonda,
larnaksac ver gatexda, magram dedaCems pirdapir gulSi moxvda, arteria dauziana, eqimebic ver uSvelidnen, maSinve romc misuliyvnen. gaorebuli var, xan rogor vfiqrob,
xan - rogor. 19 wlis viyavi, roca
CemTan Sexvedra moisurva gias advokatma. samwuxarod, gvari da saxeli ar vici. undoda, rom simarTle
eTqva. me ar Sevxvdi, simarTlis
SemeSinda, im etapze ar viyavi mzad.
samiode Tvis Semdeg, roca Tavs
moverie da vTqvi, rom mirCevnia,
simarTle vicode da im simarTliT
vicxovro mTeli cxovreba-meTqi,
mere ukve veRaraferi gavarkvie.
is kaci rom movikiTxe, miTxres,
gardaicvalao.
iciT, ram Semzara? am mkvlelobis Semdeg mamaCemi gai para, moawyo
inscenireba, TiTqos dedaCems eZina,
daawvina, „adiala“ gadaafara, iaraRi „duxovkaSi“ Sedo da gai para.
diliT, bebia rom Sevida oTaxSi,
gulwasuli egona da fexebs uTbilavda dedas. Tavidan egonaT, rom
qurdebi Semovidnen da mokles, bebiaCemi imas tiroda, gia rom gaigebs,
gadairevao. gia wasula viRac cudi
yofaqcevis qalTan, mTeli Rame iq
yofila, dilas mivida da Cabarda.
eg iyo CemTvis Zalian cudi faqti.
ki Tqves eqimebma, mainc araferi
eSvelebodao, magram xom SeiZleboda,
Sveleboda? an man xom ar icoda,
rom ar eSveleboda? xom SeiZleboda, eyvira, rom es daemarTa? sul
is fiqrebi mawvalebs, ramdeni xani
icocxla dedaCemma, ramdeni iwvala, vin icis, ramdeni iyvira, Svelas
iTxovda. Tavidan pirveli-ori kvira
bebia ar mikarebda, danaxva ar undoda Cemi, gias Sviliao. mere sicxe
mqonda maRali, gulSi Camikra da
mas mere gverdidan ar miSorebda.
ver getyviT, rogor mzrdida, marTla yvelaferi momca, Tumca sul
imas ganicdida, mTavars, dedis siTbos mainc ver mivcemo. nerviulobis niadagze kibo daemarTa. 13
wlis viyavi, rom gavige, eqimebi
ambobdnen, maqsimum 2 wels icoc-
xlebso, bebia ki sul iZaxda, sanam
gzaze ar davayeneb, manamde yvelafers vizam, rom vicocxloo.
marTlac, iseTi wamlebi ikeTa,
rom rogorRac gaZlo. 17 wlis
viyavi, rom daiRupa. mere babuaCems aRmoaCnda kibo da 20 wlis
viyavi, babua rom gardaicvala.
Zalian bevrma maqcia zurgi, arada
megona, raRac rom gamiWirdeboda,
gverdiT damidgebodnen, magram
mware realobas Sevaskdi. aRmoCnda, rom sul marto var, Cemi megobrebis amara. CemiT miwevs
cxovrebis gatana. mxolod megobrebi midganan gverdiT.
- aba, vin gaqciaT zurgi? batoni junas megobrebma?
- megobrebmac, naTesavebmac, Zalian bevrma, ar minda gvarebisa
da saxelebis dakonkreteba. bebia
sul amas ambobda, Cven rom ar
veyolebiT, sul marto darCebao.
ukve aRaravis vawuxeb Cemi problemebiT, yvelafers CemiT vWri
da CemiT vagvareb.
- arc mamas megobrebi ar dagkontaqtebian?
- ara, ise, Tu TeatrSi an sadme
Semxvdebodnen, ui es gias Svilia
da gia da gia… magram ise, rom
konkretulad damxmarebodnen, finansurs ar vgulisxmob saerTod,
moralur Tanadgomaze maqvs saubari, rom vinmes daerekos da
ekiTxos: marikuna, rogor grZnob
Tavs, rogor xar, rame xom ar
gWirdebao, aseTi araferi yofila.
- Tqven rodis SeqmeniT ojaxi?
- 18 wlis viyavi, oTo qiqoZes
rom gavyevi colad. ver SevewyveT
erTmaneTs, sadRac sam weliwadSi
ganvqorwindiT. ar vnanob, ase adre
rom gavTxovdi, imitom, rom damrCa
angeloziviT Svili - irina. Zalian mindoda, rom gogona myoloda da dedaCemis saxeli damerqmia,
amiT mainc meca misTvis pativi.
- rodesac baton junas aseTi
mware gamocdileba hqonda siZesTan dakavSirebiT, rogor Sexvda
siZes? albaT, maqsimalurad eWvis
TvaliT uyurebda, Seecdeboda, yvelaferi gaego mis Sesaxeb...
- Zalian cudad moveqeci babuaCems, gavi pare... gulze operacia
gaikeTa stambulSi, Camovida da
me gavi pare. davutove werili,
rom Zalian miyvars, rom es nabiji gadavdgi da a.S. damireka,
tiroda, oRond Sen bednieri iyavi,
CemTvis egaa mTavari, meti saTqmeli araferi maqvso da RmerTma
daglocoTo. Zalian kargad miiRo siZe, magram sul akvirdeboda da sul mafrTxilebda, Sen
gaqvs didi magaliTi, arasodes
gamoiyvano wyobidan kaci, imitom,
rom SeiZleba iseTi raRac gaakeTos, moxdes gauTvaliswinebeli
SemTxvevao.
Zalian bednieri var, iseTma
adamianebma rom gamzardes, rogorebic bebia da babua iyvnen, madlobis meti araferi meTqmis, magram bednieri viqnebodi, dedasa
da mamas rom gavezarde.
rezo SatakiSvili
es iyo wlebis winaT... gia feraZe
umcrosi ki ukve TbilisSia.
„26 weli ise vicxovre, ar vicodi, saidan maqvs qalisadmi aseTi
pativiscema, sufrasTan moqcevis
aseTi gansxvavebuli manera. yvelas
ratomRac me rom vemsaxurebi da
vusxam sasmels. aq Camosvlis Semdeg
ki mivxvdi, rom es genetikaa, yvelaze
Zlieri ram. aeroportis kari rom
gaiRo da haeri CavisunTqe, Tmis
Reridan fexis frCxilebamde rom
damiwyo WianWvelebma sirbili...
xarbad CavisunTqe, amovisunTqe, es
ra haeria-meTqi, gavogndi. uceb mivxvdi, es Cemi haeria, Cemi qveyanaa! kavSiri Sedga, srulyofilebis SegrZneba dameufla. saqarTvelo Jruantelisa da bednierebis cremlebis
qveyanaa“, - miTxra giam.
istoria martSi daiwyo...
iliko feraZis qaliSvilma, ninka
feraZem gia feraZe umcrosi socialur qsel „kontaqtebSi“ i pova.
19 ivliss gia dedasTan erTad Camofrinda. aeroportSi mouTmenlad
elodnen biZa, biZaSvili, siZe da
mamis megobrebi. „biZaCemma miTxra,
roca Cagexute, Seni kisridan Cemi
Zmis suni vigrZenio. kiseri xom
pulsaciisa da fluidebis adgilia. biZaCems magrad rom Cavexvie,
Cveni geni TiTqos SeerTda. saSinlad Relavda, ganicdida, gagiJebuli iyo. miTxra, Sen gadi pirveli,
aba, Tu gicnobeno. ninka da misi
qmari vicani, magram, maT garda, kidev
15 adamiani idga. msaxiobebi, mamas
megobrebi. mTeli aeroporti meloda... TojinasaviT matrialebdnen
aqeT-iqiT, mexveodnen, mkocnidnen. da
yvela erTs gaiZaxoda - vaime, rogor
hgavs gias!
23 ivliss samefo ubnis TeatrSi SemoqmedebiTi saRamo momiwyves,
saxelwodebiT „dabruneba“. iq iyo
yvela, visac mama uyvarda, megobrobdnen, erT scenaze gamodiodnen, kurselebi. mexutebodnen - Cveni gia
dabrundao, tirodnen, emociebisgan,
bednierebisgan cremlebs ver ikavebdnen. giaa, magram rusulad ratom
laparakobso. es kopireba ar aris,
es giaa, magram ukeTesi varianti,
radgan ufro maRaliao. aqamde ar
vicodi Cemsa da mamas Soris aseTi
msgavseba Tu iyo. me misi fotoebi
mqonda nanaxi, sadac ukve SedarebiT asakSi iyo. aq rom Camovedi
da 25 wlis gias fotoebi vnaxe,
gavocdi! es iyo Soki! me Cems fotoebs vuyurebdi. sxva sityvebiT
rogor gadmovce Cemi gancda, ar
vici. ramdenime simRera vimRere.
deda darbazSi iyo, mama yvelgan mTel TeatrSi. 16 welia, rac is
aRar aris, magram misadmi veluri
da SeSlili siyvaruli dRemde
cocxlobs xalxSi“.
saRamos Semdeg banketi gaimarTa.
giasTan ninka mivida da CasCurCula, wamodi, da unda gagacnoo.
„yovelTvis mindoda, da myoloda,
yvelaze didi ocneba iyo. dedas
rom veubnebodi, Tavi damanebe, SenTvis ver mimixedia, axla kidev dao.
isev biWi rom gamiCndes, Tavi CamosaxrCobi meqnebao. ninkam rom miTxra: wamodi, da gagacnoo, daviwyebuli mqonda, da rom myavda, emociebisgan gaTanguli viyavi, daclili
da didi odenodiT alkoholuri
sasmeli unda mimeRo da Tavdauzogavad memxiarula. cekva mominda,
Tavs viwynarebdi, jer kidev saRamoa da moaswreb-meTqi. am dros
da! gamovdivar quCaSi, aravinaa. manqanis farebi anTebulia da kari iReba.
gadmodis qali, ulamazesi, feraZeebisTvis damaxasiaTebeli „RirsebebiT“ da... pirveli, rac vTqvi: ra
samwuxaroa, rom Cemi da xar-meTqi.
ra vqna, aseTi reaqcia mqonda. man
„xulignurad“, avtoritetulad
mommarTa: „privet, bratuSka“ (vgiJdebi, marikuna rusulad rom melaparakeba). saocari SegrZneba dameufla. erT sufras vusxediT me,
marikuna, biZina da ninka. da ras
meubnebian: gia, madloba, rom Segvkribe,
Cven arasdros erT sufasTan ar
vmsxdarvarTo. gavgiJdi. Sardenze
visxediT da adgilzeve gamovSardendi:) yvelaze umcrosma Sevkribe
ojaxi da imedi maqvs, amiT bedniereba movutane Cvens ojaxs.
marikuna miqataZe: „gias arseboba vicodi, misi foto adre, aTi
wlis winaT, Cemma biZaSvilma maCvena.
ratomRac verasdros ver movabi
Tavi mis moZebnas. mere Cemma biZaSvilma momwera, 19 ivliss Seni Zma
Camodis da Tu survili gaqvs, gagacnobo. Zalian minda-meTqi. saRamoze
dampatiJes. magram me axla iseTi
situacia maqvs, arsad davdivar.
gias saRamos mere gavuare. sanam
manqanas mouaxlovdeboda, fexebi
mikankalebda, Zalian vnerviulobdi,
warmodgenac ar mqonda, rogori
iyo. mamas ar vicnobdi, mxolod
fotoebiT da filmebiT. gia rom
movida, mama da Zma erTdroulad
idga Cems win. yelSi burTi gameCxira, tirili mominda, saocari grZnoba dameufla. uceb Semiyvarda.
garda imisa, rom Cemi Zmaa, saocari
adamiania, Zalian dadebiTi da sayvarelia. mis gareSe veRar vZleb.
pirveli vizitis mere rom wavida,
mivxvdi, rom gias gareSe veRar gavZlebdi. skai piT velaparakebodi.
miTxra, ar maqvs repeticiebi, visvenebo. egreve aviRe bileTi da saswrafod gadmovafrine. marTla veRar vZleb umisod. ki myavs da-Zma,
biZina da sofo, magram giasTan sxvanairi siaxlove vigrZeni. tolebi
varT. me 27 wlis var, gia 26-is“.
gia feraZe: „iciT, saqarTveloSi
sacxovreblad Camosvla ram gadamawyvetina? am saocrebam, Cemma dam.
is saCuqaria. axla ukve, rogor
xaro, rom meubnebian, vpasuxob: RvTiurad-meTqi. ar vxumrob. me aq unda
vicxovro. mamas saflavze rom mivdiodiT, manqanaSi visxediT, sxvadasxva mimarTulebiT viyurebodiT, xeli Cakidebuli gvqonda da orives
RapaRupiT Camogvdioda cremlebi.
me vgrZnobdi, rogor duRda marikunas Sinagani samyaro. im wams
Cven Rrma da namdvili grZnoba
gvaerTianebda. mere mamis saflavze
visxediT da sulierad gaviwmindeT.
marikunas sayvareli adamiani axla cixeSia. CemsaviT xmauriani
da emociuri mariko CemTan Sexvedramde gamoTiSuli iyo samyaros,
arsad dadioda. axla 180 gradusiT Semobrunda. me ar vicnob siZes,
magram Cemi da, romelsac me qalis
etalonad miviCnev, Tu ase ganicdis
qmris mdgomareobas, warmomidgenia,
ra kacia is. me minda marikuna bednieri vnaxo. TbilisSi gadmoval,
Tundac meezoved vimuSao, magram
mas Sevumsubuqo es simZime. mas
Cemi CamosvliT es yofa xom Sevumsubuqe? mere ra, rom Cemi kariera iq TeatrSi zenitisken midis,
aq ufro maRla waval. aqamde ar
vicodi, visze da raze meloca.
ukve vici. gulma srulyofilad
feTqva daiwyo. me vici, rom es
siyvarulia da misTvis bevri unda
gavakeTo. is unda vkvebo. amis dakargva ar minda. marikunas xmis tembri
momwons. rom laparakobs, raRac
menTeba. roca me melaparakeba, tonalobas icvlis. es maTbobs. mere
ra, rom saerTo „pilionkebSi“ ar
gavzrdilvarT, erT WerqveS ar gvicxovria? erTmaneTTan ukve ukompleqsod varT. pirvelad Rame TeTrad gavaTeneT, aTas rameze vilaparakeT. ukve uxilav kavSirsac vamyarebT erTmaneTTan. sigarets viyidio, miTxra da ise wavida, damaviwyda, ludi rom damebarebina. uceb
marikuna ludiT dabrunda da momca:
„bratuSka, ludi wamogiReo“.
gia Svidi wlis iyo, viRac „ucnobma kacma“ saxlSi rom daureka.
„Zalian mokle da mSrali saubari gvqonda. gia, „privet“, rogor
xar? rogor swavlobo? normalurad-meTqi. daimaxsovre, kargad iswavle da 21 wlis rom gaxdebi, wiTel
sportul manqanas giyidio. es iyo
mama, cixidan mirekavda. mas erTaderTxel vesaubre, Tan ise, rom ar
vicodi, vin iyo. ukve xuTi welia,
manqanas velodebi... vxumrob, ra
Tqma unda. aranairi manqana ar minda.
me dRes yvelaze mdidari adamiani
var msoflioSi.
„dedaCems, irina feraZes, aq poe-
tesas uwodeben, 26 wlis winaT,
mamaCemTan Sexvedris mere, leqsebis
wera rom daiwyo. deda werda siyvarulze, Sexvedraze, ganSorebaze, SeSlilobaze, sigiJeze, mowyenilobaze,
simartoveze. werda, rom mas Semdeg
gaigo, ra aris siyvaruli, rac mamaCemi gaicno. mis aryofnaze werda,
gatexil sulze werda. es leqsebi me samefo ubnis TeatrSi wavikiTxe. iciT, ra miTxra dedam? Cems cxovrebaSi ori mamakaci iyo gia feraZe da sxva danarCenio. es
aris qali, romelic am siyvaruliT
saazrdoobs dResac. me siyvarulis
nayofi var. es xom „srazu vidna“.
deda yovelTvis Tbili sityvebiT
ixsenebda mamas. is mas Semdeg ufro
Semiyvarda, rac aq madloba gadauxades imisTvis, rom mama ar daviwyebia da cixeSi ar miutovebia.
didi madloba, irina, Sen imisTvis,
rom SvilSi amxela siyvaruli
Cade, mamis siyvarulio“.
- gia, maincdamainc msaxioboba
ratom airCie profesiad?
- sxva gamosavali mqonda? amaT,
Cems da-Zmebs hqondaT survili, magram arc erTi mamis kvals ar gahyolia. skolaSi sakmarisi iyo ekiTxaT: vin miiRebs sarvamarto dResaswaulSi monawileobas? me! mere
ukve ar mekiTxebodnen, vmonawileobdi. sixarulisgan frTebi mesxmeboda. erTi gakveTili ar gamicdenia,
institutSi - leqcia. sxva araferi mindoda. 20 wuTiT adre mivdiodi, rom bavSvebi gamexalisebina.
sadarbazoebze markerebiT leqsebs
vwerdi. Turme saqarTvelodan miberavda niWis qari. dedas xeli ar
SeuSlia, piriqiT. miuxedavad imisa,
rom srulfasovan ojaxSi ar gavzrdilvar (gverdiT mama ar myolia),
dedas araferi dauklia CemTvis.
deda saocreba myavs. Cemi Teatraluri agentia. agrovebs Cems fotoebs, videoebs, yvelafers Cems garSemo,
Cemi saarqivo menejeria. 16 wlis
Teatralur institutSi movewyve.
20 wlis ukve Teatris msaxiobi
viyavi. Teatri uzomod miyvars, Tavs
srulfasovnad scenaze vgrZnob. es,
albaT, genebia.
- ruseTSi ician, visi Svili
xar?
- aba, ra! veluri siamayiT vambob,
visi Svili var. rom mamaCemi gia
feraZea. mironovi, abdulovi, karaCencevi - yvela icnobda mamas. mamas filmebidan mainc „axalgazrda
kompozitoris mogzaurobas“ gamovyofdi. xom ar mesmis, ras laparakobs, magram didi emocia modis.
wams ar uSvebs, rom ar iTamaSos.
samwuxarod, speqtaklebSi nanaxi
ar myavs. sxvaTa Soris, rusTavelis TeatrSi rom Sevedi, kedlebSi,
sadac mamaCemi TamaSobda, megona,
kosmosSi movxvdi. saimperatoro
atmosfero damxvda. me am Teatris
scenaze viTamaSeb, Tundac erTxel.
ukve griboedovis TeatrSi amiyvanes. axla nel-nela viwyeb enis
Seswavlas. qarTuli cekva unda
viswavlo. nanuli sarajiSvilma
Salaxo macekva, gamomicekva. „Spagati“ gavakeTe, arada, viwro jinsi
mecva, magram gadavrCi da aviRe
cxvirsaxoci. gamomivida. axla me
gias vecekvebodio, nanulim miTxra.
mere mSvid musikaze Cavixute da
Tavi zemodan Tavze davade. Tavi
aswia, wyliani TvalebiT Semomxeda
da iciT, ra miTxra? gika, verc
warmoidgen, me da mamaSeni zustad
ase vcekvavdiTo. arada, me sul TavisiT mominda, ase mecekva, araferi
auxsnia nanulis. vigiJebdiT da
mere ase vcekvavdiTo. vici, da-ZmasaviT iyvnen. miTxres, xis sigrZe
fesvebidan iwyeba da Sen Sens fesvebs daubrundio.
gegmebi
- aseTi energiiT aq uyvarT mxolod, am haerze da am bunebaSi.
gamaoca aqaurma bunebam.
bodbeSi viyavi, wminda ninos saflavze. aqamde vicodi, rom Cemi
taZari Cems gulSi iyo, magram bodbis taZridan yvela rom gavida,
davjeqi, saflavs Sevexe da rom
daiwyo WianWvelebis sirbili da
Jruanteli, imaze Zlieri iyo, pirvelad am miwaze fexis dadgmisas
rom mqonda. mivxvdi, rom es Cemi
mfarveli wmindania da es taZari
Cemia. kidev unda mivide iq. axal
wels das velodebi samaraSi. or
weliwadSi gegmaSi maqvs saqarTveloSi sacxovreblad Camosvla da
moqalaqeobis miReba.
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
9
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
- doborjginiZe, gamoeTrie, moyevi gakveTili!
- maswavlebelo jer sia ameikiTxe, iqneb ar var klasSi!
* * *
miSa dalaqTan zis, Tmas uWrian. dalaqi muSaobs da Tan gaiZaxis: biZina.. .biZina...
gverdiT sxva dalaqma SeekiTxa:
- Tmas miSas aWri da biZinas
ratom eZaxio?
- biZinas rom vaxseneb, miSas
Tma yalyze udgeba da advilad
vWrio, - upasuxa kolegas.
* * *
kaci amSvidebs axladSerTul
cols: maxsovs brolis koSkebs rom
gpirdebodi, rogor ar maxsovs, magram sarecxis manqana mixsenebia sadme?
* * *
megrels gurulis vali aqvs.
urekavs guruli. telefons ar
iRebs megreli. gurulma eSmakoba
ixmara da sxva mobiluridan daureka! raSvebi Zama vals rodis
abrunebo?
pasuxi: - mob. tel. gamorTulia
an gasulia momsaxurebis zonidan!
gurulma - exla magi inglisuradac ar giTqvia Sen gitireb
yofaso!
* * *
guriaSi sufraze stumarma mis
irgvliv rac ki saWmel-sasmeli
iyo, 5 wuTSi gadasansla. mere gverdiT mjdom guruls gaxeda da
uTxra:
- sigarets momawevineb?
- rava ar mogawevineb, Zama, kvamlis adgili Tu dagrCa mucelSi.
* * *
biWi Wiayela eubneba gogo Wiayelas: Tu axlave colad ar gamomyvebi, qaTmis win davegdebi.
* * *
- ra Cavicva pliaJze rom yvela gavaoco?
- Caicvi Txilamurebi.
* * *
mixos qalaqelebi estumrnen, Sei patiJa saxlSi da cols dauyvira: maro, maita...
maromac gaawyo arnaxuli sufra,
iqeifes, gaTavda yvelaferi.
mixom isev dauyvira: maro maita, maromac gaaaxla sufra, SeWames, ar midian... mixom isev dauZaxa:
maro maita, Semovarda maro da
uyviris, aRaraferi dagvrCa jo, ra
movitanoo?
- amaTi paltoebi maita, amaTi
dedac...
* * *
- ratom ar gadaarCineT Tqveni
coli, roca ixrCoboda?
- da me ra vicodi, rom igi ixrCoboda? mikioda rogorc yovelTvis.
* * *
erTi wyvili axal binaSi gadavida. diliT colma cud xasiaTze gaiRviZa, sarkmels gaxeda da
gareT mezobeli dainaxa, romelic
TeTreuls fenda.
- Sexede rogori WuWyiani TeTreuli aqvs, - uTxra colma qmars.
kaci gazeTs kiTxulobda da
yuradReba ar miuqcevia misTvis.
- albaT cud sapons xmarobs,
an arc ki icis rogor unda recxos. netav aravin aswavlis?! - niSnismogebiT Tqva qalma.
da amis Semdeg rodesac mezobeli TeTreuls fenda, cols sul
ukvirda, Tu ratom iyo igi aseTi
WuWyiani.
erT mSvenier dResac qalma gaiRviZa, sarkmels gaxeda da gakvirvebisagan xmamaRla SesZaxa:
- dRes ra saocrad sufTaa misi TeTreuli! bolosdabolos iswavla recxva!
- ara, - upasuxa qmarma. saqme
imaSia, rom dRes adre avdeqi da
Cveni sarkmlebi gavwminde.
* * *
svanma didxans agorava moxarSuli kvercxi svanur marilSi
da Semdeg aRtacebiT wamoiZaxa:
- rafaeelo!
* * *
megreli cixeSi moxvda. roca
daiZina, mwvane saRebavi wausves melot Tavze. gamoiRviZa meore diliT da sarkeSi rom Caixeda, gadairia:
- axlave TqviT, romelma gamkraska!
- me gagkraske ! - wamodga viRac
kunTebiani axmaxi. ra ginda axla?
- xox, araferi iseTi... gaSra
da meore piri ar unda gadausva?
* * *
svanma „esemesi“ gagzavna: „ar
inerviulo, mobiluri CemTan dagrCa“
* * *
- ar gcxveniaT qalbatono, quCaSi rom maTxovrobT?
- aba, ofisi gavxsna Svilo?!
* * *
Zukum kasparovs WadrakSi 4:0
mougo. daesivnen Jurnalistebi da
ekiTxebian, batono Zuku, rogor moaxerxeT kasparovis aseTi damarcxebao?
- me, Cqimi jima, cocxal cxenebs vi paravdi da magis xis cxenebs ver movi paravdi?!
* * *
ra moxdeboda feisbuks, rom earseba ufro adreul saukuneebSi:
1) adami Secvlida statuss
single-s in a relationship-ze;
2) noe gaakeTebda ivenTs sadac
yvelas moiwvevda Tavis kidobanSi;
3) Temur lengi Seavsebda quizs
`Seni saocnebo qveyana~;
4) daviT aRmaSenebeli, aqilevsi,
leonidasi, erekle meore daiTagebodnen `yvelaze mamakacurebSi~;
5) tarielze nawyeni nestan darejani CaTs miscemda log out-s;
6) `qarTvelebs mezarbazneebi
aRar hyavT~! - qarTveli moRalate miwerda inboqsSi Turq-selCu-
kebs;
7) giorgi saakaZe kedelze dauwerda Tavis cols: Sedi karavSi
rusudan!
8) razec rusudani gaakeTebda
komentars: vaime Zaan cudad var;
9) am yvelafers daalaiqebda
Sah-abasi;
10) qajeTis cixeSi Seiqmneboda iseTi profilebi, rogorebicaa
`yvelaze derskebi da sxva mravali~;
11) hitleri atvirTavda suraTs `vin var me SenTvis~ da daTagavda ebraelebs;
12) cxra Zma xerxeuliZe atvirTavda 2 pac-is `dear mama~-s, xolo
debi iSxnelebi miuwerdnen komentars: `gparav~;
13) luarsab TaTqariZe iTamaSebda `fermas~, roca darejani morCeboda `faSen vorld~-is TamaSs;
14) melano gaakeTebda quizs
`gaige Seni megobrebis Sesaxeb meti~,
razec miiRebda pasuxs: `icodi rom
abdul-Sahils fexze 6 TiTi qonda~? da bednieri da-Zma gadaexveodnen erTmaneTs;
15) TinaTini da avTandili qor-
- gavige Sen da Seni coli SerigebulxarT?
- sulac ara?!
- ra vici, daginaxeT SeSas xerxavdiT erTad da..
- SeSas ki ara, avejs viyofdiT.
* * *
WiWikia eubneba biWikias:
- biWo, wyali modis SenTan?
- rai wyali, biWo, rioni ise
damSrala, bayayebi erTmaneTs afurTxeben ro dasveldeno.
* * *
svani sicruis deteqtorze unda Seamowmon. uxsnian: - gisvamT
kiTxvas, Tqven pasuxobT. Tu marTals
ambobT, mwvane naTura ainTeba, Tu
moityuebiT - wiTeli. gasagebia. gasagebia, - uTxra svanma da wiTeli
naTura ainTo.
* * *
programistis locva:
RmerTo, gadatvirTe es samyaro.
* * *
skolaSi midis qarTulis gakveTili. maswavlebeli ekiTxeba moswavles:
- aba, gamirCie winadadeba: gogo
da biWi abanoSi wavidnen.
* * *
quTaisur saxinkleSi:
- kidev 20 xinkali mogvitaneT!
- ar geyoT Tu mogewonaT?
* * *
bavSvi modis saxlSi skolidan:
- morCa. skolaSi aRar waval!
- ratom?
- kiTxva me ar vici, wera me ar
vici da Tan laparaksac miSlian!
* * *
- RamiT bil geitsi damesizmra!
- sainteresoa rogor amixdeba:
bevri fuli meqneba Tu virusi Semeyreba?!
* * *
eqimo, - mimarTavs mamakaci eqims,
- cud dReSi var, ar vici ra wyalSi
Cavarde.
- ra gawuxebT?
- me araferi, colze mogaxsnebT,
mival saxlSi, viRac kacTan wevs,
mival meore dRes, axla sxva kacTanaa.
- mere, Sen rogor iqcevi?
- me meubneba, gadi meore oTaxSi
da validoli dalie, damSviddebio
da mec ase viqcevi.
- da CemTan raRa ginda?
mamas bolo xmaze aRmoxdeba: - ux!
Seni deda m... am dros deda gamoixedavs samzareulodan gabrazebuli:
- bavSvs tyvila nurafers pirdebi!
* * *
zangs, svansa da megrels samSobiaroSi bavSvebi aeriaT. megrelma
daavlo zang bavSvs xeli da gaiqca.
- sad migyavs, - gamoekida eqTani, ver xedav Savia!
- samagierod, vici, rom svani
araa.
* * *
WiWikia Zmakacs urekavs:
- Zamia, gadasarevi pur-marili
maqvs saxlSi, qalebi wamoiyvane.
Semdeg meore Zmakacs urekavs:
- Zamia, gadasarevi qalebi myavs,
pur-marili wamoiRe
* * *Y Y Y
eqimo, me da Cemi coli nerviulebi varT, dRe ise ar gava, rom ar
viCxuboT. ras mirCevT?
- es moWarbebuli energiis bralia. girCevT, yoveldRe aTi kilometri gaiaroT. merwmuneT, yvelaferi
kargad iqneba.
naxevari Tvis Semdeg kacma eqims
daureka da gaxarebulma axara:
sicilis
gverdi
wilis Semdeg Seqmnidnen erTian
profils saxeliT: `Tiko avTo~;
16) jordano bruno dawerda
statuss: `dedamiwa mrgvalia da
brunavs!~ da aWerda F5-s notification-is molodinSi iqamde, sanam mas
ar dawvavdnen;
17) cotne dadianis megobrebi
atvirTavdnen suraTs wels zemoT
SiSvel da Tafl-wasmul mdgomareobaSi, razec cotne daukomentarebda: `au rogor minda TqvenTan
erTad~;
18) ubralo glexis Svili atvirTavda Tavis suraTs `odnoklassniki.ru~ logoTi, ris Semdegac
mas abuCad aigdebdnen Tavad-aznaurebi;
19) eWviani otelo dezdemonas
feisbuks deaqtivizacias miscemda.
* * *
svani daapirebs colis moyvanas.
deda urCevs:
- kargi Svilo, moiyvane Rirseuli qaliSvili, romelic mters maxviliT daxvdeba da moyvares sasmeliT gaumaspinZldeba.
wavida svani TbilisSi.
cota xanSi dedamisTan policia
modis:
- Tqveni Svili sad aris?
- Cemi Svilisagan ra gindaT,
arafers aSavebs, mxolod colis moyvana daapira.
- xo da gadaeciT, qarTlis deda
adgilze daabrunos!!!
* * *
- aba Tu ici, vertmfrens rad
unda zemodan imxela propeleri?
- ki, rogor ar vici. eg uberavs
zemodan, piloti rom ar gaofliandes.
- ara, kai, nu maSayireb...
- ras gaSayireb?! im dRes vmgzavrobdiT vertmfreniT da bolos, dajdomisas ucbad gaCerda eg propeleri
da unda genaxa Cvens pilots ra oflma daasxa!
* * *
buSi Camova saqarTveloSi, trapze
ikiTxavs jumbera mandaao? etyvian
arao da ukan wava. gagiJdeba miSa, eg
jumbera vinRaao da yvela jumberas moayvaninebs. erTi aRmCndeba bomJi,
visac buSi eZebda. jumbera eubneba:
- eg raa, Cems danaxvaze romis
papi mesas CaSlis da me gadamexveva,
oRond Sen iq guli ar wagivideso.
Caartyamen xels da wavlen. Cavlen romSi. rom mivlen papi marTlac dainaxavs Tu ara, gaeqaneba da
Caexuteba jumberas. miSas guli wauva.
- xo giTxari ar wameqceo!
- ara, Zmao, magaze ki ar wavqceulvar, Sen rom papi Cagexuta erTi
zangi movida da mekiTxeba, eg kaci
vinaa, jumberas rom exutebao?!
* * *
kacs tilebi hyavs da wava eqimTan.
- eqimo tilebi myavs da rame
wamali miTxariTo.
- Sennair tilians miade Tavi.
tilebi ibrZoleben da daixocebiano.
meore dRes modis isev kaci da
eqims etyvis:
- eqimo, es ra miqeniT. ibrZoles,
Cemma tilebma brZola moiges da
tyveebic aqeT wamoiyvaneso!
* * *
Cems TanamSromels, romelic Zalian gvian daqorwinda, SeeZina Svili da urekavs mis Zmas, rom miaxaros biWis gaCenis ambavi (gurulebi
arian).
- bijo, daToia, biWi SemeZina, biWii...
- auf! momilocavs Zama!
- vicodi, rom gagixardeboda da
pirvelad Sen imiza dagireke da
miTxari erTi ra davarqva saxeli?
- ra daarqvi da xeWeWuri, meti
ra unda daarqva?!
- ki mara, xeWeWuri reiza?
- reiza da mis bednierebas Sen
ver meeswrebi da...
* * *
- rogori TvalebiT miyurebs
Tqveni ZaRli? albaT gabrazebulia
Cemze, - eubneba stumari maspinZels.
- ar miaqcio yuraRdeba, ar evaseba, roca misi TefSidan Wamen.
* * *
mezobeli mezobels:
moswavle:
- gogo qvemdebarea, biWi - zemdebare, xolo abano mizezis garemoeba.
- dajeqi, oTxiani.
- ratom oTxiani, masw?
- imitom, rom abano mizezis garemoeba ki ara, mizezis adgilia.
* * *
taisoni Cava kaxeTis romeliRac
sofelSi. mTeli sofeli Seikribeba
sanaxavad, did RonisZiebas marTaven
msoflio Cempionis pativsacemad. taisonis erT-erTi Tanmxlebi piri mimarTavs soflelebs:
- aba amas romeli daudgebiT?
cota xani siCumea, mere mixo
daiyvirebs:
- me davudgebi!
daiwyeba krivi. mTeli pirveli
raundi taisoni urtyams gamalebiT,
mixo dgas. Sesvenebaze mixos ekiTxebian:
- Sen rato ar urtyam?
- SeiZleba mec davartya?
- kiiii, aba ra unda qna?!
daiwyeba meore raundi. mixo gava,
erTs dauSxuilebs da taisoni gaiSxlarTeba. msaji mivardeba da iTvlis:
- erTi, ori, sami...
mixo uyurebs gakvirvebuli da
ekiTxeba: - ras iTvli?
- aTamde daviTvli, Tu ver adgeba, mogebuli xar.
- ras ambob joooo, eg exla
fexze amdgomia?! adre boinSi vmuSaobdi, Toki ro ar iyo, muStiTa
vklavdi xarebs...
* * *
svani pirvelad Cavida metroSi.
gamoacxades: `Semdegi sadguri rusTaveli”, cota xanSi: `Semdegi sadguri marjaniSvili” da a.S. `guramiSvili”, `sarajiSvili”, `axmeteli”.
svani fiqrobs:
- netavi gasvians rodis gamoacxadeben, am jojoxeTidan rom gavide?!
* * *
ori Zmakacis saubridan:
- ra gonieri Tevzia delfini.
- ratom?
- Cemi sidedri ixrCoboda da
ar gadaarCina...
* * *
sastumros nomris karze viRac
abraxunebs. gamoRviZebuli raWveli
gabrazebiT kiTxulobs:
- vina xar am SuaRamisas, ra
ginda?
- sastumro iwvis.
- mere me romeli mexanZre var?!
* * *
simReris maswavlebeli Sevida
klasSi da moswavleebs hkiTxa:
- sad aris, bavSvebo, Cemi skami?
- xmas aravin iRebs.
- kargi, maSin yvelani fexze adeqiT da dRes saxelmwifo himns viswavliT mTeli gakveTilis manZilze.
* * *
- alo, morgia? babua dagvekarga,
babua! SemTxveviT TqvenTan xom ar
mouyvaniaT?
- rame gansakuTrebuli niSnebi
xom ara aqvs?
- ki, ki!.. marjvena fexiT moikoWlebs da rom anerviuldeba, ena ebmeba
da warbebs Zgibavs nametani.
* * *
ori eleqtriki boZzea amZvrali
da gacxarebulebi raRacaze kamaToben. midis moxuci bebo da ekiTxeba:
- ratom kamaTobT Svilebo?
erTi eleqtriki pasuxobs:
- bebo, erTi mand rom gawyvetili mavTulia, momawode ra.
bebo daixara da miawoda mavTuli. eleqtriki Tavis naparniks niSnis mogebiT eubneba:
- ai, xo giTxari, nolia-meTqi,
Sen kide gaiZaxi, fazaa, fazaa...
* * *
gakveTilze dagvianebuli mowafe
karTan civ oflSi iwureba.
- sad egde?
- SeiaraRebuli banditi damesxa Tavs.
- RmerTo Cemo! sawyali bavSvi.
wagarTva rame?
- saSinao davaleba mqonda dawerili...
* * *
- guSin simon, imferi reidi iyo
quTaisSi, inspeqtorebi `rionSi’’ acivebdnen svistokebs...
- amdeni validoli kuWze ar
mawyens?
* * *
- dediko, yvela meubneba Zalian
dabneuli xaro.
- biWi, dedaSeni gverdze sadarbazoSi cxovrobs.
* * *
kaci trabaxobs Tavis megobarTan:
- warmoidgine, guSin rogori
mamaci saqcieli Cavidine?! Sevedi
ufrosis kabinetSi da muSti davartyi magidaze!
- mere ra moxda?
- kibeebidan ufrosis fexis xma
Semomesma da movkurcxle oTaxidan...
* * *
- dRes moxucTa TavSesafridan
iyvnen mosulebi, - eubneba qmari
cols.
- momikvdes Tavi, araferi gaatane?
- rogor ara, rac yvelaze mZime
Semxvda, is gavatane.
- yoCaR! ra iyo mainc ase mZime?
- dedaSeni...
* * *
guruli mivida stumrad, magram
saxlSi aravin daxvda. gurulma
dautova werili: viyai... ar iyai..
sa iyai!
* * *
svanma Zilis win kedlis saaTi
gaaCera: `Rame mainc tyuilad unda
imuSavoso"...
* * *
loTebi midian liandagze: - va,
ra maRali kibea? - va, ra dabali
moajiri aqvs? - eg araferi, biWebo,
naxeT lifti modis...
* * *
mixo midis ucxoeTSi sacxovreblad. mebaJe ekiTxeba: - ukacravad,
rame Zvirfaseuloba xom ara gaqvT
Tan? - SeiZleba 98 kilogrami oqro
Tan waviRo? - SeekiTxa mixo. - ra
Tqma unda ara! - pasuxobs mebaJe.
mixo miubrunda da Tavis cols
eubneba: - maro, Cemo oqro, am kargma
kacma Tqva, rom Sen aqa rCebio!
* * *
sami moxuci qali saubrobs: ukve 74 wlisa var da erTi kbilic
ar maklia. - me ki 70-s vasruleb
da Tma ar gamWaRaravebia. - Tqven
ra? me ukve 68-is Sevsruldi da
tfu, tfu, tfu Tvali ar meces jer kidev qaliSvili var!...
* * *
kgb-Si rekavs telefoni: - alo,
kgb aris? Cemi mezobeli isaka briliantebs inaxavs SeSaSi. micvivdnen
isakasTan kgb-s TanamSromlebi da
mTeli SeSa daaqucmaces, magram veraferi ipoves. rodesac wavidnen,moSem
dareka isakasTan: - alo isaka, kgbdan
iyvnen dagenacvleee? - ki, moSe, iyvnen. - SeSa xom dagiCexes, dagenacvle, SeSa? - ki, daCexes... - hoda, dagenacvle, axla Sen dareke, bostani
maqvs dasabari.
* * *
kaxeli axalmoyvanil cols ukanalze xels mouTaTunebs da mokvdeba
siciliT. - ra gacinebs? - ekiTxeba
coli - ukanali ukudod - sul
sxva rame yofila, pasuxobs mixo.
* * *
raWveli mRvdelTan mivida:
- Sevcode , mamao.
- ra Secode, Svilo?
- megreli movatyue.
- eg codva araa, eg saswaulia,
Svilo Cemo...
* * *
sidedrs unda siZeebi gamoscados. Caxteba WaSi da pirveli siZe gadaarCens. meore dRes iRviZebs
siZe da xedavs ezoSi manqana dgas,
07 da aweria `sidedrisgan". isev
Caxteba WaSi, axla meore siZe gadaarCens. iRviZebs meore siZe da xedavs
07 dgas da aweria `sidedrisgan".
bolos mesame siZe unda gamoscados,
Caxteba WaSi. mesame siZe ar gainZreva da daixrCoba. iRviZebs mesame
siZe meore dRes da xedavs mersedesis bolo gamoSveba dgas ezoSi
da aweria `simamrisgan".
* * *
mama-Svili kedelze kideben Taros. mamas lursmani uWiravs. Svili
gamoaqanebs CaquCs da mTeli ZaliT
Cascxebs mamas TiTebSi. gamwarebul
- eqimo, didi madloba, axla marTlac yvelaferi kargadaa.
- maS, colTan aRar CxubobT?
- ara, imitom, rom saxlidan
asormocdaaT kilometrze var…
* * *
ebraels ekiTxebian:
- ratom gaqvT aseTi patara qveyana? - didi rad gvinda, iq mainc
iSviaTad CavdivarT!
* * *
dakrZalvaze eqimi mRvdels ekiTxeba: - bevrs muSaobT, mamao?
- Tqveni wyalobiT.…
* * *Y Y Y
patara mixo pionerebSi miiRes.
saxlSi dabrunebuli bebias eubneba:
- bebo, miTxres rom tyuili
arasodes unda vTqva. mec minda raRacaSi gamogitydeT. SarSan Cumad
muraba gavxseni, SevWame da rom aravis gaego, SigniT vqeni da ise Sevinaxe.
- xom geubnebodi qalo, ganavalia meTqi, - wamoxta babua, - Sen ki
mimtkicebdi, daiSaqrao.
* * *
iyida qalma dedali TuTiyuSi
da waiyvana saxlSi - xmis gamcemi
meyolebao. magram es TuTiyuSi dRe
da Rame mxolod or sityvas gaiZaxis: `seqsi minda, seqsi minda!”-o.
Sewuxda qali da wavida mRvdelTan
rCevis sakiTxavad, mRvdelma ki gamoitana ori mamali TuTiyuSi da
uTxra:
- eseni metad RvTismosavni arian,
mTeli dReebi Tavebi aqvT daxrili
da locvebs kiTxuloben Cumad. namdvilad uSvelian Sens dedal TuTiyuSs - anugeSeben...
dainaxa Tu ara dedalma TuTiyuSma mamlebi, ra Tqma unda gaaba
Taviseburad:
`seqsi minda! seqsi minda!”
gadaxeda erTma mamalma TuTiyuSma meores da eubneba:
- petka, rogorc iqna ismina RmerTma Cveni locva-vedreba.
* * *
4 svani Cava TbilisSi da gaaCerebs taqss:
- mTawmindaze agviyvaneT, - da
mere Cxubs daiwyeben erTmaneTSi, ara
me davjebi win da ara meo.
taqsis mZRolma Cawia fanjara
da eubneba:
- oTxive ukan dajeqiT da zadniT agiyvanTo!
* * *
uSgulSi svanebma dadges otelo. Teatris win gamokrulia afiSa:
otelo: malxaz xecuriani.
dezdemona: JuJuna tvildiani
(orSabaTi), naTela jiSkariani (samSabaTi), mzeqala gazdeliani (oTxSabaTi)
* * *
ori programisti xvdeba erTmaneTs:
- ici? guSin mivdivar saxlSi
da vxedav Cemi coli sayvarelTan
erTad loginSi wevs.
iseTi eSmakuri TvalebiT iyurebodnen, srazu Sevatyve raRacas iCaliCebdnen meTqi, mivardi da internetis paroli ar SeucvliaT?!
* * *
biWikia ekiTxeba magrad Cazmanul WiWikias:
- biWo, visia ma Sarval-kostumi?
- visia da pier-kardenis, - amayad upasuxa WiWikiam.
- rava sul naTxovariT unda
dadiode, Se ubeduro.
* * *
bavSvebi erTmaneTs etrabaxebian:
- me ori da myavs da orives
sakuTari oTaxebi aqvT.
- Cven ojaxSi 5 bavSvi varT da
xuTives gvaqvs sakuTari velosipedi.
- Cven 10 da-Zma varT da yvelas
sakuTari mama gvyavs.
* * *
qarTveli kaci matareblis kupeSi Tavis Tanamgzavr qals ekiTxeba:
- gaTxovili xarT?
- ki.
- bavSvebi gyavT?
- ki, 23 wlis biWi.
- Zili nebisa.
* * *
londonis feSenebelur sastumroSi rekavs telefoni. portiem
yurmili aiRo, ismis xma:
- Tu Ti Tu Tu Tu.
portiem yurmili dakida. erTi
wuTis Semdeg isev zaria.
- Tu Ti Tu Tu Tu.
portiem isev dakida. cota xanSi Camodis axali qarTveli da
porties mimarTavs:
- Sen ra, inglisuri ar ici?!
xom gTxove: ori Cai, oras ocdaor
nomerSi.
* * *
vova pirvel klasSi miiyvanes.
mSoblebi mouTmenlad elian mis
mosvlas. dabrunda vova skolidan,
CanTa magidaze daagdo da Tqva:
- ese igi, werom momiyvana, ara.
ese igi, kombostoSi mi poveT, ara.
me vici, saidanac momiyvaneT, magram
xval imasac gavigeb, iq rogor movxvdi.
* * *
doinjSemortymuli kaxeli miliciaSi mivida.
- ufroso fuli mampares.
- ki magram doinji ratom gaqvT
Semortymuli?
- ui, sazamTroebic mauparavT.
* * *
moSe da abraami mividnen mosamarTlesTan. moSe:
- batono mosamarTle, miTxariT
erTi, Savi feria Tu araa feri?
- ra Tqma unda, feria!
- da TeTri, feria Tu araa
feri?
- feria, aba ra aris?!
- maSin miTxariT, ratom mimtkicebs abraami, rom televizori, romelic me mas mivyide, araa feradi?
* * *
mamakaci liftiT Camodis pirvel sarTulamde. gzaSi imeorebs:
- merwyuli, ara, kuro. Tumca,
ara... morieli...
Camovida pirvel sarTulze da
kvlav maRla avida. SeaRo eqimis
kabinetis kari da ekiTxeba:
- eqimo, ra miwodeT weRan?
- kibo, genacvale, kibo.
* * *
saubrebi baRis kidesTan:
- geige bijo, guSin Salikies
90 wlis babuisaTvis 15 weli
miusjia mosamarTles!
- magas biZia, miusjia ki ara,
sadRegrZelo uTqvams...
* * *
- ra uJmuri xma aqvs im momRerals.
- eg Cemi meuRle gaxlavT.
- ui marTla? xma kargi aqvs,
simRera ar varga arafrad.
- me davwere!
* * *
colma qmris jibeSi ipova vinme
izabela jeksonis telefonis nomeri da qmars Cxubi dauwyo.
