Mamuli No. 69
Title
Mamuli No. 69
extracted text
1
gamo
cemis me-9 weli
gamocemis
SemecnebiT-sazogadoebrivi
Jurnali amerikaSi
`1(69)
agvisto,
2012
manuCar kaWaxiZe
EDITOR&PUBLISHER MANUCHAR KATCHAKHIDZE
mTavari redaqtori
Jurnalis am nomris dabeWdva
SesaZlebeli gaxda `mamulis~ didi
megobris, baton ilia baramiZis
uSualo xelSewyobiTa da TanadgomiT
Cveni partnioria:
asaval-dasavali
PO Box 13121, Jersey City, NJ 07303
tel.: 1-347-724-0770; Tbilisidan: 2-420-320
mogvwereT:
Jurnali akrebilia, dakabadonebulia,
dabeWdilia da akinZulia SeerTebul
StatebSi da am nomris gamocemis dros
warmoadgens erTaderT emigrantul,
qarTul gamocemas a.S.S.-Si.
2
yjvthibf|
5
siyalbis eleqsiri
roca Jurnalisti styuis!
15
saxeli
da axali uxerxuloba
16
margarita
ucnobi qali firosmanis naxatTan
19
omebi `feisbukSi~
lanZRvis Tavisufleba!
20
`iluzioni~ kabadonebSi
Zefirelis `traviata~
25
qarTuli roki
ra uSvelis mas?
30
oqros unitazis xibli
pirdapir yureba unda viswavloT!
33
jejili
saymawvilo CanarTi
37
ubralod, beqa
patara biWuna did qalaqSi
40
Cumi wasvla
rezo inaniSvilis mogoneba
42
aseTi aravisac ar hyavs!
kidev erTxel samziTvo wignze
44
viqnebi misi patara!
beras portreti - patara StrixebiT
48
nomris stumari
gaicaniT - nana jejeia!
54
masterklasi
guram doCanaSvilTan
60
emigrantuli poezia
monatreba poetur striqonebSi
3
sapirvelgverdo leq s i
berdia
beriaSvili
qarTveli
uceb cxel gulze damadges fexi,
roca medea momglijes mkerdiT.
Zveli qarTuliT, nusxur-mTavruliT
bolnisis qvaze Cems varams vwerdi.
xelSi batis frTiT, gaSlil etratze
me siyvarulis poemas vwerdi.
Cemi xatia, guls maxatia:
iyalTo, gremi da alaverdi.
zed gulze Semdga me Temur lengi,
koWli fexebiT roca gamTela,
maSin mamulis sakurTxevelze
Cemi TiTebi enTo sanTlebad.
me Tavi medo gatenil Tofze,
me Zilvfxizlobdi, me ar meZina.
xan TeiranSi da xan stambolSi,
rogorc samkauls myiddnen me Zvirad.
erTxel varsqenma TmebiT maTria,
ganukurnebi damrCa iara.
mawama da ver gadamarjula,
momkla da kerpebs ver maziara.
gaziT damglijes aTive frCxili
da wamebuli miwoda xalxma,
Tumc kaci raa, sikvdilis winac,
me daCoqili veravin mnaxa!
Cems daCoqebas nurcvin moelis,
utexi suli Cemi ganZia.
ase avage sveticxoveli
da gamovkveTe kldeSi varZia.
Cems TviTeul qvas simRera hqvia,
Cemi cixeni Zlevis xmebia.
gulSi mravaljer momartyes tyvia,
zurgSi, - arc arvis umiznebia!
me tyve viyavi Zalian xSirad
da ar vicodi, ra iyo mona.
Tan wamoviRe fereidanSi
Cemi qarTuli sityvebis kona.
ver amomglijes piridan ena SanTiT, wamebiT, muqariT, ZRveniT
4
da... mReris mTeli fereidani
qarTul Congurze qarTuli eniT.
ver damaviwyes Cemi mamuli,
Cemebr tanjuli qarTuli ena,
mterma verasdros gadamagvara,
mterma verasdros gadamaSena.
wiwamurs momkles, hereTs mawames,
mijaWvuli da mkvdreTiT aRmdgari.
vuZlebdi ngrevis wlebsa da wamebs
da erTxel merqva jurRais fari.
bevrjer mimuxTla bedis sasworma,
ramdens gavuZel, ra SemZlebia, Cemi samgoris samive gora
Cemi sisxli da Cemi Zvlebia!
amovWer qvaze, amovWer xeze
da yovelive gulze sweria!
amden legendebs da amden leqsebs
saqarTveloze misTvis mRerian.
Tuki sparseTis tyve merqva erTxel,
berlinze droSa me avitane.
da vdgavar, rogorc alaznis muxa,
nagrigalevi Zlieri taniT.
mqonia dardi, eniT uTqmeli,
da ar vqceulvar sevda-wuxilad,
me erT dRes vSobe didi rusTveli,
saukuneni Tavs rom uxrian.
amiranis da arsenas deda, vin gamakvirvos SvilTa didebiT,
cad da miwad rom misi xma rekda
me iseT qarTvels kidev gpirdebiT.
msurs kidev axal xmebad damrekon,
gpirdebiT axal daviTs da sabas.
de, kabadonze caTa samreklo
maTi didebis yvebodes ambavs.
saukuneni maT sadideblad
yanwebiT svamdnen Cems kaxur Rvinos,
mec vidge, vidre qarTvels qarTvelis
namusis qudi ar Semercxvinos!
eleqsiri
manuCar kaWaxiZe,
Jurnal `mamulis~ redaqtori
iyo dro, roca samuSao dRis bolos sabWoTa
moqalaqe Sin daRlili brundeboda da safosto
yuTSi gazeTebi eloda, saxlSi ki televizia umaspinZldeboda axal-axali ambebiT. gazeTebSi statiaTa
umravlesobas, rogorc wesi, kiTxulobdnen, ukanasknel
cnobebsac (ase eZaxdnen maSin axal ambebs), gansakuTrebiT mis pirvel nawils ismendnen.
muSaobda fosta-telegrafi,
muSaobda redaqciebi,
muSaobda telestudiebic.
saqme iyo – xalxic Cafluliyo Tavis yoveldRiur saqmianobaSi. gvian gulis gadasayoleblad gazeTebs aTvalierebdnen da televizors uyurebdnen.
erTis sityviT, sistema awyobili iyo. aravin arafers
aprotestebda, radgan aravis surda zedmetad gadaetvirTa Tavi azrovnebiT.
is ki yvelam saukeTesod icoda, rom televiziac
da gazeTic simarTles ar eubneboda. arc TviTon
iklavdnen mainca da mainc Tavs simarTlis ZiebaSi.
puris fuli hqonda, uzrunveli xvalindeli dRe
garantirebulad gaTendeboda. imis iqiT arc ainteresebda, ra xdeboda. zedmetad dainteresebulTaTvis
arsebobda utyuari informaciis wyaro - Wori.
am mosawyeni yoveldRiurobisgan xdeboda xolme
gadaxvevac, ase vTqvaT, gantvirTvac - gaCndeboda
presaSi raRac kritikuli statia da mTeli qveyana
gadaerTveboda, ukeT rom vTqvaT, TaviT gadaeSveboda mocemuli problemis garSemo.
msjelobdnen, iwereboda koleqtiuri werilebi
da mere yvelaferi isev Tavis kalapots ubrundeboda. zomiereba daculi iyo, wesierebac ase Tu ise
Sesabamisad... yvelam icoda realobis diqtatis arsebobis Sesaxeb, yvelaferi trialebda magiuri wris
garSemo.
xalxi gagebiT ekideboda realobis msaxurT, maT
icodnen, rom Jurnalistebs sxvagvarad ar SeeZloT
moqceva, wessa da rigs ver daarRvevdnen. wesis damrRvevi nazi Samanauri sagiJeSi gamoamwyvdies. am
TanagrZnobisTvis TviT Jurnalistebic madlierebi
iyvnen, metis mets rom ar iTxovdnen mkiTxvelebi.
risi gakeTebac SeiZleboda (da amisi uflebac hqondaT), akeTebdnen. es madliereba Jurnalistebis mxridan ar iyo afiSirebuli,
spontanurad xdeboda yvelaferi,
maTda uneburad,
arc ki icodnen, rogor.
ubralod `vgrZnobdi da grZnobda~-s idumali
urTierToba gabmuliyo Jurnalistebsa da mkiTxvelebs (telemayureblebs) Soris. ase magaliTad:
`jayos xiznebis~ telespeqtaklad dadgmam didi
aJiotaJi gamoiwvia Tavis droze;
soliko xabeiSvilis dapatimrebis Semdeg qarTuli
mas-media waleka aTasgvarma gamoxmaurebam;
`TviTmfrinavis biWebis” saqmem lamis Seazanzara mZleTamZle SevardnaZis taxti;
abaSis ambebma sakavSiro skandali gamoiwvia,
konstituciis miRebam lamis sisxlisRvramde miiyvana saqme, magram yvelaferi iyo da arc araferi iyo.
erTis sityviT Camoyalibda myari stereotipi
mkiTxvelisa da avtorebis urTierTgagebisa. yvelam
vicodiT, rom esa Tu is movlena Sesabamisi scenariT unda warmarTuliyo, radgan sxvanairad arc
SeiZleboda momxdariyo. erTgvari garTobac iyo da
Tanac dafiqrebac - yofierebaze, ra Tqma unda zeda-
5
pirulad, magram mainc dafiqreba. fiqri ki yovel- rasac daukveTavda mTavroba, imas akeTebda, anu teleTvis iseT sivrceebSi iWreboda, romlebic veras JurnalistebisTvis pirobiTad araferi Secvlila,
gziT gakontroldeboda. amitom yovelTvis iyo mzad garda imisa, rom erTi centraluri televiziis
ideologiuri manqana adamianTa tvinebi gakvalul nacvlad gaCnda ramdenime da konkurenciisaTvis errelsebze Seeyenebina da sadac waiyvanda, es ukve TmaneTs ejibrebodnen ucxouri Sou-programebis gadmoRebaSi. sakuTarsa da originaarc TviTon icodnen.
lurs aravin sTavazobda mayurevcxovrobdiT dReis dRiT, xvabels, am ukanasknelisTvis ki es
le ki zrunavda xvalisTvis.
Sou-programebi ucxo xili iyo
masebs ar surda cvlilebebi,
da siamovnebiT ewafebodnen. tekmayofildebodnen uzrunveli
leserialebma ki savsebiT moaduna
dRevandelobiT. dedamiwis erTi
xalxis azrovneba da miajaWva
meeqvsedi sivrce maTTvis iyo gayoveldRiur uazrobaTa da uzdaSlili da itkbobdnen moCveneneobaTa avantiuras, rac cxovebiT keTildReobas. problemis
lur azartSi gadaizarda saboprinci pi srulfasovnad ar iyo
loo jamSi.
gaazrebuli masaSi.
xelmocaruloba mxolod uniTiTqos realobac araferi iyo
nazi Samanauri
WobaSi ar gamoixateba, is adamicxovrebiseul yoveldRiurobaSi,
TiTqos Seuferxeblad muSaobda saxelmwifo manqa- anis fsiqikaze moqmedebs da moqmedebs damangreveli ZaliT. mkiTxvelis daClungebam TavisTavad gamona pirvelkacebidan bolokacebamde iwvia mwerlisa da Jurnalistis degradacia. Tu
yvela Tavisi movaleobiT,
mweralma iolad Seafara Tavi fantazias, Jurnalisti
yvela Tavisi uflebiT.
cotac da, kapitalizmiT garemocul gvirabis (da gansakuTrebiT presis Jurnalisti) mware realobis
bolos komunizmis Suqi gamoCndeboda, erTgvari miwie- winaSe dadga, rasac hqvia gakotreba. bolos gamosari samoTxe... da amis gulisaTvis yvelanair mankie- valic ioli i pova, iseTi, sakuTari Tavi rom ar
amoeWama dagrovili negatiuri emociebisagan. Jurnarebaze Tvalis daxuWva savaldebulo iyo.
ase gamoviareT es gvirabi da gvirabis bolos, listebma erTi xani daiwyes pamfletebisa da satiSuqi rom Canda komunizmis, ufskruli aRmoCnda mi- ruli statiebis gamoqveyneba. mizani iyo qiliki
si damasamarebeli da yvelani erTad masSi CaviCe- yvelafris mimarT, rac maT garSemo xdeboda da yvexeT. ra Tqma unda, moulodneli iyo aseTi didi im- lasi, vinc maT garSemo trialebda.
periis ase erTbaSad istoriis sanagveSi Caxlewva.
am funqciebSi arafris mimarT zRvari daculi
miRebuli Soki mosalodnelze aRmatebuli aRmoCnda. ar yofila. SevardnaZis reJimiT gamowveulma nihirealobaSi veZebdiT im warsuli keTildReobis lizmma swored am JanrSi iCina Tavi.
namsxvrevebs, magram ver ki vpoulobdiT ar iyo kritika,
erTi gazeTi ama Tu im movlenas erTi Tvalsaziyo usaSvelo dacinva.
risiT aSuqebda,
gazeTs mowyurebuli mkiTxveli CaeWida aseTi
meore gazeTi sxvanairad,
xasiaTis gazeTebs da erTi xani ase gagrZelda, magkidev sxva - Taviseburad.
ram esec xelovnuri nabiji iyo mxolod komerciuazrebi mkiTxvel sazogadoebaSic ixliCeboda da li Tvalsazrisidan nakarnaxevi.
Tanac iseTi simZafriT, rom saxeze samoqalaqo dapimankiereba sazogadoebaSic iyo da elitaSic, sawerispireba miviReT. pluralizmma Taviseburad nega- ri da saqiliko bevri dagrovda. gadawvdnen ersac,
tiuri gavlena moaxdina sazogadoebaze, radgan xalxi aseTi Tvisebisani varTo. magaliTebad iliasa da
mravalferovnebasa da mravalsaxovnobas ar iyo SeCve- akakis cnobili leqsebi mohyavdaT.
uli. amitom mtkivneuli gamodga CvenTvis e.w. demokTu iyo ilias publicistika mwvave, misi leqsi
ratiuli mas-mediis pirveli nabijebi. TumcaRa, sxva `bednieri eri~ eris saxis warmomCeni, akakic Tu amviTareba SenarCunda televiziebTan mimarTebaSi - bobda `furTxis Rirsi xar Sen saqarTvelov~-o,
saxelmwifom Tavisi cenzura swored maTze daamya- amas imisTvis ar ambobdnen, rom vinmes am naTqvamze
ra, raTa ideologiis umTavresi rupori SeenarCu- gacineboda, isini werdnen mxolod gulistkiviliT,
nebina da amiT xalxisTvis ukeT amoedo e.w. peres- Tu rogorebi ar unda vyofiliyaviT.
troikis dros miSvebuli aRvirebi. azrobrivma gaoaq ki sxva araferi iyo, Tu ara dacinva. Jurnarebam mkiTxvelSi indiferentuloba gamoiwvia, aman listebis es znedacemuloba, raoden paradoqsuladac
ar unda JRerdes, mwerlobasac gadaedo. zeimobda
ki daukarga presas Tavisi mniSvneloba.
sazogadoebam miagdo gazeTi da gazeTTan erTad sruli umecreba da dagvcinoda yvela - mteric da
wignic, ramac masobrivi uwignuroba gamoiwvia. ukve moyvarec.
iqneb Rirsebic viyaviT –
saxeze gvqonda is viTareba, roca `qvedafenebs aRar
mkiTxvelic da Jurnalistic,
surdaT Zveleburad cxovreba~, samagierod zeda femagram gulsatkenia TviT faqti. amis safuZvelnebs SesaniSnavad SeswevdaT Zala Zveleburad emarTaT
situacia da Tanac ise emarTaT, rom aseTi xalxi ze evropam arSemdgar saxelmwifod gvaRiara da
saTavisod gamoeyenebina. maT xom icodnen sabWoTa kart-blanSi moqalaqeTa partiis umwifara axalgazwnexgamovlili xalxis, anu masebis, igive brbos fsiqo- rdebis neokomkavSirul frTas misca.
SevardnaZiT ukmayofiloTa ricxvi dRiTi-dRe
logia... yvelaferi xelSi Caigdo televiziebma da
6
matulobda. gazeTebmac mouxSires zviad gamsaxurdias
apologias, raTa zviadistebis guli moegoT, ricxobrivi simravlisaTvis iyo es saWiro da Tanac samarTlianobis imijis Sesaqmnelad (esec erTgvari dacinva
iyo im diadi ideisa, rasac saqarTvelos pirveli
prezidenti emsaxura da rasac Tavi Seswira sabolood). samagierod fanatikosTa mTelma armiam TavSesafari hpova redaqciebSi. amiT yvelaze ukeT `Tavsafriani dedakaci~ sargeblobda da arqifo seTuriviT
Tavis `momxreebs~ agresiuli nabijebisken mouwodebda. SevardnaZe ki berdeboda da situaciaze kontrols
etapobrivad kargavda, mRvrie wyals ki saeWvo reputaciisa da fsiqikis `meTevzeebi~ Seesien.
rodesac dezinformaciis manqanam - televiziebma xalxSi avtoriteti dakarges da simarTlis ZiebisTvis masam isev gazeTebs miaSures, presis mzardma
reitingma SeaSina TviT xelisuflebaSi mosasvlelad
gamzadebuli neokomsomolebi. sagazeTo jixurebidan
yvelasaTvis uCumrad gaqra erTaderTi oficialuri
opoziciuri gazeTi `iberia-speqtri~, cota ufro
adre saqarTveloSi Semodineba Sewyda gazeTebisa
`aRdgoma~ da `saqarTvelos samreklo~, romlebic
aralegaluri arxebiT ibeWdeboda jer zugdidSi,
Semdeg groznoSi da nebarTvis miRebis Semdeg TbilisSi (isic mxolod `saqarTvelos samreklo~). danarCeni gazeTebi ki an fexis xmas iyvnen ayolilni antiSevardnaZistuli ganwyobilebis Sesaqmnelad, an
darazmulad ebrZodnen damxobili xelisuflebis
momxreTa radikaluri Sinaarsis publikaciebs. yvelaferma aman erTobliobaSi is ganapiroba, rom beWdviTi
mediis produqcia TandaTan gakotrebis piras dadga.
momxreebi momxreebad rCebodnen, xolo visac neitraluri damokidebuleba hqonda politikis mimarT,
an saerTod ganze idga yovelgvari politikuri Sexla-Semoxlisagan, imaTTvis yvelanairi gazeTi uintereso gaxda. aseTi xalxi qveyanaSi umravlesoba iyo,
xolo naTqvami romaa `upatrono eklesias eSmakebi
daepatroneno~, neokomsomolebma es xalxi televiziebis meSveobiT Tavisken gadaibires da saWiroebis SemTxvevaSi `qudze kacis~ daZaxebisas, rogorc
erTni, ise unda damdgariyvnen fsevdorevoluciis
mosaxdenad. am mizniT erT dros regionuli mniSvnelobis televizia rusTavidan TbilisSi gadmoitanes, saxelwodeba SeunarCunes - `rusTavi-2~.
aRaravis surda Tavisufali azris mosmena, isedac
televiziebis meSveobiT Toq-Souebsa da telegadacemebSi iyo ganuwyveteli lanZRva xelisuflebis,
isev da isev xalxis gulis mosagebad. yvelafris
ukan axalgazrda `SevardnaZeebi~ idgnen. xalxs ise
hqonda Tvalebi dabrmavebuli, rom realobis sibinZures ver aRiqvamdnen. mTeli aqcenti gadaatanines
korumpirebul Cinovnikebze,MmTavari ubedureba ki
sagangebod miCqmales –
sistema apirebda Tavis gadarCenas axali Zalebis meSveobiT, sistema, romelmac daSala saqarTvelo
da gaxrwna sazogadoeba.
revoluciur aRtkinebas xelovnurad Camoaciles
presa, radgan dabeWdili sityvieri masala, marTalia,
myari dokumenti iyo arsebul xelisuflebasTan
sabrZolvelad, aseve istoriisaTvisac fasdaudebeli
kompromati gaxdeboda maTi dawerili maTsave sazi-
anod, romelic sruliad Tavisuflad SeiZleboda
Seenaxa nebismier mkiTxvels sakuTar saxlSi, teledokumentebi ki sad, Tu ara saarqivo Senoba-dawesebulebebSi Seinaxeboda, iqamdec Tu miaRwevda.
kargad gaiTvaliswines gardasuli epoqebis magaliTebic, Tu ra Zala hqonda proklamaciebsa da gazeTebSi dabeWdil manifestebs.
gazeTebi wyobidan gamoiyvanes.
im droindel periodikaSi ar aisaxa, an ar asaxes
sruli viTareba da amiT tendenciurobas Seuwyves
xeli. yvelam icoda, rom SevardnaZe midioda, misi
dro amoiwura, da mitom. samagierod cotam Tu
icoda da amis Taobaze dumdnen, SevardnaZis nacvlad
SevardnaZe rom modioda, axali ufro metad damangreveli ZaliT. dumilisaTvis, an naxevrad simarTlisaTvis, an sulac siyalbisaTvis gazeTebma gansakuTrebiT ki im gazeTebma, romlebsac Tavisufali presis
ambicia gaaCnda, Tavisi zRves - isini srulad gariyulebi darCnen sazogadoebisagan.
imisaTvis, rom arseboba SeenarCuebinaT, isini did
holding-kompaniebs Seerwynen, ufro sworad Seefaren. wamgebiani presis qoneba veraferi xeiria - yviTeli presisTvis damaxasiaTebeli myviral-myvirala
saTaurebiT, uSinarso da arafrismomcemi statiebiTa da interviuebiT Jurnal-gazeTebi Tavs ver
irCenen, verc Sou-biznesis myvirala saxelebis saTaurad gamotaniT da maTi pikanturi ambebis skandalad monaTvliT holding-brendebs ver moxiblav
da Tvals ver auxvev, ferad saTvaled verc cnobil
adamianTa naklebad cnobili faqtebis gamomzeureba
gamodgeba. es, ra Tqma unda, raRac xniT iTamaSebs
mkiTxvelisa da bos-patronebis gasabriyveblad. bolos da bolos damSeuli, Tu naxevrad damSeuli
mkiTxvelisTvis Svebismomgvreli ki ara, gamaRizianebeli faqtoria mxolod da verc veraferi nugeSia sazogadoebisTvis esa da es momRerali
aq gaerTo, Tu iq wavida dasasveneblad,
vin vis ra saCuqari gaukeTa,
vin vis daudga sayvarlad,
vin rodis gaTxovdeba da
vin rodis SeirTavs cols,
vin aris Seyvarebuli da
vin - ganqorwinebisTvis emzadeba.
aseTi mdore xarisxis masaliT redaqciebi ageben
TavianT sagamomcemlo politikas da bevrsac ageben
ageben,
radgan yalbi reklama ama Tu im `cnobadi saxeebisa~ metismetad aRizianebs mkiTxvels.
rogoria Sen dRes lukmas eZebde da am dros waikiTxo
gazeTSi msxvil-msxvili asoebiT dabeWdili mokle
teqsturi Setyobineba – esa da es ar kadrulobs
ama da am restoranSi, an kafe-barSi, an Ramis barSi
siaruls da mas urCevnia mokrZalebulad parizis
romeliRac sasadiloSi drois gatareba.
merwmuneT, namdvilad gamaRizianebelia yvelaferi es. gamodis, Jurnal-gazeTebis umravlesoba adamianTa fsiqikaze TamaSobs mxolod imisTvis, rom damkveTis yvelanairi kaprizi Seasrulos, xolo es damkveTi
igive respodentia, an Jurnalis morigi nomris stumrad movlenili `cnobadi saxe~. reklama aseT SemTxvevaSi antireklamis elfers iZens da mkiTxvels agre-
7
sia uCndeba araTu mxolod periodikis, aramed TviT
im `cnobadi saxis~ mimarTac. aseTi dakveTebi arc
profesionalizmis maCvenebelia, arc inteleqtis (am
mxriv SeiZleba paralelebi gavavloT damkveTsa da
Jurnalists Soris), ubralod sruli provincializmi mefobs yviTel presaSi. yviTeli presisgan
sxvas ras unda velodoT, magram ubedureba imaSi
mdgomareobs, rom TiTqmis yvela gazeTi da Jurnali mTels qveyanaSi yviTel presad qceula da ver
naxav azrian gazeTs, sanTliT rom eZebo, mainc.
masobrivi informaciis saSualeba ki ara, erTeulebis neba-survilis gamomxatveli produqciaa, romlis saSualebiTac ama Tu im `cnobadma saxem~ Tavi
unda moiwonos tfilisur bomondSi –
ai, Cemze es skandali aagores,
Cemze amas weren,
Cemze ama da am JurnalSi SiSveli fotoebi daibeWda da a.S.
ra ginda, ras erCi, ase erToba sataxto qalaqis
Tavcarieli elita, ar vixmar sityvas `inteligencia~,
radgan metismeti Seuracxyofa iqneba am sityvis.
mkiTxveli sazogadoebisaTvis kompensaciis saxiT
erTi friad saintereso proeqtebi SeimuSaves media-holdingebis mesveurebma da sxvaTaSoris sakmaod warmatebuladac. yviTeli presis gasaRebis mizniT
mocemul Jurnal-gazeTebTan erTad daiwyes gamocema
wignebis seriebisa, rac sakmaod aprobirebuli meTodia
evropasa da amerikaSi.
ase magaliTad –
erTxans ibeWdeboda seria `qarTuli mwerlobis
nimuSebi~ (sul gamovida samociode tomi),
amas mohyva seria - `Cemi rCeuli~, sadac gamoica
vaJa-fSavelas xuTtomeuli, mixeil javaxiSvilis
Svidtomeuli, galaktion tabiZis xuTtomeuli, otia
ioselianis eqvstomeuli, lado asaTianis ortomeuli, guram rCeuliSvilis eqvstomeuli, nodar dumbaZis eqvstomeuli, ioseb griSaSvilis oTxtomeuli,
ilia WavWavaZis eqvstomeuli da a.S.,
gamodis qarTuli mwerlobis saunje 25 tomad,
msoflio klasikis seria 50 wignisgan grifiT
`wigni, romelic unda waikiTxo, sanam cocxali xar~
(dabeWdilia balzaki, jek londoni, SoTa rusTaveli, aleqsandre diuma, uiliam Seqspiri da sxva mravali), calke seriebad gamodis biografiuli da memuaruli literatura saerTo grifiT: `adamianebi,
romelTac Secvales msoflio~ (seria Sedgeba 100
wignisgan, sadac ukve gamosulia wignebi mahaTma
gandis, fransisko frankos, uinston CerCilis, migel
de servantesis, kardinal riSelies, gabriel garsia
markesis, napoleon bonapartes, vaJa-fSavelas, romis
keisrebis, mustafa qemal aTaTurqis, koko Sanelis,
Carli Caplinis, marko polos, biTlzebis, alfred
nobelis, ronald reiganis, rual amundsenis, Cingiz
xanis, franklin ruzveltis, nikolo paganinis, alfred
ainStainis Sesaxeb).
agreTve icema seria `didi qarTvelebi~, romelTa Teqvsmeti tomi ukve gamocemulia biografiis
saxiT eqvTime TayaiSvilis, kalistrate cincaZis,
erekle II-is, ambrosi xelaias, dimitri yifianis, vaxtang VI-is, ilia WavWavaZis, niko firosmanis, niko
nikolaZis, akaki wereTelis, anton II kaTalikosis,
8
vaJa-fSavelas, daviT aRmaSeneblis, Tamar mefis, solomon I-isa da solomon II-is Sesaxeb.
calkeul krebulebad gamodis (ra Tqma unda, Jurnalebis danarTebis saxiT) `1001 Rame”, ukve gamocemulia konstantine gamsaxurdias daviT aRmaSenebeli (8 tomad), amJamad gamodis levan goTuas `gmirTa
varami~ (esec 8 tomad) - es ukanasknelni Jurnal
`istoriani~-s danarTis saxiT.
sul axlaxans gamomcemloba `palitra L~-ma sxva
gamocemebTan erTad daiwyo axali seriis gamocema
grifiT `did kinod qceuli wignebi~.
ra daskvnis gamotana SeiZleba arsebuli viTarebidan –
udavod misasalmebeli faqtia da mxardasaWeria
yvela xsenebuli proeqti, radgan es seriebi, ase Tu
ise, mainc xelmisawvdomi xdeba masiuri mkiTxvelisTvis. zogierTi wigni da miT umetes avtori (magaliTisTvis jorj oreuli, sabWoTa kavSirSi akrZaluli mwerali iyo da misi romanebi mxolod disidentur presaSi ibeWdeboda) profesionali mkiTxvelisTvisac ki xelmiuwvdomeli iyo, agreTve didi
dabrkolebebi arsebobda e.w. deficitur avtorebze,
romelTa wignebi mxolod gamoweriT modioda, xolo
gamowera samsaxurebSi xdeboda ierarqiuli kibis
mixedviT zemodan qvemoT. CamonaTvalSi msoflio
klasika pirvel rigSi ekuTvnoda partiuli Cinovnikebis maRal eSelonebs, sabWoTa klasika ufro
farTo wreze vrceldeboda, xolo Tanamedrove (im
droisTvis) literatura, romelSic makulaturac
bevri iyo da Rirebulic, yvelas SeeZlo SeeZina.
ase rom, mkiTxvelTa farTo wre veras gziT gaecnoboda dantes `RvTaebriv komedias~, servantesis
`don kixots~, homerosis `iliadasa~ da `odiseas~
da sxv. aseTs mravals. Tanac rogorc wesi am wignebis
umravlesoba rusulad Targmnili Camodioda sabWoeTis periferiebSi. qarTuli TargmanebiT msoflio
literaturis biblioTeka mogvianebiT gaxda xelmisawvdomi mkiTxvelTa farTo wrisaTvis da esec maSin, roca seriis naxevarze meti ukve gamocemuli
iyo. sabWoeTi cdilobda qveyanaSi masiuri ucidonaroba da uwignuroba yofiliyo, raTa iolad emarTaT
brbod qceuli masa. miuxedavad imisa, rom swavlaganaTleba ufaso iyo sabWoeTSi, erudirebuli pirovneba TiTze CamosaTvlelni iyvnen da maT specsamsaxurebi gansakuTrebulad meTvalyureobdnen. mxolod
elitas da mis komsomola Svilebs unda scodnodaT srulfasovnad Sarl bodleri da edgar alan
po, riunoske akutagava da lion foixtvangeri, herman
hesse da rainer maria rilke da sxva mravali...
floberis `madam bovaris~ iqeT Cveulebriv mokvdavs
cxvirs ar ayofinebdnen. sazogadoebaSi imijis Sesaqmnelad mxolod partiis nomenklaturoviCebs unda
scodnodaT franc kafka da erix maria remarki, unda waekiTxaT originalSi Tu ara, rusul TargmanSi
mainc imxanad akrZaluli amerikuli poeziis klasikosebi uolt uitmani da tomas elioti, iqamde TviTonve miuwvdebodaT xeli maT mierve akrZalul boris
pasternaksa da aleqsandre solJenicinze, TviTonve
izepirebdnen vladimer visockisa da iosif brockis
leqsebs, Rameebs aTevdnen vladimer nabokovis `lolitas” kiTxvaSi, Cveulebriv moqalaqes ki maTi saxe-
lebi da gvarebic ki ar unda scodnodaT. isini rom
daiwyebdnen raimeze msjelobas, Sen pirdaRebuls
unda gesmina maTTvis da geTqva –
es ra ganaTlebuli Svili hyavs amxanag amas da
amaso... ai, politika, ai, ganaTleba, sabWouri, `Tanasworuflebiani” ganaTleba...