- nu yviri, qalo. es cxenis saxelia, romelic doRSi monawileobs. xolo telefoni bukmeikerisaa. ramdenime dRis Semdeg Sin
dabrunebul qmars coli karTan
Seegeba gakapasebuli:
- erTi saaTis win Senma ulayma
dareka doRidan.
* * *
mixo jamletas:
- biWo, guSin Seni Zmakaci vnaxe,
gogia, wverebi hqonda moSvebuli,
ga-burZgnuli, raRac saSineleba iyo.
- xo, magas sawyals, mama moukvda.
- mere amxela kaci TavisiT
ver gai parsavs.
* * *
guriaSi. mamali Semodis oTaxSi.
guruli bebia:
- gai, mamalo, gareT! uyure am
Txas?!
* * *
TxuTmeti wlis biWi da gogo
afiSas aTvaliereben:
- afsus, 16 wlamde ar daiSvebian, - ambobs biWi.
- ho ra... davrCenilvarT loginSi, - oxravs gogo.
* * *
ucxoeli parlamentari qarTvels: - me Tqvens sxdomas daveswari da didi darRvevac aRmovaCine.
oTxi iseTi deputatis gvari gavigone, romlebic saerTo siaSi ar
arian.
- romlebi?
- ager miweria: viriSvili, ZaRliSvili, nabiWvari da Cemismo…Svili.
* * *
- memuarebis wera daviwye, gamoutyda WiWikia biWikias.
- kai giqnia... Cemi vali ro gaq,
im adgilamde Tu xar misuli.
* * *
mezobeli kacebi nakveTs amuSaveben. erTi ambobs:
- kargi amindebi daiWira. ase
Tu gagrZelda, yvelaferi amova miwidan.
- nu maSineb erTi, Tu kaci xar!
eger, sasaflaoze ori coli myavs
damarxuli!
* * *
- sanam mmaCis biuroSi xels
movawerdi, Cemi qmari brwyinvale
adamiani iyo.
- iqneb mmaCis biuroSi Segicvales.
* * *
axali rusi qaliSvilTan erTad
seirnobs parizSi, senas sanapiroze.
xedavs, mxatvari portrets xatavs.
axalma rusma karga xans uyura
mas da mere Svils eubneba:
- xedav, Cemo kargo, rogor wvalobs kaci `polaroidis~ gareSe.
* * *
siZem sidedrisagan ori halstuxi miiRo saCuqrad. sidedrisTvis rom esiamovnebina, imave dRes
man erT-er-Ti maTgani gaikeTa.
- aha, - wamoiZaxa gabrazebulma
sidedrma, - ese igi, meore ar mogewona, ara!
10
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
aravin icoda, romeli qalRmerTis statua iyo is, erTs
ki yvela ambobda Cumad - es
minosis maradi satrfoao, romelic verasgziT ver daiviwya
da mxolod TviTon gamoaqandakao, xolo imas veravin azustebda, vin aswavla mefes moqandakis xelobao.
viRacam isic Tqva, rom es
marTlac mefis ymawvilobisdroindeli satrfoa, romelTanac ganSoreba misi mefuri
movaleoba iyo da rom ar gaqceoda sadme, an ar daviwyeboda arasodes, acekva ganSorebis rokva da yvelaze aRmatebul wams gaaqvavao da mTeli didebulebiT Semosa qalRmerTis TvisebebiTo. arc
aravis aZlevda aslis gakeTebis uflebas da arc aravis
akarebda masTan, mxolod Soridan ayurebinebda mnaxvels am
gasaocar qmnilebas. cremli
raa, isic ki ar daRvrila ganSorebis, mxolod musikis tkbilxmovaneba Caitova samaxsovrod qvam. nayofierebis sisavsiT gajerebuliyo misi SiSveli sxeuli, sadac yoveli
nakvTi, yoveli kunTi cekvavda.
SemTxveviTi ar iyo srulyofileba siSiSvlis, esoden mimzidvels rom xdida qals da
ara qalRmerTs.
mTeli cxovreba minosis
coli am qandakebaze eWvianobda da, albaT, arc Tu usafuZvlod. am eWvianobam SurisZieba
Causaxa gonebaSi lamaz asuls,
xari Seuyvarda mefis cols,
qmris jogSi oqrosferi xari
gamoarCia da masTan gaiziara
sareceli. nayofierebac xarisagan miiRo qalma. sigiJemde
miiyvana sayvarlis mxecurma
vnebam da yovel RamiT nebdeboda cxovelur wadils. is
ki ar icoda, oqrosferi xari
Tavad minosi Tu iqneboda, amitom didebuli mefe Tavisuflad aZlevda cols saSualebas, Ram-RamobiT wveoda mas
rogorc sastik sayvarels da
mTeli dagrovili minotavruli Jini CaeRvara qalSi da
ara colSi. mTeli Rame buRraobda xar-kaci gaSmagebiTa
da dauzogavad. mTels qalur
simSvenieres wovda da tkbil
tkivilSi Ziravda gasayvarlebul cols. TviTonac xarjavda kacur da xvadur Zalas
da Tavs uyrida yvelafers
erTad Tavis colSi da amiT
kmayofili iyo, radgan icoda,
rom mefes Tavisi coli Ralatobda masTanve. diliT erTmaneTs uRimodnen macdurad
da ganeSorebodnen Ramemdis.
RamiT isev gaeparebodnen erTurTs, raTa Seyrodnen erTurTs da grZeldeboda buRraoba dilamdis.
dRe ki dRes misdevda da
qali xar-kacisgan dafexmZimda. es rom minosma gaigo, gauxarda da ise gauxarda, rom
gulianad gadaixarxara da
brZana, ulumbos mTaze xarebis
dResaswauli moewyo da mTeli qveynidan asuliyvnen saRvTo mTaze, raTa monawileoba
mieRoT am SejibrSi. Soreuli kolxeTidanac Camovidnen
sazeimod da ulumboel RmerTTaTvis Tayvanis sacemad. TavianT xarebs rqebze sanTlebi
miamagres da iloces da gadareuli xarebi SeboWes Zlieri mklavebiT. kolxebma keTilSobilurad ucvales feri minotavrebis Sejibrs. ase Tqves:
- CvenSi kuruli ician da
xari ar kvdeba kurulis SejibrSi, amiT xaris Zala kacSi gadadiso da xar-kacebi
xdebiano.
gauxarda minoss, radgan sisxli Camoscilda ulumbos
dResaswaulebs. mSvidobisa da
sixarulis zeimad iqca mikenis samflobeloSi kuruli.
ukvirda dedofals, minosi ase
brmad ratom eTayvaneboda xars. rom ukiTxavs mizezi, mxiarulma mefem upasuxa cols:
- rqebi damadga xarmao.
ver gaigo minosis naTqvami,
man ki Taviseburad ganmarta:
- xarma maxara sakuTari
Zliereba da xarad maqciao.
verc es iribuli naTqvami
gaigo mefis colma. Svili
SeeZinaT, taxtis memkvidre minotavri.
aseTive xar-kacebi, Tanac
cecxlismfrqvevlebi, kolxeTSi aietsac hyolia, romlebsac
guTanSi abamda da xodabunebs
axnevinebda, mere Tesavda gveleSapis kbilebs da xnulSi
amodiodnen bumberazebi, romlebic icavdnen mamuls. ai,
es iyo kolxeTSi kurulis
dResaswauli, CvenSi ki, ulumboze, marTalia, ar klavdnen
xarebs, magram mainc ver iyenebdnen maT TavianT daniSnulebisamebr. amitom gadairia minotavri da daarbia mTeli
qveyana. veRar daaokes igi da
mefem daaxarka aTeni - yovel
cxra weliwadSi minotavrisTvis unda mierTmiaT Svidi
vaJi da Svidi qalwuli. iZulebuli gaxda minosi, Tavisi
gagiJebuli Svili labirinTSi Caemwyvdia, romlidan gamosavali mxolod sikvdili
Tu iqneboda da es dRec dadga.
dedalosma aago labirinTi
knososis sasaxleSi. piroba
dauTqva mefem ostats, mSvidobiT Sesuli Tu mSvidobiT
gamova, Sen Cagamwyvdev am la-
birinTSio. labirinTi ki gadauxuravi kedlebis ablabuda iyo, romelsac verc erTi
mokvdavi Tavs ver daaRwevda.
es is dedalosi iyo, romelmac
saswori, burRi, najaxi da xerxi gamoigona. aTenSi cxovrobda Turme da aTenel mefes
emsaxureboda. naTesavs aswavlida Tavisi xelobis saidumloebas da roca SeamCnia, rom
Segirdi ostats sjobda, misi
daRupva ganizraxa. cibrutis
gamogonebam goneba daubinda
dedaloss. aTenis akropolisze aiyvana Tavisi mowafe, xeli
hkra da ufskrulSi gadaCexa. wyevis gorakze gaasamarTles dedalosi da sikvdili
miusajes mas. aTens da sikvdils gaeqca dedalosi da
Tavi kretas Seafara, sadac
minos mefes dauaxlovda. labirinTi aagebina mefem Tavisi idumali SvilisTvis.
kidev erTi ram moxda minosis samefoSi. dorielebi Semoesivnen pelasgiasa da Seaviwroves pelazgebi. aqavelebi
pelopma daarbia. apiaSi moxarSuls cnobdnen pelops da
pelopis STamomavlebs. erTmaneTSi aiTqvifen arkadiis walkotis mkvidrni da lidieli momxvdurebi. waiSala aqaiasa da pelasgiis ZirZveli
mosaxleoba, isini SeWames pelopidebma. gaqra bednieri uzrunveloba apiaze. peloponesi gadaarqves am mxares urcxvebma. minoss ki aRar ecala
daeTrguna momxvdurebi minotavris sigiJis gamo. aqve,
sad iyo da
sad ara,
minosis sasaxleSi Svidi
vaJi da Svidi qalwuli mivida, maT Soris - poseidonisa
da egeosis saziaro Svili
troiZenis mefis aseulTan.
amasac moxarSuls scnobdnen,
radgan isic pelopis jiSisa
iyo. Sevidnen labirinTSi. minosis asulma ariadnam Zafi
da kombali misca Tezevss.
rom SeaRwia labirinTSi, minotavri dauxvda Sua moedanze
da gaimarTa kuruli. satevari
iZro Tezevsma da aRmarTa minotavris winaSe, rogorc civi
bediswera. gamoeqana minosis
idumali Svili da rqebze
undoda aecva Tezevsi, man ki
moqnili moZraobiT aicila
minotavri da qedSi satevari
Caaso. abRavlda dakodili nadiri da isev gaeqana moZaladisken, amjerad kombliT moigeria mowinaaRmdege Tezevsma.
Setortmanda xar-kaci, ar moeloda aseT medgar winaaRmdegobas. amiT dro ixelTa matadorma minotavrs amoaZro qedidan satevari da amjerad
sasikvdilo Wriloba miayena.
SebRavla cas
da sikvdils Seegeba brZolaSi minotavri,
cas rom axeda, mze daubnelda maSin da usulod daeca. raRacnairad mainc Seebrala Tezevss Tavisi msxverpli, daagdo satevari da ariadnas Zafs gamohyva da samSvidobos gamovida.
es rom minosma dinaxa, damwuxrda da brZana, dedalosi
da misi vaJi ikarosi labirinTSi CaemwyvdiaT sasjelad
imisa, rom labirinTi daZleul iqna. yvela kari Ria iyo
labirinTisa, Tu erqva mas kari. mxolod unda gamoeRwia
mama-Svils iqidan. ver ki moaxerxa - erTi Caketili sivrcidan meoreSi xvdeboda da
ase grZeldeboda am nagebobis
Semqmnelis tanjva-wameba missave SeqmnilSi. mxolodRa
cas Sescqeroda damwuxrebuli Semoqmedi, Tu rogor laRad dafrinavdnen Citebi am
saSineli labirinTis Tavze.
mxolod isRa darCenoda Tavadac gafreniliyo sakuTari
naRvawis marwuxebidan.
amisaTvis Seiswavla frTebis wyoba,
qaris mimarTulebaTa Sesabamisad am frTebiT sargeblobis wesi.
cvilisagan gaakeTa oTxi
frTa da ikarosi daariga:
- ar afrinde Zalian maRla,
arc Zalian dablao. maRla
frTebs dagiwvavs heliosis
etlio, dabla wylis Sxefebi
dagisvelebs frTebso. orTave saSiSia frenisas, radgan
Tu aucilebeli Sualedi ar
daiWire, aucileblad daiRupebio - an simaRle dagRupavso, an sidableo, yovelTvis
erTi da igive simaRle unda
geWiroso.
moismina ikarosma,
magram ar Seismina.
afrindnen labirinTidan mama-Svili, gadaufrines TavianT satusaRos, gaiWrnen zRvaze. ymawvili ikarosi daatyveva usasrulo sivrcem da caSi
gainavarda, sul maRla da maRla afrinda, mzeSi Sesvla moindoma, daaviwyda ra mamis darigeba. daedevna dedalosi Tavis Svils, magram amaod, caSi
gauCinarda zeciT moxibluli
ikarosi, veRar i pova Svili
- veRarc mkvdari da veRarc
cocxali. damwuxrebuli gaSorda iqaurobas. gadaufrina
aTens da Tavisi codva dauxvda win. Tavis codvas ver
gaeqca mxolod. Soreul kunZulze dafrinda bolos da
iqaur mefes emsaxura.
minosma dainaxa zecaSi afrenili ostati da misi Svili da gamoedevna. gamoedevna
da fiqrobda im Tavisuflebis
gemoze, rasac ganicdida dedalosi, sakuTar Semoqmedebis
marwuxebs rom daaRwia Tavi
gafreniT. isic iq mivida, sadac gaqceuli. siciliel mefes mosTxova minosma dedalosis misTvis gadacema. ar
daanebes mefes tyve, abanoSi
Seityues sapatio stumari
maspinZlis asulebma da damduRres - Tavi rom daenebebina yvelasTvis. hoda, abanos
mere marTlac daaneba yvelafers Tavi, sicocxlesac ki.
moxarSuli minosi veRar icvnes, radgan mas beWi ar hqonda spilos Zvlisa.
daiqca minosis samefo,
Tavdayira dadga yvelaferi, waiSala knososis sasaxlis ornamentebi da warwerebi, miwa daeyara labirinTs
da daviwyebas mieca erT dros
uZlieresi saxelmwifo. arkadiis baRnarebi eladelebma
gadaibares. zRvaSi Camavalma
mzem CaZira sasaxlis kedlebis mogoneba. daikarga mocekvave qalRmerTis statua.
aRar mReroda aravin, radgan
yvelaferi erTdroulad daiRupa. cxovrebam Tavisi xalisi dakarga. uamrav pelazgs
Soris erTic ar moiZebna, yvela maTgani eladelebma STanTqes. aRarc aqavelebi arian.
isini SeiTqvifnen dorielebSi
da dorielebma miisakuTres
maTi saxeli. mec amaTi cxovrebiT vicxovre da mec momiwevs gadaSeneba, me, ukanasknel
pelazgso.
am zRaparma daafiqra medea.
miuxedavad imisa, rom Rame
gadasuli iyo da ciskris
varskvlavma gamoanaTa Rameul
caze, Zili ar gakarebia. fiqrobda, daZabuli usmenda Tavis maspinZels. pelazgi TvalebSi uyurebda medeas da
ver SeniSna Zil-buranis maTrobeloba. gaukvirda ki, radgan aseT dros sasZlispire
zRaprebisas yvelas eZineboda,
siRrmiseulad ar ukvirdebodnen naTxrobs da mitom.
ar ukvirdebian, dRis daRliloba ar iZleva imis saSualebas, srulfasovnad rom
aRiqvas gonebam naambobi.
albaT, dasaZineblad uyveboda pelazgi Tavis stumrebs,
vinc ki modioda da Tu modioda, amdagvar zRaprebs da
maTac eZinebodaT, guls ar
ekareboda sevda, da mitom.
medeas TvalebSi amoikiTxa, Tu rogor ganicdida mTeli arkadiis bedniersa da
ubedur wuTebs,
rogor icxovra minosisa
da qandakebis cxovrebiT,
rogor gagiJda minotavrTan
erTad da
rogor afrinda labirinTidan usasrulobaSi,
rogor daiRupa knososis
sasaxlesTan erTad mTels
erT RameSi Cateuli wuxiliT.
xedavda yvelafer amas
TviT medeas TvalebSi da man
dazustebiT ar icoda, vin iyo
misi stumari. es ki icoda,
rom es qali zedmiwevniT
icnobda kolxur samyaros,
TviT kolxTa monaTesave
jilagis xalxis yofa-cxovrebas.
albaT gaifiqrebda, Cveneburi jiSis rom ar yofiliyo, romeli eladeli gamoiCenda misTvis ucxo xalxis
wesebis gagebisa da codnisadmi midrekilebas. man ki damRerebac ki icoda Cangurze, mWadis yanasac cnobda. ase minotavrebis modgmis xalxma Tu
icis mxolodo,- daaskvna Tavis fiqrebSi pelazgma. am siCumem kiTxvebi warmoSva TavisTavad da hkiTxa medeam mokrZalebulad:
- keTilo kaco, Seni cxovrebis Sesaxeb ratom araferi
miambe, gana araferi gaqvs saTqmeli? an iqneb mimalav da
ar ginda miTxra?! maSin bodiSi.
CaeRima pelazgs, Tavi gaiqnia dananebis niSnad da gulwrfeli TvalebiT Sexeda Tanamosaubres.
- me Cemi cxovreba giambeo,uTxra stumars, - dasamali
araferi mqoniao. rac ki micxovria, ise micxovria, rogorc
ucxovria Cems samSoblos.
rogorc mas ulxinda, mec
ise milxindao,
rogorc mas uWirda, mec
ise miWirdao.
ar yofila SemTxveva, Cemi
TanamoZme gaWirvebaSi Cavarniliyo da me galaRebuli
vyofiliyavio, an ki - piriqiT.
Cemi mamulis aRmafrenisas mec
zeaRmatebulad vcxovrobdio.
rogori mtkivneulic iyo arkadiisTvis dacema, CemTvis gaasmagebulad mtkivneuli iyo,
radgan misma sikvdilma win
uswro Cems sikvdils da mec
im qvabSi vixarSebi, romel
qvabSic moxarSes minosi da
ver icnes igi moxarSuli.
TeTrbeWianebi moeZala Cems
samSoblos.
pelazgebs vuyureb da pelazgebi aRar arian,
aqavelebis saxeli dorielebma miisakuTres.
yvela urCi gaanadgures,
mxolod sustebi da laCrebi
darCnen cocxlebi da imaT
Soris me var ukanaskneli.
sisxli daiTxia da Tanac
aRiria. Tavis gadarCenisTvis
eladelebs Txouloben da
eladelebze Txovdebian, ukidures SemTxvevaSi geterebad
midian aTensa da korinToSi.
mec gavnadgurdebi male, radgan aRaravinaa Camomavali Cemi,
pelazgTa dideba rom gadavce
memkvidreobad. an uSvilZirod
gadavegebi, rogorc ukanaskneli warmomadgeneli diadi
modgmis, an gavagrZeleb arsebobas gadajiSebiT. orive SemTxvevaSi CemSi warixoceba pelazgi
an sicocxliT,
an kidev sikvdiliT.
viRas davelodo imedad, an
vin mova Cvens gadasarCenad?!
ukve amaze fiqris survilic
ar gamaCnia.
da mainc vfiqrob,
Rirda ki qveynad pelasgiis gaCena, Tu unda ganadgurebuliyo sabolood?
Tavis gatana xom mravalnairad SeiZleboda!
ratom aseTi rainduli daRupva?
an Tu daRupva iyo,
davRupuliyavi masTan erTad da neli sikvdiliT ar
momReboda bolo. roca yvelaferi rigzea, maSin naklebad
grZnob samSoblos gulisfeTqvas, radgan ici, is ar gaCerdeba, da ar ganaRvlebs misi
momavali. ai, roca sasikvdilo sarecelzea Seni mamuli,
swored maSin TiToeul gulisfeTqvas sasicocxlo mniSvneloba eniWeba, radgan Senc
mijaWvuli xar masTan sikvdil-sicocxliT.
mTeli Cemi cxovreba iwyeba
da mTavrdeba
arkadiiT,
pelasgiiT,
kretiT,
minosiT.
amaze kargi da mimzidveli
cxovreba Cemi gankerZoebuli
Tavgadasavali ver iqneba, radgan araa ise mdidari arc
erTi kerZo cxovreba, rogorc
es mTeli eris ganvlili gzaa.
im erSi Senc xar da amitom
Senc gekuTvnis misi cxovreba Tanabarzomierad sxvasTan,
vinac SensaviT gaiara gza. me
Cems mamulSi var, Tundac
mkvdarSi da vici, rom misi
ukanaskneli sunTqva me var
da amitom yvelaze Zlieri
var Cemi sicocxliTa da sikvdiliT. CemSi Tavi moiyara
Cemi eris yvela naklma da
Rirsebam, radgan meca da isic
orTaveni agoniaSi varT da
didebulad vkvdebiT ise, rom
ar davmalulvarT arsad, ar
gavqcevivarT Cvens simaxinjeebs, piriqiT, yvela maTgans movuxmeT CemSi, raTa isini mokvdnen pirvelad. minosis mere
me var yvelaze didebuli arkadieli, radgan ukanaskneli var
uamravTa Soris, magram merCivna,
saerTod ar vyofiliyav
didebuli,
an Tu erTaderTi
dro-Jamis raRac mimoqcevaSi.
neta, vyofiliyavi erTi im
uamravTagani Cemi patara cxovrebiT, romelic arafriT gaxdeboda qvakuTxedi mTeli
Cemi eris yofa-cxovrebaSi.
axla ki erTi da igivea pelazgebisa da Cemi cxovrebis
gzebi, radgan me vamTavreb am
erTian mdidar da Zlier cxovrebas.
me viqnebodi meCangure,
vicxovrebdi,
vimRerebdi da
bolos movkvdebodi
ise, rom Cemi xsenebac ar
iqneboda qveynierebaze, mxolod
Cems megobrebs gavaxsendebodi
da SvilTa Semdeg daikargeboda Cemi saxsenebeli, ai, is Cemi Svil-momavali ki gaagrZelebda cxovrebas pelazgad.
axla ki, ra droc ar unda
iyos, ra saxelmwifoebi ar
unda movidnen erTmaneTis sanacvlod, aTaseulTa welTa
miRmac Cemi saxeli Semoenaxeba sxva xalxs da ara Cems
Tanamemamuleebs, rom me viyavi swored ukanaskneli pelazgi.
- ukanasknelo pelazgo,- mimarTa medeam maspinZels da
mis xmaSi gamoikveTa usazRvro sinanuli yvelafris mimarT, rasac pelazgi ver xvdeboda,
dananeba im kolxTa naTesavuri xazis ganadgurebaze,
im dakargul samSobloze,
im SemarTebaze,
warmoudgeneli Zalis SemarTebaze,
rasac atarebda pelazgi
da ver atara man Tavad.
ver atara es siyvaruli
man - didi kolxeTis mefis
asulma, RmerTTa darma, mzis
Svilis Svilma da atara viRac ukanasknelma pelazgma
mTeli Tavisi sidiadiT, momakvdavma da mkvdarma,
raRaciT rom waagavs mas
da mainc rom araa sruli
mgvaneba,
da rom SeiZleba Sedareba
erTisa meoresTan umjobessauaresos gamosarkvevad,- am
tvirTis zidva Tu giWirs
da ras metyvi sanugeSoso?
Cafiqrda pelazgi, magram
didxans ar ufiqria, ise miugo Tavis stumars pasuxi:
- samSoblo tvirTi araa,
is mxolod satkivaria, raoden dalxenilic ar unda
iyos mamuli. es grZnoba wonis erTeuliT ar izomeba, mas
mxolod grZnoba gansazRvravs
Taviseburi safiqralebiT.
tkivili kidev aranairi sazomiT ar izomeba - me es mtkiva,
Sen - is, sxvas kidev - sxva,
magram tkivilis SegrZneba yvelasaTvis Tanabaria da Tu
gtkiva raime, ucxo grZnoba
ar aris es im sxvisTvis, visac
raime awuxebs da tkivilSi
Tanaziarebi xdebian erTmaneTis imisda miuxedavad, ra tkivili gawuxebs Sen da ra
sxvas. albaT nugeSic aqedan
modis adamianTa Soris Wirisa da lxinis gasaziareblad.
- iqneb marTali iyo, pelazgo, rasac ambob, magram ar iwyino da getyvi, rasac me Senze vfiqrob...
gauRima gulkeTilobiT pelazgma:
- miTxari, ar viwyeno. karga
xania, adamianuri mosazreba
ar momismenia, gadaveCvie xalxTan urTierTobas, da mitom.
es kidev Cemi brali ar gegonos. amiT Tavs vicav sikvdilisagan, radgan vici, xalxmravlobaSi rac melodeba. miTxari, yvelafers mTelis siwrfeliT mogismen.
- mebralebi, pelazgo! - uTxra medeam da gulwrfeli
mzera mianaTa saxeSi,- imitom
ki ar mebralebi, rom uSvilZirod da umamulod gadaege,
mxolod imitom, rom Seni adgili araa matianeSi da cxovreba ki gavaldebulebs amas.
viRac Sens nacvlad mainc
iqneboda, is viRac Semebraleboda, ukanaskneli rom iqneboda
Tavis mamulSi Svili, imitom.
arc Sen gsurda es, magram
bedisweram ganizraxa amgvarad
Seni bedi. Sen Seni cxovreba
gqonda, im cxovrebiT kmayofili iyavi. zogierTi ki Tavs
iklavs, matianeSi rom moxvdes
da ras aRar akeTebs amisTvis.
ver dagiviwyeben, ukanasknelo
pelazgo, ukanaskneli xar, da
mitom. saerTod, pirvelebsa
da ukanasknelebs ar uweriaT
daviwyeba. arada, SenTvis malamod gadiqceoda daviwyeba.
damTrgunvelia maradisobaSi
yofna dauviwyeblad da mosawyenia yovelTvis iyo TvalsawierSi sicocxleSic da mis
merec aTaseulTa welTa mermec. aTasgvarad daamaxinjeben
Sens cxovrebas, vidremde ar
miiReb im kuTvnil da nanatr
daviwyebas, Svebismomgvreli
rom gaxdeba Seni sulisTvis.
daviwyebisTvisac menanebi, pelazgo, radgan keTili xar,
gulubryvilo TvalebiT miyureb da ar ici, vin var me, iqneb mteri var. menaneba Seni
pirovnuli cxovreba, romelic anacvale arkadiis baRnarebs. me ki vityodi, rom mTels
arkadiaSi Senze lamazi da
keTilSobili
arc erTi yvavili,
arc erTi statua,
arc erTi mefe
da minotavri araa,
radgan mTelma arkadiulma
bednierebam sabolood SenSi
moiyara Tavi, Sen ki ar Segwevs
Zala misi gavrcobisa, ar iyavi saamisod mzad da mitom.
axla ki mTels am simdidres
saTuTad patronob, Wirisuflob ise, rogorc aravin. SenTvis es mZime sazidaria. pelazgo, merwmune, Sen miiReb
Sens mosvenebas daviwyebaSi
da SenTan erTad daiviwyeben
yvelafers, rasac atareb guliTa da gonebiT. xolo roca
isev amotivtivdebi cxovrebis zedapirze, yvelaferi namsxvrevebad iqceva da nivTebSi
ganxorcielebuli mTlianobiT veRaravin gaamTelebs arkadias, rogorc es sayovelTao
daviwyebamde iyo. bevri raRac
am Seni xsovnidan samudamod
gaqreba ukan mouxedavad, xolo rac ki aRdgeba mkvdreTiT,
suli ar iqneba masSi, iqneba
mxolod miwidan amoRebuli
dro-Jamisagan mtverwayrili
da gaucnobierebel momavalSi daJanguli nivTebi. is elvareba daekargeba yvelafers,
rac gaaCnda daviwyebamde. ai,
Sen maSin aRaravin gagixsenebs
da amiT moi poveb Svebas da
bednierebaso.
daRonda pelazgi, moismina
ra stumris naTqvami, sulSi
rom SeuZvra da amoTqva is,
ris gamxelasac sakuTar Tavs
ver ubedavda. gaabraza kidec
medeas sityvam, ar ki SeimCnia
es wyena da uxerxulad gauRima. mere TvalebSi Caxeda,
misani xom ar aris es qalio,
an eladelebis Semogzavnili
mis mosakvdineblad, Tu sacduneblad. yvelafrisTvis mzad
iyo pelazgi, vidremde Seiswavlida ucnob stumars. frTxilad Seavlo Tvali, iWvneulad daakvirda Tvalebs. qvenagrZnobieri vera amoikiTxa
ra. es ki uTxra TvalTa usityvo metyvelebam, rom rac
Tqva, yvelaferi gulwrfelobiT Tqva da ufro metic, sakuTar Tavze misi gancdebis mware gemo igrZno da aman gaakvirva da TavisTvis gaifiqra:
`ase axalgazrdam ra icis
daviwyeba da maradisoba, an
Cems sulSi ise rogor Semovida, TiTqos Tavis Tavze laparakobso. ra gamoiara iseTi,
misTvis nacnobi rom aris
siberec,
sikvdilic,
martoobac,
uimedobac da
ganwirulobac.
vina xar Sen aseTi, an ra
gagWirvebia, Cemi Secnoba rom
SesZeli ase-rigad. me xom
ar amomiTqvams srulad Cemi
gulsatkivari, mxolodRa Cemi
mamulis bediswera davitire.
imis iqeT rogor gaikvlie
gza, sevdiano bavSvo, an sadaa
Seni mamuli. am mrisxane dumilSi rogori Rirseuli xar,
gamkvirvebia marTlac!
isic SeamCnia pelazgma, rom
rulma gadahkra Tvalebs odnav,
ise, TiTqos niavma SeuTamaSa
Tvalis gugebio, ar ki SeimCnia Zilis moZaleba. ase gansakuTrebiT lamazi gamoCnda qalis Tvalebi, iseTi, rogoric
odesRac hyvarebia pelazgs
da gonebas akargvinebda.
`arao,- ganagrZo Tavisi fiqrebi pelazgma,- aseTi Rrublovani Tvalebi, romlebSic
ukidegano sivrcis Soreuli
gamoucnobi ferebi ifanteba,
ar SeiZleba mstovrisa iyos,
radgan mstovris TvalebSi
Rrubeli da burani ar aris,
maTSi daZabulobaa mxolod.
am TvalebSi ki daRliloba
ufroa, vidre raime avismomaswavebeli zraxvao~.
ifiqra,
ifiqra,
dumili gaaxangrZliva,
rogor vTqvao Cemi saTqmeli,
gambedaoba moikriba da medeas uTxra:
- ar giweria Sen daviwyebao.
tuCis erT kuTxeSi naRvlianma Rimilma gakawra medea.
- rogor mixvdio?- hkiTxa
pelazgs.
- Senma Tvalebma miTxrao.
- es Tu giTxra, yvelaferi
es Cemi ubedureba romaao?
- es ki miTxra, magram is
ar uTqvams da sagangebod damala, Tu vina xar Sen.
ideisaTvis
sikvdili Rirda
`vina xar Seno~,- sizmarSi
Cahyva medeas pelazgis kiTxva.
gamTeniisas daeZina gadaRlils. sizmari naxa lamazi, sizmarSi deda naxa, gaaxsenda sadRac Sors gadakarguli deda
da ar undoda gaRviZeboda
da gaRviZebis piras cremli
dasdinda. roca sZlispiri
amoewura, dila karga xnis
gadasuli iyo. pelazgi uyurebda namZinarevs. mas moelia
Tavisi sayoveldReo samuSaoebi da ukve vaxSams amzadebda.
gaumaspinZlda stumars,
Rvino SesTavaza,
sadRegrZeloTi Sesva Rvino
medeam,
gauxarda maspinZels.
mere cecxlis pirs miyudebuli Wianuris simebi SeaTamaSa, sakravma mouxeSavi bgerebi amouSva. adga pelazgi,
gareT gavida da ucebve Semobrunda.
- gaavdrdebao,- Tqva Sin
Semobrunebulma, siTbo rom
davayenoT, cecxli gavaCaRoTo.
esa Tqva da muguzali xmeli totebiT aCiCqna, zed daado da suli Seubera.
- siTbo davikavoT, amaRam
SeiZleba acivdeso.
cota xanSi Wianuri mosinja xeliT:
- gaTbao,- gamxiarulda pelazgi da medeas Rvino Seuvso.
- aqauri Rvinis gemo ara
aqvs Sens naxelavso,- gauRima medeam,- simSrale ara aqvs
da cecxls ki ukidebs msmels
TavSi, cota ar iyos Znelad
dasalevia, araa tkbili, da
mitomo. ase amzadeben Rvinoebs CvenSio.
- RmerTma Segargoso,- saxegabadrulma pelazgma uTxra. medeamac isev sadRegrZeloTi Sesva Rvino. Wers
axeda qalma, baxusis brWyvialebi Sefreniliyvnen TvalebSi da sasiamovnod axurda
erTob.
- Wianuri momawodeo,- sTxova maspinZels,- raRac minda
gavixsenoo. Seni guSindeli
naambobis sanacvlod mec minda
giambo iseTi ram, rac arasodes gsmenia. Wianurze damRerebuli zRapari sasiamovno
mosasmeniao.
pelazgma usityvod miawoda
Wianuri.
- Cemi gakeTebuliao,- dasZina.
- Sevatyveo,- daudastura
medeam.
- es rogoro?
- Zalian waagavs Seni Wianurisa da Canguris xelnakeTebis Tviseba da xasiaTi erTmaneTso.
- saidan icio?- daekiTxa
pelazgi.
- Cemma mordum icoda sakravebis gamoTla da misgan
viswavle es xeloba da masTan
dakavSirebuli yoveli wvrilmani Taviseburebao.
- Sen TviTonac xom ar
akeTeb sakravebso?
- arao,- ucnauri TavmoyvareobiT upasuxa medeam, es ucnauroba mxolod pelazgisTvis
rom iyo ucnauri, Torem medeasTvis es arafers niSnavda.
akvirdeboda Wianurs, mis yovel monakveTs, Tan ostats
uyurebda xarbad ise, rogorc
Tavis mordus Sexedavda amdeni xnis Semdeg cxovrebagamovlili Svilobili. xemic
miawoda pelazgma medeas.
aiRo xelSi sakravi, SeaTval-SemoaTvaliera, Taviseburebebi SeamCnia iseTi, rogoric mordus sakravs ar hqonia, an am Wianurs ar hqonda
is, rac kolxur Wianurs hqonda.
- mordu Wunirs eZaxda, Sua
kavkasis samxreT mTianeTSi
da kolxeTis dablobSi zRvispireTis garda Wianurs uwodebeno,- ganmarta medeam da
gabadruli saxiT Sexeda pelazgs, - Cemi ZuZumteebi salamurTan erTad ukravdnen Wianurs RamiT da amiranis didebas galobdnen, galoba erTxmiani iyo, ambavs hyvebodnen amiranisas, xan Tu leqsad, xan
ki isev TxrobiT da Wianuri
alamazebda am ambavs. sevdismomgvrel ganwyobas warmoSobda sulSi Camtirali xma Wianurisa. pirveli xmisa da banis melodia sakravze iyo gadatanili. rogori ambavic ar
unda moeTxroT, Wianuris hangi mudam amZimebda Cems grZnobebs.
mordu sacrisebur mucels
ukeTebda sakravs, zed ki tyavi hqonda gadakruli da TasmebiT amagrebda, es Wianuri ki
naviseburi iyo da mTliani
xisgan gamoeTala pelazgs, muceli Rrmad hqonda amoRruebuli. amasac tyavi hqonda
gadakruli, oRond mimagrebuli iyo muclis ukan CamaryuJebul kanafze. mordus nakeTebi Wuniris tari mTliani
da brtyeli iyo, Tavze ki simebis moqlonebis Casasmelad
samgan hqonda gakeTebuli naxvreti, pelazgisas ki organ,
radgan orsimiani iyo misi
sakravi. yeli kidebisken ganierdeboda. taris boloSi
cxenis Zuis simebi miemagrebina, amaSi gansxvaveba ar iyo.
gagrZeleba,
dasawyisi ix.
`mamuli~ N48-66
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
11
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
baTumis centralur ubanSi,
zRvasTan axlos, Tanamedrove
tipis sacxovrebel saxlSi
binebis farTo arCevani
47m2-dan 141m2-mde. 600$-dan
www.duka2006.ge
duka2006@list.ru
+995 5(55) 27 27 77
rkina-betonis karkasis
da fasadis mSenebloba
dasrulebulia,
mimdinareobs Sida
komunikaciebis mowyoba.
vaJiSvilis, patara v a x t a n g i s dabadebas vulocavT megobrebs imeda londariZesa da ana laferaSvils. pataras ki vusuvebT
janmrTelobas da mSvidobian samSobloSi cxovrebas.
gazeTi `mamuli~
Cems megobrebs -
guga jiquraSvilsa
da eka yaralaSvils
vulocav vaJiSvilis, patara
sandrikas dabadebas. sasaxelo
qarTvelad gazrdas gisurvebT
Cveni qveynis sabednierod.
TumaniSvilis
NYU
skirball
Tybe-bjhribf
e atr i
566 Laguardia Place, New York, NY 10012
212-352-3101; 212-992-8484
rafiel erisTavis
]th lfb[jwyty= vtht bmjhobytc
25
Tebervals
7 saaTze
monawileoben:
nineli WakvetaZe (elisabedi), eka
andronikaSvili
(maSiko), goga pipinaSvili (osefa), gia
abesalaSvili (apoloni), vaniko TarxniSvili (sergo), giorgi yifSiZe (ivanika), qeTi asaTiani
(monavardisa), nino
CxeiZe (mezobeli qali), guga kaxiani
(meezove), zurab gewaZe, nanuka liTaniSvili (stumrebi)
bileTebi:
718-781-6945; 718-303-8888
www.teatr.com
msxvili varikozuli venebis mkurnalobis
uaxloesi da yvelaze Sedegiani meTodi tkivilis gareSe!
2177 65th st. Brooklyn, NY 11204
(konsultacia, gamokvleva da mkurnaloba)
1-718-238-1555
qarTuli,
namdvili
gudis
yveli
sxva
mraval
nobaTTan
erTad
moikiTxeT
niu-iorkis
maRaziebSi
nawiburebis gareSe!
narkozis gareSe!
eqim
manuCar kaWaxiZe
kinomsaxiobTa
CENTER
lazeriT
Soreuli niu-jersidan
merab boTeris
operaciamde
Semdeg
Cvens Zvirfass nino lorTqifaniZes vulocavT SviliSvilis, patara maqsime ruxaZis dabadebas.
fexbednieri yofiliyos misi movlena amqveynad.
janmrTel da bednier cxovrebas vusurvebT pataras.
bebos megobrebi: dali
xoferia, nana ukleba,
zeinab da nana nakaSiZeebi.
***
dabadebis dRes vulocavT Cveni gazeTis megobars, baton
gia CubiniZes. vusurvebT bednierebas, sixaruls da warmatebebs Tavis umSvenieress ojaxTan erTad.
gazeT `mamulis~ redaqcia
`guTani~ mogmarTavT:
studia ,,guTanis~ SemoqmedebiTi jgufi (www.gutani.ge) iwyebs muSaobas axal
kinoproeqtze, romelic gamiznulia sazRvargareT mcxovrebi patara qarTvelebisTvis - ,,saganZuri samSoblodan~.
proeqtis mizania daexmaros samSoblodan droebiT mowyvetil patarebs mSobliuri fesvebis SenarCunebaSi. saganmanaTleblo filmebi mogiTxrobT deda-eklesiis
Rvawlze, saqarTvelos istoriaze, dedaenaze, qarTuli folklorisa da kulturis Sedevrebze. filmebSi asaxuli iqneba saqarTvelos umSvenieresi kuTxeebis,
soflebisa da qalaqebis matiane. SemoqmedebiTi jgufisTvis mniSvnelovania Tqveni
winadadebebisa da survilebis gacnoba,
materialuri da moraluri mxardaWera.
visac survili aqvT daexmaron studia
,,guTans" am saSviliSvilo proeqtis ganxorcielebaSi, gTxovT dagvikavSirdeT
feisbukis an eleqtronuli fostis meSveobiT arboshikeli@mail.ru
ufalma daglocoT da SegiwiroT saqme
sa-yovel-qarTvelo!
Svilebis goga gonaZisa da nata zangalaZis gabednierebas vulocav baton nugzar gonaZes. SvilTa simravles da
bednierebas vusurveb axal
ojaxs.
m. kaWaxiZe
samadlobeli
saqarTvelodan wamosul eko-emigraciis talRas mec Camovyevi mravali Cemi
Tanamemamulis msgavsad. isedac asakSi myofisaTvis, axal kontinentze, ojaxidan
Sors, cxovrebis axlad dawyeba momiwia. usamSobloobis tkivili ar mqonda ganelebuli, rom Tavs dedo-zari dameca, roca saberZneTSi tragikulad dameRupa
SviliSvili, Cveni qveynisTvis saWiro sajiSe vaJkaci.
nerviulobam da Wirisuflobam Tavisi qna... avad Seviqmen Tavad!
am uzarmazar qveyanaSi, upatronos patronad momevlinen aqauri qarTvelebi,
romlebic gverdidan ar momSorebian, raTa CemTvis daunaneblad moecaT siyvaruli, erTguleba, nugeSi... rogor SemiZlia odesme daviviwyo da keTilad ar movixsenio is adamianebi, Cemi diagnozis dasmidan rom sakuTarad gaiTavisen Cemi
tkivili. minda didi madloba movuxado asociacia `Tvistomis~ samedicino centrs, mis damaarsebels nika CxeiZes Tavis umSvenieres meuRlesTan eka andriaSvilTan da samedicino jgufis xelmZRvanel irina miqaberiZesTan erTad. aseve
minda movefero usaTnoess adamians, profesors, eqim aleko sefiaSvils, kargi mamis karg Svils.
operaciis wuTebidan gverdidan ar momcilebian Cveni qarTveli qalbatonebi
- julieta wamalaSvili da marina gelaSvili; arasodes wydeba marina gulaRaSvilisa da elza naxurciSvilis satelefono zarebi.
minda davloco aq SeZenili megobrebi, romlebmac gulTan miitanes Cemi tkivili: iamze goguaZe, maia fanculaia, maia garsevaniSvili, nino imedaSvili, amalia
oniani, guliko kupraSvili. minda Soba axali weli mivuloco maT, vusurvo
dRegrZeloba da janmrTeloba. male menaxoT yvela Tavmoyrili ayvavebul Tavisufal saqarTveloSi.
Tqvenze mlocveli - dali fxakaZe
gaswavliT inglisurs
vamzadeb inglisurSi nebismieri asakisa
da donis msurvelebs. survilis mixedviT
praqtikis gakveTilebi Catardeba telefonis da skaipis saSualebiT.
lela 347-924-4027
samZimari
manuCar kaWaxiZe da `mamulis~
redaqcia TanaugrZnobs eka avsajaniSvils bebiis, Taliko gelaZis gardacvalebis gamo.
gazeT `mamulis~ redaqcia TanaugrZnobs gazeTis megobars, qalbaton iamze goguaZes mwuxarebaSi
mamis gardacvalebis gamo.
megobrebis saxeliT manuCar kaWaxiZe TanaugrZnobs lali simoniSvil-ambrosiZes mwuxarebaSi
mamis gardacvalebis gamo.
gazeT `mamulis~ redaqcia TanaugrZnobs irma beqaurs udides mwuxarebaSi, Zvirfasi dis tragikulad daRupvis gamo.
12
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
kavkas-eqspresi
11-wliani gamocdilebiT
Tovli modis, Tovli modis,
cviva TeTri fifqebi.
fifqebi cviva da fifqebi mRerian,
gamodiT, gamodiT, naZvebi gvelian.
avtomobilebis yidva
Sida transportireba
aSS-Si da saqarTveloSi
sazRvao transportireba
peplebiviT, peplebiviT,
cviva TeTri fifqebi.
sahaero gadazidvebi
orive mimarTulebiT:
1 paunti - 2.74$ (Cvens ofisSi motanili)
1 paunti - 2.95$ (saxlidan saxlamde)
fifqebi cviva da fifqebi mRerian,
gamodiT, gamodiT, axali welia!
sazRvao gadazidvebi:
1 paunti - 0.91$ (Cvens sawyobSi motanili)
aveji da didi zomis tvirTi fasdaklebiT.
Tovli modis, Tovli modis
cviva TeTri fifqebi.
Location In Brooklyn:
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Tel: 718-934-1700
Alt: 347-500-5037
Location In New Jersey:
123 Pennsylvania Ave Gate 3
Kearny NJ 07032
Tel: 201-333-5555
http://www.youtube.com/watch?v=JgagzH3Tvbk&feature=player_embedded
http://www.youtube.com/watch?v=JgagzH3Tvbk&feature=player_embedded
;
onlain-mkiTxvelma daaklikeT
asaval
dasavalis
MAMULI
P.O. Box 13121,
Jersey City, NJ 07303
gfhnybjhj,bs
HTLFMNJH-UFVJVWTVTKB
VFYEXFH RFZF[B't
musikis mosasmenad
E D I T O R & PUBLISHER
MANUCHAR KATCHAKHIDZE
saqarTveloSi `mamuls~ warmoadgens
WWW.MAMULI.COM
mamuliusa@gmail.com sagamomcemlo saxli `asaval-dasavali~
KFIF YFLFHTBIDBKBC patronaJiT
347-724-0770
gazeTi xelmowerilia dasabeWdad 2012 wlis 6 ianvars,
aRmosavleT amerikis droiT dilis 8 saaTze.
WWW.MAMULI.COM
sanam ar Caqrebian imereTis odebi,
yovel axal weliwads marad momagondebi.
Sori gzidan mosuli, mama-papis jilagi ucxod ganaTebuli, patara CiCilaki.
ucxod ganaTebuli, sxvaze ar gasacvali:
mwvane suros foToli, kurkantelas marcvali.
uzarmazar odaSi muxis cecxli gugunebs,
bavSvi, gaocebuli, mxolod Sen Semogyureb.
dgaxar damSvenebuli qamar-xanjal-yawimiT,
rogorc TeTrCoxiani imereli ymawvili.
mamuls guli upirveles yovlisa!
1
foCiani kanfetic zed gasxia masrebad,
albaT, caSi Tu moxda Seni galamazeba!
uzarmazar odaSi muxis cecxli CaxCaxebs,
Zveli `mravalJamier~ aRebs yvela gasaRebs.
sulac ver gamigia, ra maxarebs, ras veli
ase Tvalgauryvneli, sixaruliT Tvalsveli,
mxolod Sen Semogcqeri, Seni Suqis mjera me,
Sori gzidan mosulo, varskvlaveTis mcenarev!
sanam ar Caqrebian imereTis odebi,
yovel axal weliwads marad momagondebi!
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
da me vigoneb
CaxlarTul Robes,
serebs Tovlians...
xmobda qaTami
guriis sofels,
yefda Tolia...
idga bermuxa
Ramis mTevari
TovlSi nabdiTa...
diliT misdevda
serze mwevari
nakvlevs nadirTa...
qari Tvreboda
RviniT naqebiT
grZneul maranTan...
Semodioda CiCilakebiT
CvenSi kalanda...
qarTuli gazeTi amerikaSi
meti gza ar iyo, isev RumeliT unda wasuliyvnen iolas. noemberi rom ganaxevrda
da civi wvimebi daiwyo, Tinam mamas sofelSi werili miswera: `mamaCemo, Sen genacvale, iqneb mand vinmesTan oTxi kubametri
(oTxi kubmetri giam ukarnaxa) SeSa Segvigulo, SabaTs an kviras gia Camova, fulsac
Camoitans da SeSas TviTon wamoiRebs~.
werili jer sofelSic ar egonaT Casuli, erT Rames, pirvelis naxevarze, Tinas
mama daadgaT Tavs,
- adeqiT, Svilebo, SeSa Camovitane da
maCveneT, sad Camovcaloo.
loginSi wamomjdarma Tinam WuWyuni daiwyo: - oo, isev Sen iwvale!..
mamam keTilad gauRima, - adeqi, adeqi,
Senc Caicvio! frTxilad mivida SviliSvilis sawolTan, raRaceebi uCurCula, mere
isev Svilsa da siZes miubrunda - Tbilad
CaicviT, - da maTTvis aRar daucdia, TviTon
Cavida Zirs.
Tinam da giam erTmaneTs Sexedes, giam
RimiliT gadaaqnia Tavi.
- ih, Senc erTi! - Tqva Tinam, bavSvs sabani gauswora, TavSali moixvia da Cqari
nabijiT daedevna ukve gareT gasul gias.
- ki, magram Sen raRad modixar, ra unda
gagvikeTo?
- Camoval, ra ginda?
giam mxrebi aiCeCa, Tinam marcxena mxarze
Camoado xeli, Tavi axlos miutana da ise
Cahyva kibeze.
dabla, SemosasvlelTan, kargad datvirTuli `gaz-512~ idga.
- es ramdeni CamogitaniaT, kacoo! - gaikvirva giam.
gadmovida Ceqmebiani mZRoli, jer gias
gauwoda xmeli, civi xeli, mere Tinas.
- xo ar damwardeba, Sviloo. Tu rame
dagrCaT, mezoblebs miawodeTo, - daamata
Tinas mamamac. giasac gaeRima, Tinasac. giam
Subli moifxana, manqanas irgvliv Semouara da Tqva:
- egreve CavzidoT sardafSi, dil-dilaobiT me davxerxav xolme, magaze kargi varjiSi meore ar arsebobs. Tinas mamam eWvianad Sexeda, - dasaxerxi fuli Tu ara gaqvT, me mogcemTo. arao, ras ambobo, - SeqanSemoqanda gia, - marTla Zalian minda, me
TviTon vxerxoo. Tinac abuzRunda, - nu
moigoneb xolme raRaceebso. giam Tavisi
gaitana, SeSa sardafSi Cazides da kedlis
Ziras aakokles, Tina mSvenivrad miexmara.
gia marTlac xalisobda. ho, SeSis Rirebulebaze xma ar amoaRebina Tinas mamam, maRlac ki ar ahyva, pirveli gakveTili maqvs,
Sviloo, unda movaswro da erTi-ori saaTi
waviZinoo, - daqoqes, wavidnen.
gias xerxi Sin hqonda, waiRo is xerxi,
dezertirebis bazarTan gaalesina, jojginebic gaakeTa SeSis dasadebad. Svid saaTze dgeboda, sardafSi Cadioda, xerxavda,
apobda, TviTonve amohqonda, Rumelsac TviTon
axurebda, mere mklavebs uCvenebda Tinas, naxe, rogor damebera kunTebio. Tinas sasiamovnod eRimeboda. ramdenjerme kargi xorcic iSoves, amxanagebi dahpatiJes, mwvadi
Sewves. yvelani naRvliani aRtacebiT aqebdnen
SeSas da mis cecxls.
- ara, Zmao, sul sxvaa namdvil nakverCxlebze Semwvari mwvadio!
locavdnen xeebis aRmomcenebel miwas,
foTlebis gamaxarebel cas. patara Tamuniac
ki sul `mwvads~ gaiZaxoda. magram erT saRamos gia Sefiqrianebuli dabrunda samsaxuridan. Tinam ver gaubeda ekiTxa, ra moxdao,
TviTonve Tqva, - xval mivlinebaSi mgzavnian mTeli oci dRiT da ar vici, rogor gaxvalT iolas uCemodo.
erTi piroba Tinac Sefiqrianda, mere
sveli xelebi ukan gaswia, akoca gias, Cveni
asaval-dasavalis gfhnybjhj,bs
ianvari, 2012 N67
dardi nu geqneba, me magari gogo varo. gias
cota guls moeSva, midga-modga, raRaceebs
dauwyo Zebna. sufras rom miusxdnen, iq daiwyes
angariSi, fuli rac hqondaT giasac da Tinasac, gia waiRebda (axla ukve aRaravis sWirdeba
axsna-ganmarteba, marto samivlinebo TanxiT
ratom ar SeiZleba qalaqidan gasvla), esec
ar iyos, iqneb bavSvisTvis kargi ram Sexvedroda. oc dReSi Tinas da bavSvs dasWirdebodaT, Tinas azriT, ocdaaTi maneTi, gias azriT
- sul cota, ormocdaaTi maneTi. es ormocdaaTi maneTi gias unda esesxa. deidas Tu ar
eqneboda, sxvagan usesxebda. mTavari SeSa iyo,
SeSas Tina xom ver daxerxavda da gaapobda.
oci dRis samyofis daxerxvas verc gia moaswrebda. gadawyvites, - samoci maneTi esesxaT
gias deidisgan. ormoc maneTs Tina daitovebda, TxuTmeti maneTiT SeSas daaxerxinebdnen,
2012
rezo inaniSvili
lamazi cremlebi
gamovida, imasac moewona, - iseTi papaa, mofereba mogindebao. da moefera kidec,
- RumelTan mobrZandiT, papilo, gaTbiTo.
- ara, Svilo, ara mcivao.
Tina mainc ar moeSva. maSin berikacma xerxi
kars ukan miayuda, fexebze yurebiT mivida
RumelTan, xelebi jer Soridan miuSvira, mere
zed daawyo. movida Tamuniac, dainteresebulma
Semouara irgvliv. berikacma gauRima,
- rao, patara qaloo!
Tamunia mibrunda da dedasTan gaiqca. giam
TeTri ocnebiT
Tvalebdavsebuli...
xuTi maneTic xvalve dasWirdebodaT.
gias Zalian enaneboda mxerxavisTvis misacemi fuli, magram Tan ukve is yoveldRiuri
farTifurTic mobezreboda, - davaxerxineb sul,
davawyob da movisvenebo.
wavida deidasTan, samoci maneTi moitana,
ormoci Tinas misca, oci TviTon Caido.
diliT, Zalian adre, rZis rigi rom daikava,
bazarTan airbina. mxerxavebi iq iyvnen, zogi
idga, zogic blis yoreebze Camomjdariyo. aiara,
Camoiara. erTi patara miyudroebuli berikaci amoirCia, Tan moewona, Tan es ifiqra, iqneb
rogor uWirs, magas xom sxva ar waiyvanso!
- wamobrZandebiT papao?
berikacs farajis saxeloebidan xelebi ar
gamouyvia, xerxi marcxena mklavze ekida, iseve
gayva. wavkiseli iyo, Svilebi da SviliSvilebi zogi saiT gahfantvoda, zogi saiT. giam
rZis rigTan cota moacdevina, rZe-mawoni aiRo,
mere isev erTad wavidnen. gia Cqarobda, zogjer
daaviwydeboda kidec xolme, moxuci rom misdevda, win gauswrebda, mere gaaxsendeboda da
Semcbari gadaxedavda. moxuci maincdamainc
did manZilze ar rCeboda.
pirdapir sardafSi ar Cauyvania, jer maRla
avidnen.
- naxe, rogori papa moviyvane, Tinao. Tina
karadidan arayi, puri, lori da yveli gamoiRo. arayi daasxa,
- papa, dilis madli Segewioso.
papam erTi piroba iuara, magram mere mainc
aswia Wiqa. ojaxi damiloceo! is erTic gauvso.
berikacma ojaxi daloca. Tamunia Sua karidan iyureboda, dainaxa, bednieri qali gagizardoTo. dalia. giam mesamedac moindoma
Wiqis avseba, magram moxucma sabolood iuara, Tinac gamoeqomaga, - kargi ra, gia, Senc
xom samsaxurSi xar wasasvlelio. maSin giam
sardafis gasaRebi moZebna da dabla CauZRva.
ar uvaWriaT. SeSis daxerxvis mazanda erTmac icoda, meoremac.
- TxuTmeti maneTi unda mogarTvaTo, Tqva giam. moxucma faraja gaixada. SigniT
ufro axlobluri ram ecva, Savi bambaziis
xalaTi, qamarSemoWerili, wvrili RilebiT saRZiramde Sekruli. aiRo SeSa, dado jojginebze; rbilad gadausva xerxi.
- wadi, Svilo, Sen nuRar moscdebi. me
davxerxav da davalageb wyobisado.
gia gaxarebuli amovida maRla, - ra molaRuriviT papa Semxvda, miawy-moawyo wignebi
da qaRaldebi, Casalagebeli Cailaga, Tinas
daubara, - adre aWame sadili, egeni, xom ici,
pirvel-or saaTze sadilobeno, da wavida.
Tinam kargi xarCo gaakeTa, wvrili Tavis
boloki daarCia, yveli daWra, erTi boTli
Sinauri Rvinoc dadga da moxucs ise gaumaspinZlda. berikaci amjeradac Cumad iyo,
Cumad Wamda, Rvinis dalevas sulac ar
apirebda, magram Tinac miujda magidas, Tamuniac gverdze moisva, TviTonac dalia, moxucsac daalevina. sufraze daxrili, maTlafaSi
ridiT kovz Cayofili papa kidev ufro moswonda, TeTri eklebiviT msxvili TmiT Semosili patara Tavi hqonda, Tmis yoveli Reri
cal-calke ubrwyinavda. Tinam kidev gaigo
misi, - umcrosi biWi avariaSi daRupoda.
Wiqa wauqcies, berikacs aRaraferi uTqvams
meti, aRarc Tina CasZiebia, Wamas morCa, qudi
aiRo da isev sardafSi cavida.
oTxis naxevrisTvis giam moirbina, - me
mivdivar da aba, Tqveni imedi maqvs, papa.
- wadi, Svilo, wadi, keTilad gataroso.
giam zezeulad waixemsa, SeSis dasaxerxi
fuli datova, col-Svili dakocna, wasvlis
win, rusul yaidaze cota xans dasxdnen,
Tamuniam ukve icoda, mama rom ,,moskovSi~
midioda da lamaz-lamazebi rameebi unda
Camoetana, magram mainc atirda. Tinam Zlivs
daawynara.
berikacma saRamomde xerxa, saRamos amovida, - cotaRa damrCa, Svilo, magas xval
gavxerxavo. Tinam sufris gaSla daiwyo.
- ara, Svilo, magis dro ar aris, Sin unda wavideo. maSin Tinam fuli gamoutana,
berikaci Seyoymanda, Tinam xelSi Caudo, waiReTo, waiReTo! berikacma madloba gadauxada, - dilaze Camoval da yvelafers movrCebio. wavida.
wavida da wavida. arc meore dilas Camosula, arc imis momdevno dilas Camosula,
arc imis momdevno kviras.
dabrunda gia mivlinebidan. gaigo es ambavi,
- ai, ese qna im Senma molaRvriviT berikacmao. dajda gantknarebuli. rogorRac gaugebrad iRimeboda. mere Tqva, - mainc ramdeni iqneba daxerxilio?
- naxevarze cota metio, - miugo Tinam.
maS, ici ra, Cemo magaro gogov, modi, Svidi
maneTis gulisTvis nu gavimetebT kacs, iqneb
ra mouxda, iqneb ra SeemTxva!
gavida kidev erTi kvira, kviraze metic.
erT dRes erTi dabali, xerxiani biWi movida ezoSi, axal-gazrda col-qmars kiTxulobda, patara gogo rom hyavT, SeSa rom
hqondaT sardafSia. mezoblebi maSinve mixvdnen, vinc undoda, wauZRvnen, miiyvanes, zaric
daurekes. Tinam gamoixeda.
biWi morcxvad alaparakda,
- papaCems Tqveni SeSa darCa dasaxerxi,
me movedi, unda davxerxoo. Tu daxerxili
gaqvT, rac gekuTvniT, fuli ukan unda
aiRoTo.
- papa? papas ra daemarTao?
- papa mokvda, xuTi dRea, rac davmarxeTo.
Tinam kars loya miado da ase gaSterebuli darCa. gamoixeda giam, imanac gaigo
ra ambavic iyo, aho, arao, rogor gekadrebaTo! magram biWma ar daTmo, - anderZad eg
damitova da unda Sevusruloo.
meti raRa gza iyo. CauZRva sardafSi.
biWma xexva daiwyo.
gia maRla amobrunda. Tina Sua oTaxSi
daxvda. giam xelebi kefaze Semoiwyo, - ai,
xom xedav, ra kaia, kargebi rom varTo!
Tinam gauRima. TvalebSi lamazi cremlebi edga.
2
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
aRmoCenaTa sabado
amerikaSi rom midixar, sul mcire, niutoni Tu ara, kolumbi mainc
unda iyo, Torem ver gauZleb amerikul stils.
iq Tu midixar imisTvis, rom
aRmoCeniliT datkbe, an aRmoCenils
almacerad uyuro, an kidev aRmoCenilisadmi Seni subieqturi damokidebuleba gamoxato, amerika SenSi
ar Semova da Senc ver gaiTaviseb
am axal samyaros.
kolumbamdec da kolumbis Semdegac es kontinenti sruliad sxva
cxovrebiT cxovrobda da cxovrobs,
vidre es Cveni afro-evraziuli
samyaroebi, civilizaciis samyaroebi,
civilizaciis mesaWed rom movnaTleT.
paradoqsebiT aris daxunZluli
amerika da konkretulad SeerTebuli Statebi. Cven Tavisuflebas
vswavlobdiT misgan rogorc saxelmwifoebrivs, aseve individualurs,
amis paralelurad samxreTis StatebSi gamZvinvarebuli iyo monaTmflobeloba, iqamde rasistuli diskriminacia TiTqmis mTeli meoce
saukunis ganmavlobaSi mZvinvarebda.
paradoqsia, ra Tqma unda, es faqtori da amis siRrmiseuli Seswavla aucileblad axal aRmoCenamde
migviyvans.
Stormebi da cunamebi bevrganaa,
magram amerikaSi is gansakuTrebuli gaqanebisaa, mas sivrce moepoveba Tavisufali, fantaziac amouwuravi aqvs. sivrcis usazRvroebas
flobs amerika.
mofiqreba,
gafiqreba,
gadafiqreba da
gadmofiqreba –
es wvrilmanebia, romelTa erTmaneTze awyoba-Sewyobis Sedegad mTeli amerikis fsiqika ixateba.
sigiJe sxvaganacaa, amerikis sigiJe
gansakuTrebulia.
mis sigiJeSi alogikuroba logikuradaa dalagebulic da ganlagebulic, SeuZlebelia amerikaSi
iyo, an amerikiT dainteresde da
sakuTari aRmoCena ar gaakeTo, iseTi,
rogoric sxvas aqamde ar uTqvams,
sxva aqamomde ar dafiqrebula.
es imitom ki ar xdeba, rom Sen
sxvaze gonieri xar da sxvaze ukeT
giazrovnia,
ara... Sen Sensas, Seneuls, Senmiers aRmoaCen, sxva Tavisas, Taviseuls, Tavismiers.
esaa amerikis specifika.
nodar dumbaZem is aRmoaCina, rom
amerika aRmoCenili daxvda, ufro
Sors mxolod im ubralo mizezis
gamo ver wavida, rom igi sabWoTa
mwerali iyo da es kliSe da damRa
suliT xorcamde sdevda yvelas.
iqneb ewada kidec CaRrmaveboda amerikas, magram politikurma koniunqturam amisi saSualeba ar misca.
mxolod amerikul xasiaTebis Taviseburebebze gaamaxvila yuradReba.
erTi ram udavo detali daiWira
paradoqsi amerikul fsiqikaSi –
`Tuki rames aRmerTeben da Tayvans
scemen amerikelebi, es aris - dro.
dro gaxlavT yovelives imis saTave,
rac me momewona da ar momewona am
qveyanaSio~.
kontrasti TvalsaCinoa, romelsac ver dafarav da damalav;
ai, aRmoCenac!.. amas yvelasgan
moiTxovs amerika, gulgrils aravis
tovebs, amitom yvela efloba mis
momxiblaobaSi.
xelovneba konstruqtivizmiT viTardeba axal samyaroSi, misi STagonebis wyaro geometriaa, sityvac,
leqsic,
naxatic,
musikac,
qandakebac, erTis sityviT, azri ixveweba
waxnagovani gziT, yovel waxnagze
TvalTaxedvis originaluri prizma
perspeqtivaSi iWreba, sicxades amrudebs da silamazemde dahyavs es
gamrudeba. silamaze am SemTxvevaSi pirobiTi cnebaa - anu visTvis
rogor.
esecaa: amerika Tavs araferSi
izRudavs grandiozulobidan dawyebuli umcires-uwvrilesobiT damTavrebuli. masSi Cadebulia araTu
erovnulobis muxti, aramed zogadad adamianis energetika Tavisi
daxvewili miswrafebebiT. es erTaderTi qveyanaa, sadac adamianTa nazavia da am nazavma Seqmna saxelmwifoc, sazogadoebac da kulturac.
is gvaiZulebs, viyoT adamianebi kosmopolitebi da ara nacia. amerikas iZulebaSic ar moepoveba badali, magram masSi gamoiricxeba agresia. mxolod nebayoflobiTi instinqti moqmedebs
gareSeze,
garemoze,
raTa Seqmnas garemoeba...
da qmnis kidec.
misi labirinTi miraJi araa, is
samwuxaro da sabedniero realobaa
erTsa da imave dros,
erTi da igive SinaarsiT da
erTi da igive xalxisTvis sazogadod da konkretulad.
yvela fenomeni da geniosi ver
iqneba, magram yvelasTan Tanabrad
midis amerikis yofacxovreba Tavisi
ucnaurobebiT. isini TavianT STabeWdilebebs roca hyvebian, aqamde
warmoudgenelsa da uTqmels amboben. amisi pirdapiri safuZveli
amerikaa.
sxvagan arsad ar aris ase uxvad
gabneuli aRmoCenaTa madani.
sxvagan arsad yofila oqros
cieb-cxeleba, garda amerikisa.
gana Tu oqro sxvagan ar moipoveba. gana sxvagan gamdidrebis
survili aravis hqonia,
magram es ucnauri fsiqozi adamianebs amerikaSi daemarTaT. didi
depresiac mxolod am axal samyaroSi moxdeboda.
gana sxvagan ar iyo ekonomikuri krizisi,
gana sxvagan ar iTrgunebodnen
umuSevrobiT xalxi,
es ucnauri grZnoba sxvagan arsad mouvidodaT, Tu ara amerikaSi.
sxvagan erebia, aq - adamianTa
nazavi, krebuli; ara brbo, aramed
sazogadoebad Camoyalibebuli sxvadasxva klasisa da inteleqtis mqone adamianTa erToblioba.
swored misi naRebidan warmoiSva
oqros cieb-cxelebaca da didi
depresiac.
drakonul kanonebs bevrgan iReben,
magram mSrali kanonis avtori Tu
avtorebi mxolod amerikelebi Tu
iqnebodnen. butlegerobaca da al’kaponeobac amerikuli msofmxedvelobis nayofia, Torem italiaSi
arc al’kapone iqneboda imad, radac
iyo, arc don korleonec...
Si imiT moxvda, rom isini winaaRmdegobis frontis erT-erT mowinave Zalad iqca. evropam aRiqva
jazi, rogorc Tavisufali samyaros
saukeTeso da progresuli movlena. rom ara amerika, SesaZloa jazi
arc ki dabadebuliyo.
evropas ase daemarTa –
kacs rom efxaneboda marcxena
yuri da marjvena xeliT ifxanda.
uamerikod fasi da Rirebuleba
daekargeboda jazs, viTom evropaSi ar Canda afrika ise, rogorc
amerikidan? es - sakiTxis meore
mxarea, aranakleb mniSvnelovani da
yuradsaRebi. sxvadasxva erebTan
urTierTobisas amiT ikveTeba adamianTa Tavyrilobis (da ara brbos)
azrovnebis
Taviseburi Tavisufleba,
gaTavisuflebuli –
TviT erovnuli marwuxebisganac.
Soris. simagre kibeebs ara aqvs,
haerSi hkidia yvela. aqedan gamomdinare, ar ici, romel kibes daeyrdno. imTaviTve safuZvelSi ibadeba eWvi, pirvelad sakuTari Tavis
mimarT, meored - garesamyarosadmi.
gagiZlebs?
Tu gaZlebazea saqme, is aucileblad gagiZlebs.
gimtyunebs?
amaze ki pasuxs verasodes ver
gascem, radgan qveynierebis magiur
wreSi trialeb. gamodis, gimtyunebs,
kibe ar gagiZlebs, saWiroeba Tu
moiTxovs. Tu arada, masze saxlkari rom aaSeno, aTaswleulebs gadaitans is Seni saxli.
am fsiqikiT izrdeba amerikuli
sazogadoeba. masSi zomierebis farglebSi erTgulebacaa da muxTlobac erTsa da imave dros, erTsa da
igive situaciaSi.
bis dros gadawva sakuTari saxlmuzeumi da oTxmoc wels gadacilebuli mxatvari Zlivs gadaurCa
sikvdils.
yvela eri, didi Tu patara, ase
Tu ise, am doziT Tu im doziT
fiqrobs omebze da omis Sedegad
gamoZerwili individebis gagmirebas
eweva, raTa momavali omebisTvis
stimuli miscen TavianT xalxs.
erTaderTi qveyana, romelic omebze
ar ocnebobs, es amerikis SeerTebuli Statebia. mas Tavi ar moaqvs
omebis gmirebiT, msofliom TiTqmis
araferi icis amerikis mier gadaxdil omebze da imaTze, vinc Tavi
gamoiCina am omebSi. orive msoflio omSi amerikis CarTva iyo
arc meti da arc naklebi qveynis
saerTaSoriso prestiJis saqme:
roca msoflio omobs, Sen ras
akeTeb am dros, mere ginda nadav`amerikis ubedureba is
gaxlavT, rom yvela iq
Casuls amerika Tavisi
aRmoCenili hgonia. Tqvenda
da Cemda sabednierod, me
igi aRmoCenili damxvda~
nodar dumbaZe
(`odisevsis dabruneba~)
evropis evrika -
America
da saerTod, kozanostras klani,
marTalia, italiuri dajgufebidan
modis, magram amerikuli mentalitetis nakarnaxevia da sxva araferi.
erovnuli kuTvnileba imTaviTvea
gamoricxuli. rom ara amerika da
amerikuli yofiereba, siciliuri
danaSaulebrivi jgufebi msoflio
movlenad ver gadaiqceoda. mas eqneboda mxolod lokaluri xasiaTi,
ukeTes SemTxvevaSi samxreT italias moicavda, uares SemTxvevaSi
mTels italias ar gascdeboda, ver
gascdebda, da mitom.
mxolod amerikam mianiWa mas
msoflio gaqaneba da fantazia, ramac Seqmna danaSaulebriv-efemeruli zesaxelmwifo, romelic aris
da arc aris da mas Tavisi kanonebi da wesebi gaaCnia. es fenomeni
erTian saxelmwifoebriv CarCoebSi
ver eteva...
da yvelaferi es amerikuli konglomeratis damsaxurebaa mxolod,
gaqanebaa amerikaSi kosmiuri simaRlis, siswrafisa da siRrmis.
axal samyaroSi adamianTa yofis
Tavisebureba gasaocar simaRleebs
aRwevs. fantaziis TavSeukaveblobam
adamianSi dabada zeciuri civilizaciisken miiswrafeba iseve, rogorc es bibliur epoqaSi iyo.
niu-iorkisa da Cikagos caTambjenebma, legendarulma empair da kraisler bildingis camdis aWrilma
arqiteqturulma saocrebebma adamianSi, da mainca da mainc amerikel
adamianSi zecisken swrafvis wadili daamkvidra.
es mere iyo iaponuri caTambjenebi da stalinuri nairsaxeoba
bildingebisa Svidgan gafantuli
mTels moskovSi. muxti babilonis
godolis gaumjobesebisa amerikidan
modis da sxvebma es idea aitaces
da ise aitaces, rom TviTonac daajeres sakuTari Tavi, rom am ideis
mesaZirkvleni TviTonve arian.
amerika ki guldamSvidebiT umzers am faqts, radgan icis, rom
mTels samyaros am caTambjenebidan
gadmohyurebs. iuri gagarini sxvaa,
nil armstrongma fexi daadga kosmoss. am simaRlidan samyaroc patara Cans da miT umetes adamianebic,
mxolod TviTonaa bumberazi da
diadi, araTu nil armstrongi, aramed mTeli amerika (SeerTebuli
Statebi).
cTomileba amerikelisTvis ar
arsebobs, mas es ase sjera da icis,
amerikuli TvalsazrisiT yvelaferi es sruli WeSmaritebaa. amitom
igi Tavs uflebas aZlevs erTdroulad iyos gulcivic da gulmowyalec caTambjenebis fsiqologiidan
gamomdinare. sxvasTan aseTi SegrZneba ar arsebobs, sxvisTvis qveyniereba patara araa caTambjenidan
ki ara, kosmosidanac rom gadmoixedos mainc.
Tavisufleba amerikaSi virusiviT gadamdebia.
ai, kidev paradoqsic –
yvelaze metad rom iyo gamZvinvarebuli zangebis diskriminacia,
swored da mxolod amerikaSi Seiqmna zangur folklorze dayrdnobiT amerikis samusiko savizito
baraTi - jazi.
aseTi ram mxolod aq SeiZleba
moxdes.
gana evropam ar icoda afrikuli musika, yuris ZirSi hqonda, magram am Tavisufali gaqanebis musikalurma Janrma mxolod iq amoxeTqa, sadac yvelaze metad sdevnidnen.
ar uSvela amerikeli TeTrkanianebis almacerad yurebam, jazma
yvelaze metad maTSi moaxdina realizeba, maTSi gaxda popularuli.
kafeebsa da restornebSi Camkvidrebulma musikam estradaze gadainacvla. zangebis cekva isev da
isev TeTrkanianma amerikelebma icekves, da mere rogor...
es Janri gadaiqca amerikul movlenad da msoflioSi aseTad gavrcelda. evropaSic gauCnda mimdevrebi, oRond mogvianebiT. svingi
evropuli kulturis Tvalsawier-
erovnulobaze Camovarda saubari, esec wamyvani Temaa amerikis
fsiqologiis TaviseburebaTa asaxsnelad:
rodesac vambobT `amerikao~, upirveles yovlisa CvenSi Cndeba SeerTebuli Statebis asociacia, arada amerikaa braziliac, peruc, argentinac, meqsikac, kubac, kanadac, Cilec,
panamac da sxva mravali.
`amerikidan Camovidao~, - rom
ityvian CvenSi, an - `amerikaSi wavidao~, - aravin ifiqrebs, rom
urugvaidan Camovida,
an paragvaiSi wavida.
arc erTi kosta-rikeli ar ityvis moWriT da lakonurad `me amerikeli varo~! igi aucileblad
Tavisi qveynis saxelwodebas moiSveliebs. evropelebic bevrni arian
da azielebic, afrika ukve gakvriT
movixsenie, arc erTi kontinentis
saxelwodeba ise ar auTvisebiaT
erovnul-saxelmwifoebrivi kuTvnilebis warmosaCenad, rogorc es
amerikis SemTxvevaSia (avstralia
ar ijerieba, im kontinentze erTaderTi saxelmwifoa, Tu ar CavTvliT okeaniis kunZul-saxelmwifoebsa da dominionebs).
amerikis SeerTebulma Statebma
Tavisi saxelmwifoebrivi arseboba
sul cameti StatiT daiwyo da
TandaTanobiT izrdeboda da izrdeboda. meqsikasTan 1848 wlis omis
Semdeg mniSvnelovani teritoriuli zrda ganicada, rasac mohyva
qveynis teritoriis naxevarze metis Sesyidva isev meqsikisagan.
aliaska ruseTisagan iyida da
praqtikulad amiT daasrula Tavisi
teritoriuli Camoyalibeba, Tu
ar CavTvliT samyaros sxvadasxva
mxareebSi ganlagebul arqipelagebze kunZulebis aTviseba-warTmevadabrunebas. amerikam, Tu ar CavTvliT meqsikasTan oms da ufro adre safrangeTis dominion kanadasTan
konfliqts, seriozuli saerTaSoriso omebi ar uwarmoebia.
iyo samoqalaqo omi 1861-65 wlebSi, magram esec erTgvari gamoZaxili iyo samxreTis Statebis aneqsiisa da is konfliqti logikuri gagrZeleba iyo meqsikasTan omisa,
radgan plantatorebis yofa-cxovreba da sameurneo wes-wyobileba
ar emTxveoda, da ufro sworad
rom vTqvaT, Zireulad gansxvavdeboda CrdiloeTis Statebis kanonebisgan. esec imitom, rom samxreTi
sxva iyo da CrdiloeTi sxva. samoqalaqo omic SesaZloa pirobiTad
vuwodoT am oms. marTalia, meqsika
ar Careula ucxo saxelmwifos
Sida politikur saqmeebSi, magram
guluxvad TanaugrZnobda samxreTis
Statebs da omis damTavrebis Semdeg bevr samxreTels misca TavSesafari.
msoflio omebSi amerikis monawileoba da misTvis alafis xvedriTi wili saarakoa, xazgasmiT SeiZleba iTqvas - orive omis Semdeg.
esec erTgvari paradoqsi da warmoudgeneli movlenaa msoflio istoriaSi - yvelaze naklebs ibrZvi
da yvelaze meti gergeba.
Tu iyideba msoflio,
me mas viyidi...
amerikis siZliere imaSi mdgomareobs, rom mas didi kapitali gaaCnia. am simdidriT mas erTdroulad SeuZlia msoflioc iyidos
da gaaufasuros mTeli Tavisi uZlevelobis miTi - simdidre, misi
avladideba mTels msoflioSia mimofantuli. aqamode es qveyana imitom dgas fexze myarad, rom pirvelyovlisa sakuTar Tavs akontrolebs.
me misi mdgomareoba maxsenebs
ucnobi avtoris erT graviuras,
sadac daxatulia kibeebi, romlebic
spiraliseburi principiT adis maRla. am dros yvelaze zeda safexuri yvelaze qvedaa da isev iwyeba aRmasvla dausrulebliv. sadaa
Tvalis tyuili, gamokveTili araa,
ise ostaturadaa mignebuli gardamavloba miraJsa da realurobas
(amerikuli fsiqologia
Tvalis erTi gadavlebiT)
(cnobisaTvis: is graviura amerikaSi Seiqmna, amerikelis xeliT, amerikisa da amerikelisTvis.)
yovelTvis daZabuli unda iyo,
raTa ar gaxde arasaWiro (sul
erTia visTvis). arasaWiroebs ki
Tavidan icileben nebismieri meTodiT, gaaCnia ra simaRleze dgaxar
da ra Zalis vardna sWirdeba kulisebSi mdgoms efeqtis mosaxdenad,
raTa SeniT wuTieri saWiroeba SeigrZnos da mere samudamod waxvide Tvalsawieridan,
Tundac cocxali da
Tundac mkvdari.
fenomeni unda iyo, msoflio movlena, raTa am safexurovan kibeze
yovelTvis maRal eSelonebSi idge
da Seni saWiroeba mudam iyos, iseTi
saWiroeba, rom ver Segelion. ar
unda arsebobdes Seni Semcvleli,
Seni msgavsic ar unda iyos, viRacas rom mouvides azrad, Segcvalon. Sen TviTonac ar unda gacvde
da ar unda ganmeorde. yovelTvis
formaSi unda iyo, ese igi ganumeorebeli. amis Semdeg yidva-gayidva
sarfiani iqneba SenTvisac da sxvisTvisac.
amerika yvelafers ar yidulobs,
es mis interesebSi ar Sedis. yvelaferi isedac Tavsayrelada aqvs
SigniT. amerika yidulobs saukeTesos, sadac didi azartia msyidvelobis. sxva SemTxvevaSi msoflio
margalitebi TviTon iswrafian axali samyarosaken, daarsebidan dRemde Sirma aqvs Statebs momxiblaobis, da mitom.
azarti metwilad saxifaTo TamaSebSi izrdeba, es ki amerikuli
konglomeratisTvis igive adrenalinia. ase Seisyides landau da
kapica, ainStaini jibeSi hqondaT
Casmuli (xazs vusvam meti efeqtisTvis sityvas - `hqonda~).
msoflios Sesasyidad meti raRaa
saWiro?! –
metropoliten-opera da metropoliten-muzeumi.
amerikisTvis mTavari sazomi erTeuli kulturasa da xelovnebaSi aris kosmopolitizmi. am principiT moxvdnen axal kontinentze
igor stravinski da giorgi balanCivaZe (SemdgomSi jorj balanCini). amerika ar zogavda saxsrebs,
raTa maTi Semoqmedeba moqceuliyo
amerikul kalapotSi – stravinskis
unda Seeqmna axali samusiko skola
gerSvinis magaliTze, xolo balanCins - amerikuli sabaleto sistema.
orTavem warmatebiT gaarTves Tavi dasaxul amocanebs.
gaqaneba - Tavdaviwyebamde, Tavdaviwyeba - srul amowurvamde... da
isev im kibis Sesaxeb - ar unda
amowuro Tavi da SesaZlebloba,
unda gasce, misce, rom miiRo da
Seirgo mTeli cxovreba, raTa fexqveS kibe ar Cagitydes, xolo is
kibe maRla da maRla asuli cTomilebaSi ar gadaizardos da dabla
ar aRmoCnde, imaze dabla, vidre
SeiZleba warmoidgino, dacemasac
da vardnasac azri ar hqondes imis gamo, rom orTaves ganxorcieleba SeuZlebeli iqnes.
arc ise unda moxdes, rom metismetad maRla axvide da ise maRla,
rom am kibis princi pi daarRvio,
Torem imTaviTve mizanSi iqnebi amoRebuli kenediviT, amerikaa es, da
mitom SeSlili,
SeSlili,
SeSlili msoflio.
salvador dali miiwvies amerikaSi, misi sigiJis imedi hqondaT,
magram igi katalonieli aRmoCnda
da umarTavi gaxda, mas ar akmayofilebda iseTi kibe, romelic mudam
erT simaRleze amyofebda. mas surda ukvdaveba araTu mxolod gadataniTi mniSvnelobiT (es mas garantirebuli hqonda), aramed misi fiziologiuri mniSvnelobiTac. galas sikvdilis Semdeg gaumZafrda
es SegrZneba da alqimias mietana
mwyurvalsaviT. es kidev amerikis
miRma moxda, kadakesSi. albaT cde-
li sxvis sisxlze da naomarze?
amitom Senc unda iomo, raTa ukeTesi sargebeli naxo.
waioma da naxa kidec sargebeli, imaze metic, vidre TaviT fexebamde omSi gadavardnilma qveynebma,
gamarjvebulebmac da damarcxebulebmac. amerika swored sabazro
ekonomikis moTxovnaTa gamo CaerTo am omebSi, Tanac maSin, roca
yvelaferi gadawyvetili iyo.
perl-harboric ki provokacia
iyo mxolod imisTvis, rom gaemarTlebina Tavisi CarTva omSi. paradoqsia isic, rom qancgawyvetili
evropa alafad Cauvarda or did
zesaxelmwifos - ssr kavSirisa
da amerikis SeerTebul Statebs.
xirosima da nagasaki mxolod
mecnierTa warmatebuli msyidvelobis demonstrireba iyo da sxva
araferi. iaponia atomuri bombebis
gareSec faqtiurad damarcxebuli
iyo. viRacam SeiZleba ifiqros, rom
es iyo perl-harboris gamo revanSi. vinc amas fiqrobs, man ar icis
ras niSnavs es sityva.
erTis mxriv faqtobrivad damarcxebuli iaponia yvelas winaSe
marto darCenili;
meores mxriv faqtiurad udanakargod gamovlili Statebi.
danakargi rogorc teqnikaSi, aseve cocxal ZalebSi, ra Tqma unda
hqonda amerikas, magram raodenobrivad da miTumetes procentulad,
zRvaSi wveTia imasTan SedarebiT,
rac dakarga, Tundac inglisma da
espaneTma, romelTa teritoriebsac
ar Sexebia es omi, raRa vTqvaT
maSin poloneTze, safrangeTze, avstriaze, igive ruseTze.
ruseTisaTvis prestiJis saqme
iyo iaponelTa damarcxeba, ai, revanSi - port-arturisa da cusimas
Semdeg.
amerikisTvis revanSis sakiTxi
ar mdgara, radgan TviTonve moawyo provokacia da iaponias sxva
araferi darCenoda, Tu ara dasxmoda amerikelTa samxedro bazebs
wynari okeanis patara mikargul
kunZulebze. miTumetes gamoZiebam
daadgina, rom winaswar icoda amerikis mTavrobam am samxedro bazebze
Tavdasxmis Sesaxeb da Sesabamisi
reagireba ar gaakeTa.
amerikas SeiZleba unikaluri iaraRi hqondes, SeiZleba mis teqnikas badali ar moepovebodes msoflioSi, magram es imas ar niSnavs,
rom man omi icis. es `qariSxali
udabnoSi”-s saomarma operaciamac
cxadhyo. is, rasac omi hqvia, mas
aseTi omi ar uwarmoebia. erayic
sakmaod susti mowinaaRmdege gamodga. amerikam saukeTesod icis
piaris teqnologia da rogor mospos am iaraRiTac mowinaaRmdege,
Tundac mteri.
ybadaRebuli varskvlavuri omebi
briyvi rusebisTvis zedgamoWrili
iyo da imdeni hqmnes am saldafonebma `tugadumebma~, rom sakuTari
saxelmwifo daangries. ai, amerikis
siZliere raSi gamoixata. man daupirispira Wkua-goneba uxeS Zalas
(rusuli gamoTqmaa - Zala gvaqvs,
Wkua ar gvWirdebao).
sxva qveynebisgan gansxvavebiT amerikas SeuZlia saukeTesod iTamaSos omobana da moigos, Tu saWiroa gaimarjvos am TamaSSi ise,
rom es TamaSi ar gadazardos cxel
omSi. mas pacifistis didi intuicia sWirdeba, sWirdeba gamZleoba,
nebisyofa da zomierebis SegrZneba,
raTa ar ahyves azarts da vnebaTaRelvas.
es mxolod amerikels SeuZlia,
sxva amas ver SeZlebs, radgan cduneba didia TamaSis namdvil omSi
gadazrdisa. ruseTi gvian mixvda
civi omis siveragis princi ps –
amerikis mizani ar iyo omi, ruseTi miiswrafoda omisken. ase iyo
karibis krizisis drosac, ase iyo
varskvlaveTis omebis drosac. kenedi rom ar moeklaT, vietnamis sircxvils Tavidan aicdenda amerika,
Sav laqad rom azis mis axlo wa-
rsuls.
piaris warmoebaSi CarTulia sazogadoebis yvela fena, gansakuTrebiT kulturisa da xelovnebis
warmomadgenlebi. amisTvis ar izogeba araferi – teqnika, saxsrebi, inteleqtualuri Zala. bevrgan noyieri niadagi xvdeba, bevrgan agresiis gamomwvevia.
amerikis cxoveli interesi swored im agresiazea, radgan misma mecadineobam raRac nayofi gamoiRo.
aseT dros agresiis gamomwvevi
elementebis dozireba matulobs,
Sesabamisad agresiac matulobs.
dabolos, hoi, saocrebav, yvelaferi misia – is Sxamis wveTi misTvis
malamod gadaiqca ucxo niadagze
da fexi moikida, gaibrjna sazogadoebaSi da dasayrdeni hpova amerikulma azrovnebam. amis iqeT yvelaferi drois ambavia. Semdeg saqmeSi erTveba kapitali - vin ra monacemebiTa da ra fasad iyideba.
gasayidi bevri gamoCndeba, bazari
didia, ra nivTi da saqonelia, rogor gamoiyenebs amerika mas ise,
rom danaxarji amoiRos kidec da
mogebac moitanos amavdroulad.
politika biznesmenis gaTvlaa
da sxva araferi, biznes-gegma am
SemTxvevaSi winaswar ar iwereba,
radgan aq saxifaTo ZalasTan gvaqvs
saqme - moTvinierebul Tu mosaTvinierebel mtacebel cxovelebTan.
cirkSi amis ostatebi mravlad
arian, cxovrebasa da politikaSi
ki naklebad. xolo vinc arian, isini
kulisebs miRma arian da ar saWiroeben afiSirebas, saSiSia, da mitom. sxva araferi momxdara e.w.
`perebeJCikebis periodSi~, aReb-micemoba iyo yvelaferi da usazRvro
moTmineba.
warsuls Cabarda is dro, roca
bambukis SubebiT SeiaraRebul naxevradtitvel aborigenebs esxmodnen
Tavs Tofiani iankebi. dRes amerika sxva qveyanaa, Tu mogwons iseTi,
rogoric aris, miiRe Tu arada,
aravin gaZalebs, iyavi SenTvis da
icxovre Seni wesebiT.
xolo Tu moxval amerikasTan
samegobrod, is upirobod unda miiRo, unda aRiqva da bolosdabolos
unda Seiyvaro iseTi, rogoric aris.
es misi arc uaryofiTi Tvisebaa
da arc dadebiTi, es misi arsi da
bunebaa, misi wyurvili, SimSili
da pirdapiri moTxovnileba.
adamiani Tu giyvars, unda giyvardes mTlianobaSi, ara marto xeli,
an fexi, an yuri, an Tvali, an cxviri,
aramed mTlinoba. asevea amerikac.
es aris adamianTa konglomerati
da ara eri. amitom unda moeqce
mas, rogorc adamians.
ers dadebiTi da uaryofiTYTvisebebi gaaCnia da SeiZleba erTi
romeliRac Tviseba meorisgan gamoyo, erTi metad mogwondes, vidre meore, erTiT amayobde da meoreTi
grcxvenodes.
amerika ase araa - is mTlianad
unda giyvardes, an gZuldes. Sualedur gamosavals ubralod ar
gitovebs es qveyana. mas TiTqmis
ar gaaCnia warsuli, saukuneobrivi
tradicia (mxedvelobaSi ar maqvs
samoqalaqo wes-Cveulebebi, romlebsac, ukeT gasaazreblad tradicias
veZaxiT).
mas gaaCnia awmyo, romliTac sazrdoobs, SeiZleba iTqvas, maradi
awmyo, romelsac wlebi emateba.
albaT yvela axalSeqmnili imperiebi Tavis droze aseTebi iyvnen
(mxedvelobaSi maqvs romis imperia
da bizantia, romelTa namsxvrevebis
raRac wili ulufa amerikaSi kolumbma da kolonizatorebma Caitanes). niSandoblivia, konsulebic
arCeviTni iyvnen romSi, keisrebs
jari irCevda. tradiciuli monarqia romSi TiTqmis ar arsebobda.
amerikaSi xom sasacilod ar
eyofaT mefeebze meocnebeni, darwmunebuli var, sagiJeebSic ki ar
iqnebian am ideiT Sepyrobilni.
amerikaSi gaoreba ar arsebobs
arc fiqrebSi, arc grZnobebSi, arc
fsiqikaSi da rac mTavaria arc
saqmeSi. saqme pirdapir enTuziazmiT ar iwyeba, saqmisTvis saWiroa
Sesabamisi codna-ganswavluloba,
janmrTeloba da mtkice fsiqologiuri momzadeba, ekonomikuri uzrunvelyofa yoveldRiurobisa, rac
amyarebs ukeTesobisaken swrafvasa
da mizandasaxulobas. Tu qarizma
gaqvs da Tan xar fanatikurad Seyvarebuli saqmeze, geZleva moqmedebis sruli Tavisufleba, raTa iRvawo keTilsindisierad.
amerika mxolod revoluciuri
Zvrebis qveyanaa, miuxedavad amisa
misi ambicia antirevoluciuria.
mas SeuZlia daTesos bunti yvelgan
da ara sakuTar wiaRSi. esec misi
xasiaTis unikalurobas usvams xazs
- Tanac maSin, roca amerikaSi gabatonebulia burJuaziuli wyobileba. XX saukunis dasawyisSi verc
es qveyana gadaurCa socialistur
gamosvlebsa da gaficvebs, muSaTa
profkavSirul moZraobebs, magram
yvelafris miuxedavad is darCa
komunisturi samyaros polusur
saxesxvaobad. man saukeTesod moaxerxa masebis dakmayofileba (uxeSad rom vTqvaT mosyidva-Sesyidva)
da amiT gadaarCina Tavisi qveyana
gawiTlebas, an gaWrelebas. is calsaxovnad miiswrafoda mSvidi bazrisken. an icoda, rom mRvrie wyalSi kargad iWireboda Tevzebi. amis
naTeli dasturia revoluciis eqsporti mxolod imisaTvis, rom
TviTon gamoemuSavebina antirevoluciuri imuniteti. amis naTeli
dasturia gasuli saukunis meore
naxevridan laTinur amerikis qveynebSi momxdari revoluciuri, an
kontrrevoluciuri saxelmwifo
gadatrialebebi. saTaveSi Tu erTgan komunisturi samyaro idga, mis
sapirispiro kontrmoqmedebaTa mo-
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
3
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
Tave amerika iyo. erTaderTi, sadac
amerika da ruseTi SeTanxmebulad
moqmedebdnen, saqarTvelo iyo.
reklama zemoqmedebisTvis
yvelaze uwyinar SemTxvevaSic
ki axali samyaros axali goneba
mimarTavs reklamas – maSinac, roca
raRac produqciis av-kargianobaze saubroben da surT am produqtis gayidva (fass ara aqvs arsebiTi da gadamwyveti mniSvneloba),
roca surT adamianis warmoCena... erTis sityviT, roca surT
raRac.
ibeWdeba bukletebi, saxlebsa da
quCebSi ifineba TvalismomWreli
banerebi da moZravi sareklamo dafebi, televizorebSi gadacemebs Soris CarTulia teqsturi reklamebi,
Tu klipebad gadaRebuli sareklamo rgolebi, iqamde, Cveulebriv adamianur saubrebSic ki xandaxan daiWer arapirdapir reklamas. adamianTa tvinebSi vaqcinirebulia es
fenomeni, didfasiani da uRirebulo. esec erTi mxarea yidva-gayidvisa.
mTavari mizania masebis yuradRebis koncentrirebis gamomuSaveba
raRac erT konkretulze - pirdapiri TqmiT, Tu arapirdapiri miniSnebiT. saWiroebis SemTxvevaSi
`ZlierTa ama soflisaTa~-s ecodineba, rom xalxis goneba momarTulia yvelafris Sesasrutad, rasac
ki moindomebs is Zlieri.
reklama marTuls xdis xalxs,
marTvadi xalxi ki amerikis Zalaa,
amerikis da ara xelisuflebis.
iqamde, xelisuflebac ki erTpirovnuli araa am qveyanaSi, amiT gamoricxulia xelisuflebis uzurpacia. im mravalTaTvisac ki, visac
Statebis marTvis sadaveebi uWiravs
xelT, imaTTvisac aris reklama
wamali, gaaCnia wamlad gamoadgeba,
Tu sawamlavad.
niqsons, magaliTad, sawamlavad
gamoadga voTer-geistis saqme, klintoni wamal-sawamlavis zRvarze
idga. ase rom, am qveyanaSi indulgencia aravis aqvs. amiT mosaxleoba
mSvidad aris, radgan yovlismWvreteli Tvali (erTdolarianis kupiurze rom aris gamosaxuli) yvelafers uyurebs, yvelafers amCnevs
da amitom yvela frTxilobs.
amerika, demokratiis burji saxelmwifo, ar SeerTebia sikvdiliT
dasjis sawinaaRmdego evropul konvencias, amitom frTxilobs yvela
amerikaSi, raTa eleqtro-skamze ar
moxvdes
didi Tu patara,
qali Tu kaci,
maRali Tu dabali,
msuqani Tu gamxdari.
yofila SemTxvevebi, roca udanaSaulonic dasjilan da amis gamo amerika sindisis qenjnas ganicdis. asec momxdara - simarTle
ver dadgenila mkvlelobisa da
gamoZiebis yalbi Tu cru (nebsiT
Tu uneblied) mtkicebulebis safuZvelze udanaSaulo gamxdara
marTlmsajulebis msxverpli (aba,
viRac xom unda dasjiliyo samagaliTod).
ase iyo muSa-poet jo hilis
saqme, italieli muSa-emigrantebis
nikolo saqosa da barTolomeo
vancetis gaxmaurebuli procesebi,
col-qmar rozenbergebis `Sekerili~ braldebebi da gasamarTleba,
Cikagos pirvelmaisobis gaficvamanifestaciebis organizatorTa sadamsjelo saqme.
zogierT SemTxvevaSi Tu kanoni
ar aRiarebda maT braleulobas,
iqmneboda specialuri kanonqvemdebare aqtebi maT dasasjelad...
da sjidnen...
da klavdnen...
es ukve iyo gansakuTrebuli jiSis reklama, sadac adamians unergav
agresias, romelic unda akontrolo Sen da mxolod Sen. erTi Secdomac da amerika yvelaze adre
miiRebda socialistur revolucias. zust gaTvlas da gonebis zedmiwevniTi daZabvas moiTxovda agresiuli reklama, magram risTvis iyo
is saWiro?
yovel SemTxvevaSi qveyanas xalxis aseTi ganwyoba ar waadgeboda,
magram erTia – eqnebodaT kanonis
SiSi, ara adamianebis (romlebic
qmnian kanons), aramed TviT kanonisa. amitom yvelani unda yofiliyvnen frTxilad, raTa ar gaeziarebinaT im sikvdilmisjilTa xvedri.
es kanonis uzenaesobis reklama
iyo cocxali suraTebiT. magram
vis sWirdeboda udanaSauloTa
sisxli?
aq ukve myari pozicia hqonda
marTlmsajulebas –
daarRvie kanoni? daisjebi...
ax, ar dagirRvevia?... ai, amis mere wamova SeTiTxnil-Sekowiwebuli braldebebi. sasamarTlo ar
dagisvams kiTxvas `ratom~. iqneb
amis miRmaa TviT marTlmsajulebis
danaSaulebrivi qmedebiT gamowveuli agresia, an danaSaulis provocireba.
amis gamorkveva ki saxelmwifos
interesebSi aramc da aramc ar
Sedis. es amerikis ganvlili gzaa,
axla am meTodebs nergaven meoradi moxmarebis qveynebSi, magaliTad,
iseTSi, rogoric saqarTveloa. amerikaSi yvelaferi es maRal doneze keTdeboda da Tanac profesionalebis mier, saqarTveloSi igives
akeTeben gulis amrevad, lamazad
rom vTqvaT, garewrebi da kacismkvleli zombebi. isedac samarcxvino warsulis mqone milicia-policias axla daemata es amazrzeni
kanonieri yaCaRebi. esec didi pativia maTTvis, oriod sityviT rom
movixsenie isini am statiaSi, ra
Tqma unda, mxolod SedarebisaTvis,
Tu rogori daxvewilia amerikuli
piar-azrovneba kanonisa da samarTlis mxriv, Tundac Tavis ukanonobasa da usamarTlobaSi.
amiT amerikelebma TavSi Caides
wesad, rom qveyanas ki ar unda
ebrZolo, Tu sabrZolia, aramed unda
Seecado, kanoni daxvewo da metad
keTilSobili gaxado im Seni protestiTa da gaficva-manifestaciebiT, radgan konkretul adamianebTan
amerikelebs saqme ara aqvT. amitom
ar gaiZaxian yovel oTx weliwadSi erTxel `gadadeqi, gadadeqio~.
is, vinc unda gadadges, icis kanoni da roca dro mova, aucileblad
wava saxlSi da qveyanas ar Seyris
lanZRva-ginebad, arc imas moindomebs,
kanonma erTi kabinetis kari dauxuros da jibis kanonis wyalobiT
meore kabinetSi dajdes, raTa mere
da mere isev is daketili kabinetis kari Seangrios e.w. arCevnebis gziT.
es amerikaa, aq aseTi yalTabandoba ar gaWris!
sityvam moitana arCevnebi da
anazdad maxsendeba mark tvenis erTi
patara iumoristuli novela `gubernatoris arCevnebi~. am nawarmoebSi mTeli sicxadiT warmoCnda
reklamisa da antireklamis pirdapiri Tu iribi xasiaTi, romlis
mTavari mizania daasamaros mowinaRmdege yvela meTodiT, garda omisa da metoqis fizikuri likvidaciisa. mowinaaRmdegeebi ar Takiloben omis arc erT meTods, garda
TviT omisa –
esaa SantaJi,
daSineba,
diskreditacia,
dezinformacia...
am meTodebs iyeneben omis warmoebis win, raTa Semdeg xel-fexi
gaexsnaT sabrZolo manevrebis dasawyebad. am SemTxvevaSi ki yvelaferi mTavrdeba maSin, roca mowinaaRmdege gzidan iqneba Camocilebuli. am brZolaSi mxolod nebisyofiani kaci Tu gaimarjvebs, radgan
es aris nervebis brZola.