mxolod samadlod mogvigdebdnen gaxrwnili gorkis `pesnia o burevestnikes~ da unda gvezepirebina
is. lamis iyo TofiT dasdevnen geronti qiqoZes,
esao-da raime antisabWouri ar Targmnos da ar gagvaparoso. danis pirze iara konstantine gamsaxurdiam dantesa da goeTes Targmanis dros. rom ara
galaktioni, verleni ar gvecodineboda, paolo iaSvilis didis mecadineobiT Semovida CvenSi bodleri
da isic miviwyebas mieca 1937 wlis Semdeg, sabWoeTis TiTqmis mTeli arsebobis manZilze.
erTi iyo - gabriel-garsia markesi daubrkoleblad Semovida sabWoTa yofierebaSi da imTaviTve
daipyro mkiTxveli sazogadoebis azrovneba da Seiqmna
didi mwerlis imiji. es imitomac moxda, rom igi
ase Tu ise mainc neitraluri iyo sabWoeTis mimarT,
Tanac mwerali kolumbiis proamerikuli orientaciis
mTavrobis msxverpli iyo. `mtris mtris moyvrobis”
formulam iTamaSa Taviseburi roli, raTa `martoobis as wels~ SemoeRwia sabWoeTSi. nobelis premia markesisTvis ar yofila saSvi sabWoeTSi. nobels
imxanad bevri iRebda, magram ase gulRiad ar xvdebodnen sabWoeTis beberi mezruneebi
mezruneebi. aseve iyo ernst
hemingueis mimarTac, oRond xruSCovis pirvel periodSi, vidremde srulfasovnad gaiazrebdnen, ra dawera
Tavis romanSi `vis uxmobs zari~. am SemTxvevaSic
cenzuris qvena grZnobam iTamaSa gadamwyveti roli
da ara nobelis premiam, Tundac fidel kastrosTan
mwerlis megobrulma urTierTobam. saerTod, sabWoTa
mTavrobebisTvis nobelis premia indulgencias ar
warmoadgenda da nobeliantebi dazRveulni araferSi
iyvnen sabWoTa sivrceSi.
erTis sityviT, media-holdingis mTavari `koziri~ aris ara TviT Jurnal-gazeTebis SigTavsi, aramed
klasikosTa SemoqmedebiTa da biografiebiT mani pulireba. Zneli saTqmelia, amiT mas surs, im dakarguli wlebis kompensacia gaswios, Tu mxolod bazris
moTxovnileba daakmayofilos. cxadia, rom mediabizness kargada aqvs gasigrZeganebuli mkiTxvelis moTxovna da interesebi –
rac SeiZleba iafad (xelmisawvdomad) da
rac SeiZleba iseTi literatura misces mkiTxvels, razec verc ki iocnebebda komunistur periodSi. samagierod, iSviaTi gamonaklisis garda Jurnal-gazeTebi arc ki gadaiSleba, imdenad uSinaarsoni
arian.
iSviaTi gamonaklisi-Tqo, vambob da amaSi Jurnal
`istoriani~-s vgulisxmob, sadac danarT literaturas (konstantine gamsaxurdias `daviT aRmaSenebeli~ da levan goTuas `gmirTa varami~) Jurnalis
ZiriTadi masala arafriT Camouvardeba da SeiZleba iTqvas isic, rom kargi mwerlisTvis am JurnalSi gamoqveynebuli masalebi uTuod literaturul
konspeqtad iqceva momavali nawarmoebebisTvis. ai,
xsenebuli danarTebi namdvilad asruleben Tavis
misias (danarTobas), sxva gazeTebsa da JurnalebSi
9
danarTebad wodebuli wignebi ZiriTadi Semosavlis
wyaroa gamomcemlobebisTvis, xolo periodika ki
swored rom danarTad qceula.
me arafers vambob iseT Jurnal-gazeTebze, romelTac ar sWirdebaT danarTebiT mani pulireba da
isini Tavisi statiebiT ase Tu ise mainc axerxeben
sabazro ekonomikasa da saxelmwifo wnexis garRvevas.
uzneobis savizito baraTi
dRevandeli teqnikuri progresis epoqaSi Jurnalistikis birTvs mainc teleJurnalistika warmoadgens. TavisTavad veRar vixelmZRvanelebT gardasuli droebis princi pebiT, sadac cincxali ambebi da
sapolemiko publicistika gazeTebis furclebidan
Semodioda adamianTa yofierebaSi.
nivTieri masala Secvala vizualurma,
Tanac am siaxlem adamiani gaazarmaca,
moaduna, srulad miendo vizuals.
magram unda iTqvas isic, rom erTma meore ver
Caanacvla. amis dasturi Tundac im yviTeli presis
mimarTac minavlebuli, magram mainc interesis gamoxatulebaa. erTi cdilobs SeinarCunos poziciebi,
raTa ar dakargos momTxovni, am dros ki meore sul
sxva gziTa da meTodebiT viTardeba (am sityvas mocemul SemTxvevaSi viyeneb rogorc pirdapiri, aseve
gadataniTi, am SemTxvevaSi, ironiuli mniSvnelobiT).
ganviTarebam ar icis sazRvrebi,
da Tundac zneoba.
imisTvis, rom daikavo eTeri da damoZRvro sazogadoeba, amisaTvis arc profesionalizmia saWiro
da arc inteleqti. amis naTeli dasturi, Sors rom
ar wavideT, dima obolaZea. ra rogor xdeba da ra
rogor fuWdeba, ar vityvi, ubralod mis TiToeul
qmedebas, Jests, saubars ukomentarod unda uyuro.
igi aris imis etaloni,
Tu rogori ar unda iyo Jurnalisti,
rogori ar unda eCveno mayurebels,
rogor ar unda amoiRo xma teleekranebidan,
rogori ar unda iyo zogadad - pirovneba.
uyureT da misgan iswavliT amas. zogjer antireklamac ki gamodgeba didaqtikisTvis. amiT amovwuroT dima obolaZeze saubari da ufro seriozuli
problemebi mimovixiloT.
televizias aqvs erTi friad mniSvnelovani Sirma,
CvenSi gansakuTrebiT gamZafrebuli formiT, esaa sainformacio saSualebis sakuTrebis SegrZneba. rogor gxiblavs da gaTrobs, roca ici, rom
aTasi TanamSromeli da Tanac maTi umetesoba `cnobadi saxe~ gemsaxureba Sen erTs - mesakuTres. xandaxan imasac vfiqrob, albaT imperatorebs, sulTnebsa
da keisrebs ar eqnebodaT iseTi cxoveli tkboba
cxovrebis siamiT, rogorc es televiziebis patronebs gaaCniaT. isini yvelaferze midian, lamisaa kaligulas cxenis konsulobisa ar iyos, TavianTi Sinauri cxovelebi teleprodiuserebad daajinon. es
kidev araferi, TviTonac, neronis msaxiobobisa ar
iyos, Tavi ubadlo da erTaderT telewamyvanebad
miaCniaT.
gancxromaa da mere rogori!..
da es maSin, roca iuridiulad isini SeiZleba
arc ki iTvlebodnen televiziis mesakuTreebad, an
10
aqciaTa mflobelebad. iqneb iTvlebian kidec, magram
es saaSkaraoze araa gamotanili.
televiziebma Tavisufleba ormxrivad dakarges.
maTgan ar gamodis saRi azri, sinamdvilis aRqma.
`televizionSCikebi~ maT mierve Seqmnil miraJebSi
cxovroben da arc undaT am miraJebidan gamosvla,
Tavs Zalas atanen, raTa daijeron efemerebis realuroba, rom cxovreba sxvebisTvisac iseTive saamuria, rogorc maTTvis.
aq ukve goniereba da fantazia warmarTavs yvelafers, ufantaziod da ugemovnod Sou ar Catardeba.
aq mTavaria yvelgan sufevdes mesakuTris imiji mediduroba. Sous warmodgenisas qveteqstad unda
gasdevdes imperatoruli neba-survili, mada, leitmotivad unda gasdios yvelasa da yvelafers fuliTi
sazomi, fuli unda iyos jebiri garesamyarosgan xelSeuxeblobisa, Caketilma sivrcem unda uzrunvelyos
proeqtis warmatebuloba (Caketil sivrceSi vgulisxmob telestudiasa da gadacemebis avtonomias, xandisxan es avtonomia srul damoukideblobas rom udris).
mxolod erT rameSi arian yvelani yurmoWrili
monebi da es erTi ram aris xelisuflebis erTguleba (Tavisuflebis safasuri).
yvela, rogorc erTi, mTavrobis yvelanairi sisulelis gammarTleblebi arian, iqneba fanatikosebi
Tu saRad moazrovneni, sul erTia, `roca mogvixmobs partia,
agugundeba mTa-bario~, mRerodnen Zvelad saSvidnoembro da sapirvelmaiso demonstraciebze radio-ruporebSi, asea axlac.
iqneb ar mRerian, magram partia Tu mouxmobs, yvela
Jurnalisti (wamyvani Tu rigiTi) mzad aris Tavi
da naSieri Seswiron halucinaciur ideebsa da azrebs.
anazdad maxsendeba hans qristian andersenis zRapari `mefis axali samosi~, roca briyv mefes veravin
ubedavs uTxras simarTle, simarTle ki isaa, rom
mefe SiSvelia da mxolod quCaSi mimaval samefo
eskorts viRac bavSvi saqveynod da yvelas gasagonad SesZaxebs: `mefe SiSveliao!”
im bavSvisTvis es gambedaoba sulac ar iyo,
ubralod, rac dainaxa, isa sTqva.
am SemTxvevaSi ki Jurnalistisgan saWiroa samoqalaqo Tavdadeba Tundac sakuTari karieris fasad,
raTa sayovelTao gasagonad im bavSviviT daiyviros
- `mefe SiSveliao~. amas ki Cveni teleJurnalistebi verasodes gaakeTeben, radgan is mesakuTroba mTavrobebis wyalobiTa aqvT mopovebuli. ase rom moiqcnen, darCebian gatexili gobisamara.
ai, Cveni Jurnalistebis sindis-namusi sadamde
midis da ra `saswaulebs~ Caidenen. lukma purisTvis
yvelaferi ar unda ikadro.
imis nacvlad rom iyviro: `mefe SiSveliao~, TviTon
ixdi da SiSvldebi, Tumnianebze daxarbebuli kikusaviT. ai, esaa sxvaoba Jurnalistebis zneobasa da
uzneobas Soris. anazdad maxsendeba Seqspiris sayovelTaod cnobili soneti, romlis formulireba
savsebiT Seefereba Cemi da Cemi kolegebis yofas –
`And purest faith unhappily forsworn...~ (`radgan sicrue
erTgulebis gaxda Tviseba...~).
`mefe SiSveliao~, - amas ver iyvireben Cveni teleJurnalistebi ori mizezis gamo. erTia is, rom go-
niereba unda gagaCndes, raTa dainaxo siSiSvle.
miraJebiT Semosili `mefe~ kargi sayurebelia,
saamoa sacqerlad, mTavari momxiblaoba miraJia, da
mitom. miraJi sxva araferia, Tu ara siyalbe da
sicrue. es Tu ver dainaxe da ver gaanalize, sxvafriv
`mefe~ Semosili gegoneba da moraluri uflebac
ar geqneba sxva ram amtkico. aq mTavari problema
Jurnalistis ugunurebaSia - uyurebs siyalbes
da gulwrfelad hgonia, rom es sinamdvilea da
sxva araferi.
gulwrfeloba erTia,
gulTamxilaoba,
gulTmisnoba - meore.
swored es meore aklia qarTvel JurnalistTa korpusis umravlesobas. ugono
azrovnebiT sakuTar Tavsac ki ajereben miraJebs da Tvali rom auxilo, maTSi es gamoiwvevs rwmenis mokvlis tolfas gancdebs. ragind niWieri Jurnalistic ar unda iyo da
amisda miuxedavad mainc daemone efemerul warmosaxvebs, yvelaferi gaifanteba bolos, rac ki ram
Segiqmnia Rirebuli, yvelaferi gaufasurdeba
erTi xelis mosmiT, rodesac daganaxeben, rom
`mefe~ SiSvelia da Sen
emsaxurebodi am siSiSvles da SiSveli Seni sindis-namusiT Semose.
amas rom gaisigrZeganeb da Tu namusiani xar, is
sindisi mogqenjnis da gulwrfelad inaneb ara im
msaxurebas, rasac wlebi da niWiereba Sealie, aramed
TviT gamrudebul niWierebas. vinZlo, am wuxilma
TviTmkvlelobamde migiyvanos (mravalTa sicocxle
ase dasrulda. magaliTad, stalinis sikvdilis Semdeg,
mesame raixis omSi damarcxebis Semdeg, sabWoTa kavSiris dangrevis Semdeg... da a.S.). RmerTma damifaros,
amisken movuwodo vinmes, sakuTar Tavs unda sZlios
yvelam, vinc dRes brmad da gauazreblad emsaxureba
mamonas, raTa mere - ngrevisas imaTi bedi ar gaiziaros vinmem. arada Cven epoqaTa aucilebeli ngrevis
mowmeni gavxdebiT, postsabWouri mentaliteti Seicvleba adamianTa cnobierebaSi.
aseTi Jurnalistis gulSi is namsxvrevi borotebis leqad Tu dabinavda da suli dauSala, igi
cxovrebaze, da saerTod, yvelaze da yvelaferze gaborotdeba. samyaros ubedurebis saTaves dauwyebs
Zebnas, raTa ipovos sakuTari warumateblobis formula. amaSi yvelas da yvelafers daadanaSaulebs, sabolood gaborotdeba da misgan `arafrad~ darCenili `yvelaferi~ ajanydeba. igi an TviTon ganerideba yvelafers, an mas ganeridebian yvelani, radgan
aseTebTan urTierToba saSiSi iqneba. asketoba mxolod eklesiur pirovnebebs SeuZliaT sikeTis samsaxurSi Caayenon da ara xelmocarulebs. amis iqiT
ra SeiZleba iTqvas, Tu ara akakis marTali sityva:
`gaegonaT (saubaria monRolebze, zogadad dampy-
roblebze), qarTvelebi pirdapirad veravin sZlia,
da imaTi damCagvreli mxolod sulis simdableao~.
isev da isev RmerTma ar misminos da gulwrfelad
msurs Cemi es varaudi ar gamarTldes.
sxva saqmea imaTi pirovnebis warmoCena, vinc gamiznulad, gaazrebulad da sruli SegnebiT icis,
rom `mefe~ SiSvelia da mainc mxolod Tavisi
keTildReobis gadasarCenad yvelafers xatavs
ise, rogorc es Seqmnil atmosferos Seefereba
da ara sinamdviles. maTTvis cxovreba miraJi araa, miraJs swored isini qmnian. maTTvis
mxolod imasa aqvs mniSvneloba, Tu raoden
warmatebiT Seqmnian TavianT Toq-Souebs.
Toq-Souebi politikuri xasiaTis sulac
araa, isini sazogadoebis yvela sferos Seexeba politikis garda, esec erTgvari politikaa, da mitom. rom ara mefis yurmoWrili msaxureba, ar iqneboda aseTi Souebi,
aseTi gemovnebaTa da Zvirad Rirebuli gadacemebis momzadeba. vin gauSvebda egvi ptesa da meqsikaSi nanukad wodebul JorJolians, Tanac
egvipteSi iseT dros, roca samoqalaqo dapirispireba piks aRwevda.
esec raRacnair Spionur maqinacias
magonebs, am gadacemis ukan (anu
kadrs miRma) ra xdeba, aravin rom
ar icis da albaT CvenTvis saWiroc rom ar aris, magram visTvisac
saWiro iyo, man es Sirma saukeTesod
gamoiyena. amis mere gamodgebian da televiziiTa da presiT trabaxoben ase viyavi, ise viyavi, aq viyavi, iq viyavio
da sxva mravali.
xalxi ki cxvariviT SesCerebia televizors da
Tu vinmes Wkua-goneba odnav SerCenia, aucileblad
gaaRizianebs aseTi Sinaarsis da xasiaTis gadacemebi. JorJolianma kargad icis, `mefe” SiSveli romaa,
magram mas imdeni Wkua da moxerxeba ki aqvs, rom
Tavi moikatunos da mama abramis batknad warmoaCinos sakuTari persona. uremi rom gadabrundeba, mas
pasuxs veravin mokiTxavs, ityvis –
`me `mefeebTan~ saqme arasodes mqoniao da Tu
mqonda, mxolod Cemi gadacemis formatidan gamomdinareo~.
verafers etyvi, ise SeniRba es msaxureba JorJolianma da masTan erTad sxva danarCenebmac (magaliTad Tiko (albaT unda iyos TinaTini) saduniSvilma, dodoSkebma, nanka (albaT nana) kalatoziSvilma
da sxv.) maT kargad ician rogor unda imoqmedon
mayurebelze, raTa masebi monusxon TavianTi arafrismTqmeli da uSinaarso gadacemebiT (amjerad mxedvelobaSi maqvs dodoSkebisa da saduniSvilis gadacemebi). ver gaigeb raze layboben, ra undaT saerTod. ar gaaCniaT gadacemis RerZuli Tema, TanmimdevrobiT rom mihyvnen da amowuron dasmuli sakiTxebi da Temebi.
saduniSvilma am bolo dros SedarebiT gamoaswora Tavisi Sous principi, magram uinteresoa imdenad,
ramdenadac misi interesTa sfero Semoifargleba
tfilisuri bomondiT, e.w. tusovkebiTa da msgavsi
11
RonisZiebebiT.
aseTive gadacema iyo `feiskontroli~ - nanka(?)
kalatoziSvilisa da nini(?) baduraSvilis erToblivi proeqti. es Sou swored rom dabali reitingis gamo daixura, Torem masze uars namdvilad ar
ityoda telemflobeli (Tu mflobelebi). xels
aravis uSlida, gadioda gvian RamiT. Tematika igive elitaruli Worebi, stumrebic sagangebod SerCeulebi, TineijerTa favoritebi. marTalia, ualternativo gadacema ar yofila, magram upretenzio
ki namdvilad iyo.
mxolod pretenziulebisa da intriganebis gadacemebi datoves.
esaa politika, Tundac uwyinari.
magram sawyenia is, rom yvelaferi es faruli
politikaa da sxva araferi.
ukeTesoba arc `gamarjvebuli xalxis televiziaSia~, iq saerTod araferi xdeba, garda ybadaRebuli vano javaxiSvilis jRanaobisa (sxva ukeTesi
sityva ar moepoveba imas, rac mis gadacemebSia) lanZRaven opozicias, rbilad aqilikeben mTavrobas,
lanZRva umeteswilad SeuracxyofaSic ki gadadis.
marTalia, opoziciam yvelaferi daimsaxura, rasac
akadreben, magram Sen televiziis mesveuri rom xar,
ar unda ikadro da ar unda damdablde politikosebis donemde.
gana sasacilo da saiumoro sxva araferia Cvens
qveyanaSi?!
maTi calmxrivobac gamaRizianebelia –
mosdgnen da zustad iseTive gulmodginebiT aqilikon da dascinon dRevandel xelisuflebas. ase
rom hqnan, zustad iseTive gulmodginebiT daapanRureben maTac, rogori gulmodginebiTac emsaxurebian isini mTavrobas.
SiSi, ra Tqma unda, didia, SiSma ar icis sazRvari
zneobasa da uzneobas Soris, Torem ra rjis imis
fasi oTar tatiSvils, rom ase ar gaimasxaravos
pirvelyovlisa sakuTari Tavi. nuTu aravin ayurebinebs mas Tavisi gadacemebis videoCanawerebs? eqimi da ganaTlebuli kaci varo, - ambobs da namdvilad ar tovebs igi ganaTlebuli kacis STabeWdilebas. daTa TuTaSxiasaviT unda SesZaxo amaT:
`ras hgavxarT xalxo, ras dagamsgavsaT mamaZaRlma abela seTurma da mosaspobma Tabagarmao!~
yvela sakuTar tyavs ufrTxildeba, yvelas unda
uzrunveli xvalindeli dRe, magram imas aravin ambobs –
iqneb sxvasac unda, uzrunvelad gauTendes dila
da ar hqondes SiSi...
giJi yovelTvis umarTavia –
dilas ar ici RamisTvis ras moifiqrebs da
saRamos ar ici dilisTvis ras gadawyvets.
ase danis pirze cxovrobs mTeli saqarTvelo
ukve aTeuli welia. TumcaRa, amaSi televiziam didi roli iTamaSa. amitom arian maT winaSe valdebulni. amave dros muWSic arian moqceulni erTnic
da meorenic, amitom yvelafris uflebas aZleven
Jurnalistebs, garda politikaSi Carevisa. aris sainformacio gadacemebi da imiT daikmayofileT politikuri ambiciebio.
sainformacio programebiT Tavis gamotenva igi-
12
vea, yoveldRe rom TavisTavad dozirebuli SxamiT
amoivso muceli. samagierod aris uamravi teleseriali evropidan Tu amerikidan Semotanili. maT, ra
Tqma unda, ukeTeben qarTul gaxmovanebas, xolo srulfasovan an Tundac naklebad Rirebul filmebs kanonmdeblobidan gamomdinare ukeTdeba subtitrebi
da filmebs ki ar uyureb, maT kiTxulob. filmebis
mxatvruli saxe Sens miRma gadis, es mxolod imisTvis keTdeba, rom iZulebuli gagxadon iswavlo
inglisuri ena.
axla rom CvenSi anglikanizacia midis, Tavis
droze aseTi doziT rusifikacia ar yofila. ara
mgonia amerikas, Tundac evropas sWidebodes aseTi
iaffasiani triukebis Catareba, raTa eri maT enaze
mosaubre gaxdes. es gamiznuli antiqarTuli politikaa da sxva araferi.
bevr mefes tanjavda sicocxlis bolos jaSuSomania da gandidebis giJuri gamovlenebi. arafers
vambob velosi pedisa da Slopancebis Zeglebze, es
ukve gavlili sigiJis gavlili etapia, arc lazikas
avantiuraze vityvi rames, gana imitom, rom ar maqvs
saTqmeli, saTanado Tema araa, da mitom.
aq mxolod Jurnalistur simaxinjeebze vamaxvileb yuradRebas - Tu rogor augdes TavSi sidiadis eiforia da amyofeben am mdgomareobaSi.
gulis amrevia, rodesac aqeT-iqiT daaTrevs (am
sityvis pirdapiri mniSvnelobiT) bebrebs da leqciebs ukiTxavs,
Tu rogori kargebi varT Cven da
rogori cudebi - rusebi da
es gamoxCuebuli bebrebi, romlebsac xan kbilebi
uvardebaT piridan da xan fexsacmelebi ZvrebaT,
loSnian `marCenalsa” da pensiebis mommatebels.
am bebrebs nuTu patroni ara hyavs, qveynis sasacilod rom gaxades... qalaqidan qalaqSi daaTreven
am saavadmyofodan im saavadmyofos gaxsnamde... daation saxlSi da axlad dagebul gzebze wowialSi
ar amoxadon suli...
an televizias sad aqvs Wkua da namusi aseT samarcxvino kadrebs rom iRebs da mTeli dReebi atrialeben eTerSi.
im marTlac da samarcxvino faqtze namdvilad
Rirs dafiqreba – vin arian Cveni wamyvani Jurnalistebi, maTi `cnobadi saxeebis~ uniRbo ieri mxedvelobaSi maqvs biZina ivaniSvilis erT-erTi
pirveli brifingi. ormxrivad SegviZlia davakvirdeT
maT - an ra zrdiloba aqvT, ra goneba-gamWriaxoba...
es maTi TviTlustracia iyo da sxva araferi, da me,
profesiiT Jurnalists, amazea rom mtkiva guli!
detalebi, romlebic qmnian
srulyofil absurds
televizorebi kidev erT maqinacias mimarTaven,
romlebic TiTqmis arafrismTqmelia, magram es faqtori saerTo satelevizio politikis Sesaqmnelad
friad mniSvnelovania. TiTqos araferia amaSi sagangaSo, magram rodesac safuZvlianad Caakvirdebi mis
arss, miviRebT SemaZrwunebel suraTs:
saxelmwifos mier kontrolirebad yvela televizias hyavs Tavisi e.w. cnobadi saxeebi, romlebsac
ukeTeben reklamirebas da amiT xrwnian sazogadoe-
bis Segnebas.
es xalxi ar arian raimeTi swavlulni,
arc TavianTi saqmianobis profesionalebi arian.
isini saeWvo reputaciiT sargebloben, magram
Tu televizias sWirdeba, isini fexis wverebze dganan. eseni arc politikosebi arian, arc xelovanebi,
arc Tanamdeboba aqvT, ubralod televiziis saTadarigo pirovnebebi arian, riTac avseben da tenian teleJurnalistebi TavianT Toq-Souebs. maT gadacemebSi gamoCena mxolod intrigaa da meti araferi.
vnaxoT, Tundac, telegadacema `100 gradusi C~.
es gadacema sxva araferia, Tu ara intriga, Tu ara
yalbi sensaciebis devna.
misi stumrebis umravlesoba telerezervs warmoadgens, mxolod im mizniT, rom razec ar ufiqria
sazogadoebas, axla imaze afiqron. es aris gaxrwnili Jurnalistis gaxrwnili benefisi. igi mxolod
imisken miiswrafis, risi amoTqmac surs da imis
iqiT ki yvela unda dadumdes. bevri SemTxveva iyo
iseTi, rodesac aRvirebi veRar moToka da marTlac
100 gradusiT daiZaba darbazSi situacia da TiTqmis
ukontrolo gaxda. Tematika gnebavT, riTac sazrdoobs `Jurnalisti~? transvistitebi,
geebi,
donoruli Casaxva,
Sarlatani eqimbaSebi da a.S.
iyo gadacema, sadac saaTobiT msjelobdnen kesaria-besaria transvistiti iyo Tu biseqsuali, eqimbaSis wamali namdvilia Tu yalbio. es ukanaskneli
Tema ki warimarTa Jurnalistis mkacri Carevis
wyalobiT, sadac man ganaviTara Tavisi calmxrivi
da mikerZoebuli pozicia da amiT mis mier mowveul respodents mouspo (am sityvis pirdapiri mniS-
vnelobiT) Tavisi poziciis dafiqsirebis saSualeba, raTa mas daemtkicebina Tavisi simarTle, an mieca
mayureblisTvis saSualeba TviTon gamoetana daskvnebi. Semdeg ki Tavisi utaqtoba imiT gaamarTla, rom
dasZina – `darbazidan gaiqcnen, Torem me maT eTeri
mivecio”. arada, respodentis (e.w. eqimbaSis) darbazis demonstraciulad datovebis inspirireba TviTonve moawyo, ar misca ra saSualeba gamoeTqva Tavisi
mosazreba, ise eWreboda saubarSi. es xom misi Cveuli meTodia arasasurvel respodentebisgan Tavis
daxsnisa da arasasurveli mosazrebebisgan Tavis
daRwevisa.
besaria-kesaria,
lali moroSkina,
biWolebi
da sxvani msgavsni maTni
da dani maTni xSiri stumrebi arian ama Tu im
televiziis. ra Tqma unda, maTTan saubari moralze
da zneobaze ar warimarTeba. eseni reklamas ukeTeben sazogadoebas,
Tu rogor unda daecnen,
Tu rogor unda avnon suls,
Tu rogor unda gaiTaxsiron Tavi.
viRacisTvis eseni cnobadi saxeebi xdebian, mxolod
TiTze CamosaTvlelTaTvis Tu arian isini eSmakis
kerZebi.
gana raime Rirebuli dawera lali moroSkinam
Tavis vaiwignebSi. maTSi igi warmoaCens Tu rogori
bozuri bunebis pirovnebaa maTi avtori da sxvebsac
analogiurisken mouwodebs, Tu ar mouwodebs aSkarad, qveSecneulad amas akeTebs. xan SiSvel `mefeze~ wers, xan `mefis~ mxevlebze da `samefo amalaze~, mizani am wignebisa erTia - `icxovreT ise, rogorc me vcxovrob, Tu gindaT miaRwioT warmatebas
13
da cnobadobas~. es binZuri qali ar moerida sajaro skandalsac, roca dana-CanglebiT SeiaraRebulma
`gangmira~ erT-erTi Tavisnairi, TavisTagani, Torem
zneobrivad maRali sulis adamianze igi ver aRmarTavda xels.
rogoradac binZurad iqceoda igi, ise
binZuradac gausworda Tavis metoqes, mis
mimarT binZuri qmedebis ganxorcielebis
gamo.
iqamde, lali moroSkina arc opozicionerobas Takilobs da arc mTavrobistobas, anu suliTa da xorciT bolomde Taxsiri meZavi rCeba da sxva araferi. swored, misi am Tvisebis gamomzeureba da misi `gacnobadobaa~ televiziebisTvis amoraloba.
iyos, weros da ikiTxos TavisTvis, Sen rom reklamas gaukeTeb
mas da ityvi, ai, icnobdeT, es aris
lali moroSkinao, swored esaa
uzneoba da sazogadoebis gaxrwna.
Torem masze naklebad aravin arc
bozobs da arc wers, magram televiziebs aravis gamo venebi ar gadauxsnia. ar gvecodineboda vin aris igi,
an wavikiTxavdiT da an ara mis seqsualur nabodvars, araferi dagvakldeboda amiT. televiziebi ki
gvibiZgeben - aha, waikiTxeT es wignebi, eseni xom ama
da am gadacemaSi mowveulma stumarma dawerao. viTom
sxva wasakiTxi qveynierebaze aRar aris, lali moroSkinas makulaturiT rom ar gavavsoT sakuTari biblioTeka?!
da kidev erTi, es ukve sazogadoebrivi atmosferos SeqmnisTvis - yvela, vinc ewinaaRmdegeba dadgenil
wessa da kanons, uwodeben marginalebs, Tavsac imarTleben –
weron da ikiTxon, Cven xom demokratia gvaqvs
da aravis vuSliT sityvis Tavisuflebas, magram
mainc marginalebi ariano.
es im xalxisTvis keTdeba, vinc orWofobs da
hgonia - iqneb rameSi vcdebio. odesRac opoziciaSi
rom viyavi, vai da, ar gamigon da marginaloba ar
damwamon, sircxvilia sazogadoebaSi aseTi iarliyio.
es igivea, rac petres uaryofa, gansxvaveba mxolod uaryofis obieqtebzea –
iq Tu RmerTs uaryofda petre, am SemTxvevaSi
mravali `obivateli~ uaryofs
- sityvas,
- ideas,
- simarTles.
simarTle da RmerTi axlos dganan erTmaneTTan.
RvTis sityva - Ze RvTisaa, sityva marTali, RvTis
msaxurebaa igive da amitom
gamrudebuli sityva antiqristea, mamonas msaxureba,
xolo marTali sityva, rac
esoden iSviaTobaa CvenSi,
uflismieria.
`marginalebis~ televiziebi da
presa, ra Tqma unda, demokratiis
niRbis qveS arsebobs CvenSi, maT
komentarebs ar ukeTeben –
ra unda vTqvaTo amaTzeo,
- am motiviT.
saTqmeli ki bevri dagrovda, bevri siyalbiT avivseT. axlaxan gamovlinda is faqtebi, romlebiTac Tavisi aRmSeneblobiT Tavi mohqonda
SiSvel `mefes~ siRnaRi,
quTaisi da
baTumi
srulad weria biZina ivaniSvilis aqtivSi, saakaSvilma rom daiTavisa da Tavis naqmnad miiwera,
asevea sasoflo traqtorebi, dRemde rom winasaarCevno piarad iyenebs. samebis taZris mSeneblobaze
veRarafers amboben, samagierod maxaTas mTaze alternatiuli taZris mSenebloba wamoiwyes da mis gaxsnaze
prezidenti ise iyo daRlil-gabruebuli, rom sad
iyo da ras akeTebda, azrze ver mosuliyo.
sxva araferia mefis siSiSvle.
amasac mxolod imitom vwer, rom telemauwyeblobaTa sazrdod prezidenti saakaSvilia qceuli.
SesaZlebelia Jurnalistebma momxreebmac da mowinaaRmdegeebmac
ufro Sinaarsian, azrian Temebze ifiqron.
Cveni Jurnalis megobaria eqimi - merab boTeraSvili
msxvili varikozuli venebis
da yvelaze Sedegiani meTodi
lazeriT
2177 65th st.