Tu sadme rame gikeTebia, ukuRma
gadatrialebuls mogarTmeven,
Tu sadme rame gifuWebia, gaasmagebuli doziT mogaxlian cxvirSi,
Tu sadme rame SegSlia da waborZikebulxar, Tavs manam ar daganebeben, sanam ar gaiSxlarTebi, an
kapitulacias ar gamoacxadeb.
iwvi da idagebi Sensave namoqmedar-umoqmedarSi, rac ar yofila
isic iqneba da iseTic, aTi cxovreba
rom gecxovra, verasdros moifiqrebdi.
aq mTelis sicxadiT moqmedebs
masaze zemoqmedebis teqnika. ra koeficientiTaca xar saSiSi mowinaaRmdegisTvis, im doziT gebrZvian
yvelgan, sazogadoebis yvela kuTxekunWulSi. es wesi da kanoni ki
urRvevi da xeluxlebelia - gamarjvebulebs ar sjian.
Tu yvelafers gauZeli da Tanac
ise, rom gaimarjve, Seni pirveli
mlanZRveli Seni pirveli maqebari
gaxdeba ise, rom ukan arc ki moixedavs da arc Sercxveba sakuTari namoqmedaris. misi ra wava, Tu
ara kalami da laparaki.
gamarjvebuli memkvidreobiT Rebulobs xalxze zemoqmedebis yvelanair saSualebas da saWiroebis
SemTxvevaSi isic iyenebs amas sruli datvirTviT. es moinaTleba
Semdeg demokratiad da modaSi axalSemosuli sityviT `gamWvirvalebad~.
raRac SemTxvevaSi TvalSi nacris Seyra cudi qmedeba ar aris.
adamianTa masis sakontrolod, maTglobalur azrovnebaze xelmisawvdomobisTvis zedgamoWrilia ase
moqceva. vinc gaRiziandeba, isini
cotani iqnebian da maT mxolod
statistikosebi daTvlian, sxvebi
ki mSvidad iqnebian imiT, rom ecodinebaT, raoden kargad da warmatebulad midis saqme,
da rom isini umravlesobas warmoadgenen, xolo vinc ase fiqrobs,
TiTze CamosaTvlelni da sabraloni
arian, aravin isurvebda maT ususur
poziciaSi yofnas.
aq Cven sazogadoebis saukeTeso
da naRebi nawili varT, vinc vazrovnebT da viRwviT. isini ki koWebSi
gviyureben, rodis waviqceviTo. TumcaRa, ar unda gavuwyreT maT da
qvebiTac ar unda CavqoloT isini
(ise ki Rirsni arian), rac ar unda iyos demokratiaa... da es tonusia cxadi miznebis pirnaTlad SesrulebisTvis.
statistikac reklamis erTgvar
saxeobad aqcies. is sxvadasxva saxeobad aris dayofili, magram erT
mizans emsaxureba: daamSvidos masa
da daTrgunos ukumoazreni, raTa
Zala ar moikribos samoqmedod, Tanamoazreebis povna rom sicocxlisa da janmrTelobisaTvis saSiSi
gaxdes.
vis unda da vis awyobs areuli
qveyana?!
anarqia da anarqistebi, axla ukve
teroristebic warsuls Cabarda im
pirvel pirvelmaisobebTan erTad.
undodaT rvasaaTiani samuSao
dro? - miiRes,
undodaT SabaT-kvira gamosasvlel dReebad gamocxadebuliyo?
- miiRes.
aba, sxva vis ra problema aqvs,
davTvaloT, SevajeroT, SevajamoT,
davajgufoT da maT Sen ki ara, me
movuvli. Tu ukeT ginda qveynis
marTva, arCevnebi yovel oTx weliwadSi imarTeba, amomrCevlebs Tavs
ar davaviwyebT.
gakeTdeba?
gakeTdes,
mogindeba?
mogindes,
magram amerikisTvis yovelTvis
unda darCes erTi iseTi patara
vakuumi, romelic daukmayofileblobis grZnobas gamoiwvevs. im sica-
rielis Sesavsebad unda daiZres
mTeli tvinebi, Zala da Zalisxmevani, magram ar unda Seivsos da
xeluxleblad darCes. is maradi
ocnebad unda darCes mosaxleobis
SegnebaSi, romelsac yvela Tavis
saxels daarqmevs, magram iqneba mxolod imisTvis, rom qveyanas gaaCndes interesi arsebobis.
simdidre da dovlaTi aris,
siZlierec RmerTis wyalobiT
aris,
sididec, ra Tqma unda,
simravlec amasTan erTad.
okeanidan okeanamdea gadaSlili,
msoflio politikas warmarTavs. meti aRaraferi darCa sruli
keTildReobisTvis da romis imperiasaviT mconarebaSi rom ar Cavardes qveyana da amiT Tavi ar daiRupos, is vakuumi unda arsebobdes
- daukmayofileblobis.
aba fuli raSi daxarjon,
arCevnebi risTvis moawyon,
xmebi risTvis daTvalon,
statistikuri gamokiTxvebi risTvis ataron,
Tu raRac patara mizani ar iqna
imisTvis, rom amxela organizmma,
romelsac amerika hqvia, ikvebos
da igi moZraobaSi movides. axali
da axali ideebiT Sevseba ki ara,
is unda iyos miuRweveli yovelTvis.
amerikaSi yvelaze metadaa sarwmunoebrivi Tavisufleba - visac
ra unda, rogor unda, isa swams da
ise swams, arian uRmerToebic (amas
qarTuli sityvis gamZafrebuli
mniSvnelobiT ki ara, pirdapiri
mniSvnelobiT vgulisxmob. am gagebas saerTaSoriso sityvad miesadageba `aTeisti~). uRmerToebi araTu
imis gamo arian, rom raRacisTvis
(Tundac es raRac idea iyos) ar
swamT da Semecnebuli TviTSegnebis gamo ar iziareben sarwmunoebriv principebs. ara, maTSi mxolod
gaucnobierebeli instinqti da Tavisuflebis aRqma moqmedebs.
maT ician, rom religia yoveldRiur yofacxovrebaSi SemoiWreba
da raRaciT SeboWavs, raRac saxis
akrZalvebs daadebs, raRac Cvevebsa
da Tvisebebze uars aTqmevinebs. vinc
ver axerxebs raRac daTmos sarwmunoebis gamo, isini xdebian swored
aTeistebi. arian iseTebic, romlebic
ama Tu im seqtaSi eZeben TavisTvis
xelsayrel pirobebs da Tu ipovian aseTs, mxolod im religiur
gaerTianebaSi wevriandebian. maTTvis
arc esaa didad xelsayreli, magram
erTgvari modaa, Sirmaa maTTvis sarwmunoebrivi Seferiloba. maT qadagebebze metad sareklamo abrebisa
sjeraT, radgan reklama TiToeuli
amerikelis cxovrebaSi myaradaa
fesvgadgmuli.
nebismieri tyuili, nebismieri
crudapireba reklamis saxiT warmoCenili, amerikelisTvis dasajerebelia. iqamde, zogierTi samisionero moRvaweoba reklamis donemdea
dayvanili. es SesaniSnavad aRweres
amerikulma komiqsebma 50-ian wlebSi. zogjer is sicariele uRmerTobaa swored... da eZeben amerikelebi RmerTs yvelanairi xerxiT
– tragizmiT Tu komizmiT, sarkazmiT Tu ironiiT, magram eZeben, ase
vTqvaT, sareklamo fsiqologiiT.
ggonia reklamis afiSebidan gadmova ufali da TavSi Cagaxteba.
saswaulebic aseTad warmoudgeniaT
amerikelebs – rogoricaa, magaliTad,
triuki da fokusi. amis iqiT Segneba ar iZabeba. radgan yoveldRiurobis simZime gantvirTvas iTxovs
da ara gadatvirTvas. es aris, rom
survili RvTisnierobis SemorCenilia amerikul fsiqikaSi da amitomaa esoden mravlad seqtebi da
religiuri gaerTianebebi.
politikuri istebliSmenti ZiriTadad konstituciiTaa da damoukideblobis deklaraciiT sargeblobs, radgan bibliac esaa maTTvis,
yuranic, Talmudic da yvela sxva
religiuri Tauri wigni. ra Tqma
unda, yvela religiuri dogmatis
krebulia amerikis SeerTebuli
Statebis uzenaesi sakanonmdeblo
aqti da saxelmwifoebriobis pirveli dokumenti. Tomas jefersonis
Sedgenili teqsti ikiTxeba rogorc literaturuli manifesti da
ara rogorc politikuri ganacxadi.
es romantikaa, Taviseburi mizandasaxuloba, da ara saerTaSoriso samarTlidan gamomdinare mSralad konstatirebuli deklaracia,
is amerikeli mkiTxveli sazogadoebis sulieri Rirsebisa da grZnobaTa aRfrTovanebis gamovlinebaa.
iqneb reklamac aqedan iRebs saTaves?!
dabolos, TamaSi da garToba, uikendebi da sanaZleos dadebebi amerikelisaTvis rjulze umtkicesia.
statistikurad, ar vici, vin rogori kmayofili rCeba TamaSoba-garTobebiTa da sxva misTanaTi, magram
wagebuli namdvilad ar arian, Tundac dadebulma fsonma ar gaamarTlos. man imTaviTve icis, ramdeni
unda daxarjos, raTa garToba ar
Caimwaros. igi TrobaSic fxizeli
unda iyos. misTvis sruli gaTiSva mTeli erTi RamiT sikvdilis
tolfasi iqneba. simTvraleSic ki
ar unda mowydes mTavars - amerikis erTian did qvabSi xarSvas
yvelasTan erTad, koleqtiurad. es
ki erTgvari cxovrebis duRilisgan
miRebuli adrenalinia da rac ufro erTvebi, ucxoelic ki, am duRilSi, vTqvaT emigraciis pirvel wlebSi, miT ufro metia azarti imisa,
rom gaxde idealuri amerikeli.
miTiuri el’dorados
realuri saxe
SemTxveviTi ar yofila is faqti, rom swored axal samyaroSi
daxvdaT kolonizatorebs miTi el’doradosi da TviTonac gaamuqes
da gaamravalferovnes oqros kacis
mniSvneloba. mTeli evropa Seisruta amerikis kontinentma, misi inteleqtualuri potenciali, muSa xeli, kriminaluri samyaro, erTis
sityviT beberma samyarom daiwyo
mSobiaroba axali samyarosi da
axali sazogadoebrivi formaciis. am saqmeSi espaneli da portugalieli zRvaosnebi aqtiurobdnen,
mas odnav CamorCebodnen frangebi,
sruli autsaiderebi ki italielebi da ingliselebi iyvnen.
mTeli XVI-XVII saukuneebis
ganmavlobaSi mimdinareobda axali
miwebis aTviseba da sazogadoebriv
yofierebaze dafiqreba,
raTa amerikas tonusi mieca volterianizmisTvis,
raTa aefeTqebina CamZaRebuli evropis daRlili sindis-goneba.
pirveli niSani oliver kromvelis samoRvaweo asparezze gamosvla
iyo da pirveli samarcxvino precedenti inglisis istoriaSi - mefeze da monarqiis institutze xelis
aRmarTva. aq gamoaCina el’doradom
Tavisi pirveli nakvTebi da gaRima kidec.
evropis Cabnelebuli goneba uceb
cicinaTelasaviT gaanaTa da gakvesa
kampanelas miviwyebulma ideam idealuri kunZulisa.
raRacnairad, faruli ZafebiT
azrobrivi ganxriT erTmaneTs daukavSirda idea da realoba – utopia da amerika...
da erTdroulad ifeTqa am or
samyaroSi adamianmac da ermac da
jebirebi gadalaxa – safrangeTSi
didma revoluciam ifeTqa, xolo
Crdilo-amerikis inglisis cametma
guberniam (Statma) damoukidebloba gamoacxada da daupirispirda
omiT inglisis samefo jars.
mSobiaroba damTavrda da daibada el’dorado:
safrangeTSi gaimarjva revoluciam (1789 wlis 14 ivliss SturmiT aiRes bastilia da damfuZnebelma sabWom gamoacxada adamianisa da moqalaqis uflebaTa deklaracia), xolo amerikaSi moyolebuli 1776 wlis 4 ivlisidan (roca meore kontinenturma kongresma miiRo Crdilo-amerikis SeerTebuli Statebis damoukideblobis
deklaracia, 1787 wels miiRo qveynis konstitucia da am periodSi
mimdinareobda omi metropoliasTan) dagvirgvinda imiT, rom 1789
wels qveynis pirveli prezidenti
gaxda jorj vaSingtoni, anu el’dorados dabadeba dasrulda warmatebiT anu Seiqmna axali samyaro, axali
sazogadoebrivi formacia,
axleburi midgoma adamianis mier
adamianis eqspluataciisadmi,
axleburad iqna gaazrebuli warmoebisa da produqtis marTvisa da
gamoyenebis gzebi da daisaxa axali
Teoria kapitalis dabandebisa.
gaCndnen patar-patara burJuebi
(el’dorados mogvebi). es isini
ar arian, bolSevikebi da maiakovski
gaqsuebulsa da kbilebdalesilebs
rom xatavdnen da amiT gvaSinebdnen.
burJuaziam Secvala muSa-xelis
gamoyenebis mimarT midgoma. cocxalma Zalam Tavi daifasa, da mitom
Seiqmna dazga-manqanebi. amas mohyva
totaluri umuSevroba.
rom ara el’dorados idea, ar
iqneboda oqros cieb-cxeleba. am
ideam (im sicarielem, im vakuumma)
adamiani warmoaCina
mTeli Tavisi sisastikiTa da
umweobiT, Tavisi silamaziTa da
simaxinjiT, Tavisi didbunebovnebiTa da simdabliT, Tavisi siyvaruliTa da siZulviliT.
amis saukeTeso gamovlineba moaxdines didma amerikelma mwerlebma main ridma, jek londonma, mark
tvenma da sxvebma.
mxolod Carli Caplinis filmi
mTavrdeba e.w. hepi-endiT, Torem
sxva SemTxvevaSi es didi stresi
iyo amerikuli yofa-cxovrebis, erTgvari Tavisebureba iyo axali
sazogadoebrivi formaciis da sxvadasxva klasis warmomadgenelTa urTierToba gaTanabrebuli mdgomareobis pirobebSi. sisastikem gaauxeSa amerikis fsiqologia, misi
azrovneba dacilda msoflio azrovnebas da sakuTar TavSi Caiketa.
sakuTarma Tavma uolt uitmani
warmoSva, rasac da visac hqvia
amerikuli poezia –
Tavisufali da Tavneba,
jebirebawyvetili,
JurnalizmiT gajerebuli azrovneba da metyveleba.
ggonia prozaul WaobSi eflobi,
sinamdvileSi ki axali poeziaa es,
gaevropelebuli edgar posgan gansxvavebuli
stiliT,
SinaarsiT,
metyvelebiT,
mxatvruli saxeebiT.
edgar posac mosdevs amerikuli
niSi, magram masSi metia evropuli,
evropelTaTvis misaRebi. uolt
uitmani da misi mimdevrebi miuRebelni ki ara, gaugebarni xdebian
msofliosaTvis. ra Tqma unda, inglisur enaze metyvelebdnen, magram
TviT enobriv struqturaSi Seitanes amerikuli Taviseburebani da
droTa ganmavlobaSi damkvidrda
termini – `amerikuli inglisuri
ena~.
amerikuli poeziac gansakuTrebuli fenomenia. masSi mReradi,
ritmuli araferia, TiTqmis araferi arafers eriTmeba, magram yvelaferi aris, mxolod SegrZnebebsa
da warmosaxvebis doneze el’dorados princi piT, Zebna rom aris saWiro pirvelyovlisa sakuTar TavSi, radgan amerikul fsiqikaSi vakuumi da sicarielea gabatonebuli
erT patara monakveTSi da im monakveTisken iswrafis
poetic da filosofosic,
politikosic da msaxiobic da
sxvac.
amerikuli poezia amitom iyo
tabudadebuli sabWoeTSi, amitom
iTvleboda masze yuradRebis gamaxvileba danaSaulad, raTa ar gaerRvia wyobilsityvaobasaviT CarCoebi da jebirebi da marwuxebad
qceul ritms Tavs ar moxveoda
gaSlili Sinagani grZnobis ritmika
da warmosaxviTi riTmebi, Sinagan
gulisTqmas rom unda daeWira maxvilad qceuli leqsi. evropasac
da metadre sabWoeTsac eSinodaT
da frTxilobdnen, masaSi ar danergiliyo Sinagani gulisTqma (esaa
amomavali wertili amerikuli poeziis), Sinagani gulisTqma ki gamoiwvevs RirebulebaTa gadafasebas,
amiTaa mdidari amerika da
Raribi evropa da
uqoneli ruseTi da
misi guberniebad qceuli qveynebi.
Torem uolt uitmanma biZgi
misca am gaqanebas, danarCenebma daxvewes da gaamdidres da gaamravalferovanes.
ai, amerikuli poeziis erTi klasikuri nimuSTagani –
`Cikago~.
(saerTod, miCneulia, rom saTauriT ar iwyeba ZiriTadi
teqsti, am SemTxvevaSi ki saTauriT rom ar daiwyo wakiTva,
Tundac pauzis darTviT, winadadeba uazrobaSi gadava. m.k.)
msoflio yasabi,
dazgaTmSenebeli, puris dambeRlavi,
rkinigzis xlarTebis saTave,
qveynis satvirTo baJebis Semkrebi.
azvavebuli, xmaxrinwiani, meamboxe,
mxarbeWganieri qalaqi.
meubnebian, rom garyvnili
xar. me mjera maTi, radgan minaxavs fer-umariliT SeRebili Seni qalebi, gazis sinaTleSi rom ityueben fermerebis
mojamagireebs.
meubnebian: borotmoqmedi
xar; me maT mivugeb:
ho, marTalia,
me minaxavs gangsterebi rogor klaven kacs da ganagrZoben gzas Tavisuflad, sxvaTa
mosaklavad.
meubnebian: gulmxeci xar, da
mec vpasuxob: me minaxavs qalebisa da bavSvebis saxeze uwyalo SimSilis daRi.
da amgvari pasuxis Semdeg
mivubrundebi im adamianebs, romelnic ase hqirdaven Cems qalaqs, da vubruneb qirdvas:
modiT da miCveneT sxva qalaqi, ase amayad, Tavaweulad
rom mRerodes himns sicocxlisas: uxeSi, mZlavri, yvelafrismcnobi~...
es aris karl sendbergis erTerTi Sedevris zviad gamsaxurdiaseuli qarTuli Targmani.
tradiciuli leqsi, TavisTavad
oTxstriqoniania, aq msgavsi araferia. citatac ki tradiciuli leqsisa gacilebiT moklea tevadi
saTqmeliT. aq mTlianad Tu ar
amowure saTqmeli, ver gaigeb pirobas, Tu ratom daisaWirova mocemuli citata situaciam, da mTavari:
ver gaigeb, prozas kiTxulob, Tu
poezias. am SemTxvevaSi bolo striqonma yvelafers dausva wertili.
mZlavri poeziis muxti swored
am bolo striqonma Semoitana, TumcaRa leqsi merec grZeldeba, magram
nimuSisaTvis es naTeli dadastureba iqneba, Tu rogor princi pzea
mTeli amerikuli poezia awyobili.
sakiTxis srulmomcvelobiT
warmosaCenad SeiZleba movixmoT
qarTuli poeziis erTi nimuSTagani,
sadac zemoxsenebuli sakiTxebi
sruladaa Cateuli erT saleqso
taepSi, sadac pirvelive sityvidan
epoqis akorduli majiscema igrZnoba:
`ara Tu wlebi
gadaeSva tydomad –
wamic ki gatyda da
rekavs cxared;
nu miatoveb
leqss uTvistomod,
drois, epoqis da
sivrcis gareT.~
es galaktionia. mas rom ar gaegrZelebina es leqsi, TavisTavad
cxadia, rom yvelaferi Tqva da
Tqva ise, rogorc es mis epoqas Seefereba.
karl sendbergis `Cikago~-Sic
analogiuri muxtia, analogiuri
simZafre, epoqis akorduli majiscema, magram erTgan daukmayofileblobaa el’dorados maradi Ziebis wyurviliT, meore SemTxvevaSi ki Tu
daukmayofilebloba aris, es leqsis
gamo ki ara, cxovrebis daCqarebuli tempis gamoa da ara el’dorados gamo.
am SemTxvevaSi galaktionSia el’dorado, sxvagan Zieba araa saWiro. albaT amitom modiodnen gadamTielebi oqros sawmisisTvis CvenTan,
vinZlo oqros sawmisi, igive el’dorado Cvens wiaRSi yofiliyo?!
amas kidev dafiqreba sWirdeba,
kargad awon-dawonva, sakuTari Tavis
Sefaseba da dafaseba. mere sxva
wona da simaRle eqneba qarTvels
msoflios TvalSi.
amerikuli principi CanasaxSive
dahyva saxviT xelovnebasa da arqiteqturas. sakmarisia Tvali gadavavloT montiCeloSi Tomas jefersonis kar-midamos, Tu rogor harmoniulad aris Serwymuli naZvebTan stafilosferi Senoba TeTri
svetebiT, gumbaT-saxuraviTa da ganivad gaSlili Senobis saxuravaivnis rikulebi, rom darwmundebi,
es amerikaa, es axali azrovnebaa.
saxlis daproeqteba TviT jefersonis uSualo monawileobiTa da
mamaci mxedari
ar drkeba, mxned aris –
qaria, wvims Tu aTovs,
simReriT miikvlevs
momqancvel bilikebs,
daeZebs eldorados.
magram dro gavida
msaxvrali, avi da
mis guls Semoawva sevda.
ar iyo advili
epova adgili,
xateba, romlisac sdevda.
da roca mciredi
SemorCa imedi,
piligrims Semoxvda gzaze,
`aCrdilo, miTxari
sad aris is mxare miwaze, caSi Tu zRvaze?~
`miuwvdom areze,
mTebs iqiT, mTvareze,
velze, TeTrad rom aTovs,
pirquSs da Soreuls,
aCrdilTa oreuls,
Sen naxav eldorados!~
edgar po
misi naxazebis gaTvaliswinebiT
moxda.
vaSingtonis kapitoliumis Senoba xom neoklasikur stilSia gadawyvetili, magram vidre gumbaTs
daadgamdnen Tavze (es moxda 1841
wlis xanZris Semdeg), sakmaod mokrZalebul Senobas warmoadgenda,
magram TvalismomWrels da gansxvavebuls evropuli Senobebisgan. korinToulma svetebma da giganturma
gumbaTma srulad Caylapa amerikuli stili saxlTSenebisa. amis
Semdeg amerikulma arqiteqturam
sxva gaqaneba SeiZina – amis mere
daibada caTambjenebis epoqa. rogorc ki gaCnda amisi teqnikuri
saSualeba, amerikam wamoiwyo giganturi mSeneblobebi.
arqiteqturisgan gansxvavebiT gacilebiT mokrZalebuli iyo saxviTi xelovnebis dargi, masSi mefobda regionalizmi, TiTqmis mihyvebodnen sezaniseul Temebs, magram sezans
rom gahyolodnen bolomde, pikasomde unda gadazrdiliyvnen. es ki
miznad ar hqondaT amerikel mxatvrebs.
TumcaRa amerikuli tonusiTa
da evropuli konstuqtivizmis safuZvelze gamoikveTa meqsikeli
mxatvari diego rivera, romelsac
Tvali evropisken eWira, magram mainc
`damRad~ amerikeloba hqonda. es
rom Camoecilebina, amis gamo komunistic ki gaxda da erTxans devnilobaSi myof trockis ifaravda.
mainc gadaZala evropam da mas didsulovnad apaties komunistoba iseve,
rogorc mogvianebiT pikasos.
amerika ki mainc sxva gziT midioda, misi maradi mizani el’dorado iyo. TviT didi depresiebis
drosac ki, roca mZvinvarebda gulacrueba yvelafris mimarT, da miT
umetes el’doradosadmi, saxviTma
xelovnebam Semoinaxa is pirveladoba, rac axasiaTebda adamians da
adamianTa krebuls (konglomerats). art-dekos mSvid da myudro
garemoSi dekoraciebiT damSvenebuli siaxleebi alamazebda adamianis Sinagan bunebas da Caketil
sivrceSi garemo pirobebis simZafre
Semohqonda zomierad. amis naTeli
dadasturebaa frenk lloid raitis proeqtiT agebuli saxli berranes CanCqerze pensilvaniis StatSi (1936w.) - es arqiteqturaSi,
ferweraSi ki es ganwyoba Semoitana grant vudma. misma tilom
`amerikuli goTika~ Segvaxsena kargad daviwyebuli Zveli, magram amerikulad, axleburad – sezanis mowyenili da uazarto adamianebi da
el-grekos formebi.
ar aris azarti sicocxliseuli, magram es col-qmari Caflulni
arian yoveldRiurobaSi, TiTqos
raRaciT ukmayofilo qals aneitralebs mamakacis mzera, romelic
giyurebs da grZnob, xvdebi mis ukmayofilebas, xolo raSi gamoixateba, swored amas abaTilebs kacis
saqmiani gamoxedva, romelmac icis
ra unda akeTos.
aseTive xasiaTisaa, oRond meti
ganzogadebiT endriu uaietis tilo `qristinas samyaro~. masSi
TiTqos yvelaferi gamovlilia renesansidan dRemde –
aris TvalnaTlivi,
aris garkveuli naxatis TiToeuli detali,
aris sivrce –
puris yana - nawili moTibuli,
nawili mosaTibi;
maRal borcvze dgas ori erTmaneTisgan gamoyofili saxlebi (erTi
gancalkevebiT, meoreze - Tanmiyolebuli ramdenime da win nalia, an
boseli).
am saxlTagan erT-erTi aucileblad wisqvilia. moTibuli da mosaTibi yana gamoyofilia ferTa simuqe-siRiaviT. suraTis wina planze
balaxze wamowolilia qristina
zurgSeqceviT da Sescqeris saxlebs. qristinas mzeris mimarTulebidan im gamoyofili idealuri
siyviTlidan simuqeSi iWreba qristinasken yviTeli feri – anu mzeferiloba, anu gauTibavad darCenili
balaxi.
qristina im idealurs uyurebs,
im vakuums, im siSores, magram ara
sicarieles. misi goneba savsea am
ideiT, magram im goraks miRma araferi ar Cans.
TiTqosda salvador daliseuli
sicarielea,
TiTqosda van-gogis sayvareli
Tema - arlis puris yanebi,
magram Tematikis gadawyveta mainc el’dorados principidan xdeba
da amisi darRveva SeuZlebelia
da Tu dairRveva, es niSnavs sazogadoebrivi formaciis darRvevas.
manuCar kaWaxiZe,
2011 wlis 25 dekemberi
4
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
is saocrad daxvewili, Tavaziani da uSualo, magram saSinlad
jiutia. amaSi piradad davrwmundi, rodesac irakli alasanias ofisSi vestumre... `Tavisufali demokratebis~ lideri kargad mosaubre, saintereso respondentia, magram mxolod im SemTxvevaSi, Tu
sakiTxi mis politikur saqmianobas exeba; rogorc ki saubris Tema
politikas scdeba, maSinve Seuvali xdeba. sxva politikosebisgan
gansxvavebiT, gulaxdil saubarSi misi `CaTreva~ rTuli, magram arc
mTlad SeuZlebeli aRmoCnda...
- batono irakli, adamianis Rirseul moqalaqed, personad CamoyalibebisTvis umTavresi faqtori
ra aris? rogori iyo garemo, romelSic Tqven CamoyalibdiT?
- ojaxis Semdeg, adamianis CamoyalibebaSi umTavresi roli baRsa
da skolas ekisreba. bavSvs adreul asakSive unda Camouyalibdes
sakuTari qveynisa da mSobliuri
enis siyvaruli. gamudmebiT vsayvedurob megobrebs, romlebmac Svilebs pataraobidanve daawyebines
ucxo enis Seswavla. erovnuli
identurobis mTavari ganmsazRvreli swored enaa, amitom bavSvma
jer sakuTari ena unda Seiswavlos,
kargad gaiTavisos. am yvelafris
gaTvaliswinebiT, didi yuradReba
unda mivaqcioT ganaTlebis sistemas da sworad ganvsazRvroT prioritetebi... me da Cems Taobas Zalian
rTul periodSi mogvixda cxovreba. Cemi megobrebis nawili afxazeTisa da Tbilisis omma Seiwira,
nawili - narkomaniam. yvelafers
gavakeTeb imisTvis, rom Cemi Svilebis Taoba msgavsi problemebis winaSe ar aRmoCndes.
- Tqvens cxovrebaSi Tu moxda
raime iseTi, ramac Tqveni dRevandeli yofa ganapiroba?
- diax, es afxazeTis omi iyo.
mamaCemi samxedro gaxldaT da sakuTari TavisTvis, ojaxisTvis dro
arasdros rCeboda. misma Semxedvarem, gadavwyvite, mis gzas ar gavyolodi. skolis damTavrebis Semdeg
iuridiul fakultetze Cavabare
da saerTaSoriso samarTlis Seswavla daviwye, magram omma daugegmavi nabijebi gadamadgmevina - afxazeTis dacemis Semdeg gadavwyvite,
kargi samxedro gavmxdariyavi da
saqarTvelos teritoriuli mTlianobisTvis mebrZola. mogvianebiT
mivxvdi, rom konfliqtebis mogvarebis realuri gasaRebi samxedro
Zlierebasa da saomar ritorikaSi
ar iyo da di plomatiaSi gadavinacvle... darwmunebuli var, afxazebisa da osebis qarTul saxelmwifoebriv sivrceSi dasabruneblad
urTierTndobis aRdgena da vaWrobis infrastruqturuli proeqtebis ganxorcileba erTaderTi gamosavalia. xelisuflebaSi mosvlis
SemTxvevaSi, Cemi ZiriTadi amocana
am sakiTxebis mogvareba iqneba.
- rogorc vici, jer kidev 18
wlis iyaviT, rodesac afxazeTis
omSi waxvediT. iqneb gviamboT, rogor miiReT es gadawyvetileba, an
soxumSi Casvlisas ra situaciaSi aRmoCndiT?
- visac iaraRis xelSi aReba
SeeZlo, omSi midioda da cxadia,
me da Cemi megobrebic ase moviqeciT. soxumis dacemis dResac iq
viyavi... Sin kodoris gavliT davbrundi. omma Rirebulebebi CemTvis
Tavdayira daayena. araerTxel gavxdi imis Semswre, Tu rogor daamarcxes adamianebma sikvdili TavianTi gmirobiT, magram sulmokleobis, marodiorobisa da Zarcvis faqtebic vnaxe. omma adamianis yvelaze saukeTeso da yvelaze cudi
Tvisebebi damanaxa...
- Tu omSi gmirobis araerTi
magaliTi naxeT, maSin baRafSma ratom Tqva, - qarTvelebs yvelaferi
kargad gamosdiT, brZolis gardao?
an kokoiTma ratom aRniSna, - agvistos omSi vnaxeT, qarTvelebma rogori omic iciano?
- es gancxadebebi rusuli propagandis Sedegia. vinc qarTvelebis
sabrZolo SesaZleblobebze ase laparakobs, Sevaxseneb, rom mefis ruseTisa da meore msoflio omis dros,
rusul armiaSi gambedaobiTa Tu
samxedro strategiuli niWiT qarTvelebi yvelasgan gamoirCeodnen.
istorias Tavi rom davaneboT, am
adamianebs Jiuli Sartavasa da ministrTa sabWos sxva wevrebis gmirobis ambavi daaviwydaT? rodesac
uaiaraRo, datyvevebul xalxs (maT
Soris, mamaCemic iyo) daCoqeba ubrZanes, soxumis merma - guram gabiskiriam maT aseTi pasuxi gasca, arasdros, cxovrebaSio! sainteresoa,
CvensaviT, weliwadze metxans, afxazebi an osebi rusebisa da Crdilokavkasieli xalxebis erTobliv Semotevas Tu gauZlebdnen? qarTvelebs brZolac SegviZlia da gmirobac gvCvevia, ubralod, xandaxan mxedarTmTavrebi ar gvivarga.
- afxazeTis omis dros ukve
daojaxebuli iyaviT?
- diax! aRar minda, qarTvelebs
is gadaxdeT, rac afxazeTsa da
cxinvalSi gamoviareT. ukan nuRar
mivixedavT; warsuli mxolod imitom davimaxsovroT, rom Secdomebi aRar davuSvaT. Cven jer kidev
1992 wels davuSviT Secdoma, rodesac afxazeTSi samxedro SenaerTebi SeviyvaneT - maSin molaparakebis didi Sansi gavuSviT xelidan. axlac gvaqvs yvelafris Tavidan dawyebis SesaZlebloba. ubralod, Zalian unda movindomoT, mizanmimarTuli strategia SevimuSaoT.
- ras gulisxmobT?
- afxaz da os xalxTan Ria, upirobo molaparakebebi unda daviwyoT, savaWro Tu kulturuli urTierTobebi aRvadginoT.
- aseTi molaparakebebis dasawyebad separatistuli reJimi damoukideblobis aRiarebas iTxovs...
- es yvelaferi saakaSvilis mogonilia. molaparakebebSi piradad
vmonawileobdi da zustad vici,
rom savaWro, ekonomikuri da kulturuli proeqtebis gansaxorcieleblad damoukideblobis aRiarebas aravin iTxovs. gasaTvaliswinebelia isic, rom afxazebsa da osebs
iluziebi gauqraT. ruseTma agvistos omiT veraferi moigo. moskovma
rac unda iwvalos, msoflio afxazeTsa da cxinvalis regions arasdros aRiarebs da kremls aucileb-
partniori axla biZina ivaniSvilia.
- ra argumentebi SegiZliaT daupirispiroT xelisuflebas, romelic ivaniSvils `rusul proeqtad~ miiCnevs?
- xalxi sakmaod brZenia da simarTles tyuilisgan arCevs. xelisuflebisa da misi televiziebis
aRaravis sjera. CemTvis da Cemi
partniorebisTvis sagareo politikuri prioritetebidan yvelaze mniSvnelovani evroatlantikur sivrceSi moxvedraa, Tumca ruseTTanac vapirebT pragmatuli urTierTobis Camoyalibebas. qarTvelma biznesmenma ratom ver unda isargeblos ruseTSi iseTive uflebiT,
rogoriTac rusi sargeblobs Cems
qveyanaSi? SegaxsenebT, saqarTvelos
oqros sabado, Tbilisis wylis momarageba, engurhesi da eleqtrokor-
radgina sakuTari pirovneba, rom
verc akadrebdi, buCqebSi daimaleo
(icinis).
- coloba rogor gTxovaT?
- mamasa da iraklis urTierToba Zalian bunebrivad daiwyo. 17
wlis iyo, roca mamaCemTan movida
da Cemi xeli sTxova. Zalian sasacilo iyo maTi pirveli Sexvedrac.
saxlSi viyaviT, zari daireka da
iraklis vuTxari: irakli, mamaCemi
movida-meTqi. irakli wamodga, welSi gasworda, warmoidgina, rom Semovidoda klasikuri yaidis kaci.
gavxseniT kari da mama Semodis
saxlSi iseTi mTvrali, kedels eyudeba rom ar waiqces, ukan ki Tavisnair mdgomareobaSi myofi oTxi
kaci mohyveba. ar damaviwydeba iraklis saxe. Tavad sxvanairi kacis
gverdiT iyo gazrdili, mamamisi
saocrad eleganturi da TavSeka-
yovelTvis klasikurad gamoiyureba,
arasdros uTqvams CemTvis, rom Cemi
sayure - „blebi“, sasaciloa, radgan
me vfiqrob, rom es blebi CemSi bavSvobis karg asociacias iwvevs.
- politikosis meuRle yurebze
„blebiT“ saqarTvelosTvis Zalian
araordinarulia, rogorc Cans, xSirad arRvevT CarCoebs?
- CarCoebi da standartebi uniWoebisTvis mogonili mgonia. yvela
Tavis mikrosamyaros qmnis, romelSic is absoluturad individualuria. ver vityvi, rom nonkomformisti da revolucioneri var, me,
SeiZleba, yurze briliantis nacvlad bali mikidia, magram, bevrad
ufro CarCoebSi vcxovrob, vidre
bevri konservatori adamiani. me,
piriqiT, mgonia, rom ar vcxovrob
araordinarulad, CemTvis mniSvnelovania sakuTari Tavis aRqma da,
irakli alasanias cxovreba da mizezebi,
ris gamoc prezidents daupirispirda
lad mouwevs evrokavSiris SuamavlobiT dadebuli xelSekrulebis Sesruleba, okupirebuli teritoriebidan jaris gayvana. axla
Cveni umTavresi amocana ekonomikisa
da demokratiuli institutebis
gaZlierebaa; Tu amas SevZlebT, afxazebisa da osebisTvis ufro mimzidveli gavxdebiT da ruseTze
zewolisTvis evropasac met berkets mivcemT.
- opoziciaSi Tqveni gadasvlis
mTavari mizezi ra iyo?
- fundamenturi SeuTanxmebloba afxazeTis konfliqtis mogvarebasTan dakavSirebiT. me da saakaSvili erTmaneTs pirvelad 2005
wlis dekemberSi davupirispirdiT.
mizezi is iyo, rom man afxazebTan
urTierTobebis aRdgenis SesaZleblobebi ar gamoiyena. `imedSi~ samxedro operaciis Catareba ki bolo
wveTi aRmoCnda. Cemi gadawyvetilebis Sesaxeb saakaSvils winaswar
vacnobe. mTxova, gadawyvetileba Semecvala da sanacvlod, sagareo an
Tavdacvis ministris posti SemomTavaza, magram uari vuTxari, masTan
TanamSromlobas veRar SevZlebdi.
- princi puli da riskiani iyaviT, rodesac uSiSroebis ministris moadgilisa da Semdeg, afxazeTis mTavrobis Tavmjdomaris posti gekavaT. Semtevi da kategoriuli iyaviT gaeroSi elCad yofnis
drosac. Zalian STambeWdavi iyo
gaeros uSiSroebis sabWoSi Tqveni
gamosvla, rodesac kremli qarTveli xalxis mospobis mcdelobaSi
daadanaSauleT. axla ratom xarT
aseTi lmobieri da liberali opozicioneri?
- Semtevi mtris mimarT viyavi,
qarTul politikaSi ki mtrebs
ver vxedav. vfiqrob, xelisuflebaSi
gzaabneuli adamianebi arian. Zalian
mwared maxsovs samoqalaqo omi
da minda, qveyanaSi axali politikuri kulturis damkvidrebas Sevuwyo xeli. mixaria, rom bolo
wlis ganmavlobaSi sazogadoebam
transformacia ganicada da quCis
dapirispirebidan arCevnebis reJimSi
gadavediT. imedi gamiCnda, rom bolos da bolos, qarTvelebi xelisuflebas arCevnebis gziT SevcvliT,
miT ufro, rom Cemi politikuri
poraciebi mTlianad, rusi biznesmenebis xelSia, qarTvelebisTvis ki
ruseTis bazari Caketilia, rac usamarTlobaa.
- vidre ivaniSvilTan TanamSromlobas gadawyvetdiT, misi biznesiT
Tu dainteresdiT?
- am kiTxvaze ori pasuxi maqvs:
pirveli - ivaniSvilma qonebis naxevarze meti qarTvel xalxs da
Cvens qveyanaSi ganxorcielebul reformebs moaxmara, `ruseTis proeqti~ rom yofiliyo, putini amis
uflebas ar miscemda; meore - am
kacma, rogorc ki qarTul politikaSi mosvla gadawyvita, ministr
vaSaZisgan gansxvavebiT, ruseTis moqalaqeobaze maSinve uari Tqva. darwmunebuli var, ivaniSvili patriotia da qveynis gadarCena SeuZlia.
Tumca man amaSi mxolod me ki ara,
danarCeni sazogadoebac unda daarwmunos. is Zalian niWieri, progresuli adamiania da albaT, Tqvenc
xedavT, rom rogorc politikosi,
dRiTi dRe izrdeba...
radgan batonma iraklim ojaxsa da misTvis mniSvnelovan sxva
sakiTxebze laparaks Tavi aarida,
mis meuRles davukavSirdi. naTia
fanjikiZem saocrad uSualo, Tavaziani da gulRia adamianis STabeWdileba datova Cemze.
- naTia, meuRles rogor daaxasiaTebT?
- saocrad mSvidi, wynaria, swored misma am Tvisebebma momxibla.
- rogor miiRo guram fanjikiZem siZe, tradiciuli qarTuli
„siZe-simamriani“ iyo maT Soris?
- irakli imdens verasdros svamda, ramdensac - mama, misi upiratesoba unda vaRiaro (icinis). mamaCemi giJdeboda iraklize, SeiZleba,
imitom rom, roca Cven erTmaneTi
gavicaniT, irakli iyo Zalian patara biWi, iseTive dadebiTi aura
hqonda, rogoric dRes aqvs. sasacilo is iyo, rodesac bavSvobaSi
vinme yvavilebs mCuqnida, ise meSinoda Cemi ufrosi Zmis, rom wreebs
vartyamdi saxls da yvavilebi jibeSi CakuWuli momqonda. irakli
iyo erTaderTi, vis mimarTac Cems
Zmasac ki winaaRmdegobis grZnoba
ar gasCenia, Tamamad mimqonda saxlSi
misi morTmeuli yvavilebi. ise wa-
vebuli adamiani iyo da, am dros,
imdenad gansxvavebuli saqcielis
kaci naxa, rom misi reaqcia dResac
maxsovs.