Brooklyn, NY 11204
1-718-238-1555
14
eqim
mkurnalobis
tkivilis gareSe!
nawiburebis gareSe!
narkozis gareSe!
merab boTeris
uaxloesi
operaciamde
Semdeg
biZina mayaSvili,
radio `Tavisufleba~
saxelebs did mniSvnelobas arasodes vaniWebdi.
ufro praqtikuli kuTxiT vuyurebdi: mTavari iyo
damemaxsovrebina garSemomyofebs ra erqvaT, raTa
saWiroebis SemTxvevaSi imas moexeda, visac veZaxdi.
am meTodma gaamarTla. saxelebze ar vfiqrobdi, ubralod viyenebdi maT, rogorc, vTqvaT, Cangals.
magram erTxel, marTalia, cota xniT, magram mainc
momixda am Temaze dafiqreba. sxva gza ar mqonda meore dRes Cems cols unda emSobiara. am SemTxvevaSic civi goneba SevinarCune da sakiTxs, praqtikulad, mxolod 15 wuTi davuTme. daveyrdeni saerTaSoriso gamocdilebas, rac mkarnaxobda, rom Cvens
planetaze, realurad, an gogonebi ibadebodnen, an
biWebi. aqedan gamomdinare, mxolod ori saxeli unda
SemerCia: gogosi da biWis.
biWis saxelze TiTqmis ar mifiqria:
safrangeTSi emigrirebuli winapris
TxovniT, romelic komunistebis zizRiT samSobloSi ver brundeboda, biWisTvis misi saxeli unda dagverqmia.
gamodis, rom mxolod gogonas saxeli unda SemerCia. aqac tradiciebidan gamovedi da gadavwyvite bavSvisTvis winapris saxeli damerqmia. arc
me da arc Cems meuRles Cveni dedebis
saxelebi ar mogvwonda, amitom bavSvisTvis
mamaCemis dedis saxeli avirCieT.
sul es iyo. amis Semdeg saxelebs didi, Zalian
didi xani ar Sevuwuxebivar. Tumca, ukve naxevari
welia, rac yvelaferi ukuRma dadga. es ki imis bralia, rom Cemi saxeli zedmetad tiraJirebuli gaxda.
saerTod, Cemi saxelis Sesaxeb arcTu bevris
Tqma SemiZlia. pirvel yovlisa, vici, rom qarTuli
saxelia da Cven gvarSi tradiciulad iTvleba. mec
papaCemis mixedviT damarqves. 21 wlis iyo, mamamisTan erTad rom daxvrites komunistebma qaquca ColoyaSvilTan TanadgomisTvis. mamaCemi maSin eqvsi Tvis
yofila, bebiaCemTan erTad, raRac xniT, akvniT, cixeSic ki CausvamT. zemoT naxsenebi safrangeTSi emigrirebuli winapari ki papaCemis Zma iyo, romelmac daxvretisas warmoqmnili areulobiT isargebla da gaiqca.
es ise, cota istoriuli gadaxveva gamomivida.
isev Temas rom davubrundeT, im ucxoelebs gavixseneb, romlebic piradad ar micnobdnen da mxolod
eleqtronuli fostiT gvqonda urTierToba. maT
absolutur umetesobas ainteresebda saxel Bidzinas
ukan Dear Sir idga, Tu Madam. „axlosazRvargareTelebs“, am mxriv, naklebi problema hqondaT: rusebi,
magaliTad, yovelgvari ironiis gareSe, Tumca, msubuqad
gaocebulebi, benzinas meZaxdnen xolme.
cnobilia, rom gasuli saukunis 50-iani wlebis
Suaxanebamde CvenSi pirovnebis kulti arsebobda.
stalinis kulti. sabednierod, amas ver moveswari.
Cemi cxovrebis pirvel naxevarSi ki sxvanairad iyo.
ojaxis wevrebis da naTesavebis garda, qveynis meTaurebi aravis uyvarda. piriqiT, ZiriTadad, sZuldaT.
90-ianebis dadgomisTanave mdgomareoba radikalurad Seicvala. damoukidebeli saqarTvelos pirve-
saxeli
li prezidenti kerpi gaxda, meores quCaSi dauCoqes,
mesames popularobasTan saqarTvelos verc erTi
sportsmeni an Soubiznesis warmomadgeneli axlosac
ver miva.
axla kide es Cemi sexniac gamoCnda da wamarTva
saxeli. amas winaT axlobels davureke misTvis ucnobi nomridan. rogorc ki mi pasuxa, rom ar dabneuliyo, egreve mivaxale Cemi saxeli da gvari. wamierad
Cafiqrda da mi pasuxa, netav gvari ar geTqvao.
aseTi SemTxvevac. iyo: erTma Cemma kolegam
mniSvnelovani organizaciis direqtors
uTxra, xom SeiZleba Cvens Sexvedras
biZinac daeswroso. direqtorma mSvenivrad icoda, viszec iyo saubari, magram ar gauSva Sansi, daefiqsirebina
Tavisi politikuri orientacia da
„iumoris“ grZnoba da RimiliT Tqva,
gaaCnia, romeli biZinao.
erTxel kidev literaturuli portalis prezentaciaze viyavi. saRamos
wamyvanma, romelic calsaxad asocirebulia
Cems sexniasTan, mikrofoniT, mTeli darbazis
gasagonad, mxolod saxeliT mommarTa. sazogadoebis reaqcia adekvaturi iyo: erTgvari imedgacruebac ki Sevatyve, roca me SevrCi xelSi.
erTsac movyvebi da gveyofa. qalbatonebma, romlebic saarCevno siebis dazustebis mizniT kardakar
dadian, verafriT dauSves, rom SesaZlebeli iyo, me
upirobod ar gameziarebina im adamianis Sexedulebebi saqarTvelos momaval sazogadoebriv-politikur
mowyobasTan dakavSirebiT, romlis saxelic merqva.
am bolo SemTxvevam sabolood damasamara da ase
davkarge identoba Cems saxelTan. Tumca, arcTu ise
didi xnis win es saxeli Cems TaobaSi swored CemTan da Cem erT kolegasTan asocirdeboda.
maSin is dakavSirebuli iyo rokTan da fexburTTan, kinosTan da, saerTod, xelovnebasa da subkulturasTan. dRes rasTan aris dakavSirebuli, ase ubralod ver ityvi. Tavidan erT rameSi yvela Tanxmdeboda - is iyo yvelaze mdidari qarTveli, materialurad exmareboda qarTvel mecnierebs da xelovanebs, eklesias da saxelmwifos.
mere gadawyvita politikosoba. da swored maSin
gaxda Cemi „konkurenti“. swored am gadawyvetilebam moutana uzomo popularoba.
da swored am popularobis gamo mgonia, rom
saqarTvelo jer Zalian, Zalian Rrma soroSia CarCenili da jer kidev Zalian didi dro gava, sanam iqidan amova.
am SemTxvevaSi Cems gapopularulebul sexnias
arafers verCi. verCi im garemos, romelmac Cveni sazogadoeba iseTad Camoayaliba, rom kerpad politikosis meti veravin gaixada.
15
i
f
a
r
g
o
t
v
a
a
ov
t
a
d
ar
?
m
m
i
o
r
v
t
e
a
s
r
e
d
a
t
i
margar
.
.
.
.
,
.
,
.
a
o
t
o arriita
a
g
g
r
r
a
a
mm
16
nino xoferia
`zustad 21 saaTze farda ixdeba, simebiani sakravebis orkestris
TanxlebiT, romelsac cnobili diriJori a. dalsie uZRveba (rac
misi msmeneli firosmanisTvis sulerTia). viwro scenaze axalgazrda da tanwerweta margarita gamodis. cekva-cekviT. asrulebs ramdenime piruets da pepelasaviT
dafarfatebs... haerovani margarita
odnav exeba oqrosferi, rbili maSiebiT uxeS iataks da xelaxla
cisken, warmosaxviTi da saocrad
xelSesaxebi laJvardisken mifrinavs. gverdiT iarusze firosmans
sunTqva ekvris. qalis moalerse,
gulSi Camwvdomi xma gulis siRrmidan amodis, fioriturebis labirinTSi exveva, sadRac, Sors TiTqos ormagdeba aRtacebuli msmenelis gasakvirad...
meore dRes presa xotba-didebiTaa aRsavse. gansazRvreba `ormagi xma~ samudamod miekereba sagastrolod Camosul alzasel qals.
firosmanze miT ufro efeqts axdens RuRunis da WikWikis msgavsi
simReris sityvebi, rac ufro uWirs maTi mniSvnelobis gageba~... (gaston buaCiZe, `vardebi margaritasTvis~).
* * *
niko firosmanis da frangi `aqtrisa~ margaritas ukve kiCad qceuli melodrama sxvadasxvagvaradaa
interpretirebuli.
qalis garegnobas Tu firosmanTan misi urTierTobis formas aseve sxvadasxvagvarad aRweren mogonebebSi, memuaristikaSi...
cnobilia, saerTod, memuaruli
Janris subieqtivizmi ise, rogorc
legendis Tvisobrioba - idges sinamdvileze odnav mainc maRla.
Tuki dokumentur afiSas davujerebT, polonuri warmomavlobis
frangi `aqtrisa~ saqarTveloSi Camovida maSin, roca firosmani daaxloebiT ormoci wlis iyo. mxatvari, Tavisi habitusiT, manerebiT, albaT mentalitetiTac gansxvavdeboda im mamakacebisgan, romelic `aqtrisam~ aRmosavleTSi naxa.
gadmocemis mixedviT, muStaidis
restoranSi gamosvlisas, qalma gansakuTrebuli mzera da yuradReba
miapyro niko firosmans (im formiT,
rogorc Santanebis msaxiobebs axasiaTebT).
`vardebi aqtrisa margaritasTvis~ - am Temis ramdenime variacia arsebobs. a. voznesenskis teqstis mixedviT dawerili simRera
milion alisfer vardze mogviTxrobs, romelic Raribma mxatvarma
msaxiob qals uZRvna. voznesenskim
es leqsi gadasaxlebaSi dawera saqarTveloSi yofnisas.
viqtor Sklovski wers, rom
firosmanma Tavisi duqani gayida
da aRebuli fuliT SeiZina yvela
yvavili (ara marto vardi), romelic im dRes TbilisSi iyo. daiqirava meurme, yvavilebi im quCaze mofines, sadac margarita cxovrobda... misi sastumros kibeebic
savse iyo yvavilebiT...
k. paustovskic aRwers quCas,
yvavilebiT mofenils. aRwers margaritas, romelmac Caicva Tavisi
yvelaze lamazi kaba da gaikeTa
samajurebi. saRamo xans ki mxatvari TavisTan miixmo (im dRes nikala orTaWalis erT-erT duqanSi
qeifobda). igive paustovski frang
`aqtrisas~ ratomRac `Seuxedav,
wiTur da xarb qalad~ warmogvidgens. amgvar epiTetebs sxva wyaroebSi ver ixilavT.
`momRerali da mocekvave kafeSantanidan - frangi margarita iyo
lamazi da moxdenili... firosmanma
is Seiyvara samudamod~. - ase fiqrobs kirile zdaneviCi.
niko firosmanis partniori
duqanSi, misive naTlimama, vaWari
d. alugiSvili irwmuneboda: mTeli
wlis Semosavali nikalam gaflanga-gaaniava, im aqtrisa qals daaxarjao.
im dakargul fulebze swuxdnen da daobdnen nikalas aSenebul saxlSi, nikalasve moxatul
kedlebSi mcxovrebi misi da da
siZe. TiTqos is fulebi yofiliyos yvelaze mniSvnelovani sazrunavi. am adamianebma, yvelaze axlo
naTesavebma, verc bolo cxra wlis
unaxavi nikalas sikvdili gaiges
da arc saflavi unaxavT.
imave dam da siZem, romlebmac
frangi `aqtrisa~ Zmis xelgaSlilobis gamo Serisxes, dakarges da
gaaniaves nikalas ramdenime namuSevari, moxatuli kedlebi, piradi
werilebi, fotoebi...
- `aseTi `dakargva~ adamianisa
Cvens qveyanaSi pirdapir auxsnelia~... uTqvams giorgi leoniZisTvis dalaq gogitaSvils...
da mainc, rogori iyo margarita?
`niko mdidari kaciviT ar gamoiyureboda, madmuazel margaritas
misdami yuradReba angarebiani ar
iyo... - saukunis gadasaxedidan wers mxatvari Temo jafariZe. - xalxSi misi margaritasTan urTierToba imdenad miTizirebulia, rom
misi aralamaz qalad warmodgena
SeuZlebeli xdeba. firosmanma igi
Tavisi deformaciis meTodiT daxata. isini, vinc firosmanis iersaxisgan naturalur momxiblavobas
iTxoven, naxatSi legendas eZeben
da ara mxatvrobas. firosmanis daxatuli margarita Tavisi deformaciis siuSnoveSia ulamazesi. am
siuSnoveSi didi intimi da siwmindea gamosaxuli. es, patara gogonasaviT gamowyobili qali iseTi
Zlieri mxatvruli vnebiT aris
daxatuli, rom SeuZlebelia am
vnebiT aRwerili qali lamazi ar
iyos. silamaze, albaT, saxis struqturaSi da elastikur aRnagobaSi ki ar unda veZioT, aramed im
temperamentSi, rac firosmanis mxatvrul enas gaaCnia margaritas
iersaxis CamoyalibebaSi~.
* * *
imaT, romelTac albaT evropaSi `kurtizan qalebs~ uwodebdnen,
firosmanma `avlabris turfebi~
daarqva. TviT saxeldebac siTbos
da TanagrZnobas gamoxatavs.
`zemodan am bedSavebs TeTr zewars vafareb. TeTri feriT codvebs mivutevebo~ - ase ubralod da
gasaocrad ganmartavs Tavis ferwerul amocanas niko firosmani.
es mizania Tavis TavSi, romliTac adamians amaRlebs yovelive
imaze, rac mas amarcxebs. TiTqos
mxatvroba upirvelesad TanagrZnobaa... da es niWi mxolod daxatvisTvis ar aris mowodebuli da boZebuli...
`graf~! ase mimarTavdnen Turme
mas Tbiliseli Rvinis vaWrebi.
`graf~! - odnavi ironiiT warmoTqvamdnen da albaT TviT isinic ki,
raRac Sinagani fluidebiT xvdebodnen, rom es sityva sinamdvilis
arss gamoxatavda: Tavmoyvare, keTilSobili, faqizi, brbosgan distancirebuli adamianis raobas.
melodramis finali
1969 weli, marti. `parizis dekoratiuli muzeumis darbazebi
firosmanis tiloebs maspinZlobs.
Tbilisis xelovnebis muzeumis direqtori, romelsac parizis am gamofenis organizeba aqvs davalebuli, xedavs darbazSi Semosul oTxmociode wlis qalbatons, romelsac, asaki, maincdamainc ar etyoba.
qals mRelvare Rimili dasTamaSebs da gamofenis komisars sTxovs
suraTi gadaiRos `aqtrisa margaritasTan~ axlos, anu Tavis TavTan
axlos~... (fragmenti gaston buaCiZis eseidan).
am gamofenas Tavisi preistoria
axlavs, ris Sesaxebac cnobilma
teleJurnalistma, franguli enis
specialistma, qalbatonma valentina xazaliam gviambo. maSin, cnobili `rkinis fardis~ epoqaSi, qalbatoni valia, Tavis meuRlesTan givi
melaZesTan erTad, di plomatiuri
17
misiiT gaxldaT belgiaSi, briuselSi. batoni givi jer ssrk-s
saelCoSi iyo, Semdgom iuneskos
warmomadgenlobaSi. iqve, sakonsuloSi, muSaobda qalbatoni valia
xazaliac.
iuneskoSi xSirad imarTeboda
saintereso Sexvedrebi, saRamoebi,
konferenciebi... erT-erT amgvar
RonisZiebaze qalbaton valias gaacnes xelovnebis kritikis saerTaSoriso asociaciis wevri Jan a.
keimi, romelic rogorc aRmoCnda,
arc saqarTveloSi iyo namyofi da
arc firosmanis Semoqmedebas icnobda.
`is erTxans SeCerda, damakvirda
da mokrZalebiT mTxova, Tu Zalian ar daiRlebiT, momiyeviT rac
iciT firosmanzeo... mec vecade
ar dameklo ra nikalasTvis, misi,
rogorc xelovanis, pirveli aRmomCenebidan - frangi miSel le dantius da Zmebi zdaneviCebidan dawyebuli... raki dainteresda, iqve
davpirdi, rom is uzrunvelyofili
iqneboda saqarTvelos xelovnebis
muzeumis direqtoris, akademikos
S. amiranaSvilis informaciiTa da
firosmanis namuSevrebis fotoreproduqciebiT~...
JurnalSi `qarTuli mwerloba~ (#22) detaluradaa moTxrobili am Sexvedris Semdgomi ganviTarebis istoria: Jan a. keimis da
Salva amiranaSvilis werilebi, iuneskos `kurieris~ masalebi, mzadeba gamofenisTvis da a. S.
mivuaxlovdeT finals, melodramis sakvanZo nawils. `eqspozicias mnaxvelT Tavad akademikosi Salva amiranaSvili da mxatvari giorgi maqacaria acnobdnen da moxda,
SeiZleba iTqvas, arc Tu moulodneli, magram saocari ram: gamofenis erT-erT gamorCeul eqsponats,
romelmac firosmanma aqtrisa margarita daarqva, gamoecxada Tavad
margarita de sevri, ori mandilosnis TanxlebiT... da idga didxans
mdumared, misi figuruli kompoziciis win. Semdeg baton SalvasTvis
mouxsenebia, rom mas margarita
hqvia, namyofia TbilisSi. Tan saWirod CaTvala eTqva es frazac: `ar
ifiqroT, TiTqos firosmani margaritas qarafSutulad eqceoda, mas
margarita raindulad uyvardao~...
sxva wyaroebSi vkiTxulobT: `me
firosmani raindulad meqceodao~.
es fotodokumenti ki inaxeboda akademikos Salva amiranaSvilis
ojaxSi. amiranaSvilis informaciiT, fotoebi gadauRia margarita
de sevris megobars, profesional
fotografs elen adamss, raRa Tqma
unda, saTanado nebarTviT. sxvagvarad luvrSi fotoaparatiT erTi
kadris dafiqsirebac gamoricxulia.
18
margarita
marcxniv
de sevri
margarita de sevri am fotosesiis Semdeg swrafad gasula darbazidan. arc avtografebi dautovebia da arc misamarTi. arc moarul legendebze miucia ganmarteba
da am dRemde dauzustebel kiTxvebze: ramdeni xani dahyo TbilisSi, rogori iyo misi da nikalas
urTierToba...
`francuzebi movidnen, - igonebs
Rvinis vaWari bego, firosmanis keTilismyofeli: - im francuzebma
uTxres nikalas: ginda, safrangeTSi
wagiyvanTo. nikalam moaxsena: `Cems
saqarTvelodan arsad wavalo!~
* * *
da mainc, madloba safrangeTs.
upirvelesad frang mxatvars da
jariskacs miSel le dantius, romelic Tavisi samSoblos, safrangeTis gadarCenisTvis omSi daiRupa
sruliad axalgazrda... iqamde ki
Cvens samSobloSi mxatvari niko
firosmani aRiara, rac imas niSnavda,
rom gadaarCina. safrangeTis gazeTebSic gamoaqveyna werilebi ucnobi qveynis ucnob did mxatvarze...
didi madloba frang jariskacs!..
madlobas vuZRvniT frang msaxiob qalsac - margarita de sevris
imisTvis, rom STagoneba da Tundac
mcirexniani sixaruli mianiWa niko
firosmans... imisTvisac, rom avtografis da misamarTis dautoveblad
gauCinarda. anu ar isurva misTvis
Zalian piraduli sxvaTa interpretaciebis sagnad eqcia... arc uecari
popularoba isurva, arc Jurnalistebis SouebSi monawileoba da genialuri mxatvris muzad sajaro
aRiareba. man uZvirfases mogonebebTan erTad CrdilSi yofna arCia,
marTalia, firosmanis `aqtrisa margarita~ mixeil bulgakovis margaritasaviT ostatis cxovrebis
dramaSi ar monawileobda, magram
igi ganumeorebel legendarul personaJad iqca. is iyo mizezi, ris
Sedegadac niko firosmanma Tavis
xelovnebasTan erTad kidev erTi
Tema Tu saidumlo dagvitova: rogor SeiZleba Cveulebrivi qalis
gamargariteba anu sayvareli qalis
gamargaritebis misteria...
kokasa Sigan raca sdgas, dRes
swored igi moedineba, Rvarcofad
iRvreba internet sivrceSi - `feisbukis~ mindvrebsa Tu sxvadasxva saitebze, forumebze da sadRa
aRar. mainc ra dgas da ra modis
Rvarcofad?
sazogadoebis didi nawilisTvis interneti iqca Sinidan gausvlelad lanZRvisa da boRmis nTxevis uebar saSualebad. swored
amisTvis iyeneben sxvadasxva socialur qselebs, iyeneben sworupovrad da angariSmiucemlad. xan gegoneba meti daniSnuleba da funqcia arc hqondes socialur qselebs. arada, yvelam viciT, rom am
qselebsac da saerTod internetsac bevrad meti da bevrad Rirebuli daniSnuleba gaaCnia, magram
CvenTan rogor moixmaren?
viRac Tavis volze daagdebs
statuss, mere atydeba da ra atydeba. xan rom gadaxedav maT RvarZlian polemikas, Tavzari dagecema. viRac pirdapir daurideblad
lanZRavs meores, viRac SefarviT
kbens da awveTebs gesls, kiTxulob
da fiqrob, amden gesls sad itevT?
kasrebiT gaqvT? an riTi ver gamogeliaT? ram gagaborotaT?
swored aq feisbukis mindvrebSi upirispirdebian erTmaneTs opoziciciisa da xelisuflebis mxardamWerebi. dapirispireba mSvenieria, kamaTic kargia - WeSmaritebas
Sobso, magram rasac umetes SemTxvevaSi vxedavT, es arc kamaTia
da arc dapirispireba. esaa urTierTlanZRva da faSisturi damokidebuleba yovelgvari gansxvavebuli azrisa da Sexedulebis mimarT.
liberalizmze, demokratiul
faseulobebis Tayvaniscemaze deben
Tavs da iqve rixiT emuqrebian
yvelas vinc gansxvavebulad fiqrobs, megobrebis siidan amogSliTo. merme ki erTmaneTs ise rixiT
amcnoben, `frend listi~ gavwmindeo, wavSale xalxio, eWvic ar
Segepareba rom es xalxi virtualur sivrceSi ikmayofilebs mowinaaRmdegeTa gaJuJvis faSistur
Tu bolSevikur Jins.
xan aris SemTxvevebi, rom kamaTi marTlac normis farglebSi
midis, ramodenime adamiani koreqtulad uziarebs erTmaneTs gansxvavebul Sexedulebas, koreqtuladve ar eTanxmeba, magram xangrZliv es sofeli gaaxarebs vin-
jvt,b
rezo
SatakiSvili
atbc,erib
mes gana? Sexteba viRac da aafrens
Tavis ofofebs, gadava pirdapir
pirovnul Seuracxyofaze, lanZRvasa da ginebaze. gineba ki icocxle,
imdensarTuliania, ramdensarTulianic jer ar agebula caTambjenebiT ganTqmul qalaqebSi.
virtualur samyaroSi ginebas
win ra udgas? miTumetes im SemTxvevaSi, Tu anonimurad postav
sxvadasxva forumebsa Tu saitebze? aTasgvar nikebs amofarebul
boRmis buketebs, SeuZliaT dagabralon rac undaT, gamogacxadon
da gaginon rogorc undaT, Tanac
im SemTxvevaSi Tu Sen saerTod
arafer SuaSi xar. an im qveSafsiebs ra unda elaparako, vinc anonimurad igesleba da ilanZReba? kompiuteri ki gaqvT, magram mowodebiT Tqven swored 37-iani wlebis
RviZli Svilebi xarT, ubralod
ar gagimarTlaT, gvian gaCndiT da
Tqven `anonimkebs~ Zala aRar aqvs,
Torem ra siamovnebiT daasmendiT
yvelas, vinc nervebs giwewavT da
visi warmatebac yelSi geCxirebaT!
`afsus~, ra iolad CamoiSorebdiT
gzidan, ra iolad gaafuWebdiT?!
waxda xo, dro?
Tumca isic unda vTqvaT, viRac
anonimur nikebs simxdalis gamo
efareba, viRacas namusi ar aqvs,
magram icis rom aseTi ram arsebobs da icis rom sakuTari gvariT
da saxeliT lanZRva cota ar iyos
da samarcxvinoa da niRabs efareba. win wavida cxovreba. adre rom
viRacisTvis deda Segeginebina sajarod, farTo auditoriis winaSe,
amisTvis radioSi an televiziaSi mainc unda miewvie vinmes, an
gazeTidan mosuliyo korespodenti. amisTvis minimum `feisad~ unda
ecani vinmes, da Tan didi Sansi
iyo rom gazeTis Tu televiziis
Jurnalisti (Tu namusi hqonda)
Sens ucenzuro gamoxtomas amoWrida, pirdapiri eTeris SemTxvevaSi
ki, telewamyvani - gagaCerebda. an
unda gamosuliyavi sadme xalxmraval adgilas kikasaviT da agetexa gineba. axla? arc `feisoba~
gWirdeba, arc vinmes dapatiJeba,
ageraa tribuna da Tu `megobrebSi~
aTasobiT xalxi gyavs, SegiZlia
agino imas da xmac ar CaixliCo.
ise ar gamigoT, TiTqos, mxolod
politikur Sexedulebebze midiodes jvarosnuli omebi `feisbukis~
mindvrebSi Tu sxvadasxva internet-orRobeebSi. sulac ara, aq naxavT, kolegebis datakebas da imas,
Tu rogor iyeneben internets erTmaneTis CasaZirad Tu viRacis
gasapiareblad, erTmaneTisTvis gulis mosaklavad Tu sicocxlis
xalisis dasakargvineblad. arc is
ifiqroT rom marto lanZRvisa
da CxubisTvis iyeneben internets.
rogor gekadrebaT? sakmarisia, Tvali Seavlo vin vis ras wers sajarod, vin vis `statuss~, Tu fotos
`alaiqebs~ da ra weria im `statusebSi~ rom imwamsve naTeli gaxdeba,
vin vis uZvreba da vin vis epirfereba, vin vis emliqvneleba da vin
vis axsenebs sakuTar Tavs da sTavazobs Tavis `qveSevrdomobas~
didsa Tu patara klanSi.
adre ezoebTan naxavdiT warweras `ezoSi avi ZaRlia~. axla?
vin daTvalos, zRvaSi qviSa da
`feisbukSi~ `avi ZaRlebi~.
19
eka tuCaSvilis reproduqcia
zRapariviT
zRapariviT saamod
saamod Semovida
Semovida Cvens
Cvens SegnebaSi
SegnebaSi sityva
sityva -`iluzioni~.
`iluzioni~.
bevrma
bevrma arc
arc ki
ki vicodiT
vicodiT am
am sityvis
sityvis mniSvneloba.
mniSvneloba. SemoviSemovida
da ki
ki mTeli
mTeli siaxliT
siaxliT sabWoTa
sabWoTa moqalaqis
moqalaqis cnobierebaSi
cnobierebaSi da
da
legendasaviT
legendasaviT CaeWdo
CaeWdo Cvens
Cvens gulebs.
gulebs.
oficiozma
oficiozma imTaviTve
imTaviTve saSiSroeba
saSiSroeba igrZno
igrZno am
am sityvaSi
sityvaSi
da
Seecada
banaluri
gaexada
telegadacemac
da
misi
da Seecada banaluri gaexada telegadacemac da misi SinaSinaarsis,
arsis, saTauris
saTauris Secvlasac
Secvlasac ki
ki ecadnen...
ecadnen...
ra
ra ariso
ariso iluzioni?
iluzioni?
iluzia!
iluzia! sabWoTa
sabWoTa moqalaqe
moqalaqe iluziebiT
iluziebiT da
da iluziebSi
iluziebSi
xom
ver
icxovrebso?!
xom ver icxovrebso?!
xalxi
xalxi ki
ki iluziebSi
iluziebSi marTlac
marTlac cxovrobda
cxovrobda da
da legendarulegendaruli
li gadacemis
gadacemis legendaruli
legendaruli wamyvani,
wamyvani, batoni
batoni oTar
oTar sefiaSsefiaSvili
vili erTaderTi
erTaderTi pirovneba
pirovneba iyo,
iyo, visac
visac Ria
Ria eTeridan
eTeridan xalxi
xalxi
iluziuri
iluziuri warmosaxvebidan
warmosaxvebidan gamohyavda
gamohyavda da
da namdvil
namdvil kinoxekinoxelovnebas
lovnebas aziarebda.
aziarebda.
es
maSin
es maSin (da
(da axla
axla miT
miT umetes)
umetes) gmirobis
gmirobis tolfasi
tolfasi iyo.
iyo.
kviridan
kviridan kviramde
kviramde vcxovrobdiT
vcxovrobdiT `iluzionisa~
`iluzionisa~ da
da batoni
batoni
oTaris
oTaris tkbili
tkbili xmisa
xmisa da
da brZnuli
brZnuli sityvis,
sityvis, saintereso
saintereso ambeambebisa
bisa da
da kinoSedevrebis
kinoSedevrebis molodinSi.
molodinSi.
eTerSi
eTerSi `iluzionis~
`iluzionis~ 750-ze
750-ze meti
meti gadacema
gadacema gavida,
gavida, roromelTagan
Canawerebi
ar
SemorCenila
daudevrobisa
Tu
melTagan Canawerebi ar SemorCenila daudevrobisa Tu mtmtroba-gaWirvebis
roba-gaWirvebis gamo.
gamo. gadacemis
gadacemis Suq-Crdilis
Suq-Crdilis aRdgenas
aRdgenas
mxolod
mxolod Semonaxuli
Semonaxuli avtoriseuli
avtoriseuli xelnawerebis
xelnawerebis aRdgeniT
aRdgeniT
viwyebT.
viwyebT.
Jurnal
Jurnal `mamulis~
`mamulis~ redaqcia
redaqcia ecdeba
ecdeba im
im legendarul
legendarul gadagadacemaTa
cemaTa teqstebisa
teqstebisa da
da Tesizebis
Tesizebis dabeWdviT,
dabeWdviT, dagabrunoT
dagabrunoT
im
im diadi
diadi iluzionis
iluzionis epoqaSi.
epoqaSi.
20
oTar sefiaSvili,
xelovnebis
damsaxurebuli moRvawe
axla ukve guldajerebiT SeiZleba iTqvas, rom arsebobs kinoopera.
diax! ara amRerebuli filmi,
ara saopero speqtaklis ekranizeba
(rogorc uwin ityodnen, `cxoveli
suraTi~), aramed namdvili kinoopera. amis kidev erTi dasturia
filmi `traviata~ - axali Janris
kanonebiT sulCadgmuli sinTezuri nawarmoebi, romelSic organulad Serwymula diadi musika, maRali vokali da maTi plastikuri
xorcSesxmis sufTa kinematografiuli saSualebebi. bevrgan da
CvenSic mayurebelma jer frTxilad auRo WaSniki am suraTs, Semdeg ki aRfrTovanebuli daewafa
rogorc jerarxilul, namdvil, WeSmarit mxatvrul siaxles.
filmis Semoqmedia italieli
reJisori franko Zefireli - warmoSobiT florencieli, ganaTlebiT arqiteqtori. igi kinoxelovnebaSi `didma maestrom~ - lukino viskontim damoZRvra, romelTanac Segird-asistentad muSaobda
filmebze `miwa caxcaxebs~, `yvelaze lamazi~, `grZnoba~. ase aRmoCnda
Zefireli omisSemdgomi sazRvargareTuli kinos yvelaze Tavankara
mdinarebis - neorealizmis saTaveebTan, romlis maRali adamianuri
da mxatvruli princi pebisadmi erTgulebam mniSvnelovanwilad gansazRvra misi Semoqmedeba.
mas Semdeg, ager ukve ocdaaT
weliwadze meti xania, rac es TviTmyofi reJisoruli xelweriT gamorCeuli xelovani moRvaweobs
dramatul da saopero scenebze,
iRebs filmebs, sayovelTao aRiareba ki moipova Seqspiris qmnilebebis brwyinvale reJisoruli xorcSesxmiT Teatrsa da kinoSi, Torem Zefireli kritikis qarcecxlSic araerTgzis gautarebiaT
im religiuri apokrifebisaTvis,
romlebsac originaluri scenarebiT iRebda vatikanis dakveTiT...
imTaviTve `uCveulod Tamami da
moulodneli~ speqtaklebi uwodes
Seqspiris samSobloSi mis mier
scenaze dadgmul `otelos~, `hamlets~, `aurzaurs arafris gamo~...
Semdeg gadaiRo filmi `Wirveuli
colis morjuleba~, romelsac
kritikosebma `sixaruliT gacis-
`traviata~
musika
xilvad
saxeebSi
krovnebuli sensaciuri suraTi~
Searqves da romelmac sabolood
daumkvidra mas reJisor-Seqspirologis saxeli. Tavad Zefirelis
ki, es filmi ramdenadme Teatralurad miaCnda da aRniSnavda: `swored
amitom moviwadine kinosaken kidev
erTi nabijis gadadgma da ekranze
gadavitane `romeo da julieta~.
Cemi azriT, es ukve sufTa kinoa~.
magram kinosaken am `kidev erTi
nabijis~ gadasadgmelad da `sufTa
kinos~ misaRwevad reJisori mTel
rva weliwads emzadeboda, eZebda
tragediis axlebur axsnas, sakuTar
koncefciebs amowmebda sxvadasxva
Teatraluri dadgmiT. pirvelad
1980 wels londonis `old vikSi~
dadga `romeo da julieta~, romlis gamo cnobili Seqspirologi
kenet muri werda: Zefireliseuli
speqtakli, Cemi azriT, `romeo da
julietas~ yvelaze saukeTeso dadgmaa, romelic ki odesme minaxavso. Seqspiris oTxasi wlisTavis
zeimisaTvis es qmnileba, amjerad
italiur enaze, kvlav axleburad
dadga veronaSi - qalaqSi, sadac
datrialda uiRblo SeyvarebulTa
tragedia. Semdeg `romeo da julietas~ dadgmis kidev erTi axali
versia ganaxorciela man romis
kvirinos TeatrSi. es swored is
speqtaklia, 1966 wlis Semodgomaze moskovSi gastrolebisas rom
warmoadgina italiurma dasma Zefirelis xelmZRvanelobiT. masSi
ukve TvalnaTeli iyo is axalgaz-
rduli suliskveTeba da Tamami
reJisoruli mignebani, rac esoden
emociurad gamoixata 1968 wels
gamosul saqveynod gaxmaurebul
filmSi. sxvaTa Soris, imave gastrolebze italiurma dasma warmoadgina Zefireliseuli meore
dramatuli speqtaklic - vergas
`Zu mgeli~, romelSic bedniereba
gvxvda didi ana manianis cocxlad
xilvisa.
franko Zefirelis mravali
opera ganuxorcielebia sxvadasxva
qveynis scenaze, maT Soris iseTi
sayovelTaod cnobili speqtaklebi,
rogoric gaxldaT `bohema~ - `la
skalaSi~ da Seqspiruli cikli
verdis operebisa - `metropoliten operaSi~. amboben, `traviatac~,
sul cota, xuTjer mainc aqvso
dadgmuli, romelTagan erT-erTSi
violetas mReroda legendaruli
maria kalasi, xolo erT-erT TeatrSi brodveize daudgams `kameliebiani qali~ - suzen strasbergis
monawileobiT. TiTqosda vis, romel xelovans unda hqonoda survili da sruli uflebac `traviatas~ ekranze xorcSesxmisa, Tu ara
Zefirelis? magram ragind saocradac ar unda gveCvenos, es yovelive
misdauneburad moxda.
roca am sami wlis winaT franko Zefirelim daiwyo `traviatas~
gadaReba da isic cnobili gaxda,
rom filmSi CarTul sabaleto
divertismentSi monawileobis misaRebad man cnobili rusi mocekva-
21
veebi - ekaterine maqsimova da vladimer vasilevi miiwvia, reJisors
romis kinoqalaq `CineCitaSi~ ewvia rusi korespondenti da interviu sTxova. Jurnalistis pirvelsave kiTxvaze - amjerad mainc da
mainc `traviata~ ratom airCieT
gadasaRebado, Zefirelis RimiliT
uTqvams: `imitom, rom sxvam ar damaswros~.
etyoba, korespondenti ver Caswvda am pasuxis qveteqsts, Torem
reJisoris naTqvams mTlad xumrobad ar miiCnevda. saqme is gaxlavT,
rom Zefireli ar apirebda am kinooperis Seqmnas. igi ocnebobda filmze, romelSic gadmoscemda operis literaturuli Tavwyaros,
aleqsandre diuma-Svilis moTxrobis gmiris - margarita goties
realuri prototi pis - mari duplesis xasiaTsa da cxovrebis sevdian ambavs. magram daigviana, ufro
swored, daaswres. daaswro missave Tanamemamulem, kinoreJisorma da
saopero speqtaklebis cnobilma
damdgmelma mauro boloninim, romelmac gadaiRo filmi `kameliebiani qalis namdvili ambavi~.
sxvaTa Soris, moxda ise, rom
boloninis filmi da Zefireliseuli `traviata~ erTdroulad, paralelurad midioda ekranebze
1983 wels moskovis saerTaSoriso kinofestivalze. mogexsenebaT,
didi msoflio kinodaTvalierebani
marto kinovarskvlavTa `amaoebis
bazari~ ki ara, namdvili kinobazrobacaa da amitom yovel films
mudam Tan axlavs myvirala rekla-
22
mac. amjerad dasavleTis presa
sagangebod amaxvilebda gulisyurs
`traviatas~ dadgmis masStaburobaze, aRniSnavda, es `erT-erTi yvelaze ZviradRirebuli filmia~ kinos istoriaSio; rom suraTSi monawileobs `metropoliten operis~ gundi da orkestri saxelganTqmul jeims levinis diriJorobiT, xolo mTavar partiebs asruleben Tanadrouli vokaluri
xelovnebis brwyinvale warmomadgenlebi - berZeni tereza stratasi da espaneli plaCido domingo;
rom mayureblebi moixiblebian rusuli baletis `varskvlavebis~ daxvewili da cecxlovani cekvis
xilviT; rom filmSi TvalismomWrel dekoraciebs tols ar udebs
SesaniSnavi naturaluri gadaRebani da sxv.
kacma rom Tqvas, es yovelive
gabuquli reklama ki ara, simarTle
gamodga da mayurebels molodini
ar gascruebia. Tanac, es is bednieri SemTxvevaa, roca `mdidrul
dadgmaSi~ ar igrZnoba gadamlaSeba
da saeWvo gemovneba, Cveulebriv,
e.w. `superfilmebs~ rom axlavs
xolme. SemTxveviT ar uTqvams Zefirelis erT-erT interviuSi: minda ise gadaviRo `traviata~, rom
ekranze Sevqmna grandiozuli musikalur-feradovani sanaxaoba da
Tan vcdilob, fexi ar gadamicdes
amerikuli `miuziklebis~ gzasavalisakeno.
kinoopera ramdenadac iSviaTi,
imdenad uCveulo da Znelad dasaokebeli Janri aRmoCnda kinoSemoq-
medebaSi. magram gana marTla ase
warmoudgeneli iyo is simaRle,
romelsac i pyrobs es Janri Zefireliseuli `traviataTi~? momentis nebiT, - Tanadroul kinoSi
mimdinare procesebis wvdomis Sedegad Tu Tavad xelovanis utyuari alRos wyalobiT, - reJisori
swored im gzajvaredinze aRmoCnda,
sadac Tavs iyrida da erTmaneTs
kveTda ekranul xelovnebaSi mravali wlis ZiebaTa mimarTulebani.
yvela momentisa Tu winamorbedis
dasaxeleba Znelia, iqneb arc aris
saWiro, zogierTis gaxsenebas ki
ver avcdebiT.
jer iyo da, Tavad franko Zefirelim gadaitana ekranze mis mier
`la skalas~ scenaze ganxorcielebuli `bohema~. Semdeg, 1974-Si,
Svedma ingmar bergmanma, romelic
saucxoo saopero speqtaklebis
dadgmiTacaa cnobili, TiTqos erTi
amosunTqviT gadaiRo mocartis
`jadosnuri fleita~. gamoxda sami
weli da ekranebze gamoCnda mocartis meore opera - `don Juani~ amerikel jozef louzis mier
dadgmuli. samive filmma umal miiqcia kritikosTa da kinematografist-profesionalTa gulisyuri,
gamoiwvia kamaTi, sjani da, imavdroulad, gamoavlina am saxis ekranuli nawarmoebebisadmi farTo mayureblis ramdenadme moulodneli
ltolva da interesi... 1983-is
miwurulSi, swored im wels, roca
Zefireliseuli `traviata~ gamovida, italiaSi Sedga kidev erTi
kinooperis - `karmenis~ premiera,
romlis dadgmac ganaxorciela reJisorma franCesko rozim. TiTqmis
imave periodSi, espaneli karlos
saura zedized iRebs sinTezuri
Janris or films: `sisxlian qorwils~ - garsia lorkas mixedviT
Seqmnil balets, da `karmens~ espanuri baletis, merimesa da bizes motivebze Sesrulebuls, xolo italieli etore skola uSvebs aseve `qoreografiul~ films
`mejliss~... (Semdeg yvela es filmi uCvenes `iluzionSi~. red.).
Zneli dasajerebelia, rom Tanadrouli msoflio ekranis am
TvalsaCino ostatebs mxolod
axal JanrSi Tavis cdis Jini amoqmedebdaT - es, erTis SexedviT, TiTqosda SemTxveviTi faqtebi, erTad
Tavmoyrili, raRac movlenis iers
iRebda. axla, am filmebTan dakavSirebiT, xSirad ixseneben im uke-
TilSobiles misias, romelic imTaviTve itvirTa kinom - yofiliyo
mediumi anu Suamavali sxva xelovnebaTa da milionobiT mayurebels
Soris, msoflios nebismier kuTxeSi mietana iSviaTi da ZviradRirebuli, umetes SemTxvevaSi, farTo
masebisaTvis miuwvdomeli saopero
speqtaklebi, sabaleto warmodgenebi, gamorCeuli niWis msaxiobTa
maRali xelovneba. cxadia, am mxrivac fasdaudebelia kinooperebisa
Tu film-baletebis mniSvneloba,
magram ara mgonia, rom cnobil xelovanT Tundac marto TavianTi
kulturul-propagandistuli daniSnulebis Segneba amoZravebdaT.
raRa Tqma unda, arsebobs raRac
sxva, Tavad kinematografSi mimdinare Tvalxiluli Tu xSuli procesebi, romlebic gansazRvraven am
faqtebisa Tu movlenis gaCenas.
amJamad msoflios bevr qveyanaSi Zalze daeca kinoTeatrebSi mayurebelTa daswrebis maCvenebeli.
mraval mizezTa Soris, rogorc
erT dros - televiziis konkurencias, asaxeleben videokaseturi kinos farTod gavrcelebas, ideaTa
Tu idealebis kriziss; teqnikuri
srulyofis miuxedavad, kinos sulierad gaRaribebas; imasac, rom
ukve meoTxedi saukunea ekranze
aRar damkvidrebula raime Zalovani axali mxatvruli mimdinareoba da sxv. es is faqtebia, romlebic kinocxovrebis zedapirze devs
da yvelasaTvis advilad dasanaxia.
magram WeSmariti mxatvris buneba
faqizad iWers Tavad xelovnebis
wiaRSi mimdinare procesebis gamoZaxils. drois idumal majiscemas
miyuradebuli xelovanni, didi kinematografiuli formebisa da mxatvruli ganzogadebis axal saSualebaTa Ziebisas, axleburi emociuri zemoqmedebis saidumloTa aRmosaCenad sul ufro xSirad mimarTaven da uRrmavdebian musikas.
SemTxveviTi ar aris, rom bolo
xans italieli kinokritikosebi
ase daniazebiT acxadeben: CvenSi
Seqmnili saukeTeso filmebi, literaturiT ki ara, ferweriTa da
musikiT aris STagonebulio.
da aq, albaT SeiZleboda isev
gagvexsenebina lukino viskonti,
gagveziarebina mkvlevarebis azri,
rom `mis filmebSi gvxvdeba operuli Sinaarsisa da struqturebis elementebi, metadre, `RmerTebis daRupvaSi~, `veneciaSi sikvdil-
sa~ da `ludvigSi~ verdis, vagneris, puCinis saopero ideebi xorcSesxmulia araoperuli saSualebebiT~.
Zefireli ki, rogorc aRvniSneT,
mravali wlis ganmavlobaSi TanamSromlobda viskontisTan, iyo misi
Segirdi da Tanamoazre. marTalia,
Tavad viskontis sakuTar kinoSemoqmedebaSi erTxelac ar miumarTavs Teatraluri piesisaTvis, arc
kinooperis Seqmna ucdia odesme,
xolo Zefirelim swored Seqspiris qmnilebebis ekranizaciebiT
moi pova aRiareba kinoSi, magram,
miuxedavad amisa, SeiZleba iTqvas,
rom igi yvelaze erTguli mimdevari aRmoCnda `didi maestrosi~.
viskontiseulad gvesaxeba mis SemoqmedebaSi faqizi stilizaciis
xelovneba, ltolva WeSmaritad
mdidruli da didebuli dadgmebisaken. gulisyuri detalebisadmi
da misi TvalismomWrelad gamoxatvis unari, daucxromeli Zieba
xelovnebis `ukvdav SedevrebSi
gamxelili warsulisa da Tanadroulobis cocxali kavSirisa~...
misi Semoqmedebis mkvlevarebi TiTqmis erTxmad aRniSnaven, rom `Zefirelis warmosaxva ufro cocxlad
exmianeba esTetikur aRgznebas, vidre uSualo cxovrebiseul STabeWdilebebs~, rom xelovanis mxatvruli fantazia `TiTqos piruku
moZraobs - xelovnebidan cxovrebisaken, xolo Semdeg - axali esTetikuri simaRlisaken~.
da marTlac, `romeo da julietas~ Tu `Wirveuli colis mor-
julebis~ ekranizaciebSi reJisori erTdroulad warmogvidgeba
Rrma mkvlevar-Seqspirologadac
da mZafri vnebebis mxatvradac, romelic saocrad faqizi da gulisxmieria drois moTxovnebTan damokidebulebaSi. mas uxvad Semoaqvs
am filmebSi xilvadi istoriuli
detalebi, suls udgams yofiT ferwerul suraTebs da rogorc realur adamianTa namdvil cxovrebiseul ambavs, ise gadmogvcems veroneli Seyvarebulebis tragediasa
Tu adreuli renesansis laRi suliskveTebiT gamsWvaluli komediis siuJets.
gavixsenoT, rom `romeo da julieta~ ekranebze gamovida mSfoTvare da mborgav 1968 wels. mayurebelma iqve igrZno, rom suraTSi,
- meTeqvsmete saukunis garemosa
da kostiumebSi, - boboqrobs Tanadrouli axalgazrdobis vnebani.
`Cemi wadilia, - werda imxanad
franko Zefireli, - rom dRevandelma axalgazrdobam Tavisi Tavi
dainaxos filmis gmirebSi, paraleli gaavlos oTxi saukunis winaT
veronaSi momxdar tragediasa da
amJamindel mRelvare dReebs Soris~. reJisori cdilobda da kidevac aRwevda Tanadroul axalgazrdobaSi emociuri TanagrZnobis
gamowvevas, riTac uSualo, cocxal
kavSirs amyarebda oTxsaukunovan
klasikasa da dRevandel mayurebels Soris.
aseve `gviyveba~ Zefireli `traviatasac~. TiTqos ver gaimetao
is Tavisi pirvelyofili Canafiqri,
23
realur mari duplesze rom undoda filmis gadaReba, da ekranze
Semohyavs ara legendebiT dabinduli operis personaJebi, aramed
cocxali adamianebi - TavianTi miwieri vnebebiT, namdvili siyvaruliT gulaZgerebulni, sixaruliT
gaciskrovnebulni da tanjviT amaRlebulni... filmSi raRac jadoqrobiT daZleuli da gadalaxulia
operuli statika, yvela da yvelaferi moZraobs, trialebs, gamTbaria
sicocxlis sunTqviT, musika xilvadi saxeebiT idgams suls. ekranze Tavad verdiseuli partituris
dramatuli kontrastulobis Tanxmieri da ganmcxadebelia ori
Suqferi: mzis sikaSkaSe da oqrocurvili gamoxatavs sicocxlis
zeims, bindbundis silurje da wyvdiadi - sneulebasa da sikvdils.
filmSi poeturi mgznebarebiTa da
Rrma lirizmiT aris aJRerebuli
Tema operisa - SeuboWavi, Sinaganad laRi da Tavisufali pirovnebis sidiadis Tema. mis gancdasa
da gamoxatvas emorCileba mTlianad suraTis saxeobrivi wyoba.
`traviata~ italiur enaze gadamcdars, ukeTur gzaze mavals
niSnavs. gana iseTi ra jado-Tilisma dahyva diuma-Svilis melodramas, rom ase gatacebiT da STagonebiT TamaSobdnen margarita goties scenasa Tu ekranze - sara bernari, eleonora duze, greta garbo,
Cveni veriko anjafariZe. raRa Tqma
unda, ara moTxrobisa Tu piesis
raime gansakuTrebuli literaturuli Rirsebebi, aramed erTi konkretuli qalis sulieri aRorZinebis, misi Sinaganad saocari mTliani naturisa da uCveulo svebedis cxadliv gamoxatvis SesaZlebloba xiblavda did msaxiobebs...
am filmSic marTla bednieri mignebaa violetas rolisa da partiis Semsrulebeli tereza stratasi - sayovelTaod aRiarebuli vokalisti, brwyinvale soprano (zogs igi `traviataSi~ maria kalasis
memkvidredac miaCnia), romelic
Jruantelis grZnobamde niWieri
dramatuli msaxiobic gamodga. mis
mqrqal saxeze akiafebul didron
TvalebSi, umsubuqes haerovan moZraobaSi gamosWvivis gulisxmas
mindobili qalis natura, Zala misi
vnebaTaRelvisa, mis arsebaSi gaRviZebuli sulierobis siRrme. filmi
`moCarCoebulia~ melodramis finaluri sceniT: ukurnebeli senisa-
24
gan jangamoWmuli violeta ixsenebs Tavis arcTu Soreul warsuls, im bednier dRes, roca pirvelad Sexvda alfreds. da tereza
stratasi grZnobaTa mTeli gamiT
gvarwmunebs, rom es mogonebani ki
ara, misi sulis zeimia, romelic
mouSlelad xmianobs mis samyaroSi
da riTac igi TviT tanjvis Jamsac
ki bednieria.
yovelive, rasac igi ekranze
warmosaxavs, sulac ar hgavs gancdaTa TamaSs, cocxali ZarRvis feTqvad ufro warmogvidgeba da SeuZlebelia, CvenSi ar iwvevdes emociur TanagrZnobas...
film `traviataSi~ bednierad
Sewyvilda ori muza - marad axalgazrda klasikuri musika da umrwemesi muzaTa Soris - kinematografi. franko Zefireli amjeradac
dandobilad mihyveba kinoSi maRa-
li saxviTi kulturis gzas, aviTarebs e.w. `italiuri istoriuli
filmis~ skolis xelovnebas, aRwevs warsulis humanisturi tradiciebisa da dRevandelobis Tanaxmierebas. Tavad uTqvams: `Cven,
italielebs, arcTu mcire ganZi
gvaqvs dadebuli xelovnebis saWurWleSi, mTel kacobriobas rom
ekuTvnis. opera ki is saxeobaa xelovnebisa, romliTac sayovelTaod
movixveWeT saxeli. amis Segnebac
maqezebda da STamagonebda `traviatas~ ekranze xorcSesxmas~.
ueWvelia, Zefireliseuli kinoopera `traviata~ namdvili italiuri sulis gamomxatveli filmia
da, rogorc yoveli WeSmariti erovnuli qmnileba, zogadkacobriul
JReradobasac iZens.
amitomac ar emorCileba drosa
da sivrces.
redaqciisagan:
dasawyisSi davwereT, rom `iluzioni~ cocxldeba sastambo kabadonebSi. Cven agreTve unda gavacocxloT erTi maSindeli lamazi da Tbili tradiciac... uromlisodac warmoudgenelia siyvarulic!
gadacemis avtori aTasobiT mayurebelTa werilebs Rebulobda,
STabeWdilebebs uziarebdnen, Txovnebsac umxeldnen xolme.
`iluzionTan~ erTad Cveni redaqcia am tradiciasac acocxlebs. redaqciis misamarTze SegiZliaT gamogzavnoT Tqveni azrebi,
Sexedulebebi, survilebi, mogonebebi... maT piradad batoni oTar
sefiaSvili gaecnoba da upasuxebs.
amiT, TxuTmetiode wlis win Catexil xidsac aRvadgenT!
filmis naxva SegiZliaT am linkze:
http://www.youtube.com/watch?v=bW2DI9TBhSc&feature=related
qarTul roks?
nergaZe,
nikoJurnalisti,
radiowamyvani, blogeri
Tvals gaaxel, blogs gadaSli Tu televizors Sexedav, yvelgan qarTuli estradis lanZRvas naxav. zogi gulwrfelad
ganixilavs, ratomaa aseT cud
dReSi da rogor SeiZleba gamovacocxloTo. ufro meti ki uSveri sityvebiT moixseniebs. cota
naklebad goimebi imaT dascinian,
visac cota metad goimebad miiCneven. esenic pouloben Tavisze
dabal Robes da bolos yvela
erTad nino CxeiZes Sesdgeba - sakuTari upiratesoba rom daamtkicon.
sayovelTaod miRebul WeSmaritebad damkvidrda, rom estradis
xalxi sxva, „ufro Rirseuli“ tipebis adgils ikavebs qarTul mediaSi. (ravi, SeiZleba vaWarbeb da
ar damkvidrebula, magram eg argumenti araerTxel msmenia.) ara mgonia, marTla egre iyos. ra, lela
wurwumia uSlis xels Kung Fu
Junkies-s? anri joxaZe rom ara,
ZurGi ufro popularuli iqneboda? „nanukas Soum“ Sesva xalxi
eTer kakuliaze, Torem ise Landmark-is smeniT ver ZRebodnen?
ar mjera me magisi.
arc is mawuxebs, dabali donis
iqneba Tu maRalis es qarTuli
estrada. arc aseTi minda da arc
iseTi. iyo dro, ramdenime wlis
win, roca normaluri, kargi an arauSavsra popsimRerebi gadioda xolme televizorSi - stefanes „xelebi“, giga miqaberiZis ramdenime
simRera, leqsenis raRacebi (raRac
pontSi), kidev ramdenime...
mere raa, ro?
qarTuli popi ki ara, im xalxis
umetesobas, vinc estradas lanZRavs, maincdamainc arc ucxouri,
xarisxiani popi uyvars. ledi gaga,
vTqvaT. ra, mogwons? albaT, ara!
arada, Zalian ara mgonia, Bad Romance-is toli simRera daweros
vinme Cvenianma.
mokled, am estradis kritika
wylis nayva mgonia. imaTic ar mjera maincdamainc, vinc ambobs, rom
ai, xalxia codo, „sami dalies“
rom usmens da gemovneba uqveiTdebao.
xalxs aSterebs? ara mgonia,
magram, egrec rom iyos... daaSteros! vinc gia suramelaSvils gamoalayebinebs Tavs, Rirsicaa, gamolaydes.
visac estradaze Sestkiva guli,
iman idardos - cota uaresi simRerebi iqneba modaSi Tu cota ukeTesi. magaT imsjelon, „naklebad goimuri“, ironiulad Sesrulebuli
restornulebi jobia (gomarTelis
„vilka, rumka i salfeTka“ an kaxaberis „paCka paCka dolarebi“) Tu
„metad goimuri“, gulwrfelad namReri egeTive simRerebi (nino CxeiZe an buWuna da Tamazi).
kvdeba qarTuli Soubiznesi?
de, mokvdes!
an, ravi, ar mokvdes. Tu ginda,
aRzevdes. magis muStari arc ise
varT me da Sen da arc ase. davaneboT Tavi.
ikiTxav, imas ra vuyoT, TviTon
rom ar gvanebebs Tavso?
egec marTalia, magram modi,
sxvanairad vTqvaT. mTavari problema is ki ar aris, rom estradaa
bevri, aramed is, rom rokia cota
(rokSi vgulisxmob yvelafers, rac
estrada ar aris. pretenzia rom
aqvs, iseT musikas - ginda indi
iyos da ginda drim-popi da ginda
xarisxiani souli. Tu ginda eleqtronuli musikac mivaTvaloT. ar
aris roki, magram simartivisaTvis
davuZaxoT. Cveni neba ar aris?
ai, warmoidgine, kviraSi erTxel,
Tu ginda TveSi erTxel rom SegeZlos kacs normaluri qarTuli
25
jgufis mosmena koncertze. mere
didi problema iqneboda, „profilSi“ vin imRerebda da vin ara?
hoda, mgoni, ukeTesi iqneba, Tu
naklebs vilaparakebT estradaze
da mets - araestradaze. ufro
nayofieri iqneba „Cvenianebis“ avkargis ganxilva, vidre aCi mefariZiT gulis mofxana.
mec gadavwyvite, Cemi wvlili
Semetana mag saqmeSi da vifiqre,
statias davwer-meTqi. dawyebidan
sami kviris Tavze aRmovaCine, rom
ugrZesi raRac gamodis.
* * *
ra uSvelis qarTul roks?
qarTul estradas xSirad akritikeben xolme imis gamo, rom
raRac sisuleleebze mRerian. samarTlianadac: wvima modis, masvelebs; uSenod gatarebul Rameebze vfiqrob; ra iqneba, erTi lamazi Rame maCuqo; wvimas gavandob
Senze fiqrebs; kiserSi makoce, Tbiliso... aris ki rame amaze uaresi?
ki, aris. qarTuli roki.
qarTul estradas xSirad akritikeben xolme imis gamo, rom raRac sisuleleebze mRerian. samarTlianadac. xom iciT, ara? wvima
asvelebs Cems Tbiliss da ai, isev
aRmaSeneblis xeivnis meTerTmete
kilometrisken mimiwevs guli, iq
gagandob mogonebebs lamaz Rameze,
Tu dagiviwyo, dvrilebic damiskdes... aris ki rame amaze uaresi?
ki, aris. qarTuli roki.
qarTuli roki, roca kargia, marTla kargia. albaT karga 4050-mde azriani simRera dagvigrovdeba, SeiZleba metic. zogi wylis
motanazea, zogi tolstois anaze,
zogic WeSmaritebaze. mokled, es
is simRerebia, romlebSic zogi Tavis ganwyobas amoicnobs, zogi sxvisas gaigebs. zogi simRera kargi
mowodebaa, zogi ki arc ganwyobas
gadmoscems da arc arafrisken mogiwodebs, ubralod sakaifoa.
Tumca, egre arc estradaa jabani. rom Camoyve, iq vinZlo meti
dagrovdes azriani simRera. sxva
Tu araferi, zogis teqstis avtori
galaqtionia, zogisac ki - ana kalandaZe. saSualo saestrado simRerebic ki, romlebic enis naklebi
ostatebis dawerilia, xSirad arcTu cudad gadmoscemen grZnobebs
- siyvaruls, rogorc wesi, magram
sxva rameebsac - axalgazrda loTi
biWis problemebs, vTqvaT, an imas,
rom daTvrebi da, avoeee adandali
26
dandali rom xar.
ki, saSualoze uaresi estradis
umetesoba uazro simRerebia wvimaze da gatanjul Rameebzea. kargze
uaresi roki ki, rogorc wesi, saerTodac araferze ar aris. ki, raRac
sityvebi gesmis, ufro xSirad inglisuri, magram iqidan, umetes SemTxvevebSi arc araferi modis. marto normaluri musika, gasagebi
teqstis gareSe ki sakmarisi iSviaTadaa.
vidre gavagrZelebdeT, erTi gadaxveva gvWirdeba. imis gasarkvevad,
Tu vin sad vdgavarT da ras ratom
vambobT. imitomacaa saWiro, rom
es dawerili erTgvar Tavdasxmad
Cans axalgazrda qarTvel musikosebze. arada, ganwyoba magis sapirispiro maqvs. hoda, ai, gadaxvevac:
jer erTi, Tu ggonia, rom qarTul roks (an alternativas, indis,
neo-souls, goTikur pops, indastrial Sugeizs, eisid karnival
hi p-hops, dabstep fanks, rasac ginda...) araferi uWirs da problema
mxolod isaa, rom biznesi araa
awyobili an televizorSi xSirad
ar aCveneben, an rom eria goimi da
kargs ver afaseben, mTeli Cemi naweri wylis nayvad mogeCveneba. ki,
batono. visac gjeraT, gagatarebT.
aseve gagatareb, Tu ggonia, rom
qarTul roks (an neoeleqtros,
slif metals, progresiv folks,
silikon qanTris, vazisubnis britpops...) azri Tavidanve ara aqvs
da es wminda britanuli Tu amerikuli movlenaa; an Tu ggonia, rom
qarTuli roki iraklisTan erTad
mokvda; an rom problema musikosebis axali Taobis uniWobaSi an
suliskveTebis arqonaSia; rom „meamboxe suli daikarga“ da egeTebi - egec ar mgonia, rom marTali
iyos da Tu egre xar ganwyobili,
mikvirs, aqamde wakiTxva ratom ar
dagezara.
me mgonia ase: Zalian kargi jgufi, ukve „iq“ rom iyos, dRes ara
gvyavs. samagierod, gvyavs ramdenime
aTeuli kargi, saSualo, normaluri
jgufi, romlebisganac zogi SeiZleba droTa ganmavlobaSi Zalian
karg an gadasarev bendad gadaiqces (cxadia, rogorc yvelgan da
yovelTvis, uniWo sastavebic arian,
romlebic verasdros verafers miaRweven).
aseve mgonia, rom arsebuli viTareba ar uwyobs xels am jgufebs,
rom ganviTardnen, an, Tundac, ubra-
lod arseboba gaagrZelon. uaxlesi warsulis gamocdilebas Tu
daveyrdnobiT, ai, ase moxdeba:
es qarTuli jgufebi, kargebic
da saSualoebic erTad dRes da
xval koncertze xalxs ki Sekreben - zogjer ass, zogjer aTass
da, iSviaTad, ramdenime aTass. magram
yvelaferi amiT damTavrdeba. erTi
an ori jgufi ramdenime wels
SemorCeba, Tu gagvimarTla, iqneb
metsac. magram, amaTi umetesoba
xval da zeg daiSleba - zogis basisti bankSi daiwyebs muSaobas,
zogis vokalisti londonSi wava,
zogs moswyindeba, zogs ki guli
aucruvdeba, radgan „am saqarTveloSi dafaseba mainc ar ician“.
mazeg am bendebis umetesoba mxolod dReisa da xvalis koncertze
misuli msmenelis mogonebebSi darCeba. maTgan SemorCeba naxevrad
damuSavebuli demoebi „iutubze“,
romlebsac naxva iSviaTad Tu moemateba xolme - mxolod maSin, roca viRacas kargad gatarebuli
dro gaaxsendeba da erTxelac daatrialebs koncertze mosmenil
simReras. da mand damTavrdeba.
ase iyo da ase iqneba.
hoda, Zalian cudia eg. ar imsaxureben qarTuli jgufebi aseT
beds. bolo oci wlis ganmavlobaSi mudmivad Cndebian saSualo da
kargi qarTuli jgufebi da mere
maleve kvdebian, uZeglod. maTi gvamebiTaa mofenili uaxlesi qarTuli musikis istoria.
modi gavixsenoT. rame Sesabamisi simRera CavrToT da Sesandobari vTqvaT. Sky End-isa, romelzec
bavSvobaSi Cemi pirveli Tu meore statia davwere. Zmebi leJavebi iyvnen, simpaTiurebi, gogoebi giJdebodnen. Wild Stream-isa, romlebic, sul ar maxsovs, ras ukravdnen,
magram magaT koncertze viyavi marto, mTvrali da 15 wlisa da kargia-meTqi, vfiqrobdi. Overbalanceisa vTqvaT, romlis koncertze URSi erT-erTi saukeTeso dro maqvs
natarebi - 20 Tu 30 kaci viyaviT darbazSi, magram Zalian kargi
iyo. Steeplechase vaxsenoT, romlebic, warmodgena ara maqvs, vin arian.
amas winaT saxeli gamaxsenda, bavSvobis koncertebidan da wamladac
ver vipove, rom momesmina. cota
aqeT rom wamovideT, Afternoon Version davlocoT - Tavisi Taobis
erT-erTi saukeTeso musikosebisgan Sedgeboda da dResac rom mo-
ismino, Tanamedroved JRers. sul
ramdenime wliT aqeT gadmovideT,
Jazz or Cat-ic vaxsenoT, romlebsac
klipic hqondaT da albomic da
is albomi ki saSinlad ar momewona, magram laivebSi kargi iyoo,
ambobdnen.