- qali, miT ufro Wkviani, Zalian cvlis qmris cxovrebas. ra roli
migiZRviT meuRlis warmatebebSi,
ra SeqmeniT mis cxovrebaSi?
- ar vici, ramdenad „Sevqmeni“,
Cemi qmari ubralod, xeli arasdros
SemiSlia. rogorc Cans, irakli,
misi garegnuli simSvidis miuxedavad, mainc Tavgadasavlebis moyvaruli adamiania, ar yofila saqarTveloSi rTuli situacia, sadac
irakli movlenebis SuagulSi ar
aRmoCeniliyo, afxazeTi iyo, es Tu
pankisi. arc misi di plomatiuri
kariera yofila idiliuri, romelic afxazeTis mTavrobis TavmjdomareobiT daiwyo, roca irakli
uSualod Sexvda afxazebs. adamians unda misce saSualeba, intensiuri cxovrebiT icxovros, ise, rogorc mas warmoudgenia. warmodgenebi bednierebaze gansxvavdeba. CemTvis bedniereba aris komforti,
megobrebi, Svilebi, wynarad yofna;
iraklisTvis ki - problemebTan
Serkineba. rogorc Cans, esaa misi
cxovrebis gza, am dros ar Rirs
dapirispireba da imis Tqma, mirCevnia,
yovel saRamos Cem gverdiT ijdes
CustebiT da gazeTi ikiTxos, Tumca,
xandaxan es SeiZleba, qals moenatros kidec. Cven arasdros ganvixilavdiT erTmaneTis arCevans, rogorc araswors, aseTi arc araferi gvikeTebia, Cveni idealebi yovelTvis emTxveoda erTmaneTs, ar gvqonda kompromisebi ZiriTad sakiTxebSi: ojaxze, moralze, samSobloze,
cxovrebis gzaze. me siamovnebiT
vuyureb iraklis ganvlil gzas
da is damarcxebulad ar mimaCnia.
damarcxebuli maSin aris adamiani,
roca gadauxvevs Tavis gzas, uRalatebs Tavis Rirsebasa da idealebs. is, rom me da irakli emociurad sxvadasxva kategoriebs mivekuTvnebiT, ufro saintereso mgonia.
arc iraklis dauSlia CemTvis araferi, mas yovelTvis esmoda, me rogori var. iraklis ar gauWirdeba,
gaigos is, rom SeiZleba, me gavicino ufro xmamaRla, vidre sxva qalma. imis miuxedavad, rom irakli
vfiqrob, roca gaCeCili maqvs Tma
- me var, saparikmaxeroSi daxarjuli dro ki cxovrebis gaflangvad
mimaCnia. Tu es revolucionerobad
CaiTvleba, maSin revolucioneri
vyofilvar (icinis).
- Tqveni profesiuli, fsiqologis rCevebi ar sWirdeba xolme
meuRles?
- naklebad vaZlev xolme rCevebs,
ufro imas vcdilob, rom Tavi komfortulad igrZnos, radgan adamiani sakuTar TavTan unda iyos harmoniaSi. dedaCemma naxevar saqarTvelos aswavla germanuli Cem garda,
CemTan minimaluri efeqti hqonda
(icinis). Cemi Svilic asea, meubneba xolme: de, kargi ra, ise, ver damislokinebia, Sen rom fsiqoanalizi
ar „dagvirtyao“. am mxriv Cems
SvilebTan ufro gamomdis Cemi ideebis frqveva, iraklis naklebad vawuxeb.
- qorwili gqondaT?
- ara, radgan swored im dros
daiwyo Tbilisis omi. mamam da mamamTilma gadawyvites, rom aseT
situaciaSi qorwilis gadaxda sircxvili iqneboda. vifiqreT, erTi
wlis Semdeg gadavixdidiT, magram
afxazeTis omi daiwyo da iraklic
iq wavida; mere mamamTili gardaicvala, 4 wlis Semdeg mamaCemic
mihyva... 15 wlisTavis aRniSvna gvindoda, magram esec ver movaxerxeT
da amasobaSi davberdiT kidec. axla gvinda, megobrebis viwro wreSi
20 wlisTavi mainc aRvniSnoT. ise,
Zalian mindoda qorwili, TeTri
kabis Cacma, magram... Cafiqrebuli
maqvs, rom 50 wlis Semdeg, rodesac me da irakli Zalian moxucebi viqnebiT, TeTri kaba Cavicva da
qorwili gadavixado.
- irakli rogori meuRlea?
- Zalian romantikulia, Cemze
metadac ki...
- omma ar Secvala?
- Cemi mamamTilis sikvdili ojaxisTvis didi tragedia iyo. iraklim mama uxmod iglova, mere ki
misi saxelis xsenebac Sewyvita.
es Cumi glova, romelic 4 weliwads gagrZelda, Zneli sayurebeli
iyo. adamianebs didi tkivili amunjebs da ase daemarTa iraklisac...
afxazeTSi mamasTan erTad iyo. ro-
desac gairkva, rom omis bedi gadawyvetili gaxldaT da soxums yvela
tovebda, mamam uTxra, - Sen wadi, me
aq vrCebio; es maTi bolo Sexvedra iyo. JiulisTan erTad, maSin
afxazeTSi 47 saukeTeso qarTveli
vaJkaci darCa da isini erT dRes
daxvrites, saerTo saflavSi Cayares; mxolod Jiuli Sartavas gvami
gamougzavnes ojaxs. irakli Tavad
wavida afxazeTSi, mamis gvamis Camosatanad. oTxi weli awvales anu
ramdenjerac Cavida, imdenjer sxvisi
gvami gamoatanes. is Camodioda da
sxvis ojaxebs axarebda... diax, am
ambis mTeli tragedia is iyo, rom
adamianebs ojaxis wevris gvamis
naxva uxarodaT. xom warmogidgeniaT, iraklis ra aqvs gadatanili?
miuxedavad amisa, erTxelac ar uTqvams, rom cudad iyo, TanagrZnoba
ar uTxovia. imdenad TavSekavebulia,
imdenad ar amJRavnebs emociebs, rom
gamikvirda, rodesac politikaSi
wasvla gadawyvita. vfiqrobdi, netav, irakli Tavisi sityvaZunwobiT fons rogor unda gavides im
qveyanaSi, sadac politikosisTvis
mosaxleobasTan urTierTobis ZiriTadi saSualeba emociebis frqvevaa-meTqi?!
- irakli TqvenTan urTierTobaSic jiutia?
- ki, misi xasiaTis es Strixi
sworad dagiWeriaT. imdenad mSvidia da arasdros gewinaaRmdegeba,
sityvierad arafers gimtkicebs, rom
Tu kargad ar icnob, ggonia, gavlenis qveS advilad moaqcev. magram
merwmuneT, es SeuZlebelia! sajarod
pirvelad vambob: iraklis katisebrTa cxovelis Tvisebebi aqvs. saxlSi ZaRli Tu gyavT, gecodinebaT,
rom is Senamde siyvarulis dasamtkicebladac qSeniT modis, kata
ki ise dadis, CamiCumsac ver igeb,
Tanac - Zalian daumorCilebelia.
hoda, iraklic asea. misTvis bevrjer
miTqvams, - Seni siCume da siwynare
nervebs miSlis-meTqi. xandaxan Zalian minda, Semedaos, SemekamaTos,
magram...
- SvilebTan damokidebulebaSi
rogoria?
- maTTanac Zalian mSvidi da
konkretulia. Cveni vaJi 19 wlisaa,
gogona - 15-is. mamis ar eSiniaT,
ubralod, Zalian uyvarT, pativs
scemen da cdiloben, iseTi araferi gaakeTon, rac mas guls atkens.
irakli ar hgavs im mSoblebs, romlebic Svilebs jer eCxubebian da
mere nanoben. maTTan urTierTobas
zedmeti energiis xarjvisa da nervebis moSlis gareSe agvarebs.
- wonasworobas arasdros kargavs?
- miuxedavad imisa, rom Zalian
rTuli cxovreba gamoiara, wonasworobidan gamosuli mxolod erTxel, agvistos omis Semdeg vnaxe.
sxvaTa Soris, ar gamkvirvebia da
iciT, ratom? - afxazeTis problema
misi cxovrebis Tema iyo da aris.
omis Semdeg irakli samxedro saqmis Sesaswavlad amerikaSi wavida.
maSin darwmunebuli iyo, rom afxazeTis dasabruneblad brZola dasWirdeboda. is marTla kargi mebrZolia. albaT, Tqvenc gaxsovT mis
mier pankisSi Catarebuli specoperacia, magram droTa ganamavlobaSi mixvda, rom afxazeTs omiT ver
daibrunebda da brZolis sxva meTodi airCia. guram odiSariam `qarTuli ocnebis~ prezentaciaze linkolnis sityvebi gaixsena `me mters
vanadgureb, maT megobrebad vaqcev~.
marTlac mtrobis damarcxeba mxolod mtrobis gaqrobiTaa SesaZlebeli. es sulac ar aris utopia.
siyvaruli mtrobaze bevrad Zlieria. rodesac irakli afxazeTis
mTavrobis Tavmjdomared daniSnes,
adga da pirdapir soxumSi Cavida.
omis Semdeg is pirveli oficialuri piri iyo, vinc iq Casvla gabeda. amas mohyva afxazebsa da qarTvelebs Soris urTierTobis gamosworeba, Sambas TbilisSi Camosvla
da Sardenze seirnoba. mokled, iraklis konfliqtebis mSvidobianad
mogvarebis imedi gauCnda, magram
agvistos omma yvelaferi Tavdayira daayena. is mTeli 17 wlis ganmavlobaSi xan omis molodiniT,
xan mSvidobiani molaparakebiT
cdilobda qveynis teritoriuli
erTianobis aRdgenas, 2008 wlis
agvistoSi ki mixvda, rom yvelaferi wyalSi Caeyara da am realobam
gaamwara. gaeroSi sityviT gamosvlisas ruseTs amitomac `daesxa
Tavs~.
- politikur sakiTxebs TqvenTan
ganixilavs xolme?
- ara. isedac sul politikaze
uwevs laparaki da vcdilob, amaze
saxlSi mainc ar ifiqros.
- gantvirTvis ra saSualebebs
mimarTavs?
- yoveldRe, 2 saaTis ganmavlobaSi varjiSobs, Tu dro aqvs, samxedro literaturas kiTxulobs.
es sfero dRemde ainteresebs.
- profesiiT fsiqologi xarT.
rogor ggoniaT, iraklis lideris
Tvisebebi aqvs?
- amis Tqma miWirs, radgan Cemi
qmaria. ise ki, garwmunebT, liderisTvis sulac ar aris aucilebeli,
saqmis gakeTebas mbrZanebluri toniT iTxovdes. me Tu mkiTxavT, es
miuRebelic kia, radgan aseTi damokidebulebis gamo zogierTi xelqveiTi iTrguneba. arian liderebi,
romlebic saqmes yvirilisa da piaris gareSe akeTeben.
- Tqveni meuRle warmatebuli
da simpaTiuri mamakacia. ar eWvianobT?
- ara. sul SiSiT xom ver vicxovreb? ukve 20 welia, erTad varT,
Zalian bevri ram gadavitaneT da
Tu es yvelaferi myife, dasangrevia, me mainc verafers Sevcvli.
xaTuna baxturiZe
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
5
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
mariam lorTqifaniZe - istorikosi, saqarTvelos mecnierebaTa akademiis akademikosi, profesori. gamoqveynebuli aqvs asze meti samecniero naSromi, maT Soris aTi wigni (monografiebi, damxmare saxelmZRvaneloebi, saSualo skolis VIII klasis istoriis saxelmZRvanelo). rusulad Targmna qarTuli
saistorio mwerlobis Zeglebi - `matiane qarTlisa~, sumbat daviTis Zis `cxovreba da uwyeba bagrationTa~. 1997 wels dajildovda Rirsebis ordeniT. amerikis biografiulma institutma (ABI)
mianiWa `meore aTaswleulis Rirsebis medali 2000~.
Rvawlmosili profesori ivane javaxiSvilTan pirvel Sexvedras ixsenebs, yveba, rogor iwereboda
sabWoTa periodSi saqarTvelos istoria da im siZneleebzec saubrobs, romelsac qarTveli istorikosebi awydebodnen.
namdvili
ambebi
marika
lorTqifaniZisgan
provokacia javaxiSvilis leqciaze
universitetSi 1939 wlis pirvel seqtembers mivedi. istoriis
fakultetze am wels pirvelad
gamocxadda miReba calke xelovnebis istoriis specialobiT. Cabareba uaxloes megobrebTan, givi kiRuraZesTan (is evropis istoriis
kaTedris gamge iyo wlebis ganmavlobaSi), oTar jafariZesa (Cveni
erT-erTi yvelaze cnobili arqeologi) da kidev sam megobarTan
erTad gadavwyvite.
ojaxSi yvelas gagonili gvqonda
ivane javaxiSvilis saxeli. leqciebis cxrilSi misi gvaris Zebna
pirvel seqtembersve daviwyeT, magram
ver vipoveT. maSin ivane javaxiSvili istoriis fakultetze leqciebis kiTxvas mesame kursidan, specialur jgufebSi iwyebda. Semdeg
gamovarkvieT, rom qarTuli samarTlis istoriis kurss kiTxulobda
iuristebTan da movindomeT mis
leqciebze daswreba. nebarTvac miviReT.
SemobrZandeboda batoni ivane didi Savi portfeliT xelSi, amoiRebda baraTebs, romelzec wyaroebidan citatebi hqonda amoRebuli
da Semdeg daiwyebda leqciis kiTxvas. jer Camoayalibebda debulebas, Semdeg waikiTxavda baraTebze
amonawerebs bagratis, vaxtangisa
da sxvaTa samarTlidan. an piriqiT,
jer waikiTxavda amonawerebs Zeglebidan da Semdeg Camoayalibebda debulebas.
samarTlis istoriaSi Cven araviTari momzadeba ar gvqonia da zogi
ramis gageba gviWirda, magram leqciebi imdenad saintereso iyo, rom
gatrunuli vusmendiT. leqciis
bolos yovelTvis moitovebda ramdenime wuTs SekiTxvebis werilobiT misaRebad. iuridiuli fakultetis studentebi saintereso SekiTxvebs ugzavnidnen. batoni ivanec
pasuxobda da dialogi Sesvenebazec grZeldeboda.
erT mSvenier dResac mouvida
SekiTxva. axlac vxedav im furcels... batoni ivane kiTxulobs
xmamaRla: stalinuri moZRvrebis
Tanaxmad, qarTvelebi erad mecxramete saukunis meore naxevarSi Camoyalibdnen, Tqven ki saidan iwyebT
mis istorias?
warmogidgeniaT, samariseburi siCume auditoriaSi! batonma ivanem
es furceli wvril-wvrilad daxia,
samelnis CasadebSi Cayara, akrifa
Tavisi baraTebi, Caawyo portfelSi
da uxmod gavida.
avtexeT CurCuli, ra moxda, rogor moxda. me vkapasobdi imaze,
Tu ratom ar gasca pasuxi. biWebi
kategoriulad mimtkicebdnen, rom
yvelaze marTebuli gadawyvetileba
miiRo. mxolod gvian, wlebis Semdeg
mivxvdi, rom es marTlac yvelaze
marTebuli pasuxi iyo.
ra unda epasuxa, stalinis kritikas xom ar daiwyebda. ara, 39 welia, xalxo!
am leqciis Semdeg ar gvSordeboda fiqri - gaagdeben universitetidan? magram ivane javaxiSvili 1930 da 1936 wlebis Semdeg,
srulad reabilitirebuli iyo da
Tan metad maRal doneze. uzenaesi
sabWos, misi prezidiumis wevri da
sabWoTa kavSiris mecnierebaTa akademiis akademikosi gaxldaT.
simarTle giTxraT, dRemde ver
amixsnia, misdami sabWoTa xelisuflebis aseTi Semobruneba ram ganapiroba. ojaxSi ki momismenia azri,
iyo aseTi, aleqsandre svaniZe. stalinis pirveli meuRlis Zma. metad
ganaTlebuli adamiani, maRali donis istorikosi, romelic am dros
kremlSi stalinTan cxovrobda.
ambobdnen, rom ivane javaxiSvilis
mdgomareobis SecvlaSi swored
svaniZem Seasrula mniSvnelovani
roli.
amis Semdeg Cven ivane javaxiSvils aRar SevxvedrivarT, radgan
maleve gardaicvala.
saqarTvelos ceka da
qarTul-somxuri dava
mcxeTis jvris garSemo
Tanamedrove qarTuli istoriuli mecnierebis saTaveebTan uSualod ivane javaxiSvilis mowafeebi idgnen. maT Soris simon janaSia, niko berZeniSvili da levan
musxeliSvili. samwuxarod, levan
musxeliSvili adre gardaicvala.
maSin Zalian Wirda istoriaSi
da sakuTriv saqarTvelos istoriaSi muSaoba. Tumca ivane javaxiSvilis skolam moaxerxa, rom umZimesi komunisturi zewolis pirobebSic, qarTvel mecnierTa naSromebSi, Zveli da Sua saukuneebis saqarTvelos istoriis gayalbeba ar
momxdara.
imis miuxedavad, rom Tavis droze stalinis, Semdeg ki marqsis, engelsisa da leninis Sromebi yvelgan iyo miTiTebuli, es miTiTebebi
faqtobrivad iyo garniri naSromis
gasasvlelad. es didi damsaxurebaa TviT ivane javaxiSvilisa da
misi mowafeebisa, romelTac es Seqmnes. rTuli iyo muSaoba, magram
imdenad iyvnen momzadebuli, rom
SesaniSnavad icodnen, ra mieweraT
sqolioSi da rac mTavaria, SesaniSnavad icodnen saqarTvelos istoriis is wyaroebi, romelic im
periodisTvis arsebobda.
Semdeg Tavadac momixda am procesebSi CarTva. rom giTxraT, Zalian
rTuli iyo-meTqi, ar viqnebi marTali. magram rTuli namdvilad iyo.
rame debulebas rom davamuSavebdiT,
mere veZebdiT Sesaferis monakveTebs
sqolioSi misaTiTeblad.
rTuli iyo Cvens mezoblebTan,
gansakuTrebiT, somxebTan urTierToba. maxsovs, damiZaxa giorgi wereTelma (maSin istoriisa da eTnografiis institutSi vmuSaobdi, giorgi wereTeli ki mecnierebaTa
akademiis vice-prezidenti iyo). mivedi, xelSi uWiravs wigni da meubneba, es somxeTis mecnierebaTa akademiis sazogadoebriv mecnierebaTa
ganyofilebis Jurnalia, waiRebT
axla am Jurnals, aq aris paruir
muradianis statia, romelSic saubaria, rom mcxeTis jvari somxebis aSenebulia da aT dReSi Tqveni,
istorikosis poziciidan dawerT,
risi dawerac SegiZliaT, dawerT
rusulad, oRond aravin unda icodes, rom Tqven amas werT da me momitanTo.
vaTene, vaRame, davwere da mivutane baton giorgis. dabrZandiTo,
miTxra da kiTxva daiwyo. vnerviulob, magram arafers meubneba. waikiTxa, aiRo telefoni, daureka giorgi CubinaSvils da eubneba: giorgi nikalaeviC, marikas statia wavikiTxe, vfiqrob, dabeWdva SeiZleba
da axla is Tavad mogitanT am
statias da Tqvens verdiqts davelodebi.
erTi mxriv, SvebiT amovisunTqe,
Tumca ufro metad avReldi, radgan
magzavnis giorgi CubinaSvilTan, romelsac ori tomi aqvs dawerili
jvris monasterze.
manac erTaderTi is miTxra, dajeqio da kiTxva daiwyo.
araviTari reaqcia, guli miskdeba,
isev saSinlad vnerviulob. daasrula kiTxva, aiRo telefoni da
urekavs giorgi wereTels: giorgi
vasileviC, wavikiTxe marikas statia
da SeiZleba, rom daibeWdos.
ici, ra damemarTa? davavle xeli
Cems statias da arc davmSvidobebivar, ise wavedi wereTelTan. giorgi wereTelma statia daitova da
miTxra, am Temaze aravisTan arafers
ityvio.
gamoxda xani da mirekavs SoTa
Sengelia, mecnierebaTa akademiis gamomcemlobis direqtori da didi
patrioti. damibara, momca koreqtura Cemi statiis, miTxra, Cems oTaxSi
Cagketav, vidre koreqturas daasruleb da aravin unda icodes statiis Sesaxebo.
informaciam mainc gaJona da
saTanado organoebs Seatyobines.
am ambis gagrZeleba mogvianebiT
isev giorgi wereTlisgan Sevityve.
Cems statiasTan erTad am nomerSi ibeWdeboda ilia abulaZis statia mcxeTis jvris warwerasTan
dakavSirebiT, romelsac eyrdnoboda
muradiani. centraluri komitetis
mdivani ideologiur dargSi imJamad devi sturua iyo. gamoiZaxa
giorgi wereTeli da ukve awyobili Jurnalidan Cemi da abulaZis
statiis amoReba mosTxova. giorgi
wereTels uTqvams, rom man Tavad
daukveTa ilia abulaZes es statia
da ver amoiRebda. miT umetes, rom
abulaZe statiis gamoqveynebamde
gardaicvala. maSin sturuas uTxovia, abulaZis statia datoveT
da lorTqifaniZis amoiReTo. giorgi wereTels ganumartavs, rom es
ori statia avsebda erTmaneTs.
giorgi wereTelma sakuTari poziciis gatana SeZlo, Tumca amis
gamo misTvis didi madloba ar
uTqvamT.
imave wels gaxldiT parizSi
da vnaxe gamocema `reviu de armenoloJi~ sadac muradianis igive
statia frangul enaze gamoqveynda.
rac Seexeba saqarTvelos XIXXX saukunis istorias, es ar iyo
istoria, es iyo politika da morCa. marTalia, im periodis specialistebi cdilobdnen, simarTlec
eTqvaT, magram kidev vimeoreb, es
iyo politika!
rogor cdilobda
kremli saqarTvelos
rusifikacias
1970-iani wlebis Sua xanebia.
sabWoTa kavSirSi, umaRlesi ganaTlebis erovnul enaze miReba mxolod Tbilisisa da erevnis universitetebSia SesaZlebeli. erovnuli
istoriis kaTedrebic ki iSviaTobas warmoadgens. sxvadasxva Sekrebisas, magaliTad kievis universitetis TanamSromlebi ar ijereben,
rom leqciebi qarTulad ikiTxeba.
gazafxulis piria da momavali
wlis saleqcio kurssa da gegmebs
vadgenT. universitetis reqtori
gaxlavT daviT CxikviSvili. modis CemTan universitetis saswavlo
nawilis gamge marika pirveli da
meubneba, reqtorma SemogiTvala gaiTvaliswino, rom momaval wels,
erTi-ori sagani rusulad waikiTxoo. uecrad ver mivxvdi, ras gulisxmobda da vupasuxe, rom Cven
rusul filologiurze, Jurnalistikis rusul ganyofilebaze isedac
rusulad vkiTxulobdiT saqarTvelos istorias. man mi pasuxa, rom
es Txovna ara rusul, aramed qarTul fakultetebs Seexeboda.
maSinve mivxvdi, raSic iyo saqme
da vupasuxe, rom Tavad davelaparakebodi reqtors. marikam ki miTxra, reqtorma gamafrTxila, CemTan
aravin movideso.
mainc Cavedi daviT CxikviSvilTan. kargi urTierToba mqonda masTan, erTi Taobisani viyaviT. vekiTxebi, daTiko, ra moigone es-meTqi.
nomris
stumari
mi pasuxa, me ki ar movigone, werilobiTi brZaneba miviRe da es unda
gavakeToTo da brZanebis Zebna ujraSi daiwyo.
mec SesaniSnavad vici da manac,
rom aseT brZanebebs werilobiT
moskovi ki ara, Cveni centraluri
komitetic ar iZleva. vuTxari,
tyuilad nu eZeb brZanebas, rac
ginda qeni, is brZaneba romc arsebobdes, vidre me kaTedris gamge
viqnebi, amas ar davuSveb-meTqi.
daiwyo yvirili da magidaze
muStebis braxuni. gamikvirda, ar
gvqonda aseTi urTierToba. mec
veRar Sevikave Tavi, xmas avuwie
da mec davabraxune muSti magidaze. misi kabinetidan rom gamovdiodi, miTxra, Senc gagagdeben aqedan
da meco.
roca misaRebSi gamovedi, maSin
mivxvdi, ratom ayvirda. misaRebSi
ijda kaci, romelsac unda gaegona,
ra xdeba da mietana ambavi iq, sadac
jer ars.
universiteti fexze dadga. leqciebis rusulad wakiTxvaze givi
Jordaniam uari ganacxada. uari
ganacxada aseve ekonomikis istoriis kaTedris gamge vasil CantlaZem,
aRmosavleTmcodneobis fakultetis dekanma gogi fuTuriZem.
universitetis iuridiuli fakultetis dekanis moadgile, profesori mzia lekveiSvili maSin sul
axalgazrda iyo. meore korpusis
foieSi aqcia moawyo. Cven axla
aqcia arafrad migvaCnia, magram maSin
sityva aqciis Tqmis ki ara, gagonebisa gveSinoda.
fexze dadga studentoba. mosinjes niadagi am cvlilebebis gasatareblad, magram veRar gaatares.
naxes, rom am gziT araferi gamovidoda.
meore etapi iyo am brZolisa,
rodesac axal konstituciaze daiwyo muSaoba. Cvens konstituciaSi maSin ewera, rom qarTuli ena
aris saxelmwifo ena. erT mSvenier dRes, gamodis televiziiT eduard SevardnaZe da ambobs, rom unda
vimuSaoT konstituciis axal proeqtze, zogierTi ram icvleba da
maT Soris es muxli unda iyos
amoRebulio.
Tqvens mters, imisTana ambavi atyda. mTeli universiteti fexze
dadga da universitetidan wavida
impulsebi sazogadoebaSi. ra moxda
Semdeg, yvelas kargad moexseneba.
Cemi kabineti daviT CxikviSvilis
kabinetis Tavze iyo. 12 aprils
mirekavs da mis kabinetSi Casvlas
mTxovs. ar minda Casvla. Tanac
universiteti savsea studentebiT.
miTxra, moindome Camosvla da gamogatarebeno. Cavedi da meubneba, me
da Sen unda gavideT bavSvebTan da
davelaparakoTo. vkiTxe, ra vuTxraT-meTqi. mi pasuxa, movifiqroTo.
gavediT. xelebi CavWideT erTmaneTs da... orives gvikankalebs xelebi. gveSinia, xalxo! orivem viciT,
saqme martivad ar aris.
- Svilebo! - mimarTa man studentebs, - Tqven ar iciT, visTan
gaqvT saqme. me da Tqvenma profesorma, mariam lorTqifaniZem ki
viciT. dafiqrdiT da frTxilad
moiqeciT. me maqvs informacia, rom
yvela quCaze, romelic rusTavelis
prospeqtze Camodis, samxedro teqnika ukve ganalages. anu funqcioneri, universitetis reqtori eubneba, rom frTxilad moiqcnen. Cven
gvaqvs 1956 wlis gamocdileba.
Cemi jeria, studentebs rame mec
unda vuTxra, magram ra. vuTxra
wadiT da rame rom moxdes, rogor
unda vicxovro mere. imas ki, rom
ar wavidnen, ver vetyvi. vici, rom
TiToeuls jibeSi udevs pasporti
an studentis mowmoba. yvelam icis,
raze midis. es ar aris maTi spontanuri gadawyvetileba, aramed Segnebuli arCevani. ician, rom es nabiji SesaZloa sicocxlis fasad
daujdeT.
amas winaT, erT rusul gadacemaSi mkiTxes, ratom moxda, rom
70-ian wlebSi mxolod saqarTvelom aRimaRla xma qarTuli enis,
rogorc saxelmwifo enis SesanarCuneblado. mxolod am kiTxvis
Semdeg davfiqrdi seriozulad am
kiTxvaze da albaT imitom, rom
Cven gamudmebiT vibrZodiT sakuTari meobis dasacavad da qarTulma
enam am brZolaSi gansakuTrebuli
roli Seasrula.
nino jafariZe
gadadgeba
Tu ara?
29 dekembers telekompania
„maestros“ gadacemaSi „pirdapiri saubari“ vasil maRlaferiZem gaakeTa prognozi, romelic
namdvilad imsaxurebs yuradRebas: gansakuTrebuli politikuri
viTarebidan gamomdinare, mixeil
saakaSvili SeiZleba prezidentis
postidan gadadges da erTiani
nacionaluri moZraobis saparlamento sias Caudges saTaveSi.
es prognozi - imis miuxedavad, asruldeba Tu ara - ukve TavisTavad iwvevs biZgs isedac mowyvlad politikur garemoSi. imitom, rom prezidentis gadadgomis
SesaZlebloba orgvar gancdas
aCens nacionaluri moZraobis mxardamWerebSi: imeds da SiSs. SesaZloa, gadadgomis plus-minusebis
balansis dadgena aris kidec axla
mixeil saakaSvilis mTavari amocana.
sityvas aRar gavagrZeleb
imis Sesaxeb, rom, 2010 wlis sakonstitucio reformis Semdeg,
saparlamento arCevnebSi gamarjvebas gadamwyveti roli eniWeba qveynis marTvaSi. ase rom, Zalauflebis SesanarCuneblad mixeil saakaSvils swored saparlamento arCevnebis mogeba sWirdeba. 2013 wlidan qveyanaSi Zalauflebis sami centri iqneba: prezidenti, premier-ministri da parlamentis Tavmjdomare. saakaSvili prezidenti veRar gaxdeba,
xolo danarCeni oris vinaobas
saparlamento umravlesoba wyvets. hoda, Tuki sagareo saqmeTa
ministri vaSaZe sworad iyo informirebuli, roca ucxour medias ganucxada, saakaSvili premier-ministri ar gaxdebao, am gancxadebiT man, faqtobrivad, daadastura, rom prezidentis gvari
saparlamento siaSi Caiwereba
(parlamentis TavmjdomareobisTvis aucilebelia parlamentis
wevroba). kanonmdeblobis Tanaxmad, Tu prezidenti saparlamento
sias Caudgeba saTaveSi, ceskosTvis am siis wardgenidan ori
dRis vadaSi unda gadadges (saarCevno kodeqsis 94-e muxli).
ganvixiloT orive versia ra aris mosalodneli prezidentis gadadgomis an argadadgomis
SemTxvevaSi?
erTi SexedviTac cxadia, rom
mixeil saakaSvilis gadadgoma
mas, pirvel rigSi, fsiqologiur
upiratesobas mianiWebs uklebliv
yvela oponentis winaSe. gadadgoma iqneba mauwyebeli, rom saakaSvils riskis ar eSinia, rom igi
sakuTar Tavs endoba da gamarjvebisTvis bolomde ibrZvis. mTeli
qveyana (da ara mxolod) dainaxavs, rom prezidenti Tavis gundSi da politikur elitaSi
pirvelobas ar Tmobs, kvlav Zvelebur formaSia da xmebi misi qarizmis daberebis Sesaxeb gadaWarbebulia. saparlamento siis
pirvel nomrad mixeil saakaSvilis gvaris Cawera sias maqsimalurad myars da mimzidvels gaxdis. am nabijiT xelisuflebis
momxreebs - uaxloesi garemocviT dawyebuli, rigiTi amomrCevliT damTavrebuli - mixeil saakaSvili piradi magaliTiT damuxtavs brZolisTvis. aRmasrulebeli vertikalis Sua da zeda
rgolis muSakebis motivaciis
gazrdisTvisac ar arsebobs ufro
efeqturi nabiji, vidre mixeil
saakaSvilis gvaris Cawera siis
pirvel nomrad. piradad CemTvis
aSkaraa, rom prezidentis postidan gadadgoma aris maqsimumi,
risi gakeTebac mixeil saakaSvils SeuZlia arCevnebis mosagebad.
magram, meore mxriv, gadadgoma udidesi safrTxis Semcvelia
piradad prezidentisTvis. daviwyoT imiT, rom qveynis pirveli
piri daviT baqraZe xdeba. Tuki
mixeil saakaSvili srulad ar
endoba parlamentis Tavmjdomares da im saxelisuflo gunds,
romelsac baqraZe warmoadgens,
gadadgomaze fiqric ki gamoricxulia. radgan sakmarisia, vinmes
moeCvenos, rom berketebs Camocilebuli yofili prezidenti sakmarisad dasustebulia, - saakaSvils sakuTar gundSi problemebi
arCevnebis dRis dadgomamde bevrad ufro adre Seeqmneba.
kidev ufro seriozulia safrTxe nacionaluri moZraobis mier arCevnebis wagebis SemTxvevaSi. gaviTvaliswinoT, rom amjerad moqalaqe saakaSvils gacilebiT Zlieri da gulwrfeli
oponenti eyoleba, vidre 2008
wlis saprezidento arCevnebSi
hyavda. TiToeul amomrCevels, maT
Soris, gadawyvetilebis mimReb
pirebs, amjerad imdenad realuri
arCevani eqnebaT gasakeTebeli, rom
mis Sinaarss winaswar veravin
amoicnobs. xolo Tu saparlamento umravlesobas ivaniSvilis
koalicia moi povebs (Tundac,
50%+1 xmiT), saakaSvili gaxdeba parlamentis rigiTi wevri,
romelsac, SesaZloa, garkveuli
periodis Semdeg imunitetic ki
mouxsnan. cxadia, gadawyvetilebis miRebisas prezidenti, pirvel
rigSi, yvelaze uares versiebs
gaiTvaliswinebs. ase rom, saTqmelad advilia, magram, sinamdvileSi,
gadadgoma politikuri sikvdilis tolfasi Secdoma SeiZleba aRmoCndes.
ras unda velodeT im SemTxvevaSi, Tu prezidenti ar gadadgeba?
cxadze cxadia, rom biZina
ivaniSvilis koaliciis saarCevno
gzavnili iqneba mokle da mkafio:
arCevnebis mogebis SemTxvevaSi,
ivaniSvili gaxdeba qveynis pirveli piri - premier-ministri. xolo nacionaluri moZraobis gzavnili iqneba vrceli da bundovani:
Cven gTavazobT arcTu mimzidvel
sias imisTvis, rom SevinarCunoT
Zalaufleba da erTi wlis Semdeg
qveynis pirvel pirad, anu premier-ministrad, davniSnoT vinme Cveniani, vTqvaT, giga bokeria, an gigi
ugulava, an vano merabiSvili an,
SesaZloa, Tavad mixeil saakaSvilic ki.
aqve vityvi: sruliad araadekvaturad mimaCnia saubari imis
Sesaxeb, rom nacionaluri moZraobis siis pirveli nomeri, SesaZloa, paata burWulaZe gaxdes.
ar mgonia, an Tavad paata burWulaZisTvis da an nebismieri amomrCevlisTvis saintereso aRmoCndes am metad pativsacemi adamianis mxedarTmTavroba sxvis omSi.
„SemovliTi“ gzavnili amJamindeli prezidentis SesaZlo
gapremierebis Sesaxeb ki mxolod
im SemTxvevaSi „imuSavebs“, Tu
mixeil saakaSvilis piradi reitingi iqneba Zveleburad maRali,
xolo misi politikuri figura
- ualternativo - maT Soris,
nacionaluri moZraobis rigebSi.
dReisaTvis, mixeil saakaSvilis
qceva da ritorika metismetad
CamorCeba saprezidento standarts, rasac, pirvel rigSi, misi
uaxloesi garemocva xedavs. amitom, Sida saxelisuflo gundSi
konkurencia izrdeba da, sagangebo nabijebis gadaudgmelad, mixeil saakaSvils gauWirdeba Tundac Tavisi xuTkaciani gundis
darwmuneba, rom mas sakmarisi
resursi darCa qveynis pirveli
piris funqciis Sesasruleblad.
Tu SevajamebT, gamova, rom mixeil saakaSvilis problema misi
Sinagani resursis mimarT undoblobaa - rogorc axlo garemocvis, aseve mosaxleobis mxridan.
man sakuTar Tavs da yvela danarCens unda daumtkicos, rom politikur sivrceSi jer kidev yvelaze Zlieri figuraa, romelsac
SeuZlia namdvili brZola da
namdvili gamarjveba. misi mogzauroba saqarTvelos qalaqebSi,
xalxTan Sexvedra, sxvadasxva
„obieqtis“ gaxsna, bavSvebis SeZaxilebi, satelevizio eTerebi, zRapruli ideebi da axali wlis
originaluri milocva: „momaval
wels soxumSi!“ - TiTqmis aRarafers niSnavs, radgan Tavidan bolomde yalbia. brZola ki mixeil saakaSvils namdvilze namdvili elis. am brZolas verc policia moigebs, verc media, verc sasamarTlo da verc saarCevno komisia, radgan am segmentebidan
TiToeuli moWoWmane mdgomareobaSia: „vaiTu, ivaniSvilma gaimarjvos?“ „vaiTu, bokeria an merabiSvili prezidentis zurgs ukan
sxva TamaSis monawileebi arian?“
„vaiTu, nacionalurma moZraobam
moqalaqeTa kavSiris bedi gaiziaros?“
erTaderTi, visac ar aqvs WoWmanis ufleba, vinc sakuTar Tavsac
da sxvebsac simtkicis magaliTi
unda aCvenos, mixeil saakaSvilia.
amitom, brZolas moigebs an
waagebs piradad mixeil saakaSvili. dRevandeli misi aqtiuroba
cruaqtiurobaa da wasagebad aris
ganwiruli. amas bolo xans daSvebuli mZime Secdomebic adasturebs. saakaSvilma realurad
Zlieri nabijebiT unda gaicocxlos qarizma - Tuki Zala Seswevs.
gamodis, argadadgoma naklebi
safrTxis Semcvelia, magram gamarjvebis Sanss TiTqmis ar tovebs;
gadadgoma ki risks zrdis, magram,
amavdroulad, mogebis realur
Sanss aCens.
gadadgeba Tu ara mixel saakaSvili? To be, or not to be?
1995 wlidan vadevneb Tvals
mixeil saakaSvilis karieras da,
vasil maRlaferiZis msgavsad, mec
dabejiTebiT mgonia, rom gadadgeba.
ia anTaZe
6
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
`iyo da ara iyo ra! iyo erTi
princi. man Tavisi satrfo princesasTvis SesaniSnavi sunamo Seazava da amis Semdeg isini bednierad
cxovrobdnen... es sityvebi zRapariviT JRers, magram zRapari sulac
ar gaxlavT. esaa namdvili ambavi
princ maCablisa da didi parfiumeriuli sazogadoebisa, romelic
man daaarsa aq, SeerTebul StatebSi 1920-iani wlebis dasawyisSi~,
- ase iwyeboda statia erT-erT
amerikul qalTa JurnalSi.
Semdeg Jurnali mkiTxvels acnobda princis warmomavlobas. is
`iyo ufrosi vaJi erTi keTili
da warCinebuli ojaxisa saqarTveloSi, kavkasiis maRal mTebSi. vinaidan es saTavado saxli iyo mdidari da hqonda didi adgil-mamuli,
princi giorgi ganaTlebis misaRebad berlinis samefo akademiaSi
gagzavnes, raTa samTamadno saqme
Seeswavla... studentobis dros
erT-erTi misi TavSesaqcevi hobi
sunamoebis Sezaveba gaxldaT. am
gasarTobma ki mas didi simdidre
SesZina~.
vin iyo es zRapruli princi
da ra sunamoebi Seazava, romelmac
mas didi qoneba moutana?
qarTvel mandilosnebs qarTul
bazarze albaT unaxavT parfiumeriuli nawarmi, warweriT Prince
Matchabelli, internetmaRaziebsa da
katalogebSi ki Tvals mogtacebT
ulamazesi jvriani flakonebi. bevrisTvis ucnobia, rom am firmis
fuZemdebeli Seqspiris mTargmnel
ivane maCablis ufrosi Zmis, vasilis vaJi giorgi maCabelia.
giorgi 1885 wels daibada. Tbilisis saTavadaznauro gimnaziis
damTavrebis Semdeg berlins gaemgzavra. samTo akademia daasrula
da msoflios garSemo gaeSura samogzaurod. SvedeTSi gaicno gastrolebze myofi italieli msaxiobi,
mSvenieri norina jili (maria karmi), romelsac didi warmateba moutana madonas rolma maqs reinoldsis religiur piesaSi `saswauli~. giorgim norinas siyvaruli
imiT daumtkica, rom umcires droSi Seiswavla italiuri da male
italielTa siZec gaxda, Tumca sicocxlis bolomde Tavgadaklul
nacionalistad darCa. grigol robaqiZes masze uTqvams: `giorgi aTas
sabanSi rom Caaxvio da sadme damalo, vinc iq miva, maSinve Seityobs,
- aq saqarTvelos suniao!~
saqarTvelos damoukideblobisaTvis brZolaSi giorgi yvelaze
saxifaTo da rTuli davalebebis
Sesrulebisas araCveulebriv niWsa
da unars iCenda. Tamamad gadadioda erTi qveynidan meoreSi. molaparakebebs xan mTavrobis wevrebTan
marTavda, xanac revolucionerebTan
da yvelaze waruSlel STabeWdilebas axdenda.
pirvelma msoflio omma giorgis belgiaSi mouswro. generalgubernator fon der holcs germaniis daxmarebiT saqarTvelos ganTavisuflebis gegma gaacno da imdenad moxibla, rom Tavisi avtomobiliT gauSva haidelbergSi mixako wereTelTan. Semdgom orivem
berlins miaSura, sadac SeuerTdnen
Jenevidan gadasul `saqarTvelos
damoukideblobis komitets~. germanelebic eZebdnen gavlenian partias an jgufs, romelic mxars dauWerda germaniis proteqtoratiT
saqarTvelos damoukideblobis aRdgenis ideas. SeTanxmeba daido damoukideblobis gamocxadebis SemTxvevaSi germania garantad daudgeboda saqarTvelos da daicavda,
osmaleTi ki aRiarebda mis istoriul sazRvrebs. damoukideblobis
komitetma 1915-16 wlebSi trapizonSi Seqmna germaniis mier dafinansebuli qarTuli legioni.
Jurnali `Tavisufali saqarTvelo~ da `qarTuli gazeTi~ tyveTa
Soris propagandas uwevda damoukideblobis ideas. komiteti saqarTveloSi daukavSirda erovnuldemokratebs, vaCnaZe-kedia-gabaSvilis jgufsa da social-demokratTa nawils noe Jordanias meTaurobiT. Seiqmna interpartiuli `qarTuli erovnuli komiteti~, giorgi maCablis Camosvlis Semdeg `damoukidebeli komitetis~ filiali. maCabeli azerbaijansa da CrdiloeT kavkasiasac daukavSirda.
sazRvargareT da saqarTveloSi
moRvawe damkomis wevrTa Soris
kavSiris erTaderT saSualebad germanuli wyalqveSa navebi dasaxa.
mere Zmis sanaxavad da saqmeebis
mosagvareblad peterburgs gaeSura, Tumca yvelgan dagzavnili iyo
misi fotosuraTebi, rogorc `germaniis agentisa~. revaz gabaSvili
aRwers SemTxvevas, roca kavkavis
sastumroSi pristavma maCabels policiaSi wayola mosTxova. giorgim radikalur, magram utyuar zomas mimarTa: `an 25 maneTi aiRe, an
exlave gagaTavebo da revolveri
daumizna~. pristavma fuli aiRo
da wavida.
giorgim Cveuli moxdenilobiT
SeaTanxma germaniis sazRvao-samxedro StabebTan wyalqveSa navebiT
stambolidan saqarTvelosTan dakavSirebis saqme. 1916 wels wyalqveSa naviT gamogzavna sami kaci: axalgazrda oficeri lado mZinariSvili, social-demokrati kereseliZe
da mTieli Samili. erTi Tvis Semdeg meore eqspedicias giorgi maCabelic Camohyva. rezo gabaSvili
mogviTxrobs, rom mousvenari giorgi xan sionSi wavida salocavad,
xan mamidis sanaxavad, xan Camoyvanil amaSukelTan. `ruxi CoxiT
gamowyobili giorgi ise daiareboda, TiTqos araferi ambavi yofiliyos da roca veubnebodi, - kaco,
Seni Tavi Tu ar gebraleba, Cems
col-Svils unda gaufrTxilde,
Sen Tu Cavardi, Cven yvelas dagvaxrCoben-meTqi, arxeinad mipasuxebda:
`nu geSinia, me sxvanairi bedi maqvso~. TbilisSi ase Tamamad siarulis mere sofelSi Zmas CaakiTxa. saqmeebi moagvara da baqos gziT
wavida. `ramdenime kacma Soriaxlodan gavacileT da sanam matarebeli ar daiZra, guli gulis alagas ar Cagvdgomia~.
germaniis xelisuflebasTan SeTanxmebiT axali eqspediciebi momzadda. pirvel eqspediciaSi, romelic wyalqveSa gemiT Semovida saqarTveloSi, Sediodnen: giorgi maCabeli, mixako wereTeli, vladimer
mZinariSvili, CeCeni hazavaTi, azerbaijaneli selim bei bebuTovi, ramdenime qarTveli oficeri da legionis unter-oficeri. `jer sxvebi
Cavidnen navSi rigrigobiT da sakmaod kargi, wynari ganwyobilebiT.
met-naklebad odnavi Relva yvelas
etyoboda. ar Relavdnen mxolod
isini, visac gamocdili hqondaT
amgvari mogzauroba. bolos Cavida
qarcivaZe. davrCi marto me. uceb
amitana moulodnelma SiSma. ukan
daviwie da uari vTqvi, ise, rom
davapire wasvla. am dros saxeSecvlilma giorgi maCabelma daaZro
revolveri da CemTvis sruliad
ucnobi, manamde ganucdeli xmiT
miTxra: Cadi, Torem aqve dagawven!
es iseTi mtkice gadawyvetilebiT
iyo naTqvami, is namdvilad momklavda. me swrafad Cavirbine da SevuerTdi sxvebs~, - werda mixako wereTeli.
meore eqspediciam (mixako wereTeli, m. qarcivaZe, gviSiani, kerCi
da azerbaijaneli) didZali iaraRi da fuli Semoitana. mesame eqspediciaSi Sediodnen: petre surgulaZe, Salva vardiZe, suleiman iremaZe, vladimer siamaSvili, erTi qarTveli da ori germaneli mezRvauri. 1916 wels erT-erTi eqspediciis dros germanelTa wyalqveSa
gemi iZulebuli gaxda, ukan gabrunebuliyo. gzad Sexvda baTumisken
momaval gem-hospital `portugals~, romelsac iaraRiT datvirTuli didi navi hqonda gamobmuli. `wyalqveSam naRmiT CasZira
oriveni; da SeiZleba arc Rirebuliyo `msoflio~ omis aseT mcire
movlenaze laparaki, rom am gemhospitalzedac da am wyalqveSaSiac
qarTvelebi ar yofiliyvnen. gemTan
erTad daiRupa qarTveli mowyalebis da aneta andronikaSvili da
wyalqveSaSi, germanelebTan isxdnen
Salva v-Ze da sxva qarTvelebi,
gul-dakodilni, rom Zlivs eRirsaT samSoblos napirebTan misvla
da ukan mouxdaT dabruneba~, - mogviTxrobs rezo gabaSvili.
giorgi iyo germaneli princis,
kaizer vilhelm II-is umcrosi vaJis
ioaximisa da qarTveli princesas
daqorwinebiT (germanuli dinastiiT saTaveSi) qarTuli monarqiis
aRdgenis momxre. kandidatic SerCeuli hyavda - saqarTvelos damfuZnebeli krebis wevris, erovnuldemokrat mixeil (miSo) maCablis
ulamazesi qaliSvili marina. magram 1918 wlis 26 maiss saqarTvelos saxelmwifo aRdga, rogorc
demokratiuli respublika da es
sakiTxi aRar dasmula. 11 noembers
germanuli monarqia daemxo, princma
ioaximma holandiaSi daido bina,
marina maCabeli ki italiis konsuls franzonis gahyva colad da
romSi dasaxlda.
rubrikidan:
ioseb laRiaSvili (d. 2
ianvari, 1866) - Tbilisis sasuliero seminariis studenti, misi saxeli gaxmaurda mas Semdeg, rac mokla
seminariis reqtori pavle Cudecki.
daibada samegreloSi. mama goreli, kerZod ki xurvaleTeli mRvdeli, deda martvilis raionis sofel
banZis mRvdlis qaliSvili iyo.
ded-mama iosebs adre daeRupa, misi
aRzrda ki bebiam da biZebma iTaves.
daamTavra goris sasuliero seminaria, Semdeg ki Cairicxa Tbilisis
sasuliero seminariaSi. is seminariis pansionSi cxovrobda da stipendias iRebda. amis Semdeg ioseb
laRiaSvili seminariidan garicxes
mas Semdeg, rac saswavleblis zedamxedvelma xelnaweri Jurnali „yvavili“ aRmouCina, mas amasTanave stipendia moexsna. laRiaSvilma TxovniT mimarTa reqtors da egzarqossac, magram amaod. 1886 wlis 24
maiss, mas Semdeg, rac morig Txovnaze
seminariaSi aRdgenis Sesaxeb uariT
upasuxes, man xanjliT seminariis
reqtori pavle Cudecki mokla. am
SemTxvevam saqarTveloSi saTave daudo mniSvnelovan politikur movlenebs. Tavadac daWrili da gulwasuli 20 wlis laRiaSvili dai-
qarTvelebi
amerikaSi
giorgi maCabeli - sunamoebis princi amerikaSi
damoukideblobis wlebSi giorgi iyo italiaSi saqarTvelos saelCos pirveli mdivani. mas angariSs uwevdnen ara marto samTavrobo wreebi, aramed opoziciac. aqtiurad TanamSromlobda italiur
presasTan.
okupaciis Semdeg italiaSi
usaxsrod darCenili ojaxis fexze
dasayeneblad norina scenas daubrunda. amerikelma reJisorma moris
getma igi niu-iorkSi miiwvia, sadac
xelaxla dadga `saswauli~. warmateba imdenad didi iyo, rom speqtakli aTasjer warmoadgines.
1922 wels giorgimac gadawyvita amerikaSi gadasaxleba. ori
wlis Semdeg ki niu-iorkSi gaxsna
antikvaruli maRazia `wiTeli da
Savi~ da saxeli male moixveWa.
amasTan, ar iviwyebda Tavis Zvel
gatacebas - sunamoebis Sezavebas.
male aRmoaCina, rom mis muStrebs
sunamoebi ufro ainteresebdaT, amitom antikvariatze xeli aiRo.
parizSi parfiumeriis specializebul maRaziaSi miRebuli gamocdilebis Semdeg, 1926 wels gaxsna
sakuTari kompania, romelic oTxi
weli farTovdeboda da prestiJuli xdeboda. igi TviTonve qmnida,
amzadebda, aformebda sunamoebs da
reklamasac TviTon ukeTebda.
Znelia Tqma, sad ufro miaRwia
warmatebas, magram migneba - maCablebis sagvareulo gerbze gamosaxuli
oqrosvarayiani samefo gvirgvinis
gamoyeneba gaformebisTvis - yvelaze
iRbliani aRmoCnda. saqarTvelos
arSemdgari dedoflis, marina maCablisadmi miZRvnilma sunamom `saqarTvelos dedofali~, jvriani oqros gvirgvinis formis flakoniT,
amerikeli sazogadoebis aRfrTovaneba gamoiwvia. male mas mohyva
qarTvelebi amerikaSi
Mount Olivet Cemetery
65-40 Grand Avenue
Queens, NY 11378
1955 wels amerikis SeerTebul StatebSi pirveli (1921-1939) da meore talRis (1945-1950) qarTvel emigrantTa ricxvi 300-s ar aRemateboda, Tumca am mcire diasporam mniSvnelovani gavlena iqonia
amerikis samxedro Tu samoqalaqo cxovrebaze. pirvel rigSi unda davasaxeloT is qarTvelebi, romlebmac amerikas xuTi dargi Seuqmnes: grigol kobaxiZe (jorj kobi) - samedicino minis mrewveloba da
naZvis xis minis sanTlebi da saTamaSoebi; aleqsandre qarTveliSvili (aleqsandr qarTveli) - samxedro
aviacia; giorgi balanCivaZe (jorj balanCini) - baleti; giorgi maCabeli (princi maCabeli) - parfiumeria. dRevandel nomerSi giambobT cnobili qarTveli politikuri moRvawisa da di plomatis, giorgi
maCablis da amerikuli qimiuri mrewvelobis pioneris - grigol kobaxiZis Sesaxeb.
Wires. gamoiTqva mosazreba, rom
is kavSirSi iyo erovnul jgufTan,
romelsac unda daecva „sarmunoeba da samSoblo“. amas unda gamoewvia mxurvale mxardaWera qarTuli sazogadoebis mxridan. laRiaSvilis sasamarTlo procesi aqtiurad ganixileboda qarTul presaSi. misi dacva gavlenianma Tavadma konstantine muxranbatonma iTava.
man laRiaSvils ganTqmuli advokati turkeviCi dauqirava. seminariis yofili studenti gaasamarTles, mas daxvretis ganaCeni arasrulwlovnobis gamo ver miusajes
(maSin srulwlovnad 21 wlis piri
iTvleboda). is 20 wliT saxalinze
katorRaSi gauSves. mas Tavis nawarmoebSi anton Cexovi lagievad moixseniebs. misi Semdegdroindeli
cxovrebis Sesaxeb ramdenime cnoba
arsebobs, Tumca, SesaZloa, isini simarTles ar Seesabamebodnen. erTerTi cnobis mixedviT, is katorRidan gaiqca da iaponiaSi CaaRwia,
1889 wels ki amerikaSi iyo. 1908
Tu 1913 wels is amerikaSi qarTvel
zRvaosan daviT WavWavaZes unaxavs.
safrangeTSi mcxovrebi qarTveli
emigrantis cnobiT ki, 1943 wels
unaxavT TeiranSic.
meuRlisadmi miZRvnili sunamo
`princesa norina~, ingliseli lamazmanis saxelobis sunamo `duSes
of iorks~, sunamo `oqros Semodgoma~, saabazano zeTi `abano~, odekoloni `qaris simRera~, dapresili
pudri da pomada. maT aseve amSvenebda `princ maCablis gvirgvini~
- misi safirmo niSani.
mSvenieri sareklamo gancxadebebi, romelsac giorgi adgenda, misi
Teoriebis SesaniSnav dasturs warmoadgens: `abano~ princi maCablis
zeTi, mcire raodenobiT Casxmuli
Tbil wyalSi, araCveulebriv siamovnebas moganiWebT. organizmis mier TandaTanobiT Sewovis Semdeg,
Tqven ramdenime saaTiT CaiZirebiT
am aRmosavlur aromatSi. gamoZebneT dro - isiamovnoT am fufunebiT. is agimaRlebT ganwyobas, mogixsniT daRlilobas, gaganebivrebT
da mogesiyvarulebaT. roca saRamos xangrZlivi droiT sadme wabrZandebiT, misi wyalobiT garSemortymuli iqnebiT jadosnuri auriT~.
`oqros Semodgoma~ princ maCablis sunamo - es aris Zalian Tanamedrove, koWas (imbiris) surnelis
mqone gamorCeuli da aRmafrTovanebeli sunamo. Tu gsurT iyoT
misi saxelis msgavsad saukeTeso,
i pkureT amayad da siamovnebiT. is
iqneba sawindari yovelive araCveulebrivis. daiwveTeT ramdenime
wveTi majebze, idayvebze, yelTan, yurebis ukan. es aris sunamos xmarebis yvelaze swori wesi, raTa surneli kargad igrZnobodes~.
flakonebi jer germanuli faifurisgan iqmneboda, Semdeg jorj
kobis (grigol kobaxiZe) minis kompaniaSi daamzades gamWvirvale minis
flakoni, romelic, rogorc encik-
lopediuri cnobari aRniSnavda:
`miCneulia minis flakonis erTerT umSvenieres xelnakeT nimuSad~. igi mzaddeboda naxevrad avtomaturi meTodiT. oqroTi movarayeba, oqrosferi zarniSisa da
zonris damzadeba Zveleburad xeliT sruldeboda.
male giorgim `maCablis gvirgvinebi~ mTel amerikas mosdo. misma
warmoebam warmatebiT gadalaxa
1930-iani wlebis krizisi da mowinaveTa rigebSi Cadga. firmis pirveli muSebi misi megobrebi iyvnen:
ltolvili aristokratebi, maTi
colebi da qaliSvilebi, amitom
mTel amerikaSi maT Seadgines yvelaze didgvarovani, Tavaziani da
zrdilobiani momsaxure personali.
aT weliwadSi giorgi maCabelma
ara marto miliondolariani biznesi Seqmna ubralo hobidan, aramed
novatoric gaxda; amerikas sakuTari saparfiumerio mrewveloba jer
kidev ar gaaCnda. rac mzaddeboda,
ZiriTadad franguli produqciis
cudi aslebi iyo da isic Zalian
Zviri jdeboda. amitom saukunis
damdegs modaSi Semovida ubralo
yvavilebisa da Taigulebis aromati, romlebsac mkerdze imagrebdnen.
ase rom, giorgim Tavisi hobiT
Seavso is sicariele, rac im dros
arsebobda amerikul saparfiumerio
warmoebaSi.
bizness igi sazogadoebrivi saqmianobisTvis ar CamouSorebia. giorgi iyo 1931 wels amerikis SeerTebul StatebSi qarTuli saTvistomos daarsebis erT-erTi iniciatori, 1933-34 wlebSi misi Tavmjdomare, 1934 wlidan - xazinadari.
punqtualurad asrulebda masze
dakisrebul movaleobas da did
materialur daxmarebas uwevda saT-
vistomosac da yvela gaWirvebul
qarTvelsac.
`mTel qarTul emigraciaSi marto erTi, giorgi qmnis dids axal
saqmes, romelic swrafad mieqaneba
msoflio bazarze pirveli adgilis dasaWerad... am miznis miRweva giorgis imisTvis unda, rom
meore miznis (qarTuli politikis)
samsaxurSi male gadavides, rom
kvlav Seudges saqarTvelos Tavisuflebis axlad gamoWedvis saqmes
Tavis dacdil megobrebTan erTad"~,
- werda spiridon kedia.
1935 wlis ivnisisTvis dagegmili hqonda me-5 aveniuze axali,
eleganturi sademonstracio darbazis gaxsna. miwveuli hyavda saukeTeso dekoratori, britaneli mxatvari sesil betini da fotografi pavel CeliSCevi, magram veRar
moaswro.
1935 wlis martSi filialebis
gasaxsnelad kaliforniasa da SanxaiSi imogzaura. gzaSi gacivda
da miuxedavad imisa, rom maSin ukve warmatebiT mkurnalobdnen pnevmonias, filtvebis anTebiT erT kviraSi gardaicvala. emigrantTa nawili mis moulodnel sikvdils sabWoTa specsamsaxurebs ukavSirebda,
rac safuZvels moklebuli ar iyo.
firma Prince Matchabelli koneqtikutis StatSi dResac arsebobs,
rogorc msoflios cnobili saparfiumerio firmebis Rirseuli konkurenti. produqcia, romelsac igi
uSvebs, misi damfuZneblis saxeliTa
da receptiT gamodis da, rac mTavaria, safirmo niSanic igivea giorgi maCablis mier Seqmnili
emblema - qarTuljvriani samefo
oqros gvirgvini...
givi gabliani (d. 19 dekemberi, 1915, mulaxi, g. 27 aprili,
2001, norz-adamsi, masaCusetsi, aSS),
qarTveli samxedro moRvawe, eqimi,
memuaristi.
daibada svani sazogado moRvawis egnate gablianis ojaxSi. swavlobda medicinas TbilisSi, Semdeg
miunxenSi. meore msoflio omis
dros ibrZoda vermaxtis qarTul
legionSi. miiRo germaniis armiis
oberleitenantis wodeba da 1943
w. dainiSna abveris qarTuli batalionis „tamara-II“-is meTaurad.
misi mecadineobiT sicocxle SeunarCunda araerT sabWoTa qarTvel
jariskacs, romlebic Semdeg vermaxtis qarTul qvedanayofebSi wevriandebodnen. omis Semdeg gadasaxlda
amerikis SeerTebuli StatebSi, dasaxlda niu jersiSi, sadac 1987
wlamde eqimad muSaobda. gablianis vrceli mogonebebi meore msoflio omze qarTulad iTargmna da
gamoica 1998 wels.
gablians colad hyavda (1945
wlidan) qarTveli emigrantis, erovnul-demokratiuli partiis wevris grigol alCibaias qaliSvili
rusudani (1919-2006). maTi Svilebi: grigoli, vera da eTeri aSSSi cxovroben da moRvaweoben.
niSvili) (ingl. Cyril Toumanoff) (d. 1913 - g. 1997), amerikaSi
moRvawe qarTuli warmoSobis istorikosi da genealogi.
Tumanovi ekuTvnoda Tavad TumaniSvilTa ruseTSi dafuZnebul
Stos; daibada peterburgSi, qarTveli mamisa da rusi dedis ojaxSi.
bolSevikuri gadatrialebis Semdeg,
dedasTan erTad Tavi jer parizs
(1918), Semdeg ki SeerTebul Statebs Seafara (1928). daamTavra
jorjTaunis universiteti da moipova doqtoris xarisxi 1943
wels; iqve muSaobda wlebis manZilze da miiRo sapatio profesoris
wodeba. 1970-idan pensiaze iyo.
igi iyo aseve maltis raindTa suverenuli ordenis wevri da am
ordenis oficialuri istorikosikonsultanti.
Tumanovi avtoria dasavleTSi
standartulad aRiarebuli Sromebisa Sua saukuneebis kavkasiis istoriaze, aseve qarTuli da somxuri
aristokratuli sagvareuloebis
genealogiaze. misi Sromebidan gansakuTrebiT aRsaniSnavia 1963 w.
gamocemuli `kvlevebi qristianuli kavkasiis istoriaSi~.
aleqsandre comaia (d.
1907, quTaisi, - g. 1956, niu iorki),
qarTveli publicisti, anti-sabWoTa
politikuri emigraciis moRvawe.
swavlobda xaSuris gimnaziasa
da Tbilisis universitetSi. 1922
w. TebervalSi monawileobda saqarTvelos gasabWoebis wlisTavTan
dakavSirebul saprotesto gamosvlebSi, ris gamoc dapatimrebuli
iyo. 1924 w. agvistoSi SeuerTda
ajanyebulebs senakSi. ajanyebis damarcxebis Semdeg emigraciaSi gaemgzavra. cxovrobda safrangeTsa da
germaniaSi, sadac TanamSromlobda
erovnul-demokratiuli mimarTulebis qarTul emigrantul presaSi („axali iveria“, „qarTveli
eri“). berlinSi gamomaval Jurnal
„qarTveli erSi“ daibeWda misi
naSromi „didi ilia“. meore msoflio omis dros vermaxtis qarTuli legionis SemadgenlobaSi ibrZoda kavkasiis misadgomebTan. omis
Semdeg amerikis SeerTebul StatebSi gadasaxlda. aqve misi redaqtorobiT gamodioda Jurnali „Tavisufali saqarTvelos xma“. misi
publicisturi werilebis ZiriTadi nawili rusul-qarTul urTierTobebsa da sabWoTa reJimis mier
saqarTveloSi ganxorcielebul
represiebs exeba. colad hyavda
qarTveli politikuri moRvawis,
simon mdivanis asuli elisabedi.
gardaicvala niu-iorkSi.
kiril Tumanovi (Tuma-
rusudan dauSvili
xelovnebaTmcodne
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
7
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
aravis ise ar uyvars samSoblo, rogorc emigrants! grigol robaqiZe
amerika rom caTambjenebis qveyanaa, yvelas kargad moexseneba, magram
cota vinmem Tu icis, rom caTambjenebis asaSeneblad saWiro umTavresi masalis, e.w. zemdgradi minablokisa da wyalgamZle cementis
gamomgonebeli qarTveli iyo, romelsac okeanis gaRma jorj kobis
saxeliT icnoben.
gasuli saukunis 20-ian wlebSi jorj kobi, igive grigol (giga)
kobaxiZe amerikis umdidres adamianTa aTeulSi zedized ramdenjerme
moxvda, rac imxanad didi sensacia
iyo. aq aucileblad unda aRiniSnos isic, rom garda gamogonebebisa, grigol kobaxiZes sxva rameebic exerxeboda: pirvelad sayovelTao aRiareba man, arc meti, arc
naklebi, miunxenSi cirkis arenaze
moi pova. maSin klasikur Widaobas
misdevda da araTu sxvebs, aramed
Tavadac ver warmoedgina, rom gavidoda wlebi da sul sxva sferoSi moixveWda saxels. SemdgomSi
Tavadve aRniSnavda, rom qimiur mrewvelobaSi damkvidreba swored brwyinvale fizikuri monacemebis wyalobiT SeZlo - jorj kobi Zalian bevrs muSaobda da xSirad, laboratoriaSi Ramesac ki aTenebda.
yvelaferi ki ise daiwyo, rogorc saTavgadasavlo wignebSia: raWis sofel TxmorSi, glexis daviT kobaxiZis ojaxSi dabadebul
biWs gulma saxlidan Sors, Tavgadasavlebis saZieblad gauwia. hoda,
dakra fexi da gamoiqca. maSin giga
10 wlis iyo. Tavis ufros Zmas
Senatroda, borjomSi, viwroliandagian rkinigzaze rom muSaobda da
Tavadac orTqlmavlis memanqaneobaze ocnebobda. mSobliuri soflidan borjomisken fexiT gamoemarTa.
mgzavrobis drosac uamravi ram
gadaxda Tavs - okribisken mimavals,
abragebi Semoeyarnen. maTma meTaurma
biWunas ocnebebis Sesaxeb rom Seityo, erTi gadaixarxara, mere jibidan 10 oqros maneTiani amoiRo da
muWSi CauCxriala: - wadi, biZia, kaci gamodi da mere ki Sen ici, mec
gamixseneo. abragis naCuqari fuliT
quTaisamde CaaRwia, magram iq erT
gulRrZo meduqnes SeSurda misi:
patara giga missave Tanatolebs
quCaSi acemina da oqros maneTianebs Tavad daepatrona. Tanatolebisgan gaZarculi da gametebuli
raWveli biWi quCaSi mepureebma
i poves da Seifares.
`raWvelis saqme puris cxobaa.
RvTis madliT, xelobas qve gaswavliT, darCi aqana da imuSave!~ uTxra erT-erTma. magram gigas es
saqme ar izidavda. gulkeTil mepureebTan mxolod ori Rame gaaTia,
mere ki borjomisken ganagrZo gza.
Seupovrobis wyalobiT, yvela dabrkoleba gadalaxa da ufros Zmas
- leontisac miagno. is kinaRam
gadairia da moulodnelad gamocxadebul gigas Sin dabruneba daupira, magram biWma qva aagdo da Tavi SeuSvira: sanam memanqaneobas ar
viswavli, borjomidan fexsac ar
movicvlio. raRa unda eqna leontis - ojaxSi werili afrina, giga
CemTan ariso da umcrosi Zma erT
rus memanqanes miabara.
giga sakmaoze metad bejiTi moswavle aRmoCnda - orTqlmavlis
marTvac male Seiswavla da mis
mowyobilobaSic brwyinvaled gaerkva. erTxel, rodesac leontisTan
erTad orTqlmavali mihyavda, raRac
detali mwyobridan gamovida da
matarebeli gaCerda. mgzavrebi, muxlis gasaSlelad, vagonebidan Camovidnen, xolo giga da misi Zma orTqlmavals dautrialdnen. swored
am dros maT erT-erTi mgzavrTagani
miuaxlovda da hkiTxa, - daxmareba xom ar gWirdebaTo? igi odeseli qimikosi, vinme simonovi aRmoCnda, romelic saqarTveloSi borjomis cnobili mineraluri wyaroebis Sesaswavlad Camosuliyo.
im dRes, ra Tqma unda, orTqlmavalic SeakeTes da gzac ganagrZes,
magram gigas yuradReba sxva ramem
miipyro - simonovi enawyliani mosaubre aRmoCnda da imdeni ilaparaka borjomis wyaroebsa da Camomsxmel qarxanaze, rom ymawvili didad daainteresa: `borjomis mineraluri wyali metad faqizia...
amitomac mis Sesanaxad gansakuTrebuli Sedgenilobis minis damzadebaa saWiro~, -ambobda simonovi da
gamurul axalgazrda memanqanes
moTminebiT uxsnida, Tu rogor mzaddeba mina da ra Tvisebebi aqvs mas.
sabolood, es ambavi imiT damTavrda,
rom gigam rkinigzaze muSaobas Tavi
daaneba da qarxanaSi simonovs miakiTxa. man miiRo yofili memanqane
da boTlebis keTebaSic daaostata.
swored maSin mixvda 20 wlis giga kobaxiZe, rom misi namdvili mowodeba qimia iyo da ara sxva ram:
`daimaxsovre, ymawvilo: CvenisTana
xalxs adre jadoqrebadac ki naTlavdnen da sjidnen, magram sibnelis damarcxeba mainc movaxerxeT
da mainc davamtkiceT, rom qimia
mecnierebaa! amas muxlCauxreli
SromiT mivaRwieT!~ - ase eubneboda
simonovi biWs, romelic am sityvebs
SemdgomSi yovelTvis ixsenebda.
borjomidan simonovi jer Tbilisis minis qarxanaSi gadmoiyvanes, iqidan ki mSobliur odesaSi
daabrunes. giga, romelsac minis
warmoeba praqtikulad ukve kargad
Seeswavla, Tan gahyva mas. odesis
qarxanaSi cota xans imuSava, mere
ki daawinaures da donbasSi - daba
konstantinovkaSi gadavida: iq axalgazrda specialistebi sWirdebodaT da simonovmac urCia, wasuliyo. isic unda iTqvas, rom konstantinovka maSin saSiSi dasaxlebac
iyo - adgilobrivi kazakebi ver
itandnen `ucxo rjulis~ muSebs
da awiokebdnen; cxadia, isinic analogiurad pasuxobdnen da amitomac,
konstantinovkaSi dRe ise ar gavidoda, mkvleloba Tu ara, SexlaSemoxla mainc rom ar momxdariyo. ai, aseT dabaSi gauSves giga
kobaxiZe (imxanad is oficialurad,
rusul yaidaze - `grigori kobaxidzevad~ iyo cnobili) minis qarxnis xelmZRvanelad. Seupovari xasiaTis wyalobiT, ymawvils arafrad
Caugdia simonovis meuRlis viSviSi:
am oqrosaviT biWs an kazakebi moklaven, an muSebio, da 1904 wels,
daniSnulebis adgilas Cavida.
ruseT-iaponiis omi jer dasrulebuli arc ki iyo, rodesac imperiis mTel teritoriaze viTareba
Zalian daiZaba. ukmayofilo xalxi
mefis gadadgomasa da respublikis
damyarebas iTxovda. ararusul mxareebSi ki ukve aSkaradac ki gaismoda mowodeba ruseTisgan gamoyofis Sesaxeb. damoukideblobis momxreebi yvelaze metad, saqarTveloSi
aqtiurobdnen, amitomac caristuli `oxranka~ da Jandarmeria qarTvelebs gansakuTrebiT uTvalTvalebda.
grigori kobaxidzevi konstantinovkaSi erTaderTi qarTveli iyo
da, cxadia, brwyinvale reputaciiT
sargeblobda, magram xifaTs mainc
ver ascda: erT wvimian Rames mas
karze orma mamakacma daukakuna da
Ramis gaTevis ufleba sTxova. qarxnis direqtorma, raRa Tqma unda,
orive Seifara. diliT adre ki
kazakebi miadgnen da stumrebTan
erTad waiyvanes. JandarmeriaSi `gamoarkvies~, rom konstantinovkis
minis qarxnis direqtori kobaxidzevi ukrainel `samostoinikebTan~
anu damoukideblobisTvis mebrZolebTan iyo dakavSirebuli. giga
kobaxiZe saswrafod daapatimres
da gadasaxlebasac ki upirebdnen,
magram RmerTma ar gawira - sasjelad mxolod Sinapatimroba da
usasyidlod, ubralo muSad muSaoba akmares.
konstantinovkis minis qarxanaSi axali direqtori gamogzavnes,
erovnebiT frangi, gvarad gamani.
winamorbedis gacnobisTanave, frangi
erTxel salxinod mimiwvies da im dros
mivedi, rom lekuri kidec daewyoT. sazogadod lekuri ar miyvarda, magram CurCuli daiwyes: `maTiko gamodis, maTikoo~, sulma wamZlia
da win davdeq. is me axali gacnobili myavda
da jer ar menaxa misi lekuri, Tumca gagonebiT ki bevri gamegona. wynarad gamovida mSvenieri Tvaltanadi qali, zrdilobianad daukra
Tavi mis gamomTxov axalgazrda kacs da Camouara. unda gamogitydeT, rom im dRemde lekuri mxolod fexebis partyuni megona da xelebis
grexa. maSin ki davdevi fasi:
jer davlurSi yoveli misi fexis gadadgma, lerwamtanis mixvra-moxvra, Tavis aReb-daReba, gaxedv-gamoxedva da SeCereba TviT ganxorcielebuli macduroba iyo!.. kvalSi misdevda
aSfoTebuli Wabuki da rxeviT Setrfialebda.
gaswyvites davluri da yeli moiReres salekurod. erTi Camoiqrola qalma SerxeviT, TiTqos frTebi gaSalao, da gaitaca kacic!.. daqanculi xan aZlevda Tavs dasaWerad da xan isev
mkvircxlad gamousxlteboda xolme xelidan.
SeCerda da miuSva misi mokamaTe nebaze. aRelvebuli Wabuki didxans utrialebda gars, rogorc
pepela sanTels, da bolos frTebSetrusuliviT gaiqca... gamoudga qali, SeaCera imav adgilze,
sadac wineT TviTon idga, da iwyo mis win
rxeva; Semourbina irgvliv, TiTqos jado gaukeTao da mere ki Camoecala nel-nela! erTic
kidev Camouara da SeCerda... CamouSva moxdenilad xelebi, daukra mayureblebs Tavi da
miimala.
akaki wereTeli, 1897
qimikosi darwmunda, rom rusebs
talantis dafaseba marTlac ar
SeeZloT da gigas JandarmeriaSi
uSuamdgomla, soliduri Tanxa gadaixada, raTa yofili direqtorisTvis sasjeli moexsnaT. kobaxiZe
gaTavisuflebiT ki gaaTavisufles,
magram ruseTis imperiis teritoriaze cxovreba aukrZales. frangi
kolega kvlavac daexmara da germaniis qalaq miunxenSi mcxovreb ZmasTan sarekomendacio werili gaatana: es kaci cnobili qimikosia,
rwmeniT respublikeli; ruseTSi
rom qarxanaSi sacdeli laboratoriis mowyobis neba darTo. swored
aqedan daiwyo qarTveli qimikosis
aRmavloba, Tumca WidaobisTvis Tavi
ar daunebebia, isev warmatebiT gamodioda cirkSi da mayurebels aRafrTovanebda. maleve, giga daqorwinda
kidec. misi meuRle gaxda rusi
emigrantis Svili, ulamazesi daSa
nodvikova. TumcaRa, jer Taflobis
Tvesac ar Caevlo, roca giga morig
xifaTs gadaeyara: miunxens italiuri cirkis moxetiale dasi ewvia,
romelSic blomad iyvnen moWida-
Tvis arasodes uRalatia - mfarvelobda da xels umarTavda Tanamemamuleebs, visac amerikaSi axali
cxovrebis dawyeba ewada. sxvaTa
Soris, cnobilia, rom swored jorj
kobim gaumarTa xeli SemdgomSi
kargad cnobil qarTvel oqrosmaZiebel maik mitos da alaskaze
oqros gadammuSavebeli qarxana aaSenebina. garda amisa, warmatebulma
qimikosma Seiamxanaga cnobili qarTveli damoukideblobisTvis mebrZoli da diplomati giorgi maCabeli, romelmac amerikaSi parfiu-
velad Camovida saqarTveloSi. moinaxula yvela, visTanac Tavisi boboqari cxovreba akavSirebda da kargadac daasaCuqra isini. dedas, romelic isev cocxali daxvda, 10 aTasi
maneTis Rirebulebis saCuqrebi Cautana. daasaCuqra aseve is mepureebic, romlebmac quTaisSi odesRac
Seifares. im abragsac ki eZebda,
vinc 10 oqros maneTiani aCuqa, magram versad miagno - 1924 wlis
cnobil ajanyebas Seswiroda.
`aq axla bolSevikebi arian...
dagvaSines yvelani da Tavad ki
amerikis qimiuri mrewvelobis mefe
aRar daedgomeba da mixedeo.
ase gaemgzavra 25 wlis giga
kobaxiZe germaniaSi. ukeT rom
vTqvaT, is sxva yofil politpatimrebTan erTad gaaZeves am qveyanaSi. ymawvils ori xeli samosisa da SelanZRuli fetris Slapis
garda, aRaraferi ebada. jibeSi gamanis micemuli baraTi ki edo, magram roca miTiTebul misamarTze
mivida, imedi sastikad gaucruvda
- batoni gamani gardacvliliyo,
misi meuRle ki amerikaSi gadasvlas apirebda da daxmareba arafriT SeeZlo. man mxolod minis
qarxnis gza aswavla axalgazrda
ucxoels da ase moiSora Tavidan.
miunxenis minis qarxanaSi ruseTidan Casuli politpatimari ubralo muSad miiRes da isic naxevar ganakveTze: qarxnis patronma
ganucxada, fuls uqmad ar vyrio.
gasamrjeloc Zalze mizeruli iyo
da giga kobaxiZemac, gagikvirdebaT
da, cirks miakiTxa: Widaoba bavSvobidan uyvarda da saamiso monacemebic hqonda. swored cirkis patronma, calTvala adrian dreqslerma daafasa is, moWidaveTa dasSi
wamyvan aTletad daniSna da dRiurad aTi marka gamouyo. dreqsleris
cirki miunxenSi didi popularobiT sargeblobda da, ase gasinjeT,
TviT minis qarxnis mepatronec misi
xSiri stumari iyo.
giga kobaxiZem, brwyinvale fizikuri monacemebis wyalobiT, miunxenSi male gaiTqva saxeli, rogorc
daumarcxebelma moWidavem. bevri
rom ar gavagrZelo, is minis qarxnis mepatronemac arenaze SeniSna
da ise moixibla misi ileTebiT,
veebic; maTgan gansakuTrebiT erTi,
vinme nero gamoirCeoda. is mZimewonosani iyo da mTeli evropa
ise moevlo, xaliCisTvis muxlic
ki ar hqonda Sexebuli.
... adrian dreqsleris cirkSi
falavnebis Serkineba qarTvelis gamarjvebiT dasrulda. moxetiale
dasis xelmZRvanelma ixtibari ar
gaitexa da dreqslers SesTavaza,
falavnebi aralegalurad, kidev erTxel SeexvedrebinaT. imxanad es
germaniaSi ikrZaleboda, magram dreqsleri mainc daTanxmda. Sexvedra
CaiSala, radgan policiam yvelaferi Seityo da falavnebic da promouterebic, rogorc ityvian, faqtze daakava - Sejibrebis dawyebis
win. ase aRmoCnda giga sakanSi, magram minis qarxnis mepatronem amjeradac uSvela: gamosasyidi gadaixada, cixidan gamoiyvana da meuRlesTan erTad, londonis gavliT,
amerikaSi gaamgzavra.
1909 wlis 1 agvistos giga
kobaxiZe niu-iorkSi Camovida. aq
maSin mravlad iyvnen raWveli mepureebi da maTTan Seafara Tavi. paralelurad ki muSaoba `jeneral
eleqtriqsSi~ daiwyo. gamocdileba
ukve sakmaod hqonda da amitom, imdenad aRaraferi gasWirvebia: saweri
kalmebi gaaumjobesa da maTze patentic aiRo; mere ki, sakancelario
maRazia gaxsna da welSic gaimarTa. amerikaSi Camosvlidan sul
raRac 10 weliwadSi, masaCusetsis
StatSi minis sawarmoo qarxana
gamarTa da Seqmna kompania `kobi
gles prodaqts~. aqve unda iTqvas,
saxelic maSin Seicvala da jorj
kobi dairqva, TumcaRa qarTvelobis-
meriis warmoebas mihyo xeli da
saxelic gaiTqva. misi sunamoebisTvis WurWels jorj kobis firma
amzadebda da, rogorc giorgi maCabeli SemdgomSi aRniSnavda, misi
produqciis warmatebis mTavari mizezi es iyo.
kobis erT-erTi umTavresi gamogoneba wyalgamZle cementi da
zemdgradi mina-bloki floridas
ukavSirdeba. qarTvel qimikoss karga xnis ganmavlobaSi uwevda iq
yofna da xedavda, rogor itanjeboda mosaxleoba: tropikul, tenian
havas verc aguri uZlebda da verc
xe, yvelaferi Zalian male fuWdeboda da xelaxla gasakeTebeli
xdeboda. jorj kobimac, 20-iani
wlebis dasawyisSi, didi enTuziazmiT daiwyo muSaoba da sul ramdenime weliwadSi gamoigona cementi,
romelsac teni veras aklebda; aguris SedgenilobaSic mniSvnelovani cvlileba Seitana da Seqmna
mina-bloki, romelic Senobis garedan mosapirkeTeblad iyo gansazRvruli da mzis Suqs ireklavda.
am gamogonebebma amerikis mrewvelobaSi gadatrialeba moaxdina da
mogvianebiT, 30-ian wlebSi, pirveli
caTambjenebis aSenebisas, farTod
dainerga.
jorj kobi amis wyalobiT Zalian gamdidrda da multimilionerad iqca. sxvaTa Soris, pirveli,
rac man amis Semdgom gaakeTa, saTamaSoebis maRaziisa da upovarTaTvis sasadiloebis qselis gaxsna
iyo. 1925 wels qarTveli qimikosi amerikis umdidres adamianad
meoTxed daasaxeles. im droisaTvis
es saocreba iyo. jorj kobi erTxmad, amerikis qimiuri mrewvelobis
mefed aRiares.
imave wels, qarTvelma milionerma samSobloSic imogzaura. dRes
Zneli saTqmelia, rogor an ris
gamo darTo komunisturma reJimma
amerikaSi cnobil qimikoss saqarTvelos monaxulebis neba, magram faqtia, rom jorj kobi, igive grigol
kobaxiZe 1925 wels, oc welze
meti xnis ganSorebis Semdeg, pir-
ise laRad dadian, gagikvirdeba~, eubneboda gigas ufrosi Zma leonti, romelmac amerikaSi wamosvlaze
uari ganacxada, bolSevikebi amas
ar mapatiebeno.
jorj kobi meore samSobloSi
marto gabrunda. 3 wlis Semdeg
kvlavac Camovida da sakuTar sofelSi eklesia da mRvdlis saxli
gaaaxla. gaukvirda, roca zogierTma soflelma icno da arc ki
misalmebia; misi Zmebic rogorRac
moridebulad elaparakebodnen. Camosvlis dResve orma tyaviskurtakianma axalgazrdam moinaxula da
uazrod elaparaka kapitalizmis
mavneblobaze. maT gigam moTminebiT
mousmina da pasuxis Rirsad ar
CaTvala. meore dRes, leontis Svilma, miSam Tbilisidan ambavi Camoutana - bolSevikebs Seni dapatimreba surTo da gigac iZulebuli
gaxda, samSoblo samudamod daetovebina.
`didi depresiis~ xana, gasuli
saukunis 30-iani wlebi jorj kobisaTvis tragikuli aRmoCnda: 1932
wels Tavi moikla misma kompanionma evgeni ignatievma, xolo meore kompanioni - amerikaSi `princis~
saxeliT cnobili giorgi maCabeli 1935 wels sabWoTa agentebma
mokles. `kobi gles prodaqtsma~
mcire xniT daRmasvla iwyo, magram
meore msoflio omis dros, xelisuflebisagan samxedro produqciaze miiRo SekveTa da, jorj kobi
isev umdidres adamianad iqca. 1939
wels, sakuTari xarjiT, CineTidan
amerikaSi Caiyvana cnobili farmacevti niko jiSkariani da laboratoria mouwyo. erTi sityviT,
bevri ram gaakeTa, raTa irgvliv
myofTaTvis sixaruli mieniWebina.
dResdReobiT, `kobi gles prodaqtsi~ kvlav arsebobs da ZiriTadad, naZvis xis saTamaSoebs awarmoebs. misi Semqmnelis, mecenat
jorj kobis saxelic bevrs gaugonia, magram cotam Tu icis, rom
is warmoSobiT qarTveli iyo da
sanam jorj kobi gaxdeboda, grZeli
da xifaTebiT aRsavse gza gaiara.
8
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
- mamas ar vicnobdi, mxolod
filmebiTa da televiziiT myavs
nanaxi. axla cota moverie Cems
Tavs, Torem Tavidan Zalian didi
agresia mqonda mamaCemze. SemTxveviT
iyo, ZaliT iyo, Tu ra iyo, mainc
is aris, rom me deda ar myavs, gias
gauTvaliswinebeli nabijis gamo.
es Zalian didi stresi iyo CemTvis,
asea dRemde da albaT, ase iqneba
mTeli cxovreba…- mamam deda momikla, SemTxveviT Tu ZaliT, CemTvis
mniSvneloba ar aqvs. mTavaria, rom
deda ar myavs, amas Seewira bebiaCemi, babuaCemi.…axla cota Secodebis
momentic gamiCnda mamaCemis mimarT.
albaT, TviTonac ganicdida, es rom
daemarTa, cixeSi ijda da amaze
meti safiqrali ra eqneboda. guli
mwydeba, rom ar vicnobdi.
- bavSvobaSi, deda rom moikiTxeT,
ra gi pasuxes?
- laparaki rom daviwye, `deda~
egreve davuZaxe bebias, romelic
mzrdida. ar vsvamdi kiTxvas, ratomaa dedaCemi beberi-meTqi, magram,
roca bavSvebisgan mesmoda: „dedaCemi
axalgazrdaa, lamazia“, sul kompleqsi mqonda, me ratom myavs aseTi
moxucebuli deda.
sami wlis viqnebodi, fotoebis
Tvalierebisas dedaCemis suraTi
rom vnaxe da vikiTxe, es vin arismeTqi. bebias ar daumalavs, rom
dedaCemi iyo. miTxra, es dedaSenia
da sazRvargareTaa wasulio. 6 wlis
viyavi, ezoSi bavSvebTan vTamaSobdi,
mSoblebze Camovarda laparaki, erTma mkiTxa: Seni deda ratomaa beberio, me vuTxari: me myavs deda, romelic axalgazrdaa da germaniaSi
wasuli-meTqi. erTma bavSvma miTxra:
dedaSeni germaniaSi ki araa, mamam
deda mogikla da dedaSeni mkvdariao. es iyo CemTvis Sokismomgvreli.
rogor unda gadamexarSa es 6 wlis
bavSvs?.. egreve avvardi saxlSi,
daviwye tirili, isterikaSi Cavvardi, momiyeviT simarTle, manaxeT mamaCemis suraTi, mamaCemi mkvleliameTqi.
Zalian cud dReSi viyavi. bebiam,
SeZlebisdagvarad, rogorc SeiZleba
6 wlis bavSvs auxsna, damijda da
amixsna, rom es iyo ubeduri SemTxveva. mainc ar undoda, rom mZimed
daexata yvelaferi... magram mere
droTa ganmavlobaSi, rac ufro
vizrdebodi, sul mesmoda, mamam deda
moukla, mamam deda mouklao...
- cnobilia baton junas pozicia, misi sastiki angariSsworeba,
magram Tqven ras geubnebodnen mamaze,
sanam gaigebdiT, rom deda mogiklaT?
- Tavidan saerTod ar iyo mamis
xseneba, babuaCemi megona mama.
- mas Semdegac, roca dedis foto
naxeT da bebiam giTxraT, rom is
sazRvargareTaa?
- ki, saerTod, mamaCemis xseneba
ar yofila saxlSi. mere, rom gavige,
deda momikla, da vikiTxe, sad arismeTqi, miTxres, rom cixeSia. 11
wlis viqnebodi, cixidan rom gamovida, rom ar venaxe da ar momkareboda, yoveldRe ZiZa damyveboda skolaSi. 12-13 wlis viyavi, Sevedi
oTaxSi, bebia tiroda, vkiTxe, ra
gatirebs-meTqi. mamaSeni gardaicvalao. Zala unda moikribo, mainc
mamaSeni iyo da unda waxvide panaSvidzeo. bebiaCemis didsulovnebas
sazRvari ar hqonda. yvavilebi miyides da wavedi. mivedi panaSvidze,
iq gavicani Cemi Zma, Cemi da, romelic pirveli da mere colebisgan
hyavda mamaCems. esec Zalian didi
stresi iyo. iqidan rom wamovedi,
mkvdari viyavi. mama vnaxe gardacvlili, ise ar myavda nanaxi. Tumca,
erTxel, fanjaraze vijeqi, ezoSi
Semovida kaci, grZel wverebSi, gawewili, daxeul paltoSi, CaCaCul
SarvalSi, daglejil „batinkebSi“,
Cveulebrivi loTi, maTxovari megona. mouaxlovda Cems fanjaras da
mkiTxa, irinas gogo xaro? ho-meTqi da daiwyo Rriali. bebiaCemma,
etyoba, xma icno, movarda, fanjridan
gadmomagdo da guli wauvida, Tavidan ver mivxvdi, verc warmovidgendi,
rom es SeiZleboda mamaCemi yofiliyo. mama kinoSi ki myavda nanaxi,
magram imdenad iyo Secvlili, saerTod ver mivxvdi, vin iyo. mere bebiam miTxra, mamaSeni iyoo. mesmoda,
rogor Rrialebda, rogor gavarda
ezodan RrialiT.
- bebiam giTxra, rom momxdari
tragedia ubeduri SemTxveva iyo,
Semdeg panaSvidzec gaggzavnaT. rogorc Cans, mainc gansxvavebuli Sinagani pozicia hqonda, vidre babuas.
- babuas Zalian didi agresia
hqonda, fiqrobda, rom saerTod gaeqro gia. Semdeg patriarqma daibara
juna, bavSvs mkvleli mamac eyofa,
mkvlel babuasac nu daumateb, akmare,
nu gawirav bavSvso.
babuas bolomde sastiki agresia
hqonda. maxsovs, „araseriozul kacs“ vuyurebdi, Cems megobars davuZaxe, naxe mamaCemi-meTqi. uceb wamomcda, babuaCemi iqiT oTaxSi gavida
da tiroda, Zalian ewyina.
- ras geubnebodaT babua mamaze,
roca gaigeT, rom mamam mogiklaT
deda?
- babuaCemi saerTod ar melaparakeboda am Temaze, ufro me da bebia vsaubrobdiT. junasTvis es Tema
Zalian mtkivneuli iyo. ra Tqma
unda, bebiasTvisac, magram bebias
vTxovdi, aexsna, junas ki mag Temaze ver daelaparakebodi, saerTod
ver uxsenebdi mamaCems.
- bebiam rom panaSvidze gaggzavnaT, am faqts rogor Sexvda babua?
- winaaRmdegoba ar gauwevia, bebiaCemma daisva da uTxra, bavSvi unda
wavideso! xma ar amouRia, TavCaqindruli ijda.
- versia ramdenime iyo. Tqven
rogor ggoniaT, ra moxda maSin?
- vici, rom sigiJemde uyvardaT
erTmaneTi. Turme dedaCemi sul
imas ambobda, erTaderTi kacia, visac
sicocxles Sevwiravo. marTlac
es Semzaravi tragedia 24 wlis winaT datrialda. kinosa da Teatris cnobilma msaxiobma, Tbilisis sayvarelma koloritma gia feraZem Tavisi mSvenieri meuRle, sruliad axalgazrda, 26 wlis irina
miqataZe mokla. am tragediam dazafra da aalaparaka Tbilisi.
erT-erTi versiiT, es ubeduri SemTxveva iyo - gia feraZes SemTxveviT gauvarda miniaturuli, kalmis formis iaraRi da coli Semoakvda. sxva versiiT ki, man ganzrax esrola da mokla.
Semzaravi iyo am Semzaravi tragediis gagrZelebac - irinas mamam, cnobilma moqandakem da saxalxo
mxatvarma - juna miqataZem daundoblad iZia Suri Svilis mkvlel siZeze - am danaSaulisTvis gankuTvnili umaRlesi zoma miasjevina, cimbirSi, mkacri reJimis koloniaSi gaagzavnina da merec mkacrad
akontrolebda, rom misTvis reJimi ar SeemsubuqebinaT.
gia feraZem bolomde moixada sasjeli da cixidan gamosvlidan oriode welSi gardaicvala. am
tragedias hyavs kidev erTi msxverpli - marikuna, gia feraZisa da irina miqataZis qaliSvili. is 11
Tvis iyo, mamam deda rom moukla. marikuna am tragediis moxdenisTanave juna miqataZem da misma meuRlem marika sayvareliZem Svilad aiyvanes da gazardes.
dRes marikuna miqataZes aRarc babua hyavs, aRarc bebia da aRarc mama. mware realobis msxverpli
morigi mware realobis pirispir aRmoCnda - juna miqataZis sikvdilis Semdeg is RvTis anabara miatoves naTesavebma, megobrebma, yvelam, vinc juna miqataZis sicocxleSi gars exvia.