„Zvel karg dros“ ki ar vixseneb, rom ai, Cven dros iyo musika
da is iyo. piriqiT. bevri jgufi
gvyavda (aq rac TavSi momivida,
isini CamovTvale, kidev bevri iyo)
da bevri davkargeT. ki, zogi imitom,
rom ver iyo mTlad kargi, zogic
imitom, rom Tavis droisTvis ara
uSavda, magram dros fexi ver auwyves. magram, danarCenebi SeiZleboda
dResac Cven gverdiT yofiliyvnen
da vinZlo kargi rame daeweraT.
magram ara, imitom rom ase xdeboda da ase moxdeba.
asea, magram ase ar unda iyos.
SeiZleba, rom ase ar iyos.
qarTuli rok-jgufebi uamravi
problemis winaSe dganan. zogi
obieqturi, garedan motanili ramea,
rasac TviTon musikosebi Znelad
Tu uSvelian - vTqvaT is, rom am
saqmeSi fuli ar iSoveba da axlo
momavalSi arc iqneba. is, rom aparatura da repeticiebi Zviria. is,
rom dasakravi adgili cotaa.
magram eg gadaulaxavi winaRobebi ar aris. xom arian imdroindelebi, dResac rom SemorCnen - „autsaideri“ da 33a, kidev ramdenime. exla, fuli SeiZleba ar uSoviaT - magram vinc am musikaSi
fulis gamo midis, sulelia - bankis saSualo rgolis kreditoficroba ufro Semosavliani saqmea.
amas garda aris sxva problemac. rom qarTuli bendebis didi
nawili msmenelTan siaxloves ver
amyarebs (as da oras kacs ar vTvli). ara imitom, rom musikas ver
ukraven kargs, aramed imitom, rom,
dasawyiss rom movubrunde, teqsti
ar varga.
erT-erTi mTavari problema
teqstia. teqstis mTavari nakli
ki isaa, rom is inglisuradaa.
sanam qarTuli jgufebi isev
qarTulad ar amRerdebian, es sikvdilis cikli isev gagrZeldeba.
* * *
problema is ki ar aris, rom
viRac inglisurad mReris. problema isaa, rom yvela inglisurad
mReris. SeiZleba suyvela ara, magram umetesoba. bolo ramdenime
welia, sruliad Semobrunda tende-
ncia, romelsac saTave 90-ianebis
rokmusikosebma daudes. maSin umetesoba qarTulad mReroda da
mxolod ramdenime - inglisurad.
axlac rom egre iyos, ukeTesi iqneba yvelasTvis - msmenelisTvisac
da musikosisTvisac.
vidre vityodeT, Tu ratomaa
egre, jer isic unda vTqvaT, ratom
vlaparakobT amdens teqstze da
ara, vTqvaT, musikaze an prodiuse-
li ar hqondes. ar aris saWiro,
musika imisia, rom azris dalageba ar gWirdeba. magram, raRac grZnoba xom unda iyos? eg ar aris
is musika, Cven rom gviyvars?
am ambis Tu grZnobis gadmocema
uteqstodac mSvenivrad SeiZleba,
magram ufro rTulia. teqsti gexmareba. erT-erTi ingredientia, romelic saboloo produqts ukeTess xdis. ki, musikoss SeuZlia
qarTul roks?
rebze, an momRerlis Cacmulobaze.
maS, ratomaa teqsti yvelaze mniSvnelovani?
teqsti, yvelaze mniSnelovani,
cxadia, ar aris. musika iseTi ramaa,
rom arc erTi komponenti ar aris
yvelaze mniSvnelovani. ramdeni
kargi Tanamedrove musikosia, romelic vokals sul ar iyenebs; zogia,
vokali rom aqvs, magram teqsti
ara aqvs - gamogonil enaze mReris
da vokalsac mxolod erTgvar instrumentad iyenebs (Sinamanekena);
zogan mxolod vokali ki ara, Tavad teqsti asrulebs instrumentis funqcias - imisTvisaa, rom
frazebis naglejebma da sityvebis
JReradobam Segiqmnas ganwyoba;
zog simReras teqsti ki aqvs, magram
mas internetis gamoCenamde kaciSvili ver arCevda; zogis teqstic
gesmis, sityvebsac arCev, magram azri mainc ver gamogaqvs. xandaxan
sityvebic gesmis da Sinaarsic, magram simReras eg arafers matebs teqsti msgavsi JReradobis sityvebiT rom Secvalo, zustad imave
simReras miiReb. magasac rom Tavi
davaneboT, ramdeni simRera mogvwonebia ise, rom teqstze arc davfiqrebulvarT - kargia, cudia Tu
rogoria da saerTod razea. mogvwons da morCa!
Tanamedrove simRerebis srul
umetesobas teqsti aqvs da es teqsti Zalian mniSvnelovan funqcias
asrulebs.
kargi simRera xom ideaSi raRacazea. SeiZleba ambavi ar iyos
moyolili, magram ganwyobas gadmoscemdes. kargi musikosi xom isaa,
visac saTqmeli aqvs. SeiZleba es
saTqmeli musikoss Camoyalibebu-
Tqvas - ar minda, teqsti xels miSlis da magis gareSe mirCevniao,
magram, rogorc wesi, uars ar amboben xolme. sxva Tu araferi, teqsts iyeneben Tundac imitom, rom
msmeneli amas miCveulia.
ki, musika universaluri enaa.
magram, es maSin, Tu mocarti xar,
an mails devisi an, „sigur roSi“
mainc. nakleb musikosebs sityvebi
diaxac rom Zalian exmareba.
simRera xom metia, vidre mis
SesakrebTa ubralo jami. rom daSalo - calke vokali ganixilo,
calke teqsti, calke gitara da
calke drami, SeiZleba verc mixvde,
ratomaa kargi simRera. erTad ki
gesmis da, biWo, grZnob!
ai, qiSos da inteligenciis WeSmariteba xom mogismeniaT? musika
rogoria? didi veraferi. calke
instrumentali rom CagirTos vinmem, Segawuxebs. teqsti? „me ver
gpirdebi velur seqss /me ver gavuZleb aseT temps“? dawerili
rom naxo, ar moixiblebi. leqsi
rom iyos, cudi leqsi iqneboda.
magram leqsi ar aris. simReraa.
Tan kargi simReraa. razea? ris
Tqma unda avtors? ra vici me.
ufro sworad, vici, magram sityvebiT gadmocema gamiWirdeba. vgrZnob. imitom, rom es yvelaferi
erTad „muSaobs“.
hoda, ingredientebis es erToblioba Zalian faqiz balanszea damokidebuli. jadoqrobaa, ra. simReris cota sxva miqss Cawer da magia qreba - kargi simRera iyo da
uceb saSualod gadaiqceva. isec
xdeba, rom kargi simReris Caweris
dros gitaristi studiaSi aurevs,
simebs droze adre Camohkravs
27
xels da hoi, saocrebav, yvela drois erT-erT saukeTeso simReras
miiReb. xelovneba mcire, erTi SexedviT, araarsebiT rameebzea damokidebuli. da es mcire rame xSirad
teqstia. midi, aba, Secvale qiSos
simReris sityvebi. imave xmiT imReros inglisurad, Tundac ufro
Wkvianuri rameebi. ra gamova? mai
legz.
qarTuli teqsti - zemoT dawerilSi, rogorc vxvdebi, bevri arc
SemekamaTeba, magram mainc saWirod
CavTvale - argumentis ukeT asagebad. axla isic vTqvaT, ratom ar
SeiZleba, eg saTqmeli musikosma
inglisurad gadmosces.
au, rogor ar SeiZleba. Zalian
kargadac SeiZleba. ubralod, ufro
rTulia da, rogorc wesi, ar gamosdiT xolme. gasakviria? sad Sens
enas rom grZnob adamiani da sad
sxvisas?! ki, zogma inglisuric wyaliviT icis, vinZlo qarTulze ukeTesadac, magram umetesoba xom ar
aris egre. aha, vusmen am bolo
ori wlis inglisurenovan qarTul
simRerebs da an isera inglisuria
da an kidev sul ar ismis, ras
mRerian. maSin, rodesac ara aqvs
mniSvneloba, ras mReri da teqsti
mxolod ornamentia, magram umetesoba rom ar mReris egeT simRerebs?
ramdenjer momismenia, rom bevrs
musikoss ufro bunebrivad teqsti
inglisurad mosdis. inglisurad
ewerineba da ra qnas. an iqneb musika aqvs iseTi, qarTuli rom ar
mouxdeba. imitom, rom iseT rameebze mReris, qarTulad rom ar
gadmoicema.
ar mjera me magisi.
aTi-oci simReris, an sami-oTxi
jgufis SemTxvevaSi kidev daijerebda kaci. nu, egre xedavs adamiani Tavis musikas da uTxari exla,
ginda Tu ara, sxvanairad dainaxeo.
magram yvela?
yvela egre imitom mReris, rom
inglisurad teqstis wera ufro
advilia. advilia imitom, rom msmenels ar esmis ras mReri da Tavad
musikossac ukeTesad eCveneba, vidre
sinamdvileSia.
is, rom, ai, inglisurad vwer,
imitom, rom qarTulad sasacilod
JRerso, aris Tavis motyueba. Tu
qarTulad sasacilod JRers, didi
Sansia, rom inglisuradac egre
iyos. Tu qarTulad uazroa, savaraudod, inglisuradac uazroa.
28
aris gamonaklisebic. zogi rame
marTla ukeTesad JRers inglisurad. magram ara yvelaferi. magis
umetesoba aris sizarmace. da kidev is, rom saTqmeli jgufs realurad ara aqvs.
mTavar problemas, ai, es azris
Camouyalibebloba qmnis. nu kargi,
ar varga teqsti da ar varga.
isedac gavalT iolas. kargi simRera usityvebodac muSaobs. magram
uSinaarsod kargi iSviaTad gamodis.
ufro meti da ukeTesi musikosi
(es, gexvewebi, saakaSvilis xmiT waikiTxe), vidre odesme gvyolia. dRes
met niWier ti ps uWiravs gitara
an leptopi, vidre aqamde. da ras
akeTebs am niWieri ti pebis umetesoba?
sxva, ukeTes jgufebs aqseroqsebs. amaTi didi nawili cud musikas sulac ar wers. magram, xandaxan neta cudi iyos. xSirad jobia
cudi iyos, vidre saSualo. ise
saqme isaa, rom qarTuli jgufebis umetesoba mTlad originalur
musikas ar ukravs. yovelTvis ase
iyo. saqarTvelo da sxva patara
qveynebi musikis axali mimdinareobebis samWedlo ar arian xolme.
yvela viRacis pontSi ukravs. es,
cxadia, normaluria. sxvisas aiReb,
Sensas daamateb da kargi gamodis.
Seni gamodis.
cudi ki isaa, roca am Senis
damateba ver xerxdeba. amaSi damnaSaved ki didwilad isev inglisuri teqsti mgonia. inglisuri
bevrs swored am, Tavisi sayvareli
simRerebis meSveobiT aqvs naswavli. amitom STagonebas ara mxolod TavianTi sayvareli jgufebis
musikaSi eZeben, aramed maT teqstebSic. Sesabamisad, roca ambavia
mosayoli, imaT ambavs yvebian da
ara Cvensas.
bevri Tqvenganis sayvarel bends
rom davesesxo, aviwydebaT, rom saburTalodan arian da ara hanters
baridan. zustad ar vici, sad aris
hanters bari (sadRac samxreTdasavleT SefildSi), magram is
ki vici, rom aqedan Soria. sou,
geT of zi bendvagon end fuT
daun zi hendbuk.
ie ie ie ie.
egaa, Torem gana vinme 90-ianebis musikas mistiris. is dro gavida, mokvda-mokvda, aRar aris da
Zalianac kargi. arc ise kargi
iyo, rogorc gvaxsovs. dRes gvyavs
ra. normaluri.
jenerik.
seif.
midiokr.
qarTuli Tanamedrove musikis
udidesi nawili meoradi saqonelia. ar aris egre? nu, kargi Seni jgufi ar aris egeTi. sxvebisa
xom aris? ar aris?
xom ici, rom aris. saSualo
donis kaver-versiaa.
„adibasi“.
„elvisis“ suSi.
„Sua qalaqSi“ axali SemadgenlobiT.
qarTuli fleSmobebi.
butkis pica ketCupiT da maioneziT.
TiTqmis, magram arcTu mTlad
zi rial Ting.
Tu ara da ha. iZaxe, Tbilisis
anZa jobia eifelso. da ici ra?
raRac pontSi marTla jobia Tu Tbilisis anZa TbilisisanZobs
da ar eifelobs. eifeli ar dagvnaTis Tbiliselebs Tavzeda. Tbilisis anZaa eg. da umetesobas anZasTan meti tkbili mogoneba gvakavSirebs (ai, am WiqiT, Zmebo...), vidre
eifelTan. „gomi originali“ ufro
viciT, vidre „sauzern komforti“.
vakis parkSi ufro xSirad davdivarT, vidre haid parkSi.
hoda, faqing eqT laik iT.
geT of zi bendvagon end fuT
daun zi hendbuk.
ie ie ie ie.
iveria
$19.99
V[JKJL
qarTuli televizia da filmebi
amerikaSi, Tqvens televizorze
pirdapiri eTeri, erTi kviris Canaweri; nebismier dros
yureba, pauza, gadaxveva; klasikuri, dokumenturi, axali
filmebi; qristianuli da sabavSvi gadacemebi; umaRlesi video
da audio xarisxi; umartivesi instalacia, qarTuli meniu.
www.iveriatv.com
1-800-959-8541
i
v
a
y
i Si!
l
x
a
s
29
`baxi Tavis moswavleebs
sTxovda midgomodnen instrumentul xmebs, rogorc pirovnebebs, xolo mravalxmian instrumentul nawarmoebs, rogorc saubars am pirovnebebs Soris. Tanac moiTxovda, rom yvela maTgans
Tavis droze elaparaka da
Tu araferi hqonda saTqmeli, sjobda Cumad yofiliyo
da Tavis rigs dalodeboda~
(eizenSteini)
mTavrobasTan erTad xSirad miwevs yofna. TiTqmis yoveldRe.
erTad vcuravT vakis auzze. erTad
vcuravT, erTad vixdiT da vicvamT.
piradad me iq, gasaxdelSi, araerTxel damiskvnia - mcireoden gansxvavebas Tu ar CavTvliT, yvelani erTnairebi varT - Cinianebic
da uCinonic.
magram es mxolod gasaxdelSi.
auzidan gamosvlis Semdeg ki mTavroba sxvanairad iqceva xolme. zogierTs aq xvdeba didi Savi ji pi,
saidanac gadmosuli dacvis biWi
kars uxsnis da elodeba - sanam
`piJamoiani ministri~ fexs awevs
da Sav manqanaSi SeZvreba.
saSinlad mainteresebs, rogor
amarTleben am mizanscenas. ra vnebaa es - icode, rom aTasi kaci giyurebs, rogor uWiravT SenTvis
manqanis kari da es gsiamovnebdes,
mogwondes `zevidan qveviT yureba~
da Zalauflebis demonstrireba.
ra travmam ganapiroba es mamaZaRloba? da rogor SeiZleba kaci,
romelsac aseTi travmebi aqvs, raRacas marTavdes?
arada meore, amis sapirispiro
vnebac xom arsebobs? survili, igrZno Tavi iseTad, rogoric sxvaa,
cota xniT mainc datovo, miagdo
Seni persona da sxvas SeuerTde?
viRac am grZnobas siyvaruls eZaxis, viRac Tanasworobis erotikas.
eizenSteini, saerTod, eqstazs uwodebda, misi kolega, rusuli kinoavangardis yvelaze daufasebeli
reJisori, lev kuleSovi ki ambobda,
kinokameras uyvars mxolod da
mxolod is msaxiobi, romelsac
pirdapiri mzera aqvso.
es pirdapiri mzera lakmusia.
Tuki adamians pirdapir yureba SeuZlia, igi arc kars dauWers vinmes
da arc sxvas mosTxovs ase moemsaxuros. Tanac, arasamuSao saaTebSi.
30
gogi gvaxar
ia:
gvaxaria:
oqros unitazis xibli
ra vici, ase mgonia. yovel SemTxvevaSi, jer arasdros Sevmcdarvar adamianebis mzerebSi. bolos
da bolos Tavs kinematografistad
miviCnev da ase kargad arc araferi
miswavlia cxovrebaSi.
vaclav havelis piradi mdivani, romelsac zogjer `havelis mrCevelsac~ uwodeben, vladimir hanzeli, gasul kviraSi CexeTSi `wiTeli zonisTvis~ gadaviReT (vaclav havelze vamzadebT gadacemas).
karlovi varis kinofestivalze
imyofeboda, sadac misi colis, dokumentalistis, films aCvenebdnen.
es karlovi vari, Tavisi gauTavebeli kibeebiT da cicabo bilikebiT, jojoxeTia Cemi kunTebisTvis. Zlivs mivaRwie im adgilamde,
sadac gadaReba dagviniSna - sastumro `bristolTan~. cota xanSi
aRmoCnda, rom aq ori `bristolia~,
erTs `bristoli~ hqvia, meore sastumros - `bristol palasi~. dagvireka, Tqven `palasTan~ xarT, SegeSalaT, magram jandabas Tqveni Tavi,
me TviTon movalo. sruliad buneb-
rivad miviCnieT misi gadawyvetileba. manqaniT moiyvanen albaTo,
daaskvna Cemma prodiuserma.
ramdenime wuTSi movida. fexiT
amoiara cicabo aRmarTi daaxloebiT 60 wlis kacma, zurgCanTiT,
`sandlebiT~ da pirdapiri mzeriT... interviu rom CavwereT, festivalzec visaubreT cota, vurCieT,
aucileblad enaxa kristian munjius `borcvebs miRma~, romelsac meore dRes aCvenebdnen konkursgareSe programiT.
munjius filmze bileTebi gayiduli aRmoCnda. arada ori saaTiT adre mivediT kinoSi. molarem
gviTxra, SesasvlelTan specialuri
rigia. adgilebi Tu darCa, xalxs
SeuSveben da iqidan scadeT Sesvlao. sxva ra gza gvqonda. miuxedavad imisa, rom `borcvebs miRma~
ukve nanaxi mqonda kanSi, Zalian
mindoda wlis saukeTeso filmi
`zonelebsac~ enaxaT.
seansis dawyebamde ramdenime
wuTiT adre hanzelic movida. xeli davuqnie, magram ar vici, ver
daminaxa Tu moerida rigis darRveva. dadga `ubileToebis rigSi~
Tavisi zurgCanTiT. mere kinodarbazis TanamSromlebma icnes, gamoelaparaknen. skami miutanes da ase
dasves, rigSi.
darbazSi Cvenc SevaRwieT da
hanzelmac. vuyurebdi kristian munjius films Zalauflebis perversiulobaze da vladimir hanzelze
vfiqrobdi... hanzelzec da vaclav
havelzec, romlis dakrZalvaze
praRelma kolegebma miTxres, ise
mokrZalebulad da sadad daemSvidoba CexeTi, rom marto amis gamo
wamogividoda cremlio... vfiqrobdi havelis Zmaze, romelic - erTerTi yvelaze mdidari kaci CexeTSi - miyruebul sofelSi cxovrobs (ivan havelic gadaviReT `zonisTvis~)... ulof palmec gavixsene. mere mixeil saakaSvili, SevardnaZeze rom qilikobda, misma dacvam quCebi gadaketa da xalxs problemebi Seuqmnao da, ra Tqma unda,
is ministrebi, auzze rom dadian
CemTan erTad grandiozuli Savi
jipebiT... ase, fiqrSi, is scena gamaxsenda, SarSanwin rom gaTamaSda
Cems Tvalwin stokholmis erT
parkSi, romeliRac ufaso rok-koncertze. ludisgan sruliad gaTiSuli Svedebi, barbac-barbaciT dgebodnen daxlTan kidev erTi kaTxa
ludis sayidlad. zogi, iqve, xesTan
Sardavda kidec, magram... rigs mkacrad icavda. pirvelad vnaxe mTvralebis rigi! mobarbace kacebis kargad organizebuli rigi...
amitomacaa, rom Svedebma daimsaxures ulof palmes msgavsi xelisufali. vaclav haveli daimsaxures Cexebma - Sromismoyavre da
`sada~ Cexebma... ase rom davcinodiT praRaSi `zonelebi~, es ranairad icvamen, rogori ugemovno
xalxiao.
Cven kidev... Cven, etyoba, davimsaxureT es marazmi - feodali
xelisufali, romelsac an oqros
unitazze jdoma uyvars, anda, ubralod, siamovnebs, roca Tavis vnebaze
aTamaSebs qveyanas... pirdapir arasdros iyureba da zevidan dagvcqeris. rac mTavaria, Cven, etyoba, davimsaxureT im sazogadoebaSi cxovreba, romelsac moswons zevidan
rom uyureben. arada am mamaZaRlobisgan ganTavisufleba advilze
advilia - rigSi dgoma da pirdapir yureba unda viswavloT!
mkiTxvelTa komentari werilze:
avtori: irakli
macxovari saxedarze Semomjdari Sevida ierusalems. axla
viRac ityvis, maSin ji pebi ar
iyoo. cxeni da aqlemi xom iyo,
Tqve dalocvilebo.
avtori: giorgi WauWiZe
`oqros garSoki~ ajobebda.
momwons markesis romanidan Semdegi adgili: mTeli cxovreba
imiT amayobda, oqros Ramis qoTniT rom sargeblobda. magram
is Ramis qoTani sulac ar yofila oqrosi, mxolod oqros warwera hqonda da Tu gainteresebT,
warwerac ki ar iyo oqrosi...
avtori: anonimi
markesis fraza gamaxsena: kacs
mxolod maSin aqvs ufleba zemodan daxedos sxvas, roca xels
uwvdis mas wamosayeneblad.
avtori: xaTuna
rogor gvenatreba `pirdapiri mzera~ da aramonuri mentaloba. Cven vcxovrobT sazogadoebaSi, rogorc doCanaSvili
ityoda: `zogi ufrosia, zogic
- umcrosi, ar arsebobs mxolod toli~.
avtori: nugzar bardaveliZe
kargi werilia, sulis SemZvreli, magram visTvisac aris mimarTuli, isini ver gaecnobian,
radgan kiTxva daviwyebuli aqvT
da TanaSemwe an mouravi am werils ar waukiTxavT.
avtori: anonimi
sanam haveli daibadeboda, 20
saukuniT adre ukve iqadages
Tavmdabloba, iciT? RmerTis Ze
meTevzeebs pirdapir, toliviT
uyurebda da wesebis dacvas, moTminebas da urTierTpativiscemas
aswavlida. exla ki axal msoflio wesrigSi vcxovrobT, ratom
mogviwodebT `Zveli~, `bneli~,
`goimuri~ azrebisken? gamosavali gviTxariT! unda viswavloT
pirdapir yureba da rigSi dgoma? magram vin unda aswavlos,
vis da sad? TviTon piJamoianebi, sxvas ar aswavlian - me cudi
varo; 20 saukunis win vinc iqadaga, imis dajereba `goimobad~
iTvleba.
avtori: vako
ar vfiqrob, rom es mxolod
da mxolod `qarTuli~ problemaa da vinmem rame daimsaxura
CvenTan. yvelgan aris briyvi da
yvelgan aris Wkviani. zogjer
Wkvians aqvs Zalaufleba, zogjer
briyvs. ubralod ise aRmoCnda,
rom CvenTan bolo dros briyvebs uvardebaT Zalaufleba.
niu iorkis universitetis
foieSi zis xolme spaik li, romelic studentebs akvirdeba, maT
scenarebs kiTxulobs, exmareba
da a.S. garda amisa metroTi
dadis, Zalian Cveulebrivad acvia da mzerac Zalian Cveulebrivi aqvs. erT-erTi saubrisas miTxra, rom ar unda daviviwyo, rom
xelovneba adamianebs emsaxureba
da amitom xelovani arasdros
unda mowydes adamianebs.
avtori: salome
mamaCemma pirvelad rom naxa
mowesrigebuli germania, lamazad
Cawikwikebuli wiTeli kramitiT
daxuruli da SemouRobavi soflis saxlebi, Tvalze cremli
moadga da Tqva, yvela qarTveli
rom CamoviyvanoT da vaCvenoT
aqauroba, mere mainc ar gveSvelebao?
avtori: dali kuprava
erTi foto maxsendeba: vaclav haveli kafeSi yavas svams,
suraTi garedanaa gadaRebuli.
meimedeba, rom saqarTveloSi
odesme jipebi gadauyvardebaT,
fexiT siaruli SeuyvardebaT,
TvalebSi yurebasac da RimiliT
salamsac iswavlian, auzi ki mxolod ori da isic elitaruli
ar iqneba...
avtori: eka
mixaria Tu mivediT im daskvnamde, rom CvenSia problema
da ara yvela xelisufalSi. ministri arafer SuaSia `ubralo
mokvdavi~ rom ijgimeba manqanis
sarkmlidan da meore avtobusidan rom Senatris. esaa Cveni
orive mxaris problema. yvela
taqsis mZRols sasowarkveTili
saxe aqvs, TiTqos raime cudi
saqmiT iyos dakavebuli. didi
xania velodebi, rodis gadavalT
qarTvelebi `pirvel pirSi~ adamianebis kritikaze da ara lanZRvaze.
31
wm. ninos saxelobis niu-iorkis
qarTuli eklesiis avtobusis marSruti
am etapze avtobusi
muSaobs kviras da
sadResaswaulo
dReebSi,
seqtembridan
daemateba
SabaTi saRamos
momsaxurebac.
:18
9
is
ve.
dil nald A an;
T
o
cD ebas
a M Cer
e. d is ga
Av
ay train0
kw
9:2 i,
Par i, F
is
S
S
e
Bay xe
dil kuTx es;
kuT
r
t
mxa
tree
h S ro
i
p
67t
da piris
a
5
ve.
s
9:2
y A is
l
wa
is reet
ark svle
dil 5th St in;
a
yP
s
e
Ba
S
a8
s w
e. d ank-i
-is
Av
rain
ay h a s e B
N-t
kw
Par Si, C
Bay u T x e
k
dilis 9:35
92nd street da
Fort Hamilton Ave.
kuTxeSi, R-train-is
gaCerebidan 2 blokSi.
dilis 9:15
Coney Island Ave. da Avenue J kuTxeSi,
ChaseBank-is win;
dilis 9:10
Coney Island Ave. da Kings Hwy.
kuTxeSi, AT&T-is win;
dilis 9:05
Coney Island Ave. da Avenue U kuTxeSi,
McDonald-is sapirispiro mxares;
dilis 9:00
Coney Island Ave. da Brighton Beach Ave.
kuTxeSi, ChaseBank-is win;
thsb upbc
cfafcehb
jhb ljkfhb
dagvikavSirdiT:
rauli: 646-267-8312
malxazi: 347-634-9836
32
es saymawvilo CanarTia, amerikaSi dabadebuli Tu mcxovrebi
qarTveli bavSvebisaTvis. Cven, mSoblebma, Cveni vali unda vigrZnoT - saqarTvelo aq SevuqmnaT Cvens Svilebs - qarTuli
multfilmebiTa Tu Ziliswina zRaprebis wakiTxviT.
redaqcias aqvs imis resursi, rom `jejili~ calke Jurnalad
gamosces weliwadSi oTxjer.
jeri Tqvenzea - amerikaSi moRvawe qarTvelo biznesmenebo!
gaukeTeT es Tqvens Svilebs - Cvens momavals!
Semodgomis Tbili dRe idga.
Tagvebs Wirnaxuli Caelagebina da moclilT leloburTi gaeCaRebinaT. uSvelebel kakals xan aqeT isrodnen da xan iqiT, gadahqondaT orRobidan orRobeSi, banidan banze,
kordidan kordze.
didi gniasi da Jriamuli idga. mayurebeli SeZaxilebiT amxnevebda Tavis gunds. beberi Tavadi Tavis sasaxlis aivanze gamobrZanebuliyo da Tvals adevnebda TamaSs, Tan grZel, tarian yalions neba-neba srutavda.
am dros moburTalTa
zedaxora dadga. vin ar cdilobda, xelSi Caegdo kakali, magram yvelas
guladma wruwunam ajoba, moitaca kakali da
win gaiWra. gons mosuli moburTalni ukan
daedevnen gaqceuls.
mayurebeli daiZaba, Relavda mSvenieri wuna.
igi sxvebTan erTad didi kaklis qveS idga da
gulisfancqaliT eloda, ra moxdeboda.
wruwunas megobrebi amxnevebdnen:
- ariqa, wruwun, ar gajobon!
- midi, wruwun, midi!
am yiJinasa da SeZaxilebSi wruwunam lelo gaitana. xalxma SvebiT
amoisunTqa. gulSematkivrebi gamarjvebuls Semoexvivnen, xelSi
aitaces, ulocavdnen, aqebdnen. damarcxebulebi daRondnen. wruwunam kakali
wunas miarTva, Taguna gainaza da gamarjvebuls mokrZalebiT CamoarTva kakali.
aivanze gadmomdgarma beberma Tavadma wunas
danaxvaze Tvalebi daaWyita - es ra koxta
vinme yofilao da msaxurs ubrZana:
- is lamazi Taguna aq momgvareTo!..
wunam da wruwunam xeli xels Cahkides da
wisqvilisken gadauxvies. roca ganmartovdnen,
33
wruwunam wunas guli gadauSala da coloba
sTxova. wunam Tanxmobis niSnad Tavi nazad
daxara. mSoblebma da axloblebma didad gaixares wunas da wruwunas bednierebiT.
gaCaRda qorwili.
aWyipinda zurna da garmoni.
moqeifeTa simRera casa swvdeboda.
cekvavda nefe-dedofali, maTTan erTad cekvavdnen yvavilebi, xeebi, mTeli qveyana - wunas
da wruwunas bednierebis sixaruliT fexze aRar
idgnen. xmaurze beberma Tavadma sasaxlis aivnidan gadmoixeda da ikiTxa:
- ra ambaviao?!
- wunas da wruwunas qorwiliao, - upasuxes
msaxurebma.