6 wlis viyavi, ezoSi bavSvebma
rom miTxres - mamam deda mogiklao!
fragmenti 2006 wels gamocemuli iliko feraZis (gias Zmis) wignidan:
„jer kidev gia feraZis zenitSi yofnisas, fatalur SemTxvevamde ori wliT adre, gia rusTavelis
TeatrTan erTad gastrolebze ruseTSi, qalaq krasnoiarskSi imyofeboda. iq Cveuli triumfiT mimdinareobda rogorc Teatris, ise gias piradi, gastrolebsmiRma „gastrolebi“. gias iqac gamouCnda mravali Tayvanismcemeli da maT Soris ulamazesi qaliSvili, krasnoiarskeli cnobili generlis Svili,
romelsac TavdaviwyebiT Seuyvarda gia. mas saqmroc ki hyolia, magram gias naxvis Semdeg aravis saxelis gagoneba ar undoda Turme. giasTvis es iyo Cveulebrivi sagastrolo romani. TbilisSi dabrunebisas gia iRebda werilebs... mere moxvda cixeSi. erTxel me da dedam krasnoiarskidan miviReT werili, romelSic sami wlis bavSvis fotoebi ido. gia feraZis asls gia feraZe erqva, dedas ki bedis
ironiiT - irina. araviTari genetikuri analizi ar sWirdeboda am suraTebs. fotoebidan gia feraZis
bavSvoba giyurebdaT. dedam miswera gias ubedurebis ambavi. irina Zalian Sewuxda. is werilebsa da
bavSvis fotoebs ugzavnida gias cixeSi. erTxelac, irinam zamTarSi iakutskSi SvilTan erTad moinaxula WleqiT mZimed daavadebuli adamiani, romelic mxolod oriod dRe hyavda nanaxi da romelmac
ase Secvala mTeli misi cxovreba“.
ase moxda. xSirad vfiqrob magaze,
xSirad ki ara, rom vwvebi, sul magaze vfiqrob. xan mgonia, rom mamaCemi ar iyo aseTi raRacis gamkeTebeli, marto imitom ki ara, rom
sigiJemde uyvarda deda, imitomac,
rom saerTod ar iyo msgavsi ramis
gamkeTebeli da rom es marTlac
ubeduri SemTxveva iyo, xandaxan
mgonia, rom ganzrax mokla. Tan es
Worebi sul gonebas mirevs, erTi
meubneba, rom im Rames iCxubes, gaSoreba undoda, is ver Seegua amas,
aiRo da esrola. zogi ambobs, rom
im kalams Cvenc gviSverda, yvelas
gvaSinebda im kalmiTo. iseTi iaraRi
iyo da iseTi patara tyvia hqonda,
larnaksac ver gatexda, magram dedaCems pirdapir gulSi moxvda, arteria dauziana, eqimebic ver uSvelidnen, maSinve romc misuliyvnen. gaorebuli var, xan rogor vfiqrob,
xan - rogor. 19 wlis viyavi, roca
CemTan Sexvedra moisurva gias advokatma. samwuxarod, gvari da saxeli ar vici. undoda, rom simarTle
eTqva. me ar Sevxvdi, simarTlis
SemeSinda, im etapze ar viyavi mzad.
samiode Tvis Semdeg, roca Tavs
moverie da vTqvi, rom mirCevnia,
simarTle vicode da im simarTliT
vicxovro mTeli cxovreba-meTqi,
mere ukve veRaraferi gavarkvie.
is kaci rom movikiTxe, miTxres,
gardaicvalao.
iciT, ram Semzara? am mkvlelobis Semdeg mamaCemi gai para, moawyo
inscenireba, TiTqos dedaCems eZina,
daawvina, „adiala“ gadaafara, iaraRi „duxovkaSi“ Sedo da gai para.
diliT, bebia rom Sevida oTaxSi,
gulwasuli egona da fexebs uTbilavda dedas. Tavidan egonaT, rom
qurdebi Semovidnen da mokles, bebiaCemi imas tiroda, gia rom gaigebs,
gadairevao. gia wasula viRac cudi
yofaqcevis qalTan, mTeli Rame iq
yofila, dilas mivida da Cabarda.
eg iyo CemTvis Zalian cudi faqti.
ki Tqves eqimebma, mainc araferi
eSvelebodao, magram xom SeiZleboda,
Sveleboda? an man xom ar icoda,
rom ar eSveleboda? xom SeiZleboda, eyvira, rom es daemarTa? sul
is fiqrebi mawvalebs, ramdeni xani
icocxla dedaCemma, ramdeni iwvala, vin icis, ramdeni iyvira, Svelas
iTxovda. Tavidan pirveli-ori kvira
bebia ar mikarebda, danaxva ar undoda Cemi, gias Sviliao. mere sicxe
mqonda maRali, gulSi Camikra da
mas mere gverdidan ar miSorebda.
ver getyviT, rogor mzrdida, marTla yvelaferi momca, Tumca sul
imas ganicdida, mTavars, dedis siTbos mainc ver mivcemo. nerviulobis niadagze kibo daemarTa. 13
wlis viyavi, rom gavige, eqimebi
ambobdnen, maqsimum 2 wels icoc-
xlebso, bebia ki sul iZaxda, sanam
gzaze ar davayeneb, manamde yvelafers vizam, rom vicocxloo.
marTlac, iseTi wamlebi ikeTa,
rom rogorRac gaZlo. 17 wlis
viyavi, rom daiRupa. mere babuaCems aRmoaCnda kibo da 20 wlis
viyavi, babua rom gardaicvala.
Zalian bevrma maqcia zurgi, arada
megona, raRac rom gamiWirdeboda,
gverdiT damidgebodnen, magram
mware realobas Sevaskdi. aRmoCnda, rom sul marto var, Cemi megobrebis amara. CemiT miwevs
cxovrebis gatana. mxolod megobrebi midganan gverdiT.
- aba, vin gaqciaT zurgi? batoni junas megobrebma?
- megobrebmac, naTesavebmac, Zalian bevrma, ar minda gvarebisa
da saxelebis dakonkreteba. bebia
sul amas ambobda, Cven rom ar
veyolebiT, sul marto darCebao.
ukve aRaravis vawuxeb Cemi problemebiT, yvelafers CemiT vWri
da CemiT vagvareb.
- arc mamas megobrebi ar dagkontaqtebian?
- ara, ise, Tu TeatrSi an sadme
Semxvdebodnen, ui es gias Svilia
da gia da gia… magram ise, rom
konkretulad damxmarebodnen, finansurs ar vgulisxmob saerTod,
moralur Tanadgomaze maqvs saubari, rom vinmes daerekos da
ekiTxos: marikuna, rogor grZnob
Tavs, rogor xar, rame xom ar
gWirdebao, aseTi araferi yofila.
- Tqven rodis SeqmeniT ojaxi?
- 18 wlis viyavi, oTo qiqoZes
rom gavyevi colad. ver SevewyveT
erTmaneTs, sadRac sam weliwadSi
ganvqorwindiT. ar vnanob, ase adre
rom gavTxovdi, imitom, rom damrCa
angeloziviT Svili - irina. Zalian mindoda, rom gogona myoloda da dedaCemis saxeli damerqmia,
amiT mainc meca misTvis pativi.
- rodesac baton junas aseTi
mware gamocdileba hqonda siZesTan dakavSirebiT, rogor Sexvda
siZes? albaT, maqsimalurad eWvis
TvaliT uyurebda, Seecdeboda, yvelaferi gaego mis Sesaxeb...
- Zalian cudad moveqeci babuaCems, gavi pare... gulze operacia
gaikeTa stambulSi, Camovida da
me gavi pare. davutove werili,
rom Zalian miyvars, rom es nabiji gadavdgi da a.S. damireka,
tiroda, oRond Sen bednieri iyavi,
CemTvis egaa mTavari, meti saTqmeli araferi maqvso da RmerTma
daglocoTo. Zalian kargad miiRo siZe, magram sul akvirdeboda da sul mafrTxilebda, Sen
gaqvs didi magaliTi, arasodes
gamoiyvano wyobidan kaci, imitom,
rom SeiZleba iseTi raRac gaakeTos, moxdes gauTvaliswinebeli
SemTxvevao.
Zalian bednieri var, iseTma
adamianebma rom gamzardes, rogorebic bebia da babua iyvnen, madlobis meti araferi meTqmis, magram bednieri viqnebodi, dedasa
da mamas rom gavezarde.
rezo SatakiSvili
es iyo wlebis winaT... gia feraZe
umcrosi ki ukve TbilisSia.
„26 weli ise vicxovre, ar vicodi, saidan maqvs qalisadmi aseTi
pativiscema, sufrasTan moqcevis
aseTi gansxvavebuli manera. yvelas
ratomRac me rom vemsaxurebi da
vusxam sasmels. aq Camosvlis Semdeg
ki mivxvdi, rom es genetikaa, yvelaze
Zlieri ram. aeroportis kari rom
gaiRo da haeri CavisunTqe, Tmis
Reridan fexis frCxilebamde rom
damiwyo WianWvelebma sirbili...
xarbad CavisunTqe, amovisunTqe, es
ra haeria-meTqi, gavogndi. uceb mivxvdi, es Cemi haeria, Cemi qveyanaa! kavSiri Sedga, srulyofilebis SegrZneba dameufla. saqarTvelo Jruantelisa da bednierebis cremlebis
qveyanaa“, - miTxra giam.
istoria martSi daiwyo...
iliko feraZis qaliSvilma, ninka
feraZem gia feraZe umcrosi socialur qsel „kontaqtebSi“ i pova.
19 ivliss gia dedasTan erTad Camofrinda. aeroportSi mouTmenlad
elodnen biZa, biZaSvili, siZe da
mamis megobrebi. „biZaCemma miTxra,
roca Cagexute, Seni kisridan Cemi
Zmis suni vigrZenio. kiseri xom
pulsaciisa da fluidebis adgilia. biZaCems magrad rom Cavexvie,
Cveni geni TiTqos SeerTda. saSinlad Relavda, ganicdida, gagiJebuli iyo. miTxra, Sen gadi pirveli,
aba, Tu gicnobeno. ninka da misi
qmari vicani, magram, maT garda, kidev
15 adamiani idga. msaxiobebi, mamas
megobrebi. mTeli aeroporti meloda... TojinasaviT matrialebdnen
aqeT-iqiT, mexveodnen, mkocnidnen. da
yvela erTs gaiZaxoda - vaime, rogor
hgavs gias!
23 ivliss samefo ubnis TeatrSi SemoqmedebiTi saRamo momiwyves,
saxelwodebiT „dabruneba“. iq iyo
yvela, visac mama uyvarda, megobrobdnen, erT scenaze gamodiodnen, kurselebi. mexutebodnen - Cveni gia
dabrundao, tirodnen, emociebisgan,
bednierebisgan cremlebs ver ikavebdnen. giaa, magram rusulad ratom
laparakobso. es kopireba ar aris,
es giaa, magram ukeTesi varianti,
radgan ufro maRaliao. aqamde ar
vicodi Cemsa da mamas Soris aseTi
msgavseba Tu iyo. me misi fotoebi
mqonda nanaxi, sadac ukve SedarebiT asakSi iyo. aq rom Camovedi
da 25 wlis gias fotoebi vnaxe,
gavocdi! es iyo Soki! me Cems fotoebs vuyurebdi. sxva sityvebiT
rogor gadmovce Cemi gancda, ar
vici. ramdenime simRera vimRere.
deda darbazSi iyo, mama yvelgan mTel TeatrSi. 16 welia, rac is
aRar aris, magram misadmi veluri
da SeSlili siyvaruli dRemde
cocxlobs xalxSi“.
saRamos Semdeg banketi gaimarTa.
giasTan ninka mivida da CasCurCula, wamodi, da unda gagacnoo.
„yovelTvis mindoda, da myoloda,
yvelaze didi ocneba iyo. dedas
rom veubnebodi, Tavi damanebe, SenTvis ver mimixedia, axla kidev dao.
isev biWi rom gamiCndes, Tavi CamosaxrCobi meqnebao. ninkam rom miTxra: wamodi, da gagacnoo, daviwyebuli mqonda, da rom myavda, emociebisgan gaTanguli viyavi, daclili
da didi odenodiT alkoholuri
sasmeli unda mimeRo da Tavdauzogavad memxiarula. cekva mominda,
Tavs viwynarebdi, jer kidev saRamoa da moaswreb-meTqi. am dros
da! gamovdivar quCaSi, aravinaa. manqanis farebi anTebulia da kari iReba.
gadmodis qali, ulamazesi, feraZeebisTvis damaxasiaTebeli „RirsebebiT“ da... pirveli, rac vTqvi: ra
samwuxaroa, rom Cemi da xar-meTqi.
ra vqna, aseTi reaqcia mqonda. man
„xulignurad“, avtoritetulad
mommarTa: „privet, bratuSka“ (vgiJdebi, marikuna rusulad rom melaparakeba). saocari SegrZneba dameufla. erT sufras vusxediT me,
marikuna, biZina da ninka. da ras
meubnebian: gia, madloba, rom Segvkribe,
Cven arasdros erT sufasTan ar
vmsxdarvarTo. gavgiJdi. Sardenze
visxediT da adgilzeve gamovSardendi:) yvelaze umcrosma Sevkribe
ojaxi da imedi maqvs, amiT bedniereba movutane Cvens ojaxs.
marikuna miqataZe: „gias arseboba vicodi, misi foto adre, aTi
wlis winaT, Cemma biZaSvilma maCvena.
ratomRac verasdros ver movabi
Tavi mis moZebnas. mere Cemma biZaSvilma momwera, 19 ivliss Seni Zma
Camodis da Tu survili gaqvs, gagacnobo. Zalian minda-meTqi. saRamoze
dampatiJes. magram me axla iseTi
situacia maqvs, arsad davdivar.
gias saRamos mere gavuare. sanam
manqanas mouaxlovdeboda, fexebi
mikankalebda, Zalian vnerviulobdi,
warmodgenac ar mqonda, rogori
iyo. mamas ar vicnobdi, mxolod
fotoebiT da filmebiT. gia rom
movida, mama da Zma erTdroulad
idga Cems win. yelSi burTi gameCxira, tirili mominda, saocari grZnoba dameufla. uceb Semiyvarda.
garda imisa, rom Cemi Zmaa, saocari
adamiania, Zalian dadebiTi da sayvarelia. mis gareSe veRar vZleb.
pirveli vizitis mere rom wavida,
mivxvdi, rom gias gareSe veRar gavZlebdi. skai piT velaparakebodi.
miTxra, ar maqvs repeticiebi, visvenebo. egreve aviRe bileTi da saswrafod gadmovafrine. marTla veRar vZleb umisod. ki myavs da-Zma,
biZina da sofo, magram giasTan sxvanairi siaxlove vigrZeni. tolebi
varT. me 27 wlis var, gia 26-is“.
gia feraZe: „iciT, saqarTveloSi
sacxovreblad Camosvla ram gadamawyvetina? am saocrebam, Cemma dam.
is saCuqaria. axla ukve, rogor
xaro, rom meubnebian, vpasuxob: RvTiurad-meTqi. ar vxumrob. me aq unda
vicxovro. mamas saflavze rom mivdiodiT, manqanaSi visxediT, sxvadasxva mimarTulebiT viyurebodiT, xeli Cakidebuli gvqonda da orives
RapaRupiT Camogvdioda cremlebi.
me vgrZnobdi, rogor duRda marikunas Sinagani samyaro. im wams
Cven Rrma da namdvili grZnoba
gvaerTianebda. mere mamis saflavze
visxediT da sulierad gaviwmindeT.
marikunas sayvareli adamiani axla cixeSia. CemsaviT xmauriani
da emociuri mariko CemTan Sexvedramde gamoTiSuli iyo samyaros,
arsad dadioda. axla 180 gradusiT Semobrunda. me ar vicnob siZes,
magram Cemi da, romelsac me qalis
etalonad miviCnev, Tu ase ganicdis
qmris mdgomareobas, warmomidgenia,
ra kacia is. me minda marikuna bednieri vnaxo. TbilisSi gadmoval,
Tundac meezoved vimuSao, magram
mas Sevumsubuqo es simZime. mas
Cemi CamosvliT es yofa xom Sevumsubuqe? mere ra, rom Cemi kariera iq TeatrSi zenitisken midis,
aq ufro maRla waval. aqamde ar
vicodi, visze da raze meloca.
ukve vici. gulma srulyofilad
feTqva daiwyo. me vici, rom es
siyvarulia da misTvis bevri unda
gavakeTo. is unda vkvebo. amis dakargva ar minda. marikunas xmis tembri
momwons. rom laparakobs, raRac
menTeba. roca me melaparakeba, tonalobas icvlis. es maTbobs. mere
ra, rom saerTo „pilionkebSi“ ar
gavzrdilvarT, erT WerqveS ar gvicxovria? erTmaneTTan ukve ukompleqsod varT. pirvelad Rame TeTrad gavaTeneT, aTas rameze vilaparakeT. ukve uxilav kavSirsac vamyarebT erTmaneTTan. sigarets viyidio, miTxra da ise wavida, damaviwyda, ludi rom damebarebina. uceb
marikuna ludiT dabrunda da momca:
„bratuSka, ludi wamogiReo“.
gia Svidi wlis iyo, viRac „ucnobma kacma“ saxlSi rom daureka.
„Zalian mokle da mSrali saubari gvqonda. gia, „privet“, rogor
xar? rogor swavlobo? normalurad-meTqi. daimaxsovre, kargad iswavle da 21 wlis rom gaxdebi, wiTel
sportul manqanas giyidio. es iyo
mama, cixidan mirekavda. mas erTaderTxel vesaubre, Tan ise, rom ar
vicodi, vin iyo. ukve xuTi welia,
manqanas velodebi... vxumrob, ra
Tqma unda. aranairi manqana ar minda.
me dRes yvelaze mdidari adamiani
var msoflioSi.
„dedaCems, irina feraZes, aq poe-
tesas uwodeben, 26 wlis winaT,
mamaCemTan Sexvedris mere, leqsebis
wera rom daiwyo. deda werda siyvarulze, Sexvedraze, ganSorebaze, SeSlilobaze, sigiJeze, mowyenilobaze,
simartoveze. werda, rom mas Semdeg
gaigo, ra aris siyvaruli, rac mamaCemi gaicno. mis aryofnaze werda,
gatexil sulze werda. es leqsebi me samefo ubnis TeatrSi wavikiTxe. iciT, ra miTxra dedam? Cems cxovrebaSi ori mamakaci iyo gia feraZe da sxva danarCenio. es
aris qali, romelic am siyvaruliT
saazrdoobs dResac. me siyvarulis
nayofi var. es xom „srazu vidna“.
deda yovelTvis Tbili sityvebiT
ixsenebda mamas. is mas Semdeg ufro
Semiyvarda, rac aq madloba gadauxades imisTvis, rom mama ar daviwyebia da cixeSi ar miutovebia.
didi madloba, irina, Sen imisTvis,
rom SvilSi amxela siyvaruli
Cade, mamis siyvarulio“.
- gia, maincdamainc msaxioboba
ratom airCie profesiad?
- sxva gamosavali mqonda? amaT,
Cems da-Zmebs hqondaT survili, magram arc erTi mamis kvals ar gahyolia. skolaSi sakmarisi iyo ekiTxaT: vin miiRebs sarvamarto dResaswaulSi monawileobas? me! mere
ukve ar mekiTxebodnen, vmonawileobdi. sixarulisgan frTebi mesxmeboda. erTi gakveTili ar gamicdenia,
institutSi - leqcia. sxva araferi mindoda. 20 wuTiT adre mivdiodi, rom bavSvebi gamexalisebina.
sadarbazoebze markerebiT leqsebs
vwerdi. Turme saqarTvelodan miberavda niWis qari. dedas xeli ar
SeuSlia, piriqiT. miuxedavad imisa,
rom srulfasovan ojaxSi ar gavzrdilvar (gverdiT mama ar myolia),
dedas araferi dauklia CemTvis.
deda saocreba myavs. Cemi Teatraluri agentia. agrovebs Cems fotoebs, videoebs, yvelafers Cems garSemo,
Cemi saarqivo menejeria. 16 wlis
Teatralur institutSi movewyve.
20 wlis ukve Teatris msaxiobi
viyavi. Teatri uzomod miyvars, Tavs
srulfasovnad scenaze vgrZnob. es,
albaT, genebia.
- ruseTSi ician, visi Svili
xar?
- aba, ra! veluri siamayiT vambob,
visi Svili var. rom mamaCemi gia
feraZea. mironovi, abdulovi, karaCencevi - yvela icnobda mamas. mamas filmebidan mainc „axalgazrda
kompozitoris mogzaurobas“ gamovyofdi. xom ar mesmis, ras laparakobs, magram didi emocia modis.
wams ar uSvebs, rom ar iTamaSos.
samwuxarod, speqtaklebSi nanaxi
ar myavs. sxvaTa Soris, rusTavelis TeatrSi rom Sevedi, kedlebSi,
sadac mamaCemi TamaSobda, megona,
kosmosSi movxvdi. saimperatoro
atmosfero damxvda. me am Teatris
scenaze viTamaSeb, Tundac erTxel.
ukve griboedovis TeatrSi amiyvanes. axla nel-nela viwyeb enis
Seswavlas. qarTuli cekva unda
viswavlo. nanuli sarajiSvilma
Salaxo macekva, gamomicekva. „Spagati“ gavakeTe, arada, viwro jinsi
mecva, magram gadavrCi da aviRe
cxvirsaxoci. gamomivida. axla me
gias vecekvebodio, nanulim miTxra.
mere mSvid musikaze Cavixute da
Tavi zemodan Tavze davade. Tavi
aswia, wyliani TvalebiT Semomxeda
da iciT, ra miTxra? gika, verc
warmoidgen, me da mamaSeni zustad
ase vcekvavdiTo. arada, me sul TavisiT mominda, ase mecekva, araferi
auxsnia nanulis. vigiJebdiT da
mere ase vcekvavdiTo. vici, da-ZmasaviT iyvnen. miTxres, xis sigrZe
fesvebidan iwyeba da Sen Sens fesvebs daubrundio.
gegmebi
- aseTi energiiT aq uyvarT mxolod, am haerze da am bunebaSi.
gamaoca aqaurma bunebam.
bodbeSi viyavi, wminda ninos saflavze. aqamde vicodi, rom Cemi
taZari Cems gulSi iyo, magram bodbis taZridan yvela rom gavida,
davjeqi, saflavs Sevexe da rom
daiwyo WianWvelebis sirbili da
Jruanteli, imaze Zlieri iyo, pirvelad am miwaze fexis dadgmisas
rom mqonda. mivxvdi, rom es Cemi
mfarveli wmindania da es taZari
Cemia. kidev unda mivide iq. axal
wels das velodebi samaraSi. or
weliwadSi gegmaSi maqvs saqarTveloSi sacxovreblad Camosvla da
moqalaqeobis miReba.
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
9
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
- doborjginiZe, gamoeTrie, moyevi gakveTili!
- maswavlebelo jer sia ameikiTxe, iqneb ar var klasSi!
* * *
miSa dalaqTan zis, Tmas uWrian. dalaqi muSaobs da Tan gaiZaxis: biZina.. .biZina...
gverdiT sxva dalaqma SeekiTxa:
- Tmas miSas aWri da biZinas
ratom eZaxio?
- biZinas rom vaxseneb, miSas
Tma yalyze udgeba da advilad
vWrio, - upasuxa kolegas.
* * *
kaci amSvidebs axladSerTul
cols: maxsovs brolis koSkebs rom
gpirdebodi, rogor ar maxsovs, magram sarecxis manqana mixsenebia sadme?
* * *
megrels gurulis vali aqvs.
urekavs guruli. telefons ar
iRebs megreli. gurulma eSmakoba
ixmara da sxva mobiluridan daureka! raSvebi Zama vals rodis
abrunebo?
pasuxi: - mob. tel. gamorTulia
an gasulia momsaxurebis zonidan!
gurulma - exla magi inglisuradac ar giTqvia Sen gitireb
yofaso!
* * *
guriaSi sufraze stumarma mis
irgvliv rac ki saWmel-sasmeli
iyo, 5 wuTSi gadasansla. mere gverdiT mjdom guruls gaxeda da
uTxra:
- sigarets momawevineb?
- rava ar mogawevineb, Zama, kvamlis adgili Tu dagrCa mucelSi.
* * *
biWi Wiayela eubneba gogo Wiayelas: Tu axlave colad ar gamomyvebi, qaTmis win davegdebi.
* * *
- ra Cavicva pliaJze rom yvela gavaoco?
- Caicvi Txilamurebi.
* * *
mixos qalaqelebi estumrnen, Sei patiJa saxlSi da cols dauyvira: maro, maita...
maromac gaawyo arnaxuli sufra,
iqeifes, gaTavda yvelaferi.
mixom isev dauyvira: maro maita, maromac gaaaxla sufra, SeWames, ar midian... mixom isev dauZaxa:
maro maita, Semovarda maro da
uyviris, aRaraferi dagvrCa jo, ra
movitanoo?
- amaTi paltoebi maita, amaTi
dedac...
* * *
- ratom ar gadaarCineT Tqveni
coli, roca ixrCoboda?
- da me ra vicodi, rom igi ixrCoboda? mikioda rogorc yovelTvis.
* * *
erTi wyvili axal binaSi gadavida. diliT colma cud xasiaTze gaiRviZa, sarkmels gaxeda da
gareT mezobeli dainaxa, romelic
TeTreuls fenda.
- Sexede rogori WuWyiani TeTreuli aqvs, - uTxra colma qmars.
kaci gazeTs kiTxulobda da
yuradReba ar miuqcevia misTvis.
- albaT cud sapons xmarobs,
an arc ki icis rogor unda recxos. netav aravin aswavlis?! - niSnismogebiT Tqva qalma.
da amis Semdeg rodesac mezobeli TeTreuls fenda, cols sul
ukvirda, Tu ratom iyo igi aseTi
WuWyiani.
erT mSvenier dResac qalma gaiRviZa, sarkmels gaxeda da gakvirvebisagan xmamaRla SesZaxa:
- dRes ra saocrad sufTaa misi TeTreuli! bolosdabolos iswavla recxva!
- ara, - upasuxa qmarma. saqme
imaSia, rom dRes adre avdeqi da
Cveni sarkmlebi gavwminde.
* * *
svanma didxans agorava moxarSuli kvercxi svanur marilSi
da Semdeg aRtacebiT wamoiZaxa:
- rafaeelo!
* * *
megreli cixeSi moxvda. roca
daiZina, mwvane saRebavi wausves melot Tavze. gamoiRviZa meore diliT da sarkeSi rom Caixeda, gadairia:
- axlave TqviT, romelma gamkraska!
- me gagkraske ! - wamodga viRac
kunTebiani axmaxi. ra ginda axla?
- xox, araferi iseTi... gaSra
da meore piri ar unda gadausva?
* * *
svanma „esemesi“ gagzavna: „ar
inerviulo, mobiluri CemTan dagrCa“
* * *
- ar gcxveniaT qalbatono, quCaSi rom maTxovrobT?
- aba, ofisi gavxsna Svilo?!
* * *
Zukum kasparovs WadrakSi 4:0
mougo. daesivnen Jurnalistebi da
ekiTxebian, batono Zuku, rogor moaxerxeT kasparovis aseTi damarcxebao?
- me, Cqimi jima, cocxal cxenebs vi paravdi da magis xis cxenebs ver movi paravdi?!
* * *
ra moxdeboda feisbuks, rom earseba ufro adreul saukuneebSi:
1) adami Secvlida statuss
single-s in a relationship-ze;
2) noe gaakeTebda ivenTs sadac
yvelas moiwvevda Tavis kidobanSi;
3) Temur lengi Seavsebda quizs
`Seni saocnebo qveyana~;
4) daviT aRmaSenebeli, aqilevsi,
leonidasi, erekle meore daiTagebodnen `yvelaze mamakacurebSi~;
5) tarielze nawyeni nestan darejani CaTs miscemda log out-s;
6) `qarTvelebs mezarbazneebi
aRar hyavT~! - qarTveli moRalate miwerda inboqsSi Turq-selCu-
kebs;
7) giorgi saakaZe kedelze dauwerda Tavis cols: Sedi karavSi
rusudan!
8) razec rusudani gaakeTebda
komentars: vaime Zaan cudad var;
9) am yvelafers daalaiqebda
Sah-abasi;
10) qajeTis cixeSi Seiqmneboda iseTi profilebi, rogorebicaa
`yvelaze derskebi da sxva mravali~;
11) hitleri atvirTavda suraTs `vin var me SenTvis~ da daTagavda ebraelebs;
12) cxra Zma xerxeuliZe atvirTavda 2 pac-is `dear mama~-s, xolo
debi iSxnelebi miuwerdnen komentars: `gparav~;
13) luarsab TaTqariZe iTamaSebda `fermas~, roca darejani morCeboda `faSen vorld~-is TamaSs;
14) melano gaakeTebda quizs
`gaige Seni megobrebis Sesaxeb meti~,
razec miiRebda pasuxs: `icodi rom
abdul-Sahils fexze 6 TiTi qonda~? da bednieri da-Zma gadaexveodnen erTmaneTs;
15) TinaTini da avTandili qor-
- gavige Sen da Seni coli SerigebulxarT?
- sulac ara?!
- ra vici, daginaxeT SeSas xerxavdiT erTad da..
- SeSas ki ara, avejs viyofdiT.
* * *
WiWikia eubneba biWikias:
- biWo, wyali modis SenTan?
- rai wyali, biWo, rioni ise
damSrala, bayayebi erTmaneTs afurTxeben ro dasveldeno.
* * *
svani sicruis deteqtorze unda Seamowmon. uxsnian: - gisvamT
kiTxvas, Tqven pasuxobT. Tu marTals
ambobT, mwvane naTura ainTeba, Tu
moityuebiT - wiTeli. gasagebia. gasagebia, - uTxra svanma da wiTeli
naTura ainTo.
* * *
programistis locva:
RmerTo, gadatvirTe es samyaro.
* * *
skolaSi midis qarTulis gakveTili. maswavlebeli ekiTxeba moswavles:
- aba, gamirCie winadadeba: gogo
da biWi abanoSi wavidnen.
* * *
quTaisur saxinkleSi:
- kidev 20 xinkali mogvitaneT!
- ar geyoT Tu mogewonaT?
* * *
bavSvi modis saxlSi skolidan:
- morCa. skolaSi aRar waval!
- ratom?
- kiTxva me ar vici, wera me ar
vici da Tan laparaksac miSlian!
* * *
- RamiT bil geitsi damesizmra!
- sainteresoa rogor amixdeba:
bevri fuli meqneba Tu virusi Semeyreba?!
* * *
eqimo, - mimarTavs mamakaci eqims,
- cud dReSi var, ar vici ra wyalSi
Cavarde.
- ra gawuxebT?
- me araferi, colze mogaxsnebT,
mival saxlSi, viRac kacTan wevs,
mival meore dRes, axla sxva kacTanaa.
- mere, Sen rogor iqcevi?
- me meubneba, gadi meore oTaxSi
da validoli dalie, damSviddebio
da mec ase viqcevi.
- da CemTan raRa ginda?
mamas bolo xmaze aRmoxdeba: - ux!
Seni deda m... am dros deda gamoixedavs samzareulodan gabrazebuli:
- bavSvs tyvila nurafers pirdebi!
* * *
zangs, svansa da megrels samSobiaroSi bavSvebi aeriaT. megrelma
daavlo zang bavSvs xeli da gaiqca.
- sad migyavs, - gamoekida eqTani, ver xedav Savia!
- samagierod, vici, rom svani
araa.
* * *
WiWikia Zmakacs urekavs:
- Zamia, gadasarevi pur-marili
maqvs saxlSi, qalebi wamoiyvane.
Semdeg meore Zmakacs urekavs:
- Zamia, gadasarevi qalebi myavs,
pur-marili wamoiRe
* * *Y Y Y
eqimo, me da Cemi coli nerviulebi varT, dRe ise ar gava, rom ar
viCxuboT. ras mirCevT?
- es moWarbebuli energiis bralia. girCevT, yoveldRe aTi kilometri gaiaroT. merwmuneT, yvelaferi
kargad iqneba.
naxevari Tvis Semdeg kacma eqims
daureka da gaxarebulma axara:
sicilis
gverdi
wilis Semdeg Seqmnidnen erTian
profils saxeliT: `Tiko avTo~;
16) jordano bruno dawerda
statuss: `dedamiwa mrgvalia da
brunavs!~ da aWerda F5-s notification-is molodinSi iqamde, sanam mas
ar dawvavdnen;
17) cotne dadianis megobrebi
atvirTavdnen suraTs wels zemoT
SiSvel da Tafl-wasmul mdgomareobaSi, razec cotne daukomentarebda: `au rogor minda TqvenTan
erTad~;
18) ubralo glexis Svili atvirTavda Tavis suraTs `odnoklassniki.ru~ logoTi, ris Semdegac
mas abuCad aigdebdnen Tavad-aznaurebi;
19) eWviani otelo dezdemonas
feisbuks deaqtivizacias miscemda.
* * *
svani daapirebs colis moyvanas.
deda urCevs:
- kargi Svilo, moiyvane Rirseuli qaliSvili, romelic mters maxviliT daxvdeba da moyvares sasmeliT gaumaspinZldeba.
wavida svani TbilisSi.
cota xanSi dedamisTan policia
modis:
- Tqveni Svili sad aris?
- Cemi Svilisagan ra gindaT,
arafers aSavebs, mxolod colis moyvana daapira.
- xo da gadaeciT, qarTlis deda
adgilze daabrunos!!!
* * *
- aba Tu ici, vertmfrens rad
unda zemodan imxela propeleri?
- ki, rogor ar vici. eg uberavs
zemodan, piloti rom ar gaofliandes.
- ara, kai, nu maSayireb...
- ras gaSayireb?! im dRes vmgzavrobdiT vertmfreniT da bolos, dajdomisas ucbad gaCerda eg propeleri
da unda genaxa Cvens pilots ra oflma daasxa!
* * *
buSi Camova saqarTveloSi, trapze
ikiTxavs jumbera mandaao? etyvian
arao da ukan wava. gagiJdeba miSa, eg
jumbera vinRaao da yvela jumberas moayvaninebs. erTi aRmCndeba bomJi,
visac buSi eZebda. jumbera eubneba:
- eg raa, Cems danaxvaze romis
papi mesas CaSlis da me gadamexveva,
oRond Sen iq guli ar wagivideso.
Caartyamen xels da wavlen. Cavlen romSi. rom mivlen papi marTlac dainaxavs Tu ara, gaeqaneba da
Caexuteba jumberas. miSas guli wauva.
- xo giTxari ar wameqceo!
- ara, Zmao, magaze ki ar wavqceulvar, Sen rom papi Cagexuta erTi
zangi movida da mekiTxeba, eg kaci
vinaa, jumberas rom exutebao?!
* * *
kacs tilebi hyavs da wava eqimTan.
- eqimo tilebi myavs da rame
wamali miTxariTo.
- Sennair tilians miade Tavi.
tilebi ibrZoleben da daixocebiano.
meore dRes modis isev kaci da
eqims etyvis:
- eqimo, es ra miqeniT. ibrZoles,
Cemma tilebma brZola moiges da
tyveebic aqeT wamoiyvaneso!
* * *
Cems TanamSromels, romelic Zalian gvian daqorwinda, SeeZina Svili da urekavs mis Zmas, rom miaxaros biWis gaCenis ambavi (gurulebi
arian).
- bijo, daToia, biWi SemeZina, biWii...
- auf! momilocavs Zama!
- vicodi, rom gagixardeboda da
pirvelad Sen imiza dagireke da
miTxari erTi ra davarqva saxeli?
- ra daarqvi da xeWeWuri, meti
ra unda daarqva?!
- ki mara, xeWeWuri reiza?
- reiza da mis bednierebas Sen
ver meeswrebi da...
* * *
- rogori TvalebiT miyurebs
Tqveni ZaRli? albaT gabrazebulia
Cemze, - eubneba stumari maspinZels.
- ar miaqcio yuraRdeba, ar evaseba, roca misi TefSidan Wamen.
* * *
mezobeli mezobels:
moswavle:
- gogo qvemdebarea, biWi - zemdebare, xolo abano mizezis garemoeba.
- dajeqi, oTxiani.
- ratom oTxiani, masw?
- imitom, rom abano mizezis garemoeba ki ara, mizezis adgilia.
* * *
taisoni Cava kaxeTis romeliRac
sofelSi. mTeli sofeli Seikribeba
sanaxavad, did RonisZiebas marTaven
msoflio Cempionis pativsacemad. taisonis erT-erTi Tanmxlebi piri mimarTavs soflelebs:
- aba amas romeli daudgebiT?
cota xani siCumea, mere mixo
daiyvirebs:
- me davudgebi!
daiwyeba krivi. mTeli pirveli
raundi taisoni urtyams gamalebiT,
mixo dgas. Sesvenebaze mixos ekiTxebian:
- Sen rato ar urtyam?
- SeiZleba mec davartya?
- kiiii, aba ra unda qna?!
daiwyeba meore raundi. mixo gava,
erTs dauSxuilebs da taisoni gaiSxlarTeba. msaji mivardeba da iTvlis:
- erTi, ori, sami...
mixo uyurebs gakvirvebuli da
ekiTxeba: - ras iTvli?
- aTamde daviTvli, Tu ver adgeba, mogebuli xar.
- ras ambob joooo, eg exla
fexze amdgomia?! adre boinSi vmuSaobdi, Toki ro ar iyo, muStiTa
vklavdi xarebs...
* * *
svani pirvelad Cavida metroSi.
gamoacxades: `Semdegi sadguri rusTaveli”, cota xanSi: `Semdegi sadguri marjaniSvili” da a.S. `guramiSvili”, `sarajiSvili”, `axmeteli”.
svani fiqrobs:
- netavi gasvians rodis gamoacxadeben, am jojoxeTidan rom gavide?!
* * *
ori Zmakacis saubridan:
- ra gonieri Tevzia delfini.
- ratom?
- Cemi sidedri ixrCoboda da
ar gadaarCina...
* * *
sastumros nomris karze viRac
abraxunebs. gamoRviZebuli raWveli
gabrazebiT kiTxulobs:
- vina xar am SuaRamisas, ra
ginda?
- sastumro iwvis.
- mere me romeli mexanZre var?!
* * *
simReris maswavlebeli Sevida
klasSi da moswavleebs hkiTxa:
- sad aris, bavSvebo, Cemi skami?
- xmas aravin iRebs.
- kargi, maSin yvelani fexze adeqiT da dRes saxelmwifo himns viswavliT mTeli gakveTilis manZilze.
* * *
- alo, morgia? babua dagvekarga,
babua! SemTxveviT TqvenTan xom ar
mouyvaniaT?
- rame gansakuTrebuli niSnebi
xom ara aqvs?
- ki, ki!.. marjvena fexiT moikoWlebs da rom anerviuldeba, ena ebmeba
da warbebs Zgibavs nametani.
* * *
ori eleqtriki boZzea amZvrali
da gacxarebulebi raRacaze kamaToben. midis moxuci bebo da ekiTxeba:
- ratom kamaTobT Svilebo?
erTi eleqtriki pasuxobs:
- bebo, erTi mand rom gawyvetili mavTulia, momawode ra.
bebo daixara da miawoda mavTuli. eleqtriki Tavis naparniks niSnis mogebiT eubneba:
- ai, xo giTxari, nolia-meTqi,
Sen kide gaiZaxi, fazaa, fazaa...
* * *
gakveTilze dagvianebuli mowafe
karTan civ oflSi iwureba.
- sad egde?
- SeiaraRebuli banditi damesxa Tavs.
- RmerTo Cemo! sawyali bavSvi.
wagarTva rame?
- saSinao davaleba mqonda dawerili...
* * *
- guSin simon, imferi reidi iyo
quTaisSi, inspeqtorebi `rionSi’’ acivebdnen svistokebs...
- amdeni validoli kuWze ar
mawyens?
* * *
- dediko, yvela meubneba Zalian
dabneuli xaro.
- biWi, dedaSeni gverdze sadarbazoSi cxovrobs.
* * *
kaci trabaxobs Tavis megobarTan:
- warmoidgine, guSin rogori
mamaci saqcieli Cavidine?! Sevedi
ufrosis kabinetSi da muSti davartyi magidaze!
- mere ra moxda?
- kibeebidan ufrosis fexis xma
Semomesma da movkurcxle oTaxidan...
* * *
- dRes moxucTa TavSesafridan
iyvnen mosulebi, - eubneba qmari
cols.
- momikvdes Tavi, araferi gaatane?
- rogor ara, rac yvelaze mZime
Semxvda, is gavatane.
- yoCaR! ra iyo mainc ase mZime?
- dedaSeni...
* * *
guruli mivida stumrad, magram
saxlSi aravin daxvda. gurulma
dautova werili: viyai... ar iyai..
sa iyai!
* * *
svanma Zilis win kedlis saaTi
gaaCera: `Rame mainc tyuilad unda
imuSavoso"...
* * *
loTebi midian liandagze: - va,
ra maRali kibea? - va, ra dabali
moajiri aqvs? - eg araferi, biWebo,
naxeT lifti modis...
* * *
mixo midis ucxoeTSi sacxovreblad. mebaJe ekiTxeba: - ukacravad,
rame Zvirfaseuloba xom ara gaqvT
Tan? - SeiZleba 98 kilogrami oqro
Tan waviRo? - SeekiTxa mixo. - ra
Tqma unda ara! - pasuxobs mebaJe.
mixo miubrunda da Tavis cols
eubneba: - maro, Cemo oqro, am kargma
kacma Tqva, rom Sen aqa rCebio!
* * *
sami moxuci qali saubrobs: ukve 74 wlisa var da erTi kbilic
ar maklia. - me ki 70-s vasruleb
da Tma ar gamWaRaravebia. - Tqven
ra? me ukve 68-is Sevsruldi da
tfu, tfu, tfu Tvali ar meces jer kidev qaliSvili var!...
* * *
kgb-Si rekavs telefoni: - alo,
kgb aris? Cemi mezobeli isaka briliantebs inaxavs SeSaSi. micvivdnen
isakasTan kgb-s TanamSromlebi da
mTeli SeSa daaqucmaces, magram veraferi ipoves. rodesac wavidnen,moSem
dareka isakasTan: - alo isaka, kgbdan
iyvnen dagenacvleee? - ki, moSe, iyvnen. - SeSa xom dagiCexes, dagenacvle, SeSa? - ki, daCexes... - hoda, dagenacvle, axla Sen dareke, bostani
maqvs dasabari.
* * *
kaxeli axalmoyvanil cols ukanalze xels mouTaTunebs da mokvdeba
siciliT. - ra gacinebs? - ekiTxeba
coli - ukanali ukudod - sul
sxva rame yofila, pasuxobs mixo.
* * *
raWveli mRvdelTan mivida:
- Sevcode , mamao.
- ra Secode, Svilo?
- megreli movatyue.
- eg codva araa, eg saswaulia,
Svilo Cemo...
* * *
sidedrs unda siZeebi gamoscados. Caxteba WaSi da pirveli siZe gadaarCens. meore dRes iRviZebs
siZe da xedavs ezoSi manqana dgas,
07 da aweria `sidedrisgan". isev
Caxteba WaSi, axla meore siZe gadaarCens. iRviZebs meore siZe da xedavs
07 dgas da aweria `sidedrisgan".
bolos mesame siZe unda gamoscados,
Caxteba WaSi. mesame siZe ar gainZreva da daixrCoba. iRviZebs mesame
siZe meore dRes da xedavs mersedesis bolo gamoSveba dgas ezoSi
da aweria `simamrisgan".
* * *
mama-Svili kedelze kideben Taros. mamas lursmani uWiravs. Svili
gamoaqanebs CaquCs da mTeli ZaliT
Cascxebs mamas TiTebSi. gamwarebul
- eqimo, didi madloba, axla marTlac yvelaferi kargadaa.
- maS, colTan aRar CxubobT?
- ara, imitom, rom saxlidan
asormocdaaT kilometrze var…
* * *
ebraels ekiTxebian:
- ratom gaqvT aseTi patara qveyana? - didi rad gvinda, iq mainc
iSviaTad CavdivarT!
* * *
dakrZalvaze eqimi mRvdels ekiTxeba: - bevrs muSaobT, mamao?
- Tqveni wyalobiT.…
* * *Y Y Y
patara mixo pionerebSi miiRes.
saxlSi dabrunebuli bebias eubneba:
- bebo, miTxres rom tyuili
arasodes unda vTqva. mec minda raRacaSi gamogitydeT. SarSan Cumad
muraba gavxseni, SevWame da rom aravis gaego, SigniT vqeni da ise Sevinaxe.
- xom geubnebodi qalo, ganavalia meTqi, - wamoxta babua, - Sen ki
mimtkicebdi, daiSaqrao.
* * *
iyida qalma dedali TuTiyuSi
da waiyvana saxlSi - xmis gamcemi
meyolebao. magram es TuTiyuSi dRe
da Rame mxolod or sityvas gaiZaxis: `seqsi minda, seqsi minda!”-o.
Sewuxda qali da wavida mRvdelTan
rCevis sakiTxavad, mRvdelma ki gamoitana ori mamali TuTiyuSi da
uTxra:
- eseni metad RvTismosavni arian,
mTeli dReebi Tavebi aqvT daxrili
da locvebs kiTxuloben Cumad. namdvilad uSvelian Sens dedal TuTiyuSs - anugeSeben...
dainaxa Tu ara dedalma TuTiyuSma mamlebi, ra Tqma unda gaaba
Taviseburad:
`seqsi minda! seqsi minda!”
gadaxeda erTma mamalma TuTiyuSma meores da eubneba:
- petka, rogorc iqna ismina RmerTma Cveni locva-vedreba.
* * *
4 svani Cava TbilisSi da gaaCerebs taqss:
- mTawmindaze agviyvaneT, - da
mere Cxubs daiwyeben erTmaneTSi, ara
me davjebi win da ara meo.
taqsis mZRolma Cawia fanjara
da eubneba:
- oTxive ukan dajeqiT da zadniT agiyvanTo!
* * *
uSgulSi svanebma dadges otelo. Teatris win gamokrulia afiSa:
otelo: malxaz xecuriani.
dezdemona: JuJuna tvildiani
(orSabaTi), naTela jiSkariani (samSabaTi), mzeqala gazdeliani (oTxSabaTi)
* * *
ori programisti xvdeba erTmaneTs:
- ici? guSin mivdivar saxlSi
da vxedav Cemi coli sayvarelTan
erTad loginSi wevs.
iseTi eSmakuri TvalebiT iyurebodnen, srazu Sevatyve raRacas iCaliCebdnen meTqi, mivardi da internetis paroli ar SeucvliaT?!
* * *
biWikia ekiTxeba magrad Cazmanul WiWikias:
- biWo, visia ma Sarval-kostumi?
- visia da pier-kardenis, - amayad upasuxa WiWikiam.
- rava sul naTxovariT unda
dadiode, Se ubeduro.
* * *
bavSvebi erTmaneTs etrabaxebian:
- me ori da myavs da orives
sakuTari oTaxebi aqvT.
- Cven ojaxSi 5 bavSvi varT da
xuTives gvaqvs sakuTari velosipedi.
- Cven 10 da-Zma varT da yvelas
sakuTari mama gvyavs.
* * *
qarTveli kaci matareblis kupeSi Tavis Tanamgzavr qals ekiTxeba:
- gaTxovili xarT?
- ki.
- bavSvebi gyavT?
- ki, 23 wlis biWi.
- Zili nebisa.
* * *
londonis feSenebelur sastumroSi rekavs telefoni. portiem
yurmili aiRo, ismis xma:
- Tu Ti Tu Tu Tu.
portiem yurmili dakida. erTi
wuTis Semdeg isev zaria.
- Tu Ti Tu Tu Tu.
portiem isev dakida. cota xanSi Camodis axali qarTveli da
porties mimarTavs:
- Sen ra, inglisuri ar ici?!
xom gTxove: ori Cai, oras ocdaor
nomerSi.
* * *
vova pirvel klasSi miiyvanes.
mSoblebi mouTmenlad elian mis
mosvlas. dabrunda vova skolidan,
CanTa magidaze daagdo da Tqva:
- ese igi, werom momiyvana, ara.
ese igi, kombostoSi mi poveT, ara.
me vici, saidanac momiyvaneT, magram
xval imasac gavigeb, iq rogor movxvdi.
* * *
doinjSemortymuli kaxeli miliciaSi mivida.
- ufroso fuli mampares.
- ki magram doinji ratom gaqvT
Semortymuli?
- ui, sazamTroebic mauparavT.
* * *
moSe da abraami mividnen mosamarTlesTan. moSe:
- batono mosamarTle, miTxariT
erTi, Savi feria Tu araa feri?
- ra Tqma unda, feria!
- da TeTri, feria Tu araa
feri?
- feria, aba ra aris?!
- maSin miTxariT, ratom mimtkicebs abraami, rom televizori, romelic me mas mivyide, araa feradi?
* * *
mamakaci liftiT Camodis pirvel sarTulamde. gzaSi imeorebs:
- merwyuli, ara, kuro. Tumca,
ara... morieli...
Camovida pirvel sarTulze da
kvlav maRla avida. SeaRo eqimis
kabinetis kari da ekiTxeba:
- eqimo, ra miwodeT weRan?
- kibo, genacvale, kibo.
* * *
saubrebi baRis kidesTan:
- geige bijo, guSin Salikies
90 wlis babuisaTvis 15 weli
miusjia mosamarTles!
- magas biZia, miusjia ki ara,
sadRegrZelo uTqvams...
* * *
- ra uJmuri xma aqvs im momRerals.
- eg Cemi meuRle gaxlavT.
- ui marTla? xma kargi aqvs,
simRera ar varga arafrad.
- me davwere!
* * *
colma qmris jibeSi ipova vinme
izabela jeksonis telefonis nomeri da qmars Cxubi dauwyo.
- nu yviri, qalo. es cxenis saxelia, romelic doRSi monawileobs. xolo telefoni bukmeikerisaa. ramdenime dRis Semdeg Sin
dabrunebul qmars coli karTan
Seegeba gakapasebuli:
- erTi saaTis win Senma ulayma
dareka doRidan.
* * *
mixo jamletas:
- biWo, guSin Seni Zmakaci vnaxe,
gogia, wverebi hqonda moSvebuli,
ga-burZgnuli, raRac saSineleba iyo.
- xo, magas sawyals, mama moukvda.
- mere amxela kaci TavisiT
ver gai parsavs.
* * *
guriaSi. mamali Semodis oTaxSi.
guruli bebia:
- gai, mamalo, gareT! uyure am
Txas?!
* * *
TxuTmeti wlis biWi da gogo
afiSas aTvaliereben:
- afsus, 16 wlamde ar daiSvebian, - ambobs biWi.
- ho ra... davrCenilvarT loginSi, - oxravs gogo.
* * *
ucxoeli parlamentari qarTvels: - me Tqvens sxdomas daveswari da didi darRvevac aRmovaCine.
oTxi iseTi deputatis gvari gavigone, romlebic saerTo siaSi ar
arian.
- romlebi?
- ager miweria: viriSvili, ZaRliSvili, nabiWvari da Cemismo…Svili.
* * *
- memuarebis wera daviwye, gamoutyda WiWikia biWikias.
- kai giqnia... Cemi vali ro gaq,
im adgilamde Tu xar misuli.
* * *
mezobeli kacebi nakveTs amuSaveben. erTi ambobs:
- kargi amindebi daiWira. ase
Tu gagrZelda, yvelaferi amova miwidan.
- nu maSineb erTi, Tu kaci xar!
eger, sasaflaoze ori coli myavs
damarxuli!
* * *
- sanam mmaCis biuroSi xels
movawerdi, Cemi qmari brwyinvale
adamiani iyo.
- iqneb mmaCis biuroSi Segicvales.
* * *
axali rusi qaliSvilTan erTad
seirnobs parizSi, senas sanapiroze.
xedavs, mxatvari portrets xatavs.
axalma rusma karga xans uyura
mas da mere Svils eubneba:
- xedav, Cemo kargo, rogor wvalobs kaci `polaroidis~ gareSe.
* * *
siZem sidedrisagan ori halstuxi miiRo saCuqrad. sidedrisTvis rom esiamovnebina, imave dRes
man erT-er-Ti maTgani gaikeTa.
- aha, - wamoiZaxa gabrazebulma
sidedrma, - ese igi, meore ar mogewona, ara!
10
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
aravin icoda, romeli qalRmerTis statua iyo is, erTs
ki yvela ambobda Cumad - es
minosis maradi satrfoao, romelic verasgziT ver daiviwya
da mxolod TviTon gamoaqandakao, xolo imas veravin azustebda, vin aswavla mefes moqandakis xelobao.
viRacam isic Tqva, rom es
marTlac mefis ymawvilobisdroindeli satrfoa, romelTanac ganSoreba misi mefuri
movaleoba iyo da rom ar gaqceoda sadme, an ar daviwyeboda arasodes, acekva ganSorebis rokva da yvelaze aRmatebul wams gaaqvavao da mTeli didebulebiT Semosa qalRmerTis TvisebebiTo. arc
aravis aZlevda aslis gakeTebis uflebas da arc aravis
akarebda masTan, mxolod Soridan ayurebinebda mnaxvels am
gasaocar qmnilebas. cremli
raa, isic ki ar daRvrila ganSorebis, mxolod musikis tkbilxmovaneba Caitova samaxsovrod qvam. nayofierebis sisavsiT gajerebuliyo misi SiSveli sxeuli, sadac yoveli
nakvTi, yoveli kunTi cekvavda.
SemTxveviTi ar iyo srulyofileba siSiSvlis, esoden mimzidvels rom xdida qals da
ara qalRmerTs.
mTeli cxovreba minosis
coli am qandakebaze eWvianobda da, albaT, arc Tu usafuZvlod. am eWvianobam SurisZieba
Causaxa gonebaSi lamaz asuls,
xari Seuyvarda mefis cols,
qmris jogSi oqrosferi xari
gamoarCia da masTan gaiziara
sareceli. nayofierebac xarisagan miiRo qalma. sigiJemde
miiyvana sayvarlis mxecurma
vnebam da yovel RamiT nebdeboda cxovelur wadils. is
ki ar icoda, oqrosferi xari
Tavad minosi Tu iqneboda, amitom didebuli mefe Tavisuflad aZlevda cols saSualebas, Ram-RamobiT wveoda mas
rogorc sastik sayvarels da
mTeli dagrovili minotavruli Jini CaeRvara qalSi da
ara colSi. mTeli Rame buRraobda xar-kaci gaSmagebiTa
da dauzogavad. mTels qalur
simSvenieres wovda da tkbil
tkivilSi Ziravda gasayvarlebul cols. TviTonac xarjavda kacur da xvadur Zalas
da Tavs uyrida yvelafers
erTad Tavis colSi da amiT
kmayofili iyo, radgan icoda,
rom mefes Tavisi coli Ralatobda masTanve. diliT erTmaneTs uRimodnen macdurad
da ganeSorebodnen Ramemdis.
RamiT isev gaeparebodnen erTurTs, raTa Seyrodnen erTurTs da grZeldeboda buRraoba dilamdis.
dRe ki dRes misdevda da
qali xar-kacisgan dafexmZimda. es rom minosma gaigo, gauxarda da ise gauxarda, rom
gulianad gadaixarxara da
brZana, ulumbos mTaze xarebis
dResaswauli moewyo da mTeli qveynidan asuliyvnen saRvTo mTaze, raTa monawileoba
mieRoT am SejibrSi. Soreuli kolxeTidanac Camovidnen
sazeimod da ulumboel RmerTTaTvis Tayvanis sacemad. TavianT xarebs rqebze sanTlebi
miamagres da iloces da gadareuli xarebi SeboWes Zlieri mklavebiT. kolxebma keTilSobilurad ucvales feri minotavrebis Sejibrs. ase Tqves:
- CvenSi kuruli ician da
xari ar kvdeba kurulis SejibrSi, amiT xaris Zala kacSi gadadiso da xar-kacebi
xdebiano.
gauxarda minoss, radgan sisxli Camoscilda ulumbos
dResaswaulebs. mSvidobisa da
sixarulis zeimad iqca mikenis samflobeloSi kuruli.
ukvirda dedofals, minosi ase
brmad ratom eTayvaneboda xars. rom ukiTxavs mizezi, mxiarulma mefem upasuxa cols:
- rqebi damadga xarmao.
ver gaigo minosis naTqvami,
man ki Taviseburad ganmarta:
- xarma maxara sakuTari
Zliereba da xarad maqciao.
verc es iribuli naTqvami
gaigo mefis colma. Svili
SeeZinaT, taxtis memkvidre minotavri.
aseTive xar-kacebi, Tanac
cecxlismfrqvevlebi, kolxeTSi aietsac hyolia, romlebsac
guTanSi abamda da xodabunebs
axnevinebda, mere Tesavda gveleSapis kbilebs da xnulSi
amodiodnen bumberazebi, romlebic icavdnen mamuls. ai,
es iyo kolxeTSi kurulis
dResaswauli, CvenSi ki, ulumboze, marTalia, ar klavdnen
xarebs, magram mainc ver iyenebdnen maT TavianT daniSnulebisamebr. amitom gadairia minotavri da daarbia mTeli
qveyana. veRar daaokes igi da
mefem daaxarka aTeni - yovel
cxra weliwadSi minotavrisTvis unda mierTmiaT Svidi
vaJi da Svidi qalwuli. iZulebuli gaxda minosi, Tavisi
gagiJebuli Svili labirinTSi Caemwyvdia, romlidan gamosavali mxolod sikvdili
Tu iqneboda da es dRec dadga.
dedalosma aago labirinTi
knososis sasaxleSi. piroba
dauTqva mefem ostats, mSvidobiT Sesuli Tu mSvidobiT
gamova, Sen Cagamwyvdev am la-
birinTSio. labirinTi ki gadauxuravi kedlebis ablabuda iyo, romelsac verc erTi
mokvdavi Tavs ver daaRwevda.
es is dedalosi iyo, romelmac
saswori, burRi, najaxi da xerxi gamoigona. aTenSi cxovrobda Turme da aTenel mefes
emsaxureboda. naTesavs aswavlida Tavisi xelobis saidumloebas da roca SeamCnia, rom
Segirdi ostats sjobda, misi
daRupva ganizraxa. cibrutis
gamogonebam goneba daubinda
dedaloss. aTenis akropolisze aiyvana Tavisi mowafe, xeli
hkra da ufskrulSi gadaCexa. wyevis gorakze gaasamarTles dedalosi da sikvdili
miusajes mas. aTens da sikvdils gaeqca dedalosi da
Tavi kretas Seafara, sadac
minos mefes dauaxlovda. labirinTi aagebina mefem Tavisi idumali SvilisTvis.
kidev erTi ram moxda minosis samefoSi. dorielebi Semoesivnen pelasgiasa da Seaviwroves pelazgebi. aqavelebi
pelopma daarbia. apiaSi moxarSuls cnobdnen pelops da
pelopis STamomavlebs. erTmaneTSi aiTqvifen arkadiis walkotis mkvidrni da lidieli momxvdurebi. waiSala aqaiasa da pelasgiis ZirZveli
mosaxleoba, isini SeWames pelopidebma. gaqra bednieri uzrunveloba apiaze. peloponesi gadaarqves am mxares urcxvebma. minoss ki aRar ecala
daeTrguna momxvdurebi minotavris sigiJis gamo. aqve,
sad iyo da
sad ara,
minosis sasaxleSi Svidi
vaJi da Svidi qalwuli mivida, maT Soris - poseidonisa
da egeosis saziaro Svili
troiZenis mefis aseulTan.
amasac moxarSuls scnobdnen,
radgan isic pelopis jiSisa
iyo. Sevidnen labirinTSi. minosis asulma ariadnam Zafi
da kombali misca Tezevss.
rom SeaRwia labirinTSi, minotavri dauxvda Sua moedanze
da gaimarTa kuruli. satevari
iZro Tezevsma da aRmarTa minotavris winaSe, rogorc civi
bediswera. gamoeqana minosis
idumali Svili da rqebze
undoda aecva Tezevsi, man ki
moqnili moZraobiT aicila
minotavri da qedSi satevari
Caaso. abRavlda dakodili nadiri da isev gaeqana moZaladisken, amjerad kombliT moigeria mowinaaRmdege Tezevsma.
Setortmanda xar-kaci, ar moeloda aseT medgar winaaRmdegobas. amiT dro ixelTa matadorma minotavrs amoaZro qedidan satevari da amjerad
sasikvdilo Wriloba miayena.
SebRavla cas
da sikvdils Seegeba brZolaSi minotavri,
cas rom axeda, mze daubnelda maSin da usulod daeca. raRacnairad mainc Seebrala Tezevss Tavisi msxverpli, daagdo satevari da ariadnas Zafs gamohyva da samSvidobos gamovida.
es rom minosma dinaxa, damwuxrda da brZana, dedalosi
da misi vaJi ikarosi labirinTSi CaemwyvdiaT sasjelad
imisa, rom labirinTi daZleul iqna. yvela kari Ria iyo
labirinTisa, Tu erqva mas kari. mxolod unda gamoeRwia
mama-Svils iqidan. ver ki moaxerxa - erTi Caketili sivrcidan meoreSi xvdeboda da
ase grZeldeboda am nagebobis
Semqmnelis tanjva-wameba missave SeqmnilSi. mxolodRa
cas Sescqeroda damwuxrebuli Semoqmedi, Tu rogor laRad dafrinavdnen Citebi am
saSineli labirinTis Tavze.
mxolod isRa darCenoda Tavadac gafreniliyo sakuTari
naRvawis marwuxebidan.
amisaTvis Seiswavla frTebis wyoba,
qaris mimarTulebaTa Sesabamisad am frTebiT sargeblobis wesi.
cvilisagan gaakeTa oTxi
frTa da ikarosi daariga:
- ar afrinde Zalian maRla,
arc Zalian dablao. maRla
frTebs dagiwvavs heliosis
etlio, dabla wylis Sxefebi
dagisvelebs frTebso. orTave saSiSia frenisas, radgan
Tu aucilebeli Sualedi ar
daiWire, aucileblad daiRupebio - an simaRle dagRupavso, an sidableo, yovelTvis
erTi da igive simaRle unda
geWiroso.
moismina ikarosma,
magram ar Seismina.
afrindnen labirinTidan mama-Svili, gadaufrines TavianT satusaRos, gaiWrnen zRvaze. ymawvili ikarosi daatyveva usasrulo sivrcem da caSi
gainavarda, sul maRla da maRla afrinda, mzeSi Sesvla moindoma, daaviwyda ra mamis darigeba. daedevna dedalosi Tavis Svils, magram amaod, caSi
gauCinarda zeciT moxibluli
ikarosi, veRar i pova Svili
- veRarc mkvdari da veRarc
cocxali. damwuxrebuli gaSorda iqaurobas. gadaufrina
aTens da Tavisi codva dauxvda win. Tavis codvas ver
gaeqca mxolod. Soreul kunZulze dafrinda bolos da
iqaur mefes emsaxura.
minosma dainaxa zecaSi afrenili ostati da misi Svili da gamoedevna. gamoedevna
da fiqrobda im Tavisuflebis
gemoze, rasac ganicdida dedalosi, sakuTar Semoqmedebis
marwuxebs rom daaRwia Tavi
gafreniT. isic iq mivida, sadac gaqceuli. siciliel mefes mosTxova minosma dedalosis misTvis gadacema. ar
daanebes mefes tyve, abanoSi
Seityues sapatio stumari
maspinZlis asulebma da damduRres - Tavi rom daenebebina yvelasTvis. hoda, abanos
mere marTlac daaneba yvelafers Tavi, sicocxlesac ki.
moxarSuli minosi veRar icvnes, radgan mas beWi ar hqonda spilos Zvlisa.
daiqca minosis samefo,
Tavdayira dadga yvelaferi, waiSala knososis sasaxlis ornamentebi da warwerebi, miwa daeyara labirinTs
da daviwyebas mieca erT dros
uZlieresi saxelmwifo. arkadiis baRnarebi eladelebma
gadaibares. zRvaSi Camavalma
mzem CaZira sasaxlis kedlebis mogoneba. daikarga mocekvave qalRmerTis statua.
aRar mReroda aravin, radgan
yvelaferi erTdroulad daiRupa. cxovrebam Tavisi xalisi dakarga. uamrav pelazgs
Soris erTic ar moiZebna, yvela maTgani eladelebma STanTqes. aRarc aqavelebi arian.
isini SeiTqvifnen dorielebSi
da dorielebma miisakuTres
maTi saxeli. mec amaTi cxovrebiT vicxovre da mec momiwevs gadaSeneba, me, ukanasknel
pelazgso.
am zRaparma daafiqra medea.
miuxedavad imisa, rom Rame
gadasuli iyo da ciskris
varskvlavma gamoanaTa Rameul
caze, Zili ar gakarebia. fiqrobda, daZabuli usmenda Tavis maspinZels. pelazgi TvalebSi uyurebda medeas da
ver SeniSna Zil-buranis maTrobeloba. gaukvirda ki, radgan aseT dros sasZlispire
zRaprebisas yvelas eZineboda,
siRrmiseulad ar ukvirdebodnen naTxrobs da mitom.
ar ukvirdebian, dRis daRliloba ar iZleva imis saSualebas, srulfasovnad rom
aRiqvas gonebam naambobi.
albaT, dasaZineblad uyveboda pelazgi Tavis stumrebs,
vinc ki modioda da Tu modioda, amdagvar zRaprebs da
maTac eZinebodaT, guls ar
ekareboda sevda, da mitom.
medeas TvalebSi amoikiTxa, Tu rogor ganicdida mTeli arkadiis bedniersa da
ubedur wuTebs,
rogor icxovra minosisa
da qandakebis cxovrebiT,
rogor gagiJda minotavrTan
erTad da
rogor afrinda labirinTidan usasrulobaSi,
rogor daiRupa knososis
sasaxlesTan erTad mTels
erT RameSi Cateuli wuxiliT.
xedavda yvelafer amas
TviT medeas TvalebSi da man
dazustebiT ar icoda, vin iyo
misi stumari. es ki icoda,
rom es qali zedmiwevniT
icnobda kolxur samyaros,
TviT kolxTa monaTesave
jilagis xalxis yofa-cxovrebas.
albaT gaifiqrebda, Cveneburi jiSis rom ar yofiliyo, romeli eladeli gamoiCenda misTvis ucxo xalxis
wesebis gagebisa da codnisadmi midrekilebas. man ki damRerebac ki icoda Cangurze, mWadis yanasac cnobda. ase minotavrebis modgmis xalxma Tu
icis mxolodo,- daaskvna Tavis fiqrebSi pelazgma. am siCumem kiTxvebi warmoSva TavisTavad da hkiTxa medeam mokrZalebulad:
- keTilo kaco, Seni cxovrebis Sesaxeb ratom araferi
miambe, gana araferi gaqvs saTqmeli? an iqneb mimalav da
ar ginda miTxra?! maSin bodiSi.
CaeRima pelazgs, Tavi gaiqnia dananebis niSnad da gulwrfeli TvalebiT Sexeda Tanamosaubres.
- me Cemi cxovreba giambeo,uTxra stumars, - dasamali
araferi mqoniao. rac ki micxovria, ise micxovria, rogorc
ucxovria Cems samSoblos.
rogorc mas ulxinda, mec
ise milxindao,
rogorc mas uWirda, mec
ise miWirdao.
ar yofila SemTxveva, Cemi
TanamoZme gaWirvebaSi Cavarniliyo da me galaRebuli
vyofiliyavio, an ki - piriqiT.
Cemi mamulis aRmafrenisas mec
zeaRmatebulad vcxovrobdio.
rogori mtkivneulic iyo arkadiisTvis dacema, CemTvis gaasmagebulad mtkivneuli iyo,
radgan misma sikvdilma win
uswro Cems sikvdils da mec
im qvabSi vixarSebi, romel
qvabSic moxarSes minosi da
ver icnes igi moxarSuli.
TeTrbeWianebi moeZala Cems
samSoblos.
pelazgebs vuyureb da pelazgebi aRar arian,
aqavelebis saxeli dorielebma miisakuTres.
yvela urCi gaanadgures,
mxolod sustebi da laCrebi
darCnen cocxlebi da imaT
Soris me var ukanaskneli.
sisxli daiTxia da Tanac
aRiria. Tavis gadarCenisTvis
eladelebs Txouloben da
eladelebze Txovdebian, ukidures SemTxvevaSi geterebad
midian aTensa da korinToSi.
mec gavnadgurdebi male, radgan aRaravinaa Camomavali Cemi,
pelazgTa dideba rom gadavce
memkvidreobad. an uSvilZirod
gadavegebi, rogorc ukanaskneli warmomadgeneli diadi
modgmis, an gavagrZeleb arsebobas gadajiSebiT. orive SemTxvevaSi CemSi warixoceba pelazgi
an sicocxliT,
an kidev sikvdiliT.
viRas davelodo imedad, an
vin mova Cvens gadasarCenad?!
ukve amaze fiqris survilic
ar gamaCnia.
da mainc vfiqrob,
Rirda ki qveynad pelasgiis gaCena, Tu unda ganadgurebuliyo sabolood?
Tavis gatana xom mravalnairad SeiZleboda!
ratom aseTi rainduli daRupva?
an Tu daRupva iyo,
davRupuliyavi masTan erTad da neli sikvdiliT ar
momReboda bolo. roca yvelaferi rigzea, maSin naklebad
grZnob samSoblos gulisfeTqvas, radgan ici, is ar gaCerdeba, da ar ganaRvlebs misi
momavali. ai, roca sasikvdilo sarecelzea Seni mamuli,
swored maSin TiToeul gulisfeTqvas sasicocxlo mniSvneloba eniWeba, radgan Senc
mijaWvuli xar masTan sikvdil-sicocxliT.
mTeli Cemi cxovreba iwyeba
da mTavrdeba
arkadiiT,
pelasgiiT,
kretiT,
minosiT.
amaze kargi da mimzidveli
cxovreba Cemi gankerZoebuli
Tavgadasavali ver iqneba, radgan araa ise mdidari arc
erTi kerZo cxovreba, rogorc
es mTeli eris ganvlili gzaa.
im erSi Senc xar da amitom
Senc gekuTvnis misi cxovreba Tanabarzomierad sxvasTan,
vinac SensaviT gaiara gza. me
Cems mamulSi var, Tundac
mkvdarSi da vici, rom misi
ukanaskneli sunTqva me var
da amitom yvelaze Zlieri
var Cemi sicocxliTa da sikvdiliT. CemSi Tavi moiyara
Cemi eris yvela naklma da
Rirsebam, radgan meca da isic
orTaveni agoniaSi varT da
didebulad vkvdebiT ise, rom
ar davmalulvarT arsad, ar
gavqcevivarT Cvens simaxinjeebs, piriqiT, yvela maTgans movuxmeT CemSi, raTa isini mokvdnen pirvelad. minosis mere
me var yvelaze didebuli arkadieli, radgan ukanaskneli var
uamravTa Soris, magram merCivna,
saerTod ar vyofiliyav
didebuli,
an Tu erTaderTi
dro-Jamis raRac mimoqcevaSi.
neta, vyofiliyavi erTi im
uamravTagani Cemi patara cxovrebiT, romelic arafriT gaxdeboda qvakuTxedi mTeli
Cemi eris yofa-cxovrebaSi.
axla ki erTi da igivea pelazgebisa da Cemi cxovrebis
gzebi, radgan me vamTavreb am
erTian mdidar da Zlier cxovrebas.
me viqnebodi meCangure,
vicxovrebdi,
vimRerebdi da
bolos movkvdebodi
ise, rom Cemi xsenebac ar
iqneboda qveynierebaze, mxolod
Cems megobrebs gavaxsendebodi
da SvilTa Semdeg daikargeboda Cemi saxsenebeli, ai, is Cemi Svil-momavali ki gaagrZelebda cxovrebas pelazgad.
axla ki, ra droc ar unda
iyos, ra saxelmwifoebi ar
unda movidnen erTmaneTis sanacvlod, aTaseulTa welTa
miRmac Cemi saxeli Semoenaxeba sxva xalxs da ara Cems
Tanamemamuleebs, rom me viyavi swored ukanaskneli pelazgi.
- ukanasknelo pelazgo,- mimarTa medeam maspinZels da
mis xmaSi gamoikveTa usazRvro sinanuli yvelafris mimarT, rasac pelazgi ver xvdeboda,
dananeba im kolxTa naTesavuri xazis ganadgurebaze,
im dakargul samSobloze,
im SemarTebaze,
warmoudgeneli Zalis SemarTebaze,
rasac atarebda pelazgi
da ver atara man Tavad.
ver atara es siyvaruli
man - didi kolxeTis mefis
asulma, RmerTTa darma, mzis
Svilis Svilma da atara viRac ukanasknelma pelazgma
mTeli Tavisi sidiadiT, momakvdavma da mkvdarma,
raRaciT rom waagavs mas
da mainc rom araa sruli
mgvaneba,
da rom SeiZleba Sedareba
erTisa meoresTan umjobessauaresos gamosarkvevad,- am
tvirTis zidva Tu giWirs
da ras metyvi sanugeSoso?
Cafiqrda pelazgi, magram
didxans ar ufiqria, ise miugo Tavis stumars pasuxi:
- samSoblo tvirTi araa,
is mxolod satkivaria, raoden dalxenilic ar unda
iyos mamuli. es grZnoba wonis erTeuliT ar izomeba, mas
mxolod grZnoba gansazRvravs
Taviseburi safiqralebiT.
tkivili kidev aranairi sazomiT ar izomeba - me es mtkiva,
Sen - is, sxvas kidev - sxva,
magram tkivilis SegrZneba yvelasaTvis Tanabaria da Tu
gtkiva raime, ucxo grZnoba
ar aris es im sxvisTvis, visac
raime awuxebs da tkivilSi
Tanaziarebi xdebian erTmaneTis imisda miuxedavad, ra tkivili gawuxebs Sen da ra
sxvas. albaT nugeSic aqedan
modis adamianTa Soris Wirisa da lxinis gasaziareblad.
- iqneb marTali iyo, pelazgo, rasac ambob, magram ar iwyino da getyvi, rasac me Senze vfiqrob...
gauRima gulkeTilobiT pelazgma:
- miTxari, ar viwyeno. karga
xania, adamianuri mosazreba
ar momismenia, gadaveCvie xalxTan urTierTobas, da mitom.
es kidev Cemi brali ar gegonos. amiT Tavs vicav sikvdilisagan, radgan vici, xalxmravlobaSi rac melodeba. miTxari, yvelafers mTelis siwrfeliT mogismen.
- mebralebi, pelazgo! - uTxra medeam da gulwrfeli
mzera mianaTa saxeSi,- imitom
ki ar mebralebi, rom uSvilZirod da umamulod gadaege,
mxolod imitom, rom Seni adgili araa matianeSi da cxovreba ki gavaldebulebs amas.
viRac Sens nacvlad mainc
iqneboda, is viRac Semebraleboda, ukanaskneli rom iqneboda
Tavis mamulSi Svili, imitom.
arc Sen gsurda es, magram
bedisweram ganizraxa amgvarad
Seni bedi. Sen Seni cxovreba
gqonda, im cxovrebiT kmayofili iyavi. zogierTi ki Tavs
iklavs, matianeSi rom moxvdes
da ras aRar akeTebs amisTvis.
ver dagiviwyeben, ukanasknelo
pelazgo, ukanaskneli xar, da
mitom. saerTod, pirvelebsa
da ukanasknelebs ar uweriaT
daviwyeba. arada, SenTvis malamod gadiqceoda daviwyeba.
damTrgunvelia maradisobaSi
yofna dauviwyeblad da mosawyenia yovelTvis iyo TvalsawierSi sicocxleSic da mis
merec aTaseulTa welTa mermec. aTasgvarad daamaxinjeben
Sens cxovrebas, vidremde ar
miiReb im kuTvnil da nanatr
daviwyebas, Svebismomgvreli
rom gaxdeba Seni sulisTvis.
daviwyebisTvisac menanebi, pelazgo, radgan keTili xar,
gulubryvilo TvalebiT miyureb da ar ici, vin var me, iqneb mteri var. menaneba Seni
pirovnuli cxovreba, romelic anacvale arkadiis baRnarebs. me ki vityodi, rom mTels
arkadiaSi Senze lamazi da
keTilSobili
arc erTi yvavili,
arc erTi statua,
arc erTi mefe
da minotavri araa,
radgan mTelma arkadiulma
bednierebam sabolood SenSi
moiyara Tavi, Sen ki ar Segwevs
Zala misi gavrcobisa, ar iyavi saamisod mzad da mitom.
axla ki mTels am simdidres
saTuTad patronob, Wirisuflob ise, rogorc aravin. SenTvis es mZime sazidaria. pelazgo, merwmune, Sen miiReb
Sens mosvenebas daviwyebaSi
da SenTan erTad daiviwyeben
yvelafers, rasac atareb guliTa da gonebiT. xolo roca
isev amotivtivdebi cxovrebis zedapirze, yvelaferi namsxvrevebad iqceva da nivTebSi
ganxorcielebuli mTlianobiT veRaravin gaamTelebs arkadias, rogorc es sayovelTao
daviwyebamde iyo. bevri raRac
am Seni xsovnidan samudamod
gaqreba ukan mouxedavad, xolo rac ki aRdgeba mkvdreTiT,
suli ar iqneba masSi, iqneba
mxolod miwidan amoRebuli
dro-Jamisagan mtverwayrili
da gaucnobierebel momavalSi daJanguli nivTebi. is elvareba daekargeba yvelafers,
rac gaaCnda daviwyebamde. ai,
Sen maSin aRaravin gagixsenebs
da amiT moi poveb Svebas da
bednierebaso.
daRonda pelazgi, moismina
ra stumris naTqvami, sulSi
rom SeuZvra da amoTqva is,
ris gamxelasac sakuTar Tavs
ver ubedavda. gaabraza kidec
medeas sityvam, ar ki SeimCnia
es wyena da uxerxulad gauRima. mere TvalebSi Caxeda,
misani xom ar aris es qalio,
an eladelebis Semogzavnili
mis mosakvdineblad, Tu sacduneblad. yvelafrisTvis mzad
iyo pelazgi, vidremde Seiswavlida ucnob stumars. frTxilad Seavlo Tvali, iWvneulad daakvirda Tvalebs. qvenagrZnobieri vera amoikiTxa
ra. es ki uTxra TvalTa usityvo metyvelebam, rom rac
Tqva, yvelaferi gulwrfelobiT Tqva da ufro metic, sakuTar Tavze misi gancdebis mware gemo igrZno da aman gaakvirva da TavisTvis gaifiqra:
`ase axalgazrdam ra icis
daviwyeba da maradisoba, an
Cems sulSi ise rogor Semovida, TiTqos Tavis Tavze laparakobso. ra gamoiara iseTi,
misTvis nacnobi rom aris
siberec,
sikvdilic,
martoobac,
uimedobac da
ganwirulobac.
vina xar Sen aseTi, an ra
gagWirvebia, Cemi Secnoba rom
SesZeli ase-rigad. me xom
ar amomiTqvams srulad Cemi
gulsatkivari, mxolodRa Cemi
mamulis bediswera davitire.
imis iqeT rogor gaikvlie
gza, sevdiano bavSvo, an sadaa
Seni mamuli. am mrisxane dumilSi rogori Rirseuli xar,
gamkvirvebia marTlac!
isic SeamCnia pelazgma, rom
rulma gadahkra Tvalebs odnav,
ise, TiTqos niavma SeuTamaSa
Tvalis gugebio, ar ki SeimCnia Zilis moZaleba. ase gansakuTrebiT lamazi gamoCnda qalis Tvalebi, iseTi, rogoric
odesRac hyvarebia pelazgs
da gonebas akargvinebda.
`arao,- ganagrZo Tavisi fiqrebi pelazgma,- aseTi Rrublovani Tvalebi, romlebSic
ukidegano sivrcis Soreuli
gamoucnobi ferebi ifanteba,
ar SeiZleba mstovrisa iyos,
radgan mstovris TvalebSi
Rrubeli da burani ar aris,
maTSi daZabulobaa mxolod.
am TvalebSi ki daRliloba
ufroa, vidre raime avismomaswavebeli zraxvao~.
ifiqra,
ifiqra,
dumili gaaxangrZliva,
rogor vTqvao Cemi saTqmeli,
gambedaoba moikriba da medeas uTxra:
- ar giweria Sen daviwyebao.
tuCis erT kuTxeSi naRvlianma Rimilma gakawra medea.
- rogor mixvdio?- hkiTxa
pelazgs.
- Senma Tvalebma miTxrao.
- es Tu giTxra, yvelaferi
es Cemi ubedureba romaao?
- es ki miTxra, magram is
ar uTqvams da sagangebod damala, Tu vina xar Sen.
ideisaTvis
sikvdili Rirda
`vina xar Seno~,- sizmarSi
Cahyva medeas pelazgis kiTxva.
gamTeniisas daeZina gadaRlils. sizmari naxa lamazi, sizmarSi deda naxa, gaaxsenda sadRac Sors gadakarguli deda
da ar undoda gaRviZeboda
da gaRviZebis piras cremli
dasdinda. roca sZlispiri
amoewura, dila karga xnis
gadasuli iyo. pelazgi uyurebda namZinarevs. mas moelia
Tavisi sayoveldReo samuSaoebi da ukve vaxSams amzadebda.
gaumaspinZlda stumars,
Rvino SesTavaza,
sadRegrZeloTi Sesva Rvino
medeam,
gauxarda maspinZels.
mere cecxlis pirs miyudebuli Wianuris simebi SeaTamaSa, sakravma mouxeSavi bgerebi amouSva. adga pelazgi,
gareT gavida da ucebve Semobrunda.
- gaavdrdebao,- Tqva Sin
Semobrunebulma, siTbo rom
davayenoT, cecxli gavaCaRoTo.
esa Tqva da muguzali xmeli totebiT aCiCqna, zed daado da suli Seubera.
- siTbo davikavoT, amaRam
SeiZleba acivdeso.
cota xanSi Wianuri mosinja xeliT:
- gaTbao,- gamxiarulda pelazgi da medeas Rvino Seuvso.
- aqauri Rvinis gemo ara
aqvs Sens naxelavso,- gauRima medeam,- simSrale ara aqvs
da cecxls ki ukidebs msmels
TavSi, cota ar iyos Znelad
dasalevia, araa tkbili, da
mitomo. ase amzadeben Rvinoebs CvenSio.
- RmerTma Segargoso,- saxegabadrulma pelazgma uTxra. medeamac isev sadRegrZeloTi Sesva Rvino. Wers
axeda qalma, baxusis brWyvialebi Sefreniliyvnen TvalebSi da sasiamovnod axurda
erTob.
- Wianuri momawodeo,- sTxova maspinZels,- raRac minda
gavixsenoo. Seni guSindeli
naambobis sanacvlod mec minda
giambo iseTi ram, rac arasodes gsmenia. Wianurze damRerebuli zRapari sasiamovno
mosasmeniao.
pelazgma usityvod miawoda
Wianuri.
- Cemi gakeTebuliao,- dasZina.
- Sevatyveo,- daudastura
medeam.
- es rogoro?
- Zalian waagavs Seni Wianurisa da Canguris xelnakeTebis Tviseba da xasiaTi erTmaneTso.
- saidan icio?- daekiTxa
pelazgi.
- Cemma mordum icoda sakravebis gamoTla da misgan
viswavle es xeloba da masTan
dakavSirebuli yoveli wvrilmani Taviseburebao.
- Sen TviTonac xom ar
akeTeb sakravebso?
- arao,- ucnauri TavmoyvareobiT upasuxa medeam, es ucnauroba mxolod pelazgisTvis
rom iyo ucnauri, Torem medeasTvis es arafers niSnavda.
akvirdeboda Wianurs, mis yovel monakveTs, Tan ostats
uyurebda xarbad ise, rogorc
Tavis mordus Sexedavda amdeni xnis Semdeg cxovrebagamovlili Svilobili. xemic
miawoda pelazgma medeas.
aiRo xelSi sakravi, SeaTval-SemoaTvaliera, Taviseburebebi SeamCnia iseTi, rogoric mordus sakravs ar hqonia, an am Wianurs ar hqonda
is, rac kolxur Wianurs hqonda.
- mordu Wunirs eZaxda, Sua
kavkasis samxreT mTianeTSi
da kolxeTis dablobSi zRvispireTis garda Wianurs uwodebeno,- ganmarta medeam da
gabadruli saxiT Sexeda pelazgs, - Cemi ZuZumteebi salamurTan erTad ukravdnen Wianurs RamiT da amiranis didebas galobdnen, galoba erTxmiani iyo, ambavs hyvebodnen amiranisas, xan Tu leqsad, xan
ki isev TxrobiT da Wianuri
alamazebda am ambavs. sevdismomgvrel ganwyobas warmoSobda sulSi Camtirali xma Wianurisa. pirveli xmisa da banis melodia sakravze iyo gadatanili. rogori ambavic ar
unda moeTxroT, Wianuris hangi mudam amZimebda Cems grZnobebs.
mordu sacrisebur mucels
ukeTebda sakravs, zed ki tyavi hqonda gadakruli da TasmebiT amagrebda, es Wianuri ki
naviseburi iyo da mTliani
xisgan gamoeTala pelazgs, muceli Rrmad hqonda amoRruebuli. amasac tyavi hqonda
gadakruli, oRond mimagrebuli iyo muclis ukan CamaryuJebul kanafze. mordus nakeTebi Wuniris tari mTliani
da brtyeli iyo, Tavze ki simebis moqlonebis Casasmelad
samgan hqonda gakeTebuli naxvreti, pelazgisas ki organ,
radgan orsimiani iyo misi
sakravi. yeli kidebisken ganierdeboda. taris boloSi
cxenis Zuis simebi miemagrebina, amaSi gansxvaveba ar iyo.
gagrZeleba,
dasawyisi ix.
`mamuli~ N48-66
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
11
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
baTumis centralur ubanSi,
zRvasTan axlos, Tanamedrove
tipis sacxovrebel saxlSi
binebis farTo arCevani
47m2-dan 141m2-mde. 600$-dan
www.duka2006.ge
duka2006@list.ru
+995 5(55) 27 27 77
rkina-betonis karkasis
da fasadis mSenebloba
dasrulebulia,
mimdinareobs Sida
komunikaciebis mowyoba.
vaJiSvilis, patara v a x t a n g i s dabadebas vulocavT megobrebs imeda londariZesa da ana laferaSvils. pataras ki vusuvebT
janmrTelobas da mSvidobian samSobloSi cxovrebas.
gazeTi `mamuli~
Cems megobrebs -
guga jiquraSvilsa
da eka yaralaSvils
vulocav vaJiSvilis, patara
sandrikas dabadebas. sasaxelo
qarTvelad gazrdas gisurvebT
Cveni qveynis sabednierod.
TumaniSvilis
NYU
skirball
Tybe-bjhribf
e atr i
566 Laguardia Place, New York, NY 10012
212-352-3101; 212-992-8484
rafiel erisTavis
]th lfb[jwyty= vtht bmjhobytc
25
Tebervals
7 saaTze
monawileoben:
nineli WakvetaZe (elisabedi), eka
andronikaSvili
(maSiko), goga pipinaSvili (osefa), gia
abesalaSvili (apoloni), vaniko TarxniSvili (sergo), giorgi yifSiZe (ivanika), qeTi asaTiani
(monavardisa), nino
CxeiZe (mezobeli qali), guga kaxiani
(meezove), zurab gewaZe, nanuka liTaniSvili (stumrebi)
bileTebi:
718-781-6945; 718-303-8888
www.teatr.com
msxvili varikozuli venebis mkurnalobis
uaxloesi da yvelaze Sedegiani meTodi tkivilis gareSe!
2177 65th st. Brooklyn, NY 11204
(konsultacia, gamokvleva da mkurnaloba)
1-718-238-1555
qarTuli,
namdvili
gudis
yveli
sxva
mraval
nobaTTan
erTad
moikiTxeT
niu-iorkis
maRaziebSi
nawiburebis gareSe!
narkozis gareSe!
eqim
manuCar kaWaxiZe
kinomsaxiobTa
CENTER
lazeriT
Soreuli niu-jersidan
merab boTeris
operaciamde
Semdeg
Cvens Zvirfass nino lorTqifaniZes vulocavT SviliSvilis, patara maqsime ruxaZis dabadebas.
fexbednieri yofiliyos misi movlena amqveynad.
janmrTel da bednier cxovrebas vusurvebT pataras.
bebos megobrebi: dali
xoferia, nana ukleba,
zeinab da nana nakaSiZeebi.
***
dabadebis dRes vulocavT Cveni gazeTis megobars, baton
gia CubiniZes. vusurvebT bednierebas, sixaruls da warmatebebs Tavis umSvenieress ojaxTan erTad.
gazeT `mamulis~ redaqcia
`guTani~ mogmarTavT:
studia ,,guTanis~ SemoqmedebiTi jgufi (www.gutani.ge) iwyebs muSaobas axal
kinoproeqtze, romelic gamiznulia sazRvargareT mcxovrebi patara qarTvelebisTvis - ,,saganZuri samSoblodan~.
proeqtis mizania daexmaros samSoblodan droebiT mowyvetil patarebs mSobliuri fesvebis SenarCunebaSi. saganmanaTleblo filmebi mogiTxrobT deda-eklesiis
Rvawlze, saqarTvelos istoriaze, dedaenaze, qarTuli folklorisa da kulturis Sedevrebze. filmebSi asaxuli iqneba saqarTvelos umSvenieresi kuTxeebis,
soflebisa da qalaqebis matiane. SemoqmedebiTi jgufisTvis mniSvnelovania Tqveni
winadadebebisa da survilebis gacnoba,
materialuri da moraluri mxardaWera.
visac survili aqvT daexmaron studia
,,guTans" am saSviliSvilo proeqtis ganxorcielebaSi, gTxovT dagvikavSirdeT
feisbukis an eleqtronuli fostis meSveobiT arboshikeli@mail.ru
ufalma daglocoT da SegiwiroT saqme
sa-yovel-qarTvelo!
Svilebis goga gonaZisa da nata zangalaZis gabednierebas vulocav baton nugzar gonaZes. SvilTa simravles da
bednierebas vusurveb axal
ojaxs.
m. kaWaxiZe
samadlobeli
saqarTvelodan wamosul eko-emigraciis talRas mec Camovyevi mravali Cemi
Tanamemamulis msgavsad. isedac asakSi myofisaTvis, axal kontinentze, ojaxidan
Sors, cxovrebis axlad dawyeba momiwia. usamSobloobis tkivili ar mqonda ganelebuli, rom Tavs dedo-zari dameca, roca saberZneTSi tragikulad dameRupa
SviliSvili, Cveni qveynisTvis saWiro sajiSe vaJkaci.
nerviulobam da Wirisuflobam Tavisi qna... avad Seviqmen Tavad!
am uzarmazar qveyanaSi, upatronos patronad momevlinen aqauri qarTvelebi,
romlebic gverdidan ar momSorebian, raTa CemTvis daunaneblad moecaT siyvaruli, erTguleba, nugeSi... rogor SemiZlia odesme daviviwyo da keTilad ar movixsenio is adamianebi, Cemi diagnozis dasmidan rom sakuTarad gaiTavisen Cemi
tkivili. minda didi madloba movuxado asociacia `Tvistomis~ samedicino centrs, mis damaarsebels nika CxeiZes Tavis umSvenieres meuRlesTan eka andriaSvilTan da samedicino jgufis xelmZRvanel irina miqaberiZesTan erTad. aseve
minda movefero usaTnoess adamians, profesors, eqim aleko sefiaSvils, kargi mamis karg Svils.
operaciis wuTebidan gverdidan ar momcilebian Cveni qarTveli qalbatonebi
- julieta wamalaSvili da marina gelaSvili; arasodes wydeba marina gulaRaSvilisa da elza naxurciSvilis satelefono zarebi.
minda davloco aq SeZenili megobrebi, romlebmac gulTan miitanes Cemi tkivili: iamze goguaZe, maia fanculaia, maia garsevaniSvili, nino imedaSvili, amalia
oniani, guliko kupraSvili. minda Soba axali weli mivuloco maT, vusurvo
dRegrZeloba da janmrTeloba. male menaxoT yvela Tavmoyrili ayvavebul Tavisufal saqarTveloSi.
Tqvenze mlocveli - dali fxakaZe
gaswavliT inglisurs
vamzadeb inglisurSi nebismieri asakisa
da donis msurvelebs. survilis mixedviT
praqtikis gakveTilebi Catardeba telefonis da skaipis saSualebiT.
lela 347-924-4027
samZimari
manuCar kaWaxiZe da `mamulis~
redaqcia TanaugrZnobs eka avsajaniSvils bebiis, Taliko gelaZis gardacvalebis gamo.
gazeT `mamulis~ redaqcia TanaugrZnobs gazeTis megobars, qalbaton iamze goguaZes mwuxarebaSi
mamis gardacvalebis gamo.
megobrebis saxeliT manuCar kaWaxiZe TanaugrZnobs lali simoniSvil-ambrosiZes mwuxarebaSi
mamis gardacvalebis gamo.
gazeT `mamulis~ redaqcia TanaugrZnobs irma beqaurs udides mwuxarebaSi, Zvirfasi dis tragikulad daRupvis gamo.
12
mamuls guli upirveles yovlisa!
ianvari, 2012, N67
WWW.MAMULI.COM
qarTvel emigranTa gazeTi SeerTebul StatebSi
kavkas-eqspresi
11-wliani gamocdilebiT
Tovli modis, Tovli modis,
cviva TeTri fifqebi.
fifqebi cviva da fifqebi mRerian,
gamodiT, gamodiT, naZvebi gvelian.
avtomobilebis yidva
Sida transportireba
aSS-Si da saqarTveloSi
sazRvao transportireba
peplebiviT, peplebiviT,
cviva TeTri fifqebi.
sahaero gadazidvebi
orive mimarTulebiT:
1 paunti - 2.74$ (Cvens ofisSi motanili)
1 paunti - 2.95$ (saxlidan saxlamde)
fifqebi cviva da fifqebi mRerian,
gamodiT, gamodiT, axali welia!
sazRvao gadazidvebi:
1 paunti - 0.91$ (Cvens sawyobSi motanili)
aveji da didi zomis tvirTi fasdaklebiT.
Tovli modis, Tovli modis
cviva TeTri fifqebi.
Location In Brooklyn:
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Tel: 718-934-1700
Alt: 347-500-5037
Location In New Jersey:
123 Pennsylvania Ave Gate 3
Kearny NJ 07032
Tel: 201-333-5555
http://www.youtube.com/watch?v=JgagzH3Tvbk&feature=player_embedded
http://www.youtube.com/watch?v=JgagzH3Tvbk&feature=player_embedded
;
onlain-mkiTxvelma daaklikeT
asaval
dasavalis
MAMULI
P.O. Box 13121,
Jersey City, NJ 07303
gfhnybjhj,bs
HTLFMNJH-UFVJVWTVTKB
VFYEXFH RFZF[B't
musikis mosasmenad
E D I T O R & PUBLISHER
MANUCHAR KATCHAKHIDZE
saqarTveloSi `mamuls~ warmoadgens
WWW.MAMULI.COM
mamuliusa@gmail.com sagamomcemlo saxli `asaval-dasavali~
KFIF YFLFHTBIDBKBC patronaJiT
347-724-0770
gazeTi xelmowerilia dasabeWdad 2012 wlis 6 ianvars,
aRmosavleT amerikis droiT dilis 8 saaTze.