- hait, Tqve aramzadebo, xom giTxariT,
is mSvenieri Taguna me momgvareT-meTqi.
gaiqcnen dafeTebuli msaxurebi, meqorwineebs mieparnen da katasaviT daiknavles. SiSiT
Tavzardacemuli Tagvebi facxa-fucxiT gaifantnen. wunas guli SeuRonda.
gulwasuli patarZali wruwunam xelSi aitaca da gaiqca, magram win Tavadis msaxurni
gadaeRobnen da lamazi wuna nefes xelidan gamostaces, wruwuna ki qvevrSi Caagdes. aurzauri roca miwynarda, Tagvebi samalavidan gamoZvrnen da megobris saSvelad mocvivdnen. qvevrSi
kudebiT Caekidnen da wruwuna zeviT amoiyvanes.
lamazi wuna msaxurebma beber Tavads mihgvares. sasowarkveTil wruwunas Tavisi qalaqeli megobari, mWedeli ficxela moagonda da
qalaqisken mohkurcxla. mieWra megobars da
SesZaxa: - miSvele, ficxel, viRupebi, batonma
qorwilidan sacole momtaca! - wruwuna gulwasuli daeca ficxelas ferxTiT.
ficxelam megobari fexze wamoayena da uTxra:
- Cemi Tavi mogikvdes, Tu Seni sacole
xvalve ar Cagabaro.
im Rames ficxelam da misma megobrebma
wruwuna, gulze dardis gadasayrelad tivze
miiwvies da lxiniTa da qeifiT cdilobdnen
mis garTobas.
ganTiadisas ki yvelani Tavadis sasaxlis
win idgnen da wunas umRerodnen.
lamazma tyvem cxraklitulis fanjridan
gadmoixeda da wruwuna da misi mxlebelni
rom dainaxa, xsnis imedi mieca.
34
am dros Tavadi Sevida wunasTan da Seecada mialerseboda, magram wunam axlos ar gaikara beberi Tavadi da xeli hkra, Tavadma da
mis dasaxmareblad Semovardnilma mouravma iatakze moadines zRarTani.
uceb, gacxarebul Tavads simRera Semoesma
da ficxlav gavarda aivanze.
- rao, viTomao, ra gindaT! - gadasZaxa
momRerlebs.
erTi xandazmuli stumari win wamodga da
Tavads Tavazianad moaxsena - amaRam qorwili
gvaqvs da wruwunas sacole gaaTavisufleo.
Tavadi aRSfoTda - es rogor gamibedeso,
saswrafod moixmo msaxurebi da mTxovnelTa
garekva brZana.
msaxurebma mociquli panRuriT gaaZeves.
gabrazda ficxela da Tavads TviTon ewvia.
- girCev batono, patarZali dagvibruno,
- gaafrTxila ficxelam Tavadi, - Torem rac
moxdeba, sakuTar Tavs daabrale!
beberi Tavadi gajiutda, msaxursa da mouravs ubrZana daupatiJebeli stumari saxlidan
gaegdoT.
mere Sin Sebrunda da tkbileuliTa da
alersiT Seecada wunas motyuebas, magram amaod.
mTelma sofelma sasaxlesTan moiyara Tavi.
xalxi boboqrobda, Tavads emuqreboda.
vin orTiTiT, vin - xmliT, vin kidev ketebiT SeiaraRebuliyo da sasaxleze miiwevda.
SeSinebulma msaxurma daiyvira:
- ariqa, batono, Tavs uSvele, mTeli
sofeli Cvenze samtrod amxedrebula!
- wuna damaleT, biWebs damiZaxeT! - daiRriala Tavadma.
sad iyo da sad ara - wruwuna da ficxela
TavianTi razmiT sasaxleSi SeiWrnen.
gaCaRda xelCarTuli brZola.
Tagvebma boroti Tavadis sasaxle daarbies,
patarZali wuna tyveobidan ixsnes da simReriT wamoiyvanes. Tavadi da misi msaxurebi ki
samagaliTod dasajes.
modioda soflisken bednieri nefe-patarZali, ukan gamarjvebuli mayrioni mohyveboda.
Tagvebma Cinebuli qorwili gadaixades,
maTi mxiaruleba cas swvdeboda...
aCveneT bavSvebs multfilmi:
http://youtu.be/_3JqSpH48d8
uffathflt
s aqar Tv el o
35
Ziliswina zRapari zantikela waukiTxeT patarebs
iyo da ara iyo ra, RvTis ukeTesi ra iqneboda. iyo erTi biWi,
hyavda deda da erTi xari. xvnis
an lewvis dros xarTan uRelSi
xan Svili, xan deda Seebmebodnen
xolme. erTxel xarTan uRelSi
deda iyo Sebmuli, Svili kevrze
idga da ase lewavdnen Znas.
am dros xelmwifem gamoiara.
- biWo, ras Svrebi magas, ra giqnia sacodavi dedakacisaTvis?!
- ra vqna, Seni Wirime, erTi xaris
meti ara gvyavs da meti Rone ara
gvaqvs, ase vSveliT xars uRlis
gawevaSi!
- maS, Tu agrea, wamodi CemTan
da me mogcem erT xarso.
biWs gauxarda da gahyva.
Turme xelmwifes hyavda erTi
iseTi giJi xari, rom axlos aravis
ikarebda. daaxvia xelmwifem am xars Tavisi jari da ris vai-vaglaxiT Seagdes bakSi. biWma uTxra:
ramdenime dRes nurafers aWmevTo.
karga xnis Semdeg biWi miuaxlovda
xars da cota Tiva SeaWama, biWma
daiWira xari, iRliaSi Tiva amoido da gamouZRva. xari ukan gahyva,
miiyvana Sin, Seagdo boselSi da
oTxi dRe araferi aWama. mexuTe
dRes gamoiyvana, Seaba kevrSi Tavis
xarTan, deda kevrze dausva, TviTon
Tiva aikida da gauZRva win. gahyva
mSieri xari ukan. bolos ise moarjula es xari, rom daufasebeli
gaxda.
erTxel biWi Tavis xarebs kaloze daaqrolebda, TviTon kevrze
idga da orovelas dasZaxoda. am
dros xelmwifem gamoiara da biWs
hkiTxa: - visia eg xari?
- Cemia, Seni Wirime, Tqven rom
maCuqeT, is xaria, - miugo biWma.
mefes gaukvirda da biWs uTxra: - wamodi CemTan, erTi qali
myavs da Sen unda mogaTxovoo.
- rasa brZaneb, Seni Wirime, me
ra Tqveni qalis Rirsi var!
- me Sen gibrZaneb, unda wamoxvide da Cemi qaliSvili SeirTo! uTxra xelmwifem.
biWi kidev Seexvewa, Tavi gaenebebina, magram meti Rone ara hqonda,
adga da gahyva xelmwifes.
Turme am xelmwifes erTi iseTi
zarmaci qali hyolia, rom, rac
dabadebula, loginidan ar amdgara,
loginSi Caacmevdnen, iqve Wamda
da svamda. mividnen sasaxleSi. es
36
biWi kidev Seemudara xelmwifes:
- kargi, Seni Wirime, raki aRar
meSvebiT, maS erTi Jangiani xmali
momeciT, erTi qeciani ZaRli da
erTic gadamkvdari cxeni!
amaze uars vin etyoda, misces,
rac iTxova. Camoikida daJanguli
xmali, wamoiyvana xelmwifis qali,
qeciani ZaRli da gaZvaltyavebuli
cxeni. modis biWi da zarmacad,
zlazvniT misdeven yvelani ukan.
miubrunda biWi ZaRls da eubneba:
- ZaRlo, Cems nafexurebze daadgi fexi, Torem am xmals xom xedav,
Tavs mogagdebineb!
rasakvirvelia, ZaRli ver ausrulebda brZanebas. moubrunda biWi ZaRls, dahkra xmali da Tavi
gaagdebina. axla cxens uTxra:
- cxeno, Cqara iare, fexi Cems
nafexurebze daadgi, aqeT-iqiT nu
gadauxvev, Torem am xmals xom
xedav, Tavs wagagdebineb!
cxens ra gaegeboda biWis laparaki, rogor aasrulebda mis brZanebas? miubrunda biWi, dahkra xmali da Tavi waagdebina.
merme qals uTxra:
- qalo, xom xedav am xmals,
Cqara iare, fexi Cems nafexurebze
daadgi, Torem Senc ize gagagdebineb Tavs, rogorc sxvebsa!
midis biWi, misdevs qali, eSinia,
ar CamorCes. rogorc iyo da ar
iyo, mividnen Sin. gauSales logini,
Cawva Sig es qali da arc iqiT
iZvris da arc aqeT.
meore dRes deda da Svili samuSaod wavidnen kaloze. mTeli dRe
imuSaves, galewes, gaaniaves da saRamoTi Sin dabrundnen. dedam dauZaxa Svils:
- Svilo! saqme vin gaakeTa?
- me da Sena, - miugo Svilma.
- puri vina Wamos?
- me da Sena.
Wames deda-Svilma puri, qali
ki Soridan uyurebs mSier-mwyurvali. dawvnen da daiZines. meore
dRes isev samuSaod wavidnen. ase
gaatares oTxi dRe, qals mexuTe
dRes ise moSivda, rom sul kuWi
ewvoda SimSiliT. Tu ara gavakeTe ra, es xalxi mSiers momklavso,
- Tqva qalma, miswvda loginidan
cocxs da rasac loginidan miswvdeboda, Semoigava garsemo. deda
da Svili saRamos dabrundnen.
- Svilo! saqme vin gaakeTa?
- me da Sena, - miugo Svilma.
- puri vina Wamos?
- me da Sena.
dasxdnen deda-Svili da Wames
puri. dedam Svils uTxra:
- cota puri amasac movutexoT,
Tavis garSemo Semougviao.
moutexes erTi xelisgulisodena puri. cota purma qals ufro
mada gauRviZa. meore diliT, deda
da Svili samuSaoze rom wavidnen,
SimSilma ise Seawuxa es qali, rom
adga, aiRo cocxi da naxevari kera
Semogava, mivida da isev loginSi
Cawva. movidnen deda-Svili, Wames
puri da naxevari puri qalsac
moutexes keris dagvisaTvis.
diliT isev samuSaoze wavidnen.
qali adga, mTeli saxli daalaga,
logini dabertya, daago da isev
Sig Cawva. saRamoTi dedam da Svilma Wames puri da qalsac erTi
puri miutanes.
meore diliT Cveulebriv dedaSvili samuSaoze wavidnen. qalma
ifiqra: es kargi, erTi puri dResa
da xval meyos, merme? Tu ara gavakeTe ra, es xalxi SimSiliT momklavso. adga, ailaga logini, daibana piri, dagava, daasufTava saxli,
jam-WurWeli darecxa, daakriala,
keraSi Semodga SeWamandi, moirTo
da ise daxvda dedamTilsa da qmars. deda-Svils gauxardaT, gadaexvivnen da gadakocnes. amis Semdeg
ise morjulda es qali, rom badali ara hyavda.
erTxel xelmwifem Tqva: modi,
waval, gavigeb, rogoraa Cemi qali,
cocxalia Tu mkvdario! dedamTili da qmari samuSaod iyvnen wasuli, TviTon derefanSi ijda da
lobios arCevda. dainaxa Tavisi
mama, gaeqana da gadaexvia, mefes Zalian gauxarda, rom Tavisi qali
ase naxa. qalma uTxra mamas:
- Cemi qmari, vinc saqmes ar gaakeTebs, purs ar aWmevs, abrZandiT
banze vezirebTan erTad da bani
datkepneTo!
im qalis qmars is-is iyo axali
qvitkiris saxli gaekeTebina da
banze miwa iyo dayrili. gaxarebuli mefe vezirebTan erTad avida
banze da kargad dautkepna bani.
am dros deda-Svilic movidnen, gamarTes lxini. mefem daasaCuqra
Tavisi siZe da qali da daiwyes
tkbili cxovreba.
Tamar
CorgoleiSvili,
nina axlouri,
Jurnali `tabula~
skolidan gamodis. garSemo, rogorc
yovelTvis, xmauri da bevri xalxia merve aveniusa da Taims sqveris raionSi sxvas ras unda elode. quCaSi dasartyami instrumentis joxebis xmauriT miabijebs da herbi henkokze fiqrobs. TavSi musikosis im videos kadrebs
atrialebs, romelic koleqciisTvis
sWirdeba. SeiZleba DVD aq hqondeT,
ai, am videomaRaziaSi.
SigniT Sedis da sanam raimes ikiTxavdes, viRac axmaxi adgeba Tavze:
- `aq ras akeTeb, ymawvilo?~.
pasuxis gagonebisTanave bavSvs qeCoSi kidebs xels da quCaSi aZevebs henkoks da Tineijers seqsSofSi araferi esaqmebaT. am ukanasknelis adgili arc juliardis xelovnebis skolis
jazis fakultetzea - jer pataraa. Tumca zogadi normebi ordinarul bavSvebs
SeiZleba Seefardos, biWi ki naklebad
hgavs Tavisi Taobisa da asakis mozardebs.
beqa goCiaSvili dRes Teqvsmeti
wlisaa, Tumca ukve Tormeti weli gavida mas Semdeg, rac jazi misi cxovrebis
ganuyofeli nawili gaxda. teqno epoqis
Svilma, sul raRac eqvsi wlis asakSi
gadawyvita, rom jazi eswavla. es ucnaurad, daujerebladac ki JRers, Tumca...
ubralod
beqa
37
„mamaCemi musikosia, pianisti.
jazze giJdeboda. orwlinaxevris
rom viyavi, absoluturi smena aRmomiCines, mamaCemi rasac ukravda,
mec zustad im tonalobaSi vmRerodi. sami wlis asakSi sawovaras
viyenebdi. ra aRar scades mSoblebma - wiwaka wausves, damimales, magram ver gadamagdebines. erTxel is
mamaCemma wamarTva da miTxra, rom
Tu Cemi nivTis dabruneba mindoda,
skot joplinis erT-erTi kompoziciis nawyveti unda gamemeorebina. mamaCemi oTaxidan gavida da
instrumentTan marto damtova, cota xanSi ki musikis xmaze ukan
Semovida - nawyveti uSecdomod
gavimeore. im dResve mTeli kompoziciis dakvra maswavla Tavidan
bolomde. nel-nela jazi gaxda
Cemi sawovara. oTxi wlis viyavi,
oskar pitersons rom movusmine
- misi musika Cems iavnanad iqca.
Semdeg mamaCemma kit jaretis kaseta momitana da mivxvdi - es iyo
musika, romelic CemTan yvelaze
axlos idga da jaretic dRemde
Cemi sayvareli musikosia~.
eqvsi wlis asakSi mSoblebma
TbilisSi jazis saukeTeso pedagogTan, zura ramiSvilTan miiyvanes. am ukanasknelma beqas urCia,
jer klasikur musikaSi evarjiSa,
radgan jazi misTvis adre iyo.
sami weli klasikas ukravda, cxra
wlis ki ramiSvilTan dabrunda „Semdeg bebe lorTqifaniZis klub
„meoce saukuneSi~ daviwye dakvra.
TerTmetis rom gavxdi, latviaSi,
saulkrastis festivalze aRmovCndi, sadac SemTxveviT leni uaiti gavicani. uaiti jazis samyaroSi erT-erTi gamorCeuli drameria,
romelic Cik koreasTan erTad muSaobs. maSin is uorqSops atarebda. me arc vicodi vin iyo da ubralod, CemTvis dakvra daviwye.
uceb uaitma gamaCera da mTxova,
sxvadasxva tonalobebSi damekra~.
cota xanSi uaitma beqas repeticiaze masTan erTad dakvra SesTavaza. esec daTanxmda, ra Tqma unda.
didi xnis ganmavlobaSi beqas
arseboba mxolod jazis moyvarulTa viwro sazogadoebam icoda,
sanam 2008 wlis ivnisSi Tbiliss
saqmiani vizitiT kondoliza raisi
ar ewvia. erT-erTi Sexvedris Semdeg, is sadilad kopalaSi mivida,
sadac beqas unda daekra. ori-sami
akordis aRebis Semdeg kondoliza
38
axalgazrda pianistis niWiT aRfrTovanda - Tavadac profesionali
musikosia da beqas SesaZleblobebi
ar gamohparvia. mogvianebiT, amerikis saxelmwifo mdivanma interviuSi ganacxada, rom beqa yvelaze
niWieri jazmenia, romelsac odesme
Sexvedria da misi es naTqvami, damwyebi jazmenis warmatebis katalizatorad iqca. amas mohyva saqarTveloSi aSS-is maSindel elCTan,
jon teftTan Sexvedrac, romlis
daxmarebiTac joel harisoni, aSSis pianistTa asociaciis prezidenti gaicno. beqa berkliSi apirebda
Cabarebas, magram harisonis gacnobis Semdeg juliardSi swavla gadawyvita.
SeerTebuli Statebis saelCos
xelSewyobiT, 2008 wels beqa mamamisTan erTad niu iorkSi gaemgzavra, sadac juliardis skolisa da
manhetenis musikis skolis konkursebSi miiRo monawileoba. is orivegan miiRes.
aseTi patara bavSvebisTvis juliardSi moxvedra rTulia, ufro
sworad, ararealuric ki - skolas
studentebis miRebis Zalian mkacri wesi aqvs. beqas asakis bavSvi
aq mosamzadebel kolejSi Tu iswavlis, isic im SemTxvevaSi, Tu amerikaSi cxovrobs, iqaur skolaSi dadis da juliards mxolod SabaTkviras dauTmobs. keni brauni, romelic juliardis jazisa da fortepianos fakultetze aswavlis,
imdenad aRfrTovanda beqa goCiaSvilis monacemebiT, rom miuxedavad
biurokratiuli winaaRmdegobisa,
gadawyvita gamonaklisi daeSva da
mosamzadebel skolaSi mieRo.
maSin beqas dasaxmareblad juliardis sagareo urTierTobaTa
ganyofilebis xelmZRvanels, nona
Sengelaias daukavSirdnen. nonam
araferi icoda biWis Sesaxeb da
Tavidan morigi ambiciuri, magram
arafriT gamorCeuli qarTveli musikosi egona, romelsac, ubralod,
msoflios erT-erT saukeTeso xelovnebis saswavlebelSi surda
moxvedra. Sengelaias amerikis elCis ataSem daureka da beqas niWis
Sesaxeb mouyva, uTxra isic, rom
swavlas Tavad daafinansebdnen, mas
mxolod cameti wlis musikosis
Sekedleba evaleboda. amaze nonam
uari ganacxada, ar surda patara
bavSvis movlis valdebuleba sakuTar Tavze aeRo: qaliSvilebi gai-
zardnen, meuRlesTan ki axali Taflobis Tve ewyeboda - mSvidi, wynari periodi. „beqas naxvamde zura
ramiSvilma damireka da miTxra,
rom misi saxiT SesaniSnav musikoss
gavicnobdi. skeptikurad vuyurebdi CemTvis ucnobi biWis SesaZleblobebs da zuras vuTxari, is albaT iseve ukravs, rogorc harlemis yvela sadarbazoSi ukravenmeTqi. zura cota xans dafiqrda
da mipasuxa - `damijere, arsad
ar ukraven ise, rogorc beqa ukravso, da marTali aRmoCnda~.
is, rom beqa mainc nona SengelaiasTan aRmoCnda, pirvel rigSi,
misi meuRlis, gia Sengelaias damsaxurebaa. jazis moyvarulma biWis
Sekedleba maSinve gadawyvita, rogorc ki gaicno da mousmina „axla beqas gareSe ver warmomidgenia. ucxo adamianebis Svili ise
gaxda Cemi ojaxis wevri, verc SevamCnie. umniSvnelo konfliqtic
ki ar mogvsvlia arasdros~, - ambobs dRes nona.
amasobaSi, beqas dakvalianebaSi
saqarTvelos mTavrobac Caeria.
swored aqedan iwyeba mis cxovrebaSi juliardis xana.
„Tavidan niu iorkSi Zalian
gamiWirda, - ambobs musikosi, - iyo
enis problemebi, Tan gamudmebiT
menatreboda deda da megobrebi.
Tumca nonasa da gias gverdSi dgomiT da, ra Tqma unda, jazis daxmarebiT, yvelaferi gadavlaxe. vicodi, rom aq swavla CemTvis aucilebeli iyo. rogorc Cemi, ise qarTuli jazis momavlisTvis~. Tumca
beqa momavals ar gegmavs - „ar
vici, momavalSi ra iqneba, jazmenis
cxovreba mis musikas hgavs, is erTi
didi improvizaciaa, sadac momavlis dagegmva sisulelea~...
geniosis statusi misTvis mxolod da mxolod pasuxismgeblobas
niSnavs. ver itans, rodesac eubnebian, rom TavSi ar unda auvardes,
radgan am frazis arss ver xvdeba.
fiqrobs, rom Tavdajerebuloba, siTamame, misi Tandayolili Tvisebebia. ise, maTi SeZena sulac araa
rTuli, gansakuTrebiT maSin, roca
Teqvsmeti wlis asakSi Cik koreasTan erTad alboms wer...
niu iorkSi koreas mosasmenad
jazklub Blue Note-Si, roi heinsis oTxmocdaxuTi wlis iubileze
mivida nonasTan da giasTan erTad.
iq ucnauri situacia daxvda -
xalxis umetesoba, legendaruli
musikosis mosmenis magivrad, WamiT
da partnioris kocniT iyo dakavebuli. beqa ki gaunZrevlad ijda
da usmenda. nona ixsenebs, rom im
saRamos varskvlavi beqasTvis ukravda - maT Soris usityvo, qimiuri reaqcia warmoiSva. koncertis
dasrulebis Semdeg korea axalgazrda musikoss gaecno da maSinve
mixvda, vin SeiZleboda is yofiliyo - „Sen xom is cameti wlis geniosi xar, romelzec leni uaiti
ori wlis win miyveboda~. koream
mas Tavisi piradi eleqtronuli
fostis misamarTi misca da jazmenebis megobrobac ase daiwyo.
gacnobidan ramdenime TveSi
Blue Note-Si isini erTmaneTs kvlav Sexvdnen da koream beqas masTan erTad dakvra SesTavaza. erTerT koncertze sami-oTxi kompoziciis dakvris Semdeg Cik korea
magidasTan mivida, beqas mxarze xeli daado da stumrebs uTxra, es
biWi monstria da daimaxsovreTo.
ramdenime dReSi ki, isev koncertis
dros, rodesac pol motianTan da
edi gomesTan erTad ukravda, Cik
korea sami Temis Semdeg mikrofonTan mivida da Tqva: „aq aris erTi
biWi, romelic eqvsi wlidan mismens. is iseTi niWieria, rom axla,
droa, me movusmino mas~. am sityvebis Semdeg jazmenma beqa scenaze
miixmo, Tavad ki misi adgili daikava. im saRamos beqam pol motianTan da edi gomesTan erTad TxuTmeti wuTi daukra da iq Sekrebili xalxis mxurvale aplodismentebi daimsaxura.
Tumca axalgazrda musikoss aplodismentebiT ukve didi xania,
ver gaakvirveb. rogorc misi pedagogi, zura ramiSvili aRniSnavs,
beqas improvizaciis unikaluri niWi, svingis araCveulebrivi SegrZneba da, rac aranakleb mniSvnelovania,
Tanamedrove xedva aqvs, rac musikoss saSualebas aZlevs, rom jazSi
axleburi kiloebi, Temebi Semoitanos. maswavlebeli fiqrobs, rom
beqas warmatebis erT-erTi mizezi
auditoriis, avtoritetebis SiSis
arqonac aris. es yvelaferi kargad
xsnis imas, rom prestiJul klubebsa da sakoncerto darbazebSi Zalian warmatebuli gamosvlebis garda, beqa bevri diplomis mflobelia. amasTan, is monros axalgazrda pianistTa konkursis yvelaze
axalgazrda gamarjvebulicaa. analogiuri warmatebis Sansi hqonda
monkis institutis jazkonkurszec,
magram finalSi ver gavida. Jiuris wevrebma, danilo perezma da
herbi henkokma, beqas pirad saubarSi uTxres, rom warumateblobis
erTaderTi mizezi misi asaki iyo.
axalgazrda qarTveli musikosis kariera swrafi tempiT viTardeba. man Blue Note-Si ukve gamarTa
saRamoebi stenli klarkTan da
leni uaitTan erTad, xolo Cik
koreasTan Cawerili albomi axlaxans gamovida. axla meore diskze
muSaobs da male londonis legendarul jazklub Ronnie Scott'sSi Caatarebs koncerts, sadac specialuri miwveviT miemgzavreba.
mweral quinsi troufs ki, romelic mails devisis cnobili avtobiografiuli wignis Semqmnelia,
beqaze avtobiografiuli wignis
dawera surs.
paralelurad swavlas agrZelebs. uyvars souli, stivi uanderi,
usmens klasikas, moswons qarTuli
xalxuri da qalaquri simRerebi...
Tumca jazze da kidev, ninikozea
Seyvarebuli – kompozicia Song
to Niniko, Cik koreasTan erTad Cawera. niniko masze ori wliT didia. gaicno TbilisSi. Tavidan misi
garegnobiT moixibla, Semdeg ki aRmoaCina adamiani, romelsac misi
esmis, uyvars iseTi, rogoric aris.
is ki aseTia - Tavisuflebis
moyvare, mudam standartebis, wesebis winaaRmdegi. albaT amitomac,
beqas cudad axsendeba gremis musikaluri dajildoebis banaki, metic,
mas cixes adarebs. banakis xelmZRvanelma, devid siersma Tavidanve
imis gamo aiTvalwuna, rom misi
Tavisufali damokidebuleba da siTamame ar moewona. gremis mTavar
dRes, rodesac yvelas formalurad
unda cmoda, beqa maisuriT gamocxadda, risTvisac koncertis Semdeg
daisaja kidec - siersma mas ara
mxolod Wama, oTaxidan gamosvlac
aukrZala, xolo rodesac mis sanaxavad Cik korea mivida, Sexvedris
ufleba ar misca.
gamgzavrebisas beqa Zalian cud
xasiaTze iyo, avtobusisken midioda
da am dros viRacam dauZaxa. Ciki
iyo - avtobusTan elodeboda. uTxra, rom Zalian moewona misi Sesrulebac da Cacmulobac. isic, rom
yuradReba aravis miaqcia da gaakeTa is, rac TviTon undoda, radgan
mxolod asea SesaZlebeli miznis
miRweva. „Sexede, me rogor var
mosuli, - miTxra koream da maCvena
Tavisi halstuxi, romelzec wiTeli gulebi exata. aseve pijaki,
romelic fasadaklebiT hqonda SeZenili Old Navy-Si.
maSin kidev erTxel mivxvdi,
ramdenad kargia, rodesac musikaSi Tavisufleba gaqvs da aravin
gzRudavs. iq, sadac Tavisufleba
izRudeba, musika ver iarsebebs.
miT umetes jazi, romelic Tavisuflebis simboloa, improvizaciaa
da gulidan da gonebidan unda
modiodes~...
39
o c i w e l i malxaz xarbedia
rezo inaniSvilis Cumi wasvlidan
V
ratomRac bevrs hgonia, rom
kargi mwerali yovelTvis unda
aqo, xotba unda asxa, xelisgulze
ataro. magaliTad, aviRoT romelime konkretuli mwerali, romelsac
Zalian aqeben. ra xdeba am dros?
am dros is xdeba, rom es qeba-dideba mkiTxvelTa nawils transSi
agdebs, TiSavs, wyvets realobisgan,
nawils ki, piriqiT, Zalian aRizianebs da am konkretul avtors
aSorebs. ase kargavs kargi mwerali namdvil mkiTxvels. arada, qebas
an Zagebas yovelTvis sjobia mwerali dainaxo da sxvasac daanaxo,
raTa man mkiTxveli ki ar dakargos, piriqiT, axali SeiZinos.
es problema rezo inaniSvilis
Zalian mravalferovan Semoqmedebasac exeba, mwerals, romlis SemoqmedebaSic yvelas SeuZlia raRac
Tavisi ipovos. zogisTvis igi humanisti mweralia, sxvebisTvis - soflis mwerali, viRacisTvis - vaJas
40
prozauli tradiciis gamgrZelebeli. kidev bevris CamoTvla SeiZleba da ufro dakonkretebac...
magaliTad, Cemma megobarma, Jurnalistma nino beqiSvilma, rezo inaniSvilze saubrisas 1937 weli
da is gulgriloba gaixsena, riTac
XX saukunis qarTulma mwerlobam
auara am Temas gverdi:
`erTi kidev, riTic mniSvnelovania qarTuli mwerlobisTvis da
prozisTvis rezo inaniSvili, is
aris, rom man Zalian kargad asaxa
1937 wlis terori da tragedia.
Zalian ucnauria, rom sabWoTa periodis qarTveli mwerlebi am Temas saerTod uvlidnen gverds. erTaderTi nodar dumbaZe SemiZlia
gavixseno da, meore, rezo inaniSvili, misi moTxrobiT `patara biWi
did golgoTaze~, romelic, Cemi
azriT, marTlac, rogorc amboben
xolme, nebismier anTologias daamSvenebda.~
ninom Cemi sayvareli Temac axsena - rezo inaniSvilis qalaqi,
misi Tbilisi, romelic SeiZleba
umTavresi araa mis SemoqmedebaSi,
magram zustia da kargad asaxuli:
`Zalian sainteresoa is qalaqi,
Tbilisi, romelic Cans rezo inaniSvilis patara moTxrobebSi da
sadac es gabneulia. amgvari Tbilisi sxvagan arsad gvxvdeba - naxalovkis raRac xuxulebi, sadac
sofelSi SimSils gamoqceuli misi
ojaxi Tavs afarebda. aseve axali,
urbanuli qalaqi, sadac mxolod
qaria. erT moTxrobaSi Zalian kargad aqvs aRwerili onkologiuri
saavadmyofos Semogareni da miuxedavad imisa, rom Zalian TavSekavebulad dawerili moTxrobaa,
Zalian mZime ambavi xdeba iq da
didi tragedia.~
rezo inaniSvilis prozaSi bevria wuxili, tkivili, didi da patara tragediebi, Tundac gaixseneT
misi yvelaze mcire zomis, erTabzaciani moTxroba, `Rameul tyeSi”,
sadac RamiT avtori tyes ayuradebs, saidanac mudam krusuni, kvnesa
da gminva ismis da bolos askvnis:
`wuxili yvelganaa”. anda misi meore erTabzaciani Sedevri, `zari
kaxeTSi”, roca 40 wlis qals moasveneben da iqve, WiSkarTan damdgari
berikaci ambobs sityvebs, romelsac
mxolod gulSi Tu gavimeoreb: `eg
rogor moidixar, gogo?!”
Tumca amis miuxedavad, an iqneb
swored amis gamo, rezo inaniSvilis moTxrobebSi yvelaze meti
da yvelaze didi sicocxle da
sicocxlis siyvarulia Cadebuli.
magaliTad, moTxroba `cetebi”, gansakuTrebiT misi meore nawili, sadac cetebi TavianT gaWaRaravebul,
Sromis gmir virs gacilebas uwyoben, `pabedaSi” Casvamen da mTel
kaxeTs moatareben dol-garmoniTa
da Wiqis WaxuniT. arc ki vici am
scenidan romeli adgili davimowmo, magram Sevecdebi. erTi momentia,
gzaze inspeqtori gaaCerebs cetebs
da manqanaze nomrebis axsnas daupirebs Turme, magram xalxi ar
daanebebs: `Senao, qudi xom ar giWers, aba TiTi Seiyavi rkalSio.
Camosulan ese im sofelSi, sadac
Saxo iyo nayidi (ase erqva im
virs), miiyvanes swored im verxvTan
da wyarosTan, sadac fuli hqondaT
daTvlili SaxoSi, gadmouyvaniaT
manqanidan, gaixarao, gaixarao, Turme rom daaRo piri da amoujda
guli, sul RapaRupiT sdioda xalxs cremlio”.
anda `bRukebi”. visac es moTxroba wakiTxuli aqvs, SeuZlebelia daaviwydes is scena, uzarmazari Rori rom gaitacebs TokSebmul kacs, metsaxelad bRuks, da
karga magrad aTrevs... xan Caatarebs es Rori am bRuks mTxrobelis Tvalwin, xan amoatarebs, da
ase ramdenimejer. am dros mTxrobeli ambobs: `guli miskdeba, kaco,
mgonia, aRar ari bRuki, gacvda. eg
kide qvemodan mamSvidebs...”
`erTi SexedviT, rezo inaniSvilma - ar vici ramdenad sworia
amis Tqma, magram... - momdevno Taobebze Zalian cudad imoqmeda misma
prozam, ufro sworad, qarTuli
prozis erTi nawilis ganviTarebaze, imitom rom Zalian bevrma avtorma CaTvala, rom am JanrSi wera
aris Zalian advili da Sedegad
miviReT is, rom dResac ki romelime Tanamedrove avtori Cndeba,
waikiTxav da xvdebi, rom rezo
inaniSvilis epigonia. is raRac,
ar vici amas ra davarqva, madli
Tu kultura, bunebrivia, amaT aRara
aqvT. anu temperatura”, - ambobs
Jurnalisti nino beqiSvili
CemTvis rezo inaniSvili namdvilad am temperaturis, yvelaze
mTavaris daWeris mweralia. iseTi
gartymebi aqvs, saxeze almuri agdis xolme. kiTxvisas Sexureba
icis. yvelanair situaciaSi aRwevs
amas - aRwerisas Tu dialogisas,
Txrobisas Tu CamoTvlisas. magaliTad, Tqva erTgan mweralma `saidanRac mobrunda siyvaruli~
da xedav marTla rogor mobrunda
siyvarulis mier mitovebul oblebis ojaxSi es siyvaruli, xedav
ramsiSoridan mobrunda, ra male
gamoiara es gza. anda vin icis,
SeiZleba iqve iyo, zurgSeqceviT
da, ubralod, Semobrunda. es rezo
inaniSvilis sityvis magiis mxolod erTi patara magaliTia.
rezo inaniSvilis gardacvaleba Zalian ucnauri da tragikuli
iyo. igi samoqalaqo omis pirvel
dReebSi wavida am qveynidan. 20
welia es wasvla maxsendeba da
dRemde ver SevZeli misTvis saxelis darqmeva:
`imitom rom rezo inaniSvils
vicnobdi da raRaca urTierTobac
gvqonda, mTeli misi avadmyofobis
ambebic vicodi, isic gavige, rom
misi mdgomareoba damZimda da igi
Zalian cudad iyo... magram maSin
TbilisSi midioda Tbilisis omi
da miuxedavad imisa, rom marTla
yvelani Zalian dazafrulebi viyaviT imiT, rac irgvliv, gareT xdeboda, rezo inaniSvilis sikvdili
CemTvis da Cemi megobrebisTvis
marTla Zalian didi tragedia iyo.
magram cnobilia, rom is mxolod
ramdenime adamianma miacila didubemde.
da raRacnairad, rogorc TviTon werda xolme, `zamTris erT
gacriatebul dRes” miabares miwas,
saerTo didi tragediis fonze”.
bolos erTi rame minda vTqva.
1981 wels `sabWoTa saqarTvelos”
mier gamocemul mozrdil erTtomeuls Tu ar CavTvliT, TiTqmis
yvela Sedgenil - vazusteb, Sedgenil - krebuls aqvs raRac xarvezi. yvelas raRac aklia. bevri
Semdgeneli egoistia, mxolod `Tavisebi” aqvs Setanili, sxvebi ki
mxolod sazogado, saxelian moTxrobebs arCeven, ufro xSir SemTxvevaSi ki, Semdgenels, ubralod,
ar esmis mwerali. ase rom, rezo
inaniSvilis nawerebSi yvelam Tavisi sayvareli teqstebi unda veZeboT, sxva amaSi ver dagvexmareba.
V
41
zviad guruli
didi xnis win, rodesac pirveli kursis studenti viyavi, leqtorma raRac ganyenebuli Tema
mogvca dasawerad, romlis mixedviTac CaTvla unda migveRo. maxsovs,
kalamgauwafavi axalbeda, yvelas
vekiTxebodi - ra vqna, ra davwero-meTqi? imis Semdeg ocdaxuTi
weli gavida da pirvelad axla
Cavvardi msgavs situaciaSi, Tumca,
axla yvelas gauWirda rCevis mocema. mere ki, vfiqrob, yvelaze swori gadawyvetileba miviRe: erTi
kviraa `vefxistyaosans~ vkiTxulob - jer Tavidan bolomde, Semdeg alag-alag, Semdeg isev Tavidan...
marTlac, ra unda Tqva rusTavelisa da `vefxistyaosnis~ Sesaxeb? miT ufro, roca ici, rom
amas ramdenime aTasi qarTveli waikiTxavs?
SesaZloa, vinmem Tqvas, - tyuilad ggonia, rom dResac iseve icnoben qarTvelebi (gansakuTrebiT,
axalgazrdebi) TavianT upirveles
saunjes, rogorc adre, amitom swored dRes aris saWiro amaze saubario... magram me mainc darwmunebuli var - visTvisac rusTaveli
da `vefxistyaosani~ mxolod yurmokruli ambebia, is arc gazeTs
kiTxulobs, amitom uxerxuli mgonia rusTavelis biografiasa (miT
umetes, rom bevri araferia cnobili) da misi poemis personaJebze
saubari im mkiTxvelTan, romelmac
isedac icis es yvelaferi.
ar SevcdebiT, Tu vityviT, rom
SesaZloa, marTlac cota gadametebuli, magram dRevandeli internacionalist-nihilistebisagan
mTlad sasacilod agdebuli frazis - `rac kargebi varT, qarTvelebi varT!~ erT-erTi safuZveli
swored rusTaveli da `vefxistyaosania~! mere ra, sxvebs sxvebi hyavTo, - ityvian da imis miuxedavad, rom Zalian Sors var e.w.
urapatriotizmisagan, aseTebs mainc gulwrfelad SevekamaTebi:
aseTi aravisac ar hyavs!!!
ar vici, SesaZloa, mavanisTvis
homerosi iyos poeziis mwvervali,
magram Zveli berZnebi aRar arseboben, `cocxal erTa~ literaturaSi ki rusTaveli mimaCnia mwvervalad - epoqis, geopolitikis, istoriuli konteqstisa da sxva
mravali faqtoris gaTvaliswine-
42
V
biT! mxolod poeziaSi xom ar aris
saqme?! rusTaveli - poeti, rusTaveli - geografi, rusTaveli - samxedro taqtikosi, rusTaveli ara mxolod astrologi, aramed
astronomic, rusTaveli - medikosi, rusTaveli - istorikosi, rusTaveli - filosofosi...
...da rusTaveli - novatori,
kulturtregeri da progresis mebairaxtre: rvaasi wlis win naTqvami - `lekvi lomisa sworia, Zu
iyos Tunda xvadia~! Sua saukuneebSi planetaze gamefebuli sisastikisa da `Zlieris simarTlis~
miuxedavad naazrovnebi - `raca
saqme usamarTlo, RmerTman visme
SearCina?~ aqtiuri cxovrebis yvelaze Tanamedrove formula - `igi
miendos sofelsa, vinca Tavisa mteria!~ da umTavresi, yvelaze optimisturi da Tan yvelaze realisturi - `borotsa sZlia keTilman,
arseba misi grZelia!..~
es maRalfardovani Sefasebebi
yvelam viciT, yvelas gvaxsovs, araerTxel gviTqvams da sxvisganac
mogvismenia, skolaSi gviswavlia
da sakontrolo davalebebic gviweria, iqneb Svilebsac mivsxdomi-
aseTi
aravisac ar hyavs!!!
varT gverdiT da gvimecadinebia,
magram es rom marTalia?! TiTidan
gamowovili da naZaladevi ki ara,
unamdvilesi sidiade rom axlavs?!
ar viamayoT?!
dRes, rodesac uamrav literaturul reitingSi (romlebic
mkiTxvelebis mieraa Sedgenili da
ara - literatorebis) `vefxistyaosani~ da misi avtori an sul ar
aris, an pirvel aseuls miRmaa, modi,
erTi wuTiT warmovidginoT, rom
rusTaveli qarTveli ki ara, romelime didi (mravalricxovans vgulisxmob) eris Svili yofiliyo,
magaliTad ingliselebis, frangebis
an Tundac - rusebis (ise, netav
rusebsac hyolodaT aseTi - darwmunebuli var, dRes ukeTesi mezobeli gveyoleboda).
imas vambob, rom aseT ganZs sxvanairi movla sWirdeba. `vefxistyaosans~ ZaluZs, saqarTvelos `savizito baraTi~ iyos mTel msoflioSi - swored rvaasi wlis `vefxistyaosans~ da ara umsgavso xidebsa Tu mdare xarisxis xelovnebas, romelic msoflios im qveyanas acnobs, visi istoriac, Turme
Svidiode wlis win dawyebula...
magram amisTvis jer is dro
unda dabrundes, roca qarTvelebi
qalebs mziTevSi atandnen `vefxistyaosans~! araferia arc Cems naTqvamSi da arc am umSvenieres tradiciaSi banaluri, radgan sanam Cven
TviTon xelmeored ar aRmovaCenT
am simdidres, sxvas mis brwyinvalebas ver davanaxebT.
naxeT, rogor uvlian espanelebi
servantesis xsovnas! `don kixotis~ saxalxo kiTxva imarTeba yovel wels da mas ara mxolod espanelebi, aramed ucxoelebic eswrebian, romelTac sityvac ar ician
espanurad, magram dganan da siamovnebiT usmenen; ingliselebi da
frangebi Seqspirisa da diumas personaJebs `aiZuleben~, msoflios
gaacnon maTi samSoblos didi kultura; belgiasa da holandiaSi
ulenSpigelisa da lame guZakis anu personaJebisa da ara mwerlis
ocamde Zegli dgas...
CvenSi bolo wlebis tendenciaa (da es araerTxel sajarod uTqvamT Tanamedrove `liberalebs~)
- aravis sWirdeba mwerlebis an
literaturuli personaJebis Zeglebi, rac dgas, isic zedmetia, maT
nawarmoebebs dRes xom aRaravin
kiTxulobs! imitomac ar kiTxuloben, rom ar vTavazobT da ar
vuvliT maT saxels. sul ramdenime
dRis win Cvenma televiziebma siuJeti aCvenes:
ungreTSi grigol abaSiZis biusti daudgamT, rogorc Sandor
petefis mTargmnelisa. gamixarda,
magram marTali giTxraT, gamikvirda: petefi msoflio saxelis, udidesi poetia da albaT 50 enaze
mainc iqneba Targmnili, yvelas Zegls xom ar dadgamen-meTqi? ise
yvelaferi kargi agixdeT: sworedac yvelas Zegls dgamen Turme
petefis mSobliur qalaqSi!
warmoidgineT, ramdenad mimzidveli da STambeWdavi iqneba ebraeli, ingliseli an germaneli turistisTvis, Tuki igi TbilisSi
gaponovis, uordropis an noikomis
xsovnisadmi miZRvnil, Tundac patara memorialur filas naxavs. rac
mTavaria, SeiZleba man aqve SeiZinos Tavis mSobliur enaze gamocemuli `vefxistyaosani~, an Sin dabrunebulma moiZios da waikiTxos.
ase xom ufro met ucxoels ecodineba, rom velurebi ar varT?!
es xom mainc Seesabameba dRevandeli `sagareo politikuri prioritetebis~ konteqsts?!
bolos mxolod erTi minda gavixseno swored zemoTqmulis, anu
civilizebuli samyarosaTvis `vefxistyaosnis~ fasis dasturad 60-ian wlebSi, rusTavelis 800
wlis iubiles dros, cnobilma avstrielma literaturaTmcodnem,
baron fon sutnerma dawera: `Cven,
evropelebma, dafnis gvirgviniT unda SevamkoT didi poeti saqarTvelodan, romelmac pirveli evropuli romani Seqmna.~
Cven, qarTvelebma ki, unda SeviZinoT, wavakiTxoT, mziTevSic gavatanoT da rogorc misi avtori
ityoda - `vardTa da nexvTa vinaTgan mze sworad moefinebis~, kargisa da cudis garCevac am ukvdavi
wigniT vaswavloT...
gaswavliT inglisurs
nebismieri
asakisa da donis
msurvelebs.
survilis
mixedviT
praqtikis
gakveTilebi
Catardeba
telefonis
da skaipis
saSualebiT
lela
347-924-4027
212-564-4148
43
sanam weras davasruleb, beras
cxovreba radikalurad icvleba
- misi mama, yvelaze uCinari qarTveli miliarderi gadawyvets, rom
politikosi gaxdes.
botanikuri baRis samxreT-dasavleTiT, gzatkecilis piras, galavnis gadaRma, Zveli botanikis
institutis aguris, orsarTuliani
Senoba Cans. aguris fasadze didi,
TeTri asoebiT weria: Georgian
Dream Studio. bera ivaniSvilTan
pirvel Sexvedraze `qarTuli ocnebis~ studiaSi mivdivar.
manqanas gareT vaCerebT. WiSkarTan, dacvis jixurSi TanamSromlebs Cems saxels da gvars vkarnaxob. sanam velodebi, baRs vaTvaliereb.
marcxena kidesTan ezos dabali
xeivani miuyveba da, Tu orientacia
ar mRalatobs, `biznes centrTan~
midis. Citebi WikWikeben, haerSi
xasxasa molisa da yvavilebis surneli trialebs. ai, es aris Cveni
studia, - meubneba qeTi, piarsamsaxuris Tavaziani TanamSromeli, Tan
xis TeTr kars msubuqad aRebs da
mrgval holSi SevdivarT.
holSi sinaTle ori fanjridan
Semodis da oTaxis centrSi, did
Svidqimian varskvlavsa da mis garSemo, wreze amotvifrul logos
ecema - TeTr marmariloze Savi
asoebiT studiis saxeli weria.
warwera mzis Suqs ireklavs da
anarekli Werisken `aRmarTul~ sinaTlis svetSi ifanteba.
TeTr kedlebze beras ramdenime
foto hkidia, sxvadasxva musikosTan erTad. mxolod riana mecnoba. danarCenebis vinaobas mogvianebiT vikiTxav.
beras TeTr misaReb-mosasvenebel oTaxSi velodebi, romelsac
yvela `launjs~ eZaxis. dacvis, piar-samsaxuris, studiis TanamSromlebi, megobrebi, kompozitorebi, amerikeli da qarTveli repetitorebi, prodiuserebi, songraiTerebi,
stilistebi, qoreografebi - 16
wlis bera ivaniSvilis studiaSi
sul fusfusia.
misi xma mesmis. simRer-simReriT modis. holSi TanamSromlebs
mxiarulad, Tbilad, hip-hop JestebiT esalmeba.
`rogor xar, TamTa, genacvale?
ra magari saxeli dagarqviT, ara?
a, qeTi! hei, beqa!..~ - oTaxSi trialebs, mReris, cekvavs. ramdenime wu-
44
vinc
ar unda
gavxde,
viqnebi
misi
patara!
V
nino lomaZe
TSi mec mamCnevs. formaluri `gamarjoba, sasiamovnoa-Ti~ vecnobiT
erTmaneTs da divanze vsxdebiT.
* * *
bera saqarTveloSi mediam pirvelad ori wlis win SeamCnia, rodesac baTumis jaz-festivalze,
frangul enaze repi imRera. `yvelaze didi qvelmoqmedis~ uCinari
cxovrebis wess miCveulma mediam,
misi Svilis es eqstravaganturi
debiuti satelevizio siuJetebis
da statiebis Temad aqcia. wlebis
manZilze `ivaniSvilis reperi Svilis~ Sesaxeb sul ramdenime detali vicodiT: rom snupTan erTad
frangul enaze repi imRera, rom
bera albinosia, rom male botanikis institutis yofil SenobaSi
sakuTari studia eqneba da kidev
ramdenime aseTi.
2011 wels ki, beras popularizacia organizebuli kampaniiT daiwyo: `feisbukze~ misi oficialuri gverdi gaCnda - BERA official/
Musical Band; zafxulSi bera nacionalur arxebze gamoCnda; rusTavelis kinoTeatris darbazSi da
baTumSi kli pis prezentaciaze bera qarTvel fanebs Sexvda. `me
TqvenSi var Seyvarebuli, yvelaSi
erTad~, - upasuxa gogonas, romelmac hkiTxa Tu hyavda Seyvarebuli.
wels, `qarTuli ocnebis studiam~
Tineijeri momRerlebis SesarCevad
konkursic gamoacxada. aTasze meti
ganacxadi Sevida. qarTuli ocnebis saxelosnom gamarjvebulebi
msoflio Sou-biznesis varskvlavebad unda aqcios. `Cemi ocnebaa,
qarTvel niWier momRerlebs davexmaro. drim-studios bavSvebi minda,
- bionses, aSerisnairi popularulebi gaxdnen. minda, gvicnobdnen,
rogorc marTla musikalur ers.
Cveni babuebis STamomavlebs ar
gvaqvs ufleba, CrdilSi viyoT. me
Tu SevZleb Cemi wili iyos am
warmatebaSi, bednieri viqnebi~, ambobs Tineijeri bera ivaniSvili.
qarTvel fanebTan Sexvedraze,
saqarTveloSi dabrunebazec saubrobs: `fexebi mikankalebda qarTul
miwaze fexi rom davdgi... me aseTi
lamazi qveyana arsad minaxavs... cac
ki sxvanairi iyo saqarTveloSi~,
- mis sityvebs darbazSi ovaciebi
da taSi mohyveba.
seqtembris dasawyisSi, rodesac
Cven pirvelad SevxvdiT, `feisbukze~ bera ukve 117 aTasze met gulSematkivars „moswons~.
* * *
`problema ar aris~, - saubars
mawyvetinebs, rodesac vuxsni, rom
masze dawera mis saxlSi misvlas
da misi ojaxis wevrebTan Sexvedrasac gulisxmobs. Tumca, piarsamsaxuris TanamSromlebis taqtiani komentarebiT vxvdebi, rom Cveni
winaswari SeTanxmeba ivaniSvilebis
`pirad samyaroSi Sesvlas~ ar iTvaliswinebs.
pirvel dRes studias vaTvaliereb. SenobaSi sami feSenebeluri
xmis Camweri oTaxia, romelic amerikeli akustikdizaineris Seqmnilia. meore sarTulze rom avdivarT, erT-erTis karTan oqrosfer
abras vamCnev warweriT Mr. Dream.
- es beqas kabinetia? - vekiTxebi.
- ara, es Cemi oTaxia... iq vinc
Sedis, veRar gamodis... ecineba da
oTaxSi Sedis.
* * *
- ai, modian, - gveubneba dacvis
TanamSromeli da biznes centrisken gvaniSnebs. Senobidan sportulad Cacmuli aTamde adamiani ZunZuliT gviaxlovdeba. Cven manqanidan vakvirdebiT. ors Soridanve
vcnob - beras bavSvobis megobari
giorgi da studiis TanamSromeli,
amiko, misi beqvokali. kidev erTi,
dacvis ufrosi unda iyos. bera
dilaobiT ori saaTi botanikur
baRSi varjiSobs. dRes Cvenc Tan
mivyvebiT.
biznescentri ase axlodan arasdros minaxavs. betonis, metalisa
da minis giganturi konstruqcia
qalaqis Tavze gadmomdgari, Tanamedrove Zlevamosilebis simbolo
mgonia. minis koSkurebSi liTonis
Zabrebi mzeze elavs. gamWvirvale
kedlebs miRma mxolod carieli
sivrce moCans. baRSic aravinaa.
Senobis aRmosavleT nawili oTxi,
an xuTi sarTulis simaRlis minis
nagebobiT sruldeba, romlis SuagulSi uSvelebel, vercxlisfer
sferos vxedav. es Soridanac SemimCnevia. mgoni, mis pirdapir, vertmfrenis asafreni moedania. uendel
stivensonis `kargi oligarqidan~
maxsovs, rom ezoSi aniS kapurisa
da henri muris skulpturebia mimofantuli. manqanidan, TeTri feris or qandakebas movkravT Tvals,
magram mxolod konturebs varCevT.
kargad mesmis, rom vercxlisfer
burTze, vertmfrenze, `dora maarze~ da sxva detalebze saubars
SeTanxmeba ar iTvaliswinebs.
uzarmazar sferos vuyureb da
vcdilob warmovidgino, ras SeiZleba grZnobde, roca minis oTaxSi
vercxlisferi `dedamiwa~ gaqvs.
* * *
beras piradi treneri da misi
axali megobari giga avarjiSeben.
giga erTi Tvis win, kus tbaze gaicno, is msoflio Cempionia wesebis gareSe brZolaSi. `xandaxan
kus tbazec avdivar xolme, momwons
sxvebTan erTad varjiSi. sportsmenebi gavicani im dRes, sirbilSi
Sevejibre da yvelas gavuswari.
`rivokSi~ magari var, veravin miswrebs. gigasac kus tbaze Sevxvdi.
davmegobrdiT da axla mTel dRe-
ebs erTad vatarebT, studiaSi.~
sportsmenebi xan garbenebs akeTeben, xan adgilze xtian. fotografi beras dasdevs da aparats
aCxakunebs. sasacilo scenaa. iqve,
xanSiSesuli qali, patara niCbiT,
yvavilebis garSemo miwas baravs.
`diliT edemis baRSi yofnas araferi sjobs, - meubneba, ixreba da
Tavis samuSao iaraRebs miwidan
krefs, - iciT, am baRSi ramdeni
unikaluri jiSis mcenarea? ki, yvelas uSveben, ubralod, siRrmeSia
da aqamde albaT amitom aRar amodian xolme. arada, naxeT, rogori
simSvidea.~
varjiSis mere, erTi saaTiT, bera
tansacmlis gamosacvlelad, Sin,
`biznes centrSi~ brundeba. Cven
ki, studiaSi velodebiT.
bera safrangeTSi daibada. ojaxSi is meore Svilia, sul oTxni
arian: uta, bera, gvanca da cotne.
bera rom gaCnda, misi mSoblebi,
safrangeTSi sacxovreblad axali
gadasulebi iyvnen. Zmebi parizis
erT-erT sajaro skolaSi Seiyvanes. mSoblebs ar undodaT maT
Svilebs elitur skolaSi eswavlaT da mxolod viwro, burJuaziul sazogadoebasTan hqonodaT
Sexeba.
saubars TeTr `launjSi~ vwerT. meCveneba, rom raRacnair, buferul zonaSi movxvdi. es vrceli,
TeTri sivrce galereas hgavs, sadac CemTvis ucnobi samyaros mxolod simboloebis daTvaliereba
SeiZleba. piaris TanamSromlebi,
mcire yoymanis mere, marto gvtoveben. roca pirispir vrCebiT, beras
saubris toni da mimika icvleba.
gacilebiT ufross hgavs.
* * *
„ki, gansxvavebuli viyavi sxva
bavSvebisgan, pirvel rigSi, mainc,
garegnobiT. yvelasgan gansxvavebuli - TeTri. Tan, zedmetad qarTuli momentebi mqonda, rac imaT ar
esmodaT - megobroba, gverdSi dadgoma, ojaxis pativiscema. qarTveloba aris Cemi Zala, Cemi siamaye,
Cemi motivacia. qarTvelebma sxvanairi megobroba, deda-Sviloba, daZmoba ician. Cemia da me var amaTi.
arcerTi megobari ar SemomrCa safrangeTidan. erTi myavda da, mere
isic gadaikarga. frangad Tavi arasdros migrZvnia. erTi weli Worvilas skolaSi viare. mokled, Tavidan fexebamde qarTveli var“.
beram saSualo skola wels
daamTavra. swavlis gagrZelebas
kolejSi da universitetSi aRar
apirebs, repetitorebTan dadis. `ar
minda universitetSi tyuilad
movcde mxolod imitom, rom `didi
rom viqnebi~ diplomi mqondes~.
* * *
beram simRerebis profesiul
studiebSi Cawera 14 wlisam daiwyo, ZiriTadad TbilisSi, rusTavelis saxelobis Teatris studiaSi, romelic Teatris rekonstruqciis paralelurad mamamisis saxsrebiT aSenda. swored iq gaicno
beqa nikolaiSvili, `qarTuli ocnebis~ xmis reJisori da kompozitori avTo baduaSvili. maSin, jer
kidev, reps frangul enaze mReroda.
beqa: CvenTan rom movida, patara iyo. aseTi Jini, aseTi mizandasaxuloba, aseTi miswrafeba bevrSi
ar daminaxavs. roca franguli teqstebis Targmna vTxove, gairkva,
rom es adamiani wers Zalian seriozul Temebze, Zalian Rrma teqstebs. Tan, bera wers qarTulad,
bera wers inglisurad, bera wers
frangulad.
ori wlis win saerTo nacnobma safrangeTSi popularuli reperi rofi gaacno. rogorc bera
miambobs, nacnobisTvis rofs uTqvams: momiyvaneT, es patara bera,
vnaxo, erTi ra SeuZliao. 2010
wlis maisSi bera, beqa, avTo da
irakli (beras menejeri) Sexvedraze wavidnen.
avTo baduaSvili detalurad
hyveba, rogor Cafrindnen tuluzaSi da imave saRamos, rogor mividnen rofisTan studiaSi. „rofim
egreve uTxra: aucileblad erTad
unda CavweroT albomio. pirvel
dRes studiaSi beram rac ibazra,
rofs ise moewona, sTxova, es teqsti me momecio. bera daTanxmda
da Tavisi teqsti rofs dauTmo.
arada, meore dilas dueti aqvT
Casaweri... dilaa. vikribebiT yvelani lobiSi da vekiTxebi: rame
gaqvs-meTqi? arao, mpasuxobs. ras
vizamT. mivdivarT studiaSi, eseni
Sedian kabinaSi, Cven aqedan vuyurebT. magra vRelavT, vnerviulobT.
ucbad, bera iwyebs da gadis bolomde. ar vici, ra qna, dawera Tu ra.
au, eseni Caweris mere wamoxtnen
da taSs ukraven. mgoni, ewyinaT
kidec, albaT, ifiqres, es teqstic
45
Tu hqonda guSin, ratom ar gvaCvenao. magari iyo ra“.
* * *
rofi, emigranti komoros kunZulebidan, 20 wlis asakSi ukve
parizis koleqtiuri hi p-hop jgufis Mafia K’1 Fry-is wevri iyo.
Tavisi daundobeli da sastiki teqstebiT saxelmwifos, sistemas, policias upirispirdeba da emigrantebis, parizis barakebSi mcxovrebi
adamianebis yofas aRwers, vinc
`cxovrobs imisTvis, rom eleqtroenergiis safasuri gadaixados~.
rofTan molaparakebebi raRac
etapze Sewyda. „gaugebrobebi moxda. amitom, franguli karieridan
marto lamazi mogonebebi damrCa“.
bera fiqrobs, rom safrangeTSi repi sxvanairad esmiT. Tvlian, rom
reperi aucileblad arabi, an Savkaniani unda iyos, quCaSi izrdebodes, barakebSi cxovrobdes. beras
simReris teqstebi ki, xazgasmiT
koreqtuli da paTeturia. „Cem
simReraSi ginebas ver naxav, imitom,
rom vici, amas dedaCemma unda mousminos, Cemma patara dam unda mousminos. mandilosnebma unda mousminon. qarTvelma qalebma, dedebma
unda mousminon. Tavs ar mivcem
uflebas, rom maT es vakadro. cxovrebaSi arasdros viginebi, amitom
es arc simReraSi mWirdeba“.
* * *
im dRes, roca bolo interviu
unda Cavwero, beras piar-samsaxuris TanamSromeli mirekavs, - `dRes
TqvenTvis siurprizi gvaqvs... 3ze xom namdvilad iqnebiT?~ TxuTmeti wuTiT adre matyobineben, rom
beras deda, eka xvedeliZe Sexvedraze gvTanxmdeba. `mainc giTxariT,
rom moemzadoT~.
beras deda, saSualoze maRali,
gamxdari, momxibvleli qalia. Ria
feris Tma da muqi Tvalebi aqvs.
studiaSi berasTan erTad modis.
Savi, viwro Sarvali, konversis Savi
kedebi da kapiuSoniani mosacmeli
acvia. Tma Sekruli aqvs, ise, rogorc internetSi gamoqveynebul
ramdenime fotoze minaxavs. mSvidi
xmis tembri da daxvewili manerebi
aqvs. saubrisas TvalebSi giyurebs
da gakvirdeba. emociuria. Svilebis
istoriebis gaxsenebisas guli
uCuydeba. `mSoblebi CemTvis imaze
meti iyvnen, vidre ubralod mSoblebi, - miTxra beram ramdenime
dRiT adre, - da me ar maqvs sau-
46
bari materialurze. imdeni rame
gaakeTes CemTvis, imdeni siyvaruli
maCuqes, rom ar vici, rogor gamovxatav am madlierebas maT mimarT~.
`...ra Secvlis
Sekruli ojaxis siTbos,
roca vimarjvebT,
vimarjvebT erTad!
vinc ar unda gavxde,
viqnebi misi patara~.
isev TeTr oTaxSi, TeTr divanze vsxedvarT.
`... lamazi qarTuli sityvaa anci, ai, aseTi iyo. Zalian keTili
celqobebi hqonda. ori wlis iyo,
rodesac saqarTveloSi CamovediT
cota xniT. beras hqonda Tavisi
sayvareli saTamaSo, romelTan erTadac iZinebda da yvelgan Tan
atarebda. Cveni naTesavis Svils
Zalian moewona es saTamaSo. me
ar miyvars, rodesac mSoblebi aiZuleben bavSvebs, sxvebs dauTmon TavianTi nivTebi da amitom cota
avifofre, rom damecva bera. uceb
beram aiRo saTamaSo da bavSvs
aCuqa. exlac metireba rom maxsendeba, imitom, rom Zalian emociuri scena iyo. davibeni. aseTi sikeTis gamovlineba moulodneli iyo.
aq berac erTveba da dedas sTxovs blic-kiTxvebze pasuxebi gasces: beras yvelaze cudi Tviseba?
eka xvedeliZe: gaaCnia, romeli
kuTxidan Sexedav. Zalian principulia. azrs iolad ver Seacvlevineb. didi dro gWirdeba mis dasarwmuneblad. es kargi Tvisebacaa.
bera: yvelaze kargi Tviseba?
deda: keTili xar saocrad.
bera iSmuSneba, siamovnebisgan
TiTqos aJrialebs da xmamaRla
icinis. mamaCemi cnobili pirovnebaa, - mixsnis, - da raRac momentSi
dediko CrdilSi eqceva. Zalian
bevrma ar icis, rom dedaCemi aris
ojaxis fundamenti. dediko rom
ar yofiliyo, mamaCemi dRes ar
iqneboda iq, sadac aris.
eka xvedeliZe: vaime, bera, didi
madloba.
Cven bavSvebi ZiriTadad ucxoeTSi gavzardeT. da sul gveSinoda, qarTuli ar daviwyebodaT. gvindoda qarTvelebad gagvezarda. amitom, sadac mivdiodiT, sul veubnebodiT xolme: ai, es mTebi xom mogwonT, magram saqarTveloSi mTebi
gacilebiT lamazia. waviyvandiT
zRvaze da veubnebodiT: Tqven ar
iciT, rogoria saqarTveloSi zRva,
rogori Savi qviSaa, magnituri da
sasargeblo. sul am gagebiT vzrdidiT, rom saqarTvelo unikaluri
qveyanaa, rom qarTvelebi gansxvavebuli, gansakuTrebuli xalxi varT.
Cvens ojaxSi yvelas gvixaria
nebismieri qarTvelis warmateba.
Sesabamisad, mgonia, rodesac Cems
Svils raRac warmateba aqvs, sxvasac unda gauxardes. magram, samwuxarod, yovelTvis ase ar xdeba.
amas wyenasac ver daarqmev, yvelas
Tavisi inteleqti, xasiaTi, fsiqika aqvs. zogi avadmyofi fsiqikis
adamiania da imisgan ar unda gewyinos. Wrelia sazogadoeba. is, rac
ar gvklavs - gvaZlierebs. asec
unda iyos. magram, rogorc dedas,
- mwyins.
bera: Cemze cudad rom laparakoben, imas ganvicdi, rom dedaCemi
ganicdis. rogorc kacs ki ar mwyins, rogorc Svils mwyins. isini
amas verc acnobiereben.
eka xvedeliZe: biZinas saxelidan gamomdinare, me, yovelTvis damkvirveblis rolSi var. rodesac
sadme erTad mivdivarT, biZinas Zalian didi emociebiT xvdebian. me,
rodesac gverdidan vuyureb, Zalian
kargad Cans, am dros vin vin aris.
xSirad marTldeba Cemi winaswar
ganwyobebi. ai, ori wlis win raRac
moxda da vambobdi - ara, ara, es
pirovneba ar aris iseTi, magram
ar damijeres. bolos, im pirovnebam TviTon daamtkica vinc iyo.
eseni ufro logikurebi arian, me
ufro intuiciuri. kacisTvis es
kargia, kaci logikuri unda iyos.
bera: ki, miT umetes, roca aseTi
qali gyavs...
* * *
interviudan mesame dRes, biZina ivaniSvilis politikaSi mosvlis pirvel ganacxadTan erTad,
beras `feisbukis~ gverdze, misi
pirveli politikuri posti Cndeba:
movida dro, erTad avixdinoT qarTuli ocneba!
rodesac mis profailze muSaobas viwyebdi, 16 wlis bera yvelaze mdidari qarTvelis reperi Svili iyo, romelic hi p-hopis varskvlavobaze ocnebobda. mamis politikaSi wasvlis gancxadebasTan erTad, ivaniSvilebis imijs TiTqos
konteqsti Seecvala. beras koreqtuli qarTuli repi ki, mamis, albaT, yvelaze momgebian politikur
investiciad iqca.
1991 wels postmodernizmis
erT-erTma yvelaze cnobilma Teoretikosma Jan bodriarma Tavisi
yvelaze provikaciuli fraza warmoTqva: „sparseTis yuris omi ar
momxdara (igulisxmeba aSS-is intervencia eraysa da kuveitSi), yvelaferi mediis dadgmuli speqtakli iyo! erTaderTi, rac msoflios sazogadoebam am omis Sesaxeb
naxa, iyo Ramis wyvdiadSi mimdinare saartilerio cecxli, ramdenime
dangreuli Senoba da samxedro
teqnikis naSTebi.“
rodesac Seepasuxes, bodriarma
upasuxa, Tqven, rogorc Cans, bevr
dros atarebT televizorTan da
yvelaferi dagesizmraTo. bodriaris Tanaxmad, media STanTqavs realobas da mas moCvenebebiT, simulaciebiT cvlis. Sesabamisad, Cven mudam moCvenebaTa samyaroSi vimyofebiT da am ararealuri samyaros
mier mowodebuli da gansazRvruli SinaarsebiTa da mniSvnelobebiT vimarTebiT. realoba, romelsac
vxedavT da aRviqvamT, inscenirebulia, dadgmuli realobaa.
bodriaris es idea, 2008 wlis
agvistos omma gamaxsena. es gancda
yovelwliurad, agvistos omis morig wlisTavze, xelaxla meufleba da erTi winadadebiT SemiZlia
gadmovce: agvistos omi ar momxdara! es omi CemTvisac da saqarTvelos mosaxleobis didi nawilisTvisac mediaSi gaTamaSda da Cvens
mexsierebaSic sxvadasxva saxis medialuri suraTebiTa da formebiT
arsebobs.
erTaderTi Tu ara, ZiriTadi
samsjelo Tema, mTavari kiTxva, romelic am bolo oTxi wlis manZilze gaismis, aris - vin daiwyo
omi? sakiTxis amgvari dayenebiT,
Tavad omi, misi mizezebi da Sedegebi, omis msvlelobis istoria,
msxverpli, ltolvilebi, ngreva, calkeuli adamianebis bedi da a.S.,
meore planze gadadis an saerTod
qreba Cveni xedvis horizontidan;
xolo mis adgils ikavebs mediis
mier mowodebuli kadrebi, masobrivi inscenirebebi, monumentebi da
politikuri mowodebebi, rac garegnulad TiTqmis arafriT gansxvavdeba telekompania „imedis“ „modelirebuli qronikisagan“ da, saboloo jamSi, mxolod im gancdas
aZlierebs, rom agvistos omi, romelic CvenTvis mediidanaa cnobili,
sinamdvileSi ar momxdara. erTa-
giorgi maisuraZe
agvistos omi ar momxdara!
derTi xelmosaWidi swored es
subieqturi gancdaa, romlis aRweriTac minda vcado im ambis gageba, rac 2008 wlis agvistoSi
saqarTveloSi marTla moxda.
8 agvistos SuadRisas gaviRviZe
da ukve saqarTvelos televiziis
sxvadasxva arxebidan, Tanac Tavad
prezidentis mimarTvebidan gavige,
rom saqarTvelos SeiaraRebulma
Zalebma cxinvalis regionSi konstituciuri wesrigis aRdgenis
mizniT, farTomasStabiani samxedro
operacia wamoiwyes. qarTuli telearxebi mTeli dRis ganmavlobaSi iuwyebodnen saqarTvelos samxedro warmatebebis Sesaxeb da Ramis
wyvdiadSi saartilerio cecxls
aCvenebdnen. naSuadRevs, rodesac
saxlidan gamovedi, Tbilisis quCebSi, gansakuTrebiT gamosasvlel da
saseirno adgilebSi, TvalSisacemi
meCvena kafeebsa da restornebSi
Cveuli xalxmravloba. gansakuTrebuli ki mxolod teleekranebi
iyo, romlebiskenac adamianebs SigadaSig Tvali gaurbodaT.
imave saRamos situacia Seicvala, safexburTo asociaciebis gamomwvevi iyo Tbilisis quCebSi
swrafi siCqariT mimavali avtomanqanebi, saqarTvelos droSebiTa da
wyvetili signalebiT. manqanebic
da xalxic droSebiTa da patriotuli SeZaxilebiT ruseTis saelCos mimarTulebiT miiwevdnen.
iseTi STabeWdileba damrCa, rom
am adamianebs uxarodaT omis dawyeba da qarTuli telearxebisgan
mowodebul informaciebs saqarTvelos SeiaraRebuli Zalebis warmatebebis Sesaxeb safexburTo sixaruliT egebebodnen, gansakuTrebiT, rodesac 21 saaTze saakaSvilma
Tavis mimarTvaSi ganacxada, rom
samxreT oseTis mTel teritorias, daba javis garda, saqarTvelos
SeiaraRebuli Zalebi akontroleben.
eiforiuli ganwyoba radikalurad Seicvala 9 agvistos, rodesac saqarTvelos televiziebma daiwyes ruseTis samxedro Zalebis
saqarTveloSi intervenciis amsaxveli kadrebis Cveneba. amas daemata qarTuli telearxebiT naCvenebi istoriuli filmebic, romlebic sainformacio gadacemaTa Sualedebs avsebda da mimdinare mov-
lenebs mxatvrul Sinaarss sZenda.
gansakuTrebiT STambeWdavi iyo 10
agvistos Rame, rodesac teleinformaciiT cnobili gaxda, rom ruseTis tankebi Tbilisze ieriSisaTvis emzadebodnen da qalaqSi
sruli panika atyda. maSin televiziam oliver stounis „troa“
aCvena, rac simbolurad ruseTis
jarebis mier Tbilisis mosalodneli aReba-gadawvis alegoria unda yofiliyo. 11 agvistos ki, rodesac gairkva, rom ruseTi saakaSvilis dasamxobad da Sesapyrobad
moiwevda Tbilisisaken, qarTulma
telearxebma uCvenes mxatvruli
filmi „dimitri Tavdadebuli“.
amiT saqarTvelos prezidenti samSoblosaTvis Tavdadebuli mefis
figurasTan gaigivda.
televiziiT naCvenebma istoriulma filmebma mniSvnelovani zegavlena moaxdina telemayurebelze, roca qarTuli istoriuli narativi gacocxlda da awmyos Caenacvla 12 agvistos, parlamentis
win gamarTul mitingze, sadac am
omSi saqarTvelos samxedro marcxi triumfad gardaisaxa. saqarTvelos prezidentma es dRe 1121
wlis 12 agvistos momxdar didgoris brZolasTan daakavSira. amiT
omSi marcxi sanaxaobad gadaiqca,
xolo tragedia - apoTeozad.
agvistos omis triumfis kulminacia 1 seqtembris „cocxali jaWvi“ iyo. am aqciis epicentrSi, Tavisuflebis moedanze, prezidentis
sityvas win uZRoda saqarTvelos
himni da beThovenis „sixarulis
oda“ mecxre simfoniidan. am grandiozuli sanaxaobis dagvirgvinebad prezidentma warmoTqva sityva,
rom saqarTveloSi „rusuli imperializmi dasamardeba wminda giorgis winamZRolobiT“.
agvistos omi inscenirebis xelovnebis zeniti iyo. aman kidev
erTxel imdenad gaamyara patriotuli eiforia, rom mas Semdeg Sejibri patriotul SeZaxilebsa da
samSoblos ufro metad siyvarulis mtkicebaSi kvlavac ZiriTad
politikur Temad rCeba. samxreTi
oseTi da afxazeTi ki mxolod
dakarguli an okupirebuli „teritoriebia“, masze mcxovrebi adamianebis bed-iRblis gareSe.
47
nomris
stumari
48
gali, quTaisi da niniko
fularianis ambavi
gamarjoba, nanuli, genacvale!
CemTvis misaRebia werilobiT saubari TqvenTan, radganac Cemi emociebi laparaks naklebad damacdida.
galSi davibade, gavizarde, saSualo skolac iq davamTavre.
myavda qarTuli literaturis
araCveulebrivi maswavlebeli qalbatoni gulnara xaburZania (gaanaTlos misi suli ufalma), romelic xSirad ambobda: es bavSvi meguleba Cems Semcvlelado. samwuxarod, ar moxda ase, Tumca am sityvebs dResac ar daukargavs CemTvis fasi da mniSvneloba.
Zalian lamazi mSoblebi myavda.
dedas araCveulebrivi gemovneba
hqonda da, rac dro gadis, ufro
vxvdebi amas... Cemi amerikaSi wamosvlis wels Camakvda xelSi - iq,
afxazeTSi, da TiTqmis 5 weli damWirda gonze mosasvlelad...
mainc bebias da babuas miviCnev
Cems gamzrdelebad (skolaSic babuas gvars vatarebdi - zaqaraias). bebias dedas veZaxdi, quTaiseli iyo deda, Tamar fulariani.
gaugonari sikeTis da siTbos matarebeli adamiani gaxldaT, yvelas
uyvarda. ar maxsovs, vinmeze cudi
eTqva borotad. „dedaSvilobas“
- ase mimarTavda yvelas. ise daberda, qarTuli ver daiviwya, megruli
bolomde ver iswavla da SigadaSig rusulsac gamourevda, da es
yvelaferi erT winadadebaSi eteoda.
erTi mezobeli gvyavda (naTesavi), romelsac qmari xSirad eCxubeboda da am qals deda ifarebda
xolme, Tan ase arigebda (Tu anugeSebda, ar vici): „guliela deda,
xom qoiCqu (ici), es cxovreba tanjvis egzamenebiao.“
didi quTaisuri ojaxidan iyo
deda, goraze, vaJa-fSavelas quCaze
cxovrobdnen. iq gaiara Cemma bavSvobamac, yvela mezobeli maxsovs,
miyvars iqauroba... dedas bevri
tkiviliani mosagonari hqonda, gansakuTrebiT - daze, niniko fularianze, romelic Tbilisis samedicino institutis meore kursis studenti iyo da studqalaqSi dedas
naCuqari SarfiT karebze Tavi CamoixrCo. lavrenti berias daubarebia da garicxviT damuqrebia ase igonebda deda da mwared atirdeboda, maxsovs yveboda, Tu rogor
ar misces studentebs ufleba, ma-
- Sen gyavs damegobrebuli socialur qselSi nana jejeia? mekiTxeba erT-erTi axladSeZenili megobari, - nana ukeTilSobilesi adamiania, namdvili qvelmoqmedi. xom xedav, ra originaluri
tortebis fotoebs debs Tavis veb-gverdze, mravalferovani yvavilebiT gaformebuls. icode, rom TiToeul am tortSi aRebuli
TanxiT is viRacas exmareba, gverdiT udgas obols da gaWirvebuls, Tanac - ise, rom Tavis vinaobas ar amxels.
amis Semdeg Zalian mominda,FfeisbukSi nanaxi tortebis istoriaze damewera, magram Saqarlamis „floris“ Semqmneli qalbatoni
iseTi Rrma da saintereso pirovneba aRmoCnda, tortebi sul damaviwyda.
- warmoidgineT, rom kafeSi vsxedvarT, finjan yavasTan, da sakuTar cxovrebaze miambobT! - mivwere nanas.
ase fragment-fragment Semovida Cems eleqtronul fostaSi,
patar-patara werilebis saxiT, misi cxovreba - savse sevdiT da
sixaruliT, tkiviliTa da bednierebiT...
Cems mravalricxovan respondentTagan amerikaSi mcxovrebi qarTveli qali nana jejeia, albaT, erTaderTia, romelsac Tavisi cxovrebis
usiamovno da tkiviliani furclebi ar amouxevia Jurnalistis
Tvalwin.
tareblis vagons miaxloebodnen,
romliTac quTaisSi ninikos moasvenebdnen da rogor esrodnen studentebi Soridan yvavilebs vagons... mgoni, Temas gadavuxvie da
mec avforiaqdi Zalian...
skola rom davamTavre, quTaisis pedinstitutSi Sevitane sabuTebi, magram bolo, meoTxe gamocda
inglisur enaSi iyo da „oriani“
damiweres. ar vambob, ar mekuTvnoda-meTqi, magram, wina sami gamocdis
Sedegebis mixedviT, araferi daSavdeboda, „samiani“ rom daeweraT da
mec samudamod SemovrCebodi quTaiss, romelic ase Zalian miyvars.
ar vici, ratom, vberdebi ukve da
yovelTvis makankalebs, roca quTaiss vuaxlovdebi fizikurad Tu
fiqrebSi.
tkivilic momyveba, es daxuruli Temaa da misi gaxsenebisas sakuTar Tavsac ki gavurbivar...
mama
Zalian gamiWirda, gadamewyvita
imis moyola, razec arasdros, aravisTan misaubria... mama, geno tufuria, dediserTa iyo. deda da bebia
zrdidnen, mama 37-Si dauxvrites.
kargad swavlobda, magram skolidan
mainc garicxes da aqedan daiwyo
misi ubedureba...
deda me-9 klasSi iyo, rom moitaca. uyvardaT erTmaneTi, magram
dedas bedniereba ver moutana...
iyo cixe, mere narkotiki, isev cixe,
isev narkotiki da ase dausruleblad trialebda es jojoxeTi, ro-
melmac Cemi babuis da bebiis uZlieresi ojaxi gaanadgura. TandaTan yvelaferi gaqra saxlidan...
miuxedavad am yvelafrisa, mamas zrdiloba bolomde SemorCa.
babuas didi meurneoba hqonda sofelSi, saqonelic hyavda (Tavis
droze sul meurneobis direqtorad muSaobda, mere raiabreSumis
fabrikis direqtorad), maxsovs, daRlili rom movidoda, mama cxel
wyalSi Caayrevinebda fexebs, dabanda, mere kalTaSi Caidebda babuas
fexebs da frCxilebs mouwesrigebda, papikos eZaxda simamrs. amis
paralelurad, iyo, ra Tqma unda,
agresiis momentebic, esmoda, TviTon
yvelaze ukeT esmoda, rom iRupeboda da scada Tavis danebeba wamlisTvis... jojoxeTi iyo is dReebi... gamouvida da cota xniT bedniereba dabrunda Cems bavSvobaSi...
cota xniT. mere alkoholma bebers
daamsgavsa da 46 wlis asakSi gaTavda yvelaferi. me wignebma miSvela, maSin me-10 klasSi gadavdiodi.
deda cdilobda, rogorc SeeZlo, araferi mogvkleboda.
galis me-2 saSualo skola davamTavre, kargi mogoneba bevri maqvs
skolis periodis, magram ori wamlavs yvelafers...
saskolo JurnalSi, xom gaxsovT, moswavlis saxelis da gvaris
gaswvriv, bolo furcelze, mSoblebis saqmianoba iwereboda... yvela
moswavles ekiTxeboda klasis damrigebeli: mama muSaa Tu mosamsaxure? rogor vnatrobdi maSin, Cemi
49
gvari gamorCenoda maswavlebels...
kidev, sanitrad amirCies: TeTri
CanTa wiTeli jvriT, iodiT, bambiT,
bintiT da ori klaselis CurCuli: `iodis magivrad morfi ar wagvisvas!..“ yovelTvis yvirili minda,
amas rom vixseneb, minda Cems bavSvobas xeli magrad Cavkido da Sors
gadavmalo...
es iyo me-4 klasamde. maRal
klasebSi yvela, ganurCevlad klaseli iyo Tu maswavlebeli, raRacnairi pativiscemiT meqceoda,
ufro mowiwebas hgavda es yvelaferi, vgrZnobdi amas yovel nabijze,
mxolod, ra iyo mizezi, ar vici.
nanuli, Tqven, albaT, sxva rames
elodiT? anu bednier istorias?
ver vitan tyuils, an unda Cumad
viyo, an vTqva is, rac iyo, rac var,
risganac movdivar da Camovyalibdi. absoluturad ar mewyineba, Tu
Cemi naambobi ar mogewonebaT, ver
getyviT, ratom gwerT, ratom gagixseniT guli, yvelas yovelTvis
Zalian bednieri vgonivar, Cemi bavSvoba ar maZlevs amis uflebas...
yovelTvis
Tamamad Tqvi...
madloba, rom bolomde CaikiTxeT, ar aris es is istoria, riTac
dRevandeli mkiTxveli dainteresdeba...
madloba, nanuli Zvirfaso, ar
mqonia fiqrad, rom es gamoqveyndeba,
ara imitom, rom mrcxvenia... ara,
Cemi asaki maZlevs ukve am siTama-
50
mes da amerikam bevri ram maswavla. kidev erTi da - amiT davxurav Temas. ar minda zedmeti emociiT dagtvirToT, vici, rom sxva
saqmec bevri gaqvT.
skolaSi adre mivedi da, sanam
Cemi klaselebi mogrovdebodnen,
vicdidi. camde asuli naZvebi idga
skolis ezoSi da am xeebs Soris
ficrebi iyo CaWedebuli. iq vijeqi.
erTi qalbatoni momiaxlovda,
SemaTvaliera (winaT gwerdiT, rom
dedaCems kargi gemovneba hqonda
da es Cven, Zmas da debs, yovelTvis
gvetyoboda). mkiTxa: visi Svili
xaro? mama im periodSi cixeSi
ijda, dedas valebi hqonda... uceb
ver vupasuxe, mere mainc dedas
saxeli varCie, meTqva. patara viyavi... ase vecade, mama damemala, Tu
damecva...
Tvalwin midgas im qalbatonis
(nina deidas) lamazi Tvalebis siTbo, Camixuta da Cumad miTxra
yurSi: „arasdros, arasdros ar
Tqva ase, yovelTvis Tamamad Tqvi,
rom genos Svili xar“. mere bevri
ram iseTi miambo mamaze, rac siamayed dRemde momyveba. nina deida
verc warmoidgenda maSin, rom wlebis mere TviTonac gamocdida im
ubedurebas, rasac narkomania hqvia.
ase daiwyo sikeTis gakveTilebi
CemTvis.
nanuli, Tqven mimixvdebiT, ratom gwerT am yvelafers, Zvirfaso. iqneb erTi adamiani mainc dafiqrdes da scados, gverdi aua-
ros imas, rasac ugulo adamianTa
jibis gasqeleba, sakuTari ojaxis
gaubedureba da Svilebis bavSvobaSive „dabrZeneba“ hqvia.
aniko deidas
`mulinis~ Zafebi
Cemi bavSvobis erT-erTi gamonaTeba iyo aniko deida (dedas meore da) da misgan quTaisidan miRebuli „depeSa“: „Tamara, Camovdivar
pirveli reisiT, damxvdiT“.
aniko deidas Camohqonda CvenTvis tyemlis tylapebi, romlebsac sarecxis gasaSrob Tokze gadafenda deda. iseTi lamazebi iyo,
sul laplapi gaudioda da im Tokzeve qrebodnen nel-nela, vin aclida gaSrobas...
kidev „mulinis“ feradi saqargi ZafebiT savse, gamokruli fuTa
mohqonda aniko deidas. viqeqebodiT
im fuTaSi, vSlidiT da ocnebasTan
erTad isev vaxvevdiT Zafebs. magram moqargviT arafers qargavda
aniko deida da isev ise gamokruli mihqonda is fuTa ukan, quTaisSi... erTi Zma samamulo omSi
hyavdaT dakarguli da dedasgan
vici, rom im mZime wlebSi nemsis
wveriT inaxavda oblad darCenil
ZmisSvilebs da Tvalis Cinic dakarga... CvenTan, dedasTan iyo bolo
wlebSi da galSi gardaicvala.
maxsovs, gonebiT sul quTaisSi
iyo, eZaxda elgujas, vaJas, RuRunas (ZmisSvilebs), eZaxda Tavis mezoblebs: kokias, JorJikas, kakoia
bogveraZes, Tinaia darsaZes... quTaisSi Camoasvenes ZmisSvilebma.
cocxaliviT menatreba, wels
aucileblad dilidan saRamomde
davrCebi mis sasaflaoze da ramden
rames movuyvebi...
adamians an aqvs
morali, an - ara!
avTo jejeia komkavSiris raikomis mdivani iyo, yvelasTvis sasurveli sasiZo... me swored misi
iq muSaoba ar momwonda. dedam
icoda Tqma: rogor gaamutrukes
komunistebma xalxio da, mgoni, es
iyo mizezi, megona - yvela erTnairi iyo, sabednierod, ase ar aRmoCnda da me dResac mis gverdiT
dedofali mgonia Tavi.
manamde ki iyo bevri Suri, ufro
meti - Wori, cota simarTle da
arnaxuli usindisoba... gavuZeliT,
ufro sworad, siyvarulma aitana
da daitia es yvelaferi.
samSoblos datoveba da amerikaSi wamosvla ar iyo Cveni ocneba. magram is omisSemdgomi 10 weli,
romelic xan ukrainaSi davyaviT
da xan ruseTSi - dabrunebis imediT, gulubryvilobad da drois
dakargvad mimaCnia. ra miamitebi
viyaviT da ra advilad vtyuvdebodiT, Tu vityuebdiT Tavs!
yvela medals xom ori mxare
aqvs da, Cemdauneburad, dRemde vakvirdebi am yvelafers.
ltolvilobam damanaxa adamianebi uniRbod. CemTvis aSkara gaxda
is Tandayolili Tu jiSiT gamoyolili Tvisebebi, romlebsac ase
niRbavdnen Turme iq da mere gaWirvebis mizeziT amarTlebdnen.
magaliTad, es iyo argaCenili
bavSvebis dabadebis mowmobebi...
ramden Cems nacnobs „gauCnda“ mesame da meoTxe Svili, ramdeni iRebda
didi xnis gardacvlili axloblebis pensiebs da daxmarebebs wlobiT, ramdeni omamde gardacvlili
gaxda „gmiri“, raTa maTi Svilebi
Caricxuliyvnen umaRles saswavleblebSi, ramdenma ikadra ukadrebeli, rom „Tanamdeboba“ hqonodaT
isev da am xalxisgan Wkuis swavleba iyo yvelaze Zneli mosasmeni. xan hqondaT morali da xan
ara, me kidev mgonia, rom adamians
an aqvs morali da an ara.
da aravin miTxras, rom es gaWirvebis bralia, rom dro cvlis
adamianebs da a.S. bevri vici Rirse-
mSoblebi
ojaxi
axaldaqorwinebulni
51
uli magaliTic, roca adamianebs
ukiduresma gaWirvebamac ki ver
Seucvala saxe da vaRmerTeb aseTebs! miyvars isini!
erTxel galSi dedam wamiyvana
bazarSi, xorci unda gveyida. maSin
iqac rigebi iyo da Tqven gemaxsovrebaT, rogor moZraobda es „rigi“.
erTi qalbatoni Zalian aqtiurobda, ver eteoda xalxSi Tu Tavissave kanSi, ar vici. ratomRac, mgonia,
rom ase aqtiuroben is qalebi,
romelTa qmrebs saxlSi bevri fuli moaqvT da, rogorc wesi, ganze
sayvareli hyavT (da es colebma
ician). me ar vici, ris kompensacias cdiloben isini am „pirvelobiT“ bazarSi. mokled, am qalbatons arc eeWveboda, rom yvelaze
didi, kargi naWeri mas ekuTvnoda.
dedaCemi mSvidad idga, yovelTvis etyoboda dedas, savse ojaxSi
rom iyo gazrdili da arc araferze feTdeboda. bazridan carielic
rom wamosuliyo, mainc moaxerxebda
raRacas da mSivrebs ar dagvtovebda.
Cemi yuradReba gasayid xorcs
ar miupyria maSin, mexsierebaSi CamrCa Semdegi suraTi: xorcis mozrdil naWrebs Soris energiulad
moZravi, simsuqneSeparuli, nunebamde (albaT - simwriT, Cumad) dakvnetili frCxilebi da TiTebze imave
xorcis qonisgan gadaglesili,
sxivCamkvdari briliantis Tvliani
beWdebi...
yvelafers Tavisi dro da adgili aqvs da es rogorme unda vis-
52
wavloT qarTvelebma.
kidev, mezobeli gvyavda erTi,
iseTi pretenziulad mediduri saxiT dadioda, TiTqos yvela unda
damaluliyo garSemo! Sin da gareT
oqros „cepebi“ ekida gulze, da
arc TiTebs da yurebs etyobodaT,
rom „daCagrulebi“ iyvnen. uTuod
gadamyidvelTan nayidi, „Zviriani“
kabebi ecva yovelTvis. ai, fexebze
ki... oi, rogor mecodeboda is „basanoCkebi“, romlidanac zafxulobiT win farTe, mouvleli frCxilebi da ukan daxeTqili quslebi
mouCanda. me, ratomRac, im qalis
qmari ufro maRizianebda, romelic
verasdros amCnevda am sacodaobas!
an iqneb xedavda kidec yvelafers,
vin icis... an ra Cemi saqme iyo
amis danaxva?
aq, amerikaSi
amerikaSi aravin i pranWeba yoveldRiuri Cacma-daxurviT. samsaxurSic (Tu formas ar iTxoven)
sadad da ubralod acviaT. aq aravis iReben CacmiT, Sexvedrac da
gacilebac Wkuis mixedviT xdeba
orive.
erT-erTi proeqti, romelic avTom ganaxorciela, ekuTvnoda devid Ceritons, romelic aris kompiuteruli mecnierebis profesori
stenfordis universitetSi da
aris oficialuri miliarderi da
gugles erT-erTi damfuZnebeli.
dResac palo altoSi (qalaqia)
SeiZleba quCaSi SexvdeT mas, Tavis
Zvel velosi pedTan, an 1986 wlis
„folksvagenTan erTad“. da araferi mis Rirsebas amiT ar akldeba.
Sorsa var im azrisgan, rom
amerikaSi yvela Wkviania, koxtaa
da a.S. magram CvenTan, saqarTveloSi,
nametani mosdiT...
aseve ar ician aq TavianTi biografiis Selamazeba, ar ercxvinebaT
invalidi Svilebi, axloblebi da
ar ketaven maT cxra boqloms miRma. me myavda biZa, romelic 7 wlis
asakSi meningitiT daavadda da bebiam da babuam xelisgulze gazardes. guTo - Cemi tkiviliani mogoneba da siyvaruli!.. cinikuri SekiTxvac mouciaT xSirad, Tu vin
iyo is Cemi. aravis ganvikiTxav,
metic, vfiqrob, rom maTac ar esmodaT, ras mekiTxebodnen... 55 wlis
asakSi gardaicvala da mTelma qalaqma daitira, madloba Cems galelebs am siyvarulis gamoxatvisTvis. mis saflavze xSirad damxvedria cocxali yvavili da axalCaferflili sigareti, guTos simRera da kino uyvarda Zalian.
isev gadavuxvie Temas...
ojaxi
ori qaliSvili gvyavs, Tamari
da nino. orivem skola aq daamTavra.
Tamunam saqarTveloSi gaimarjva konkursze „XXI saukunis liderebi“ da am programiT Camovida amerikaSi. mere swavla gaagrZela ostinis kerZo kolejSi, misi
ganxra saerTaSoriso urTierTo-
bebia. jer kidev skolis moswavles mianiWes bukburnetis (qalaqi)
sapatio moqalaqis wodeba.
cxovrobs meuRlesTan erTad
vaSingtonSi da iqve muSaobs saxelmwifo samsaxurSi. uamravi Sexvedra hqonda saintereso adamianebTan, dalai lamadan mama buSis
CaTvliT, Sexvedria mixeil saakaSvilsac... Tamu isev apirebs swavlis gagrZelebas da wels oTxi
yvelaze didi universiteti gauRebs karebs. vnaxoT, romels airCevs. ar uyvars, roca aqeben, es rom
waikiTxos, metyvis: kargi, ra, de...
Cveni siZe, karli, amerikelia,
Tanakurselebi arian. SarSan gvqonda didi texasuri qorwili. Zalian keTil da saTno xalxTan dagvamoyvra Tamum. qorwili marTla
didi iyo, mxolod, isini iyvnen
300 da Cven samni (avTo, me da nino), magram eklesiaSi vgrZnobdi,
rom yvela Cemiani iq trialebda,
bevri vitire, verafriT moverie
Tavs. im dRes kidev ufro mwared
vigrZeni Cveni welSi gawyvetili
ltolviloba...
didi yuradRebis qveS viyaviT,
yvela gvefereboda, gvixutebdnen
gulSi, madlobas gvixdidnen aseTi
lamazi da Wkviani SvilisTvis, didi siTbo trialebda irgvliv, magram me mainc maklda, maklda, maklda
Cemi qveyana da qarTuli...
ninom skolis mere koleji daamTavra, paralelurad muSaobda, da
exla devisis universitets amTav-
rebs, fsiqologi gaxdeba male.
orive CarTulia saqvelmoqmedo
programebSi, exmarebian Zalian gaWirvebul bavSvebs. nino Tavisufal
dros ufasod muSaobs cxovelTa
TavSesafarSi, mec miyvars Zalian
qoiCquno,
cxovreba
tanjvis
gamocdaa!
cxovelebi da, saerTod, buneba. keTili da ubralo bunebis gogonebi
arian, zedmeti araferi uyvarT.
iciT, aranair aRfrTovanebas ar
ganvicdi, roca saqarTveloSi Casuls Cemi megobrebi Tu nacnobebi Tavs mawoneben imiT, Tu rogor
uyides Svils bina, manqana, moawyves
samsaxurSi, „mouyvanes“ coli...
aseT dros yovelTvis uxerxulad
var, CemTvis bevrad sainteresoa,
im „bavSvma“, romelic 25-30 wlisaa,
ra gaakeTa amisTvis, anu ra aris
mizani da misaRwevi cxovrebaSi.
avTo Tavisi profesiiT muSaobs
(inJinermSenebelia), ena kargad
icis, Sroma ar ezareba da Tavisi
wesierebiT kargi avtoriteti aqvs.
iciT, ra `aRmovaCine~?
me „John Muir“-Si vmuSaob, es
erT-erTi yvelaze kargi samedicino hospitaluri qselia amerikaSi. Cems Tvalwin dReSi mravali
erovnebis, feris da orientaciis
adamiani ireva da, iciT, ra „aRmovaCine“, nanuli? yvela adamiani erTnairadaa keTili da boroti, lamazi da uSno, zrdilobiani da
uxeSi, Wkviani da suleli da a.S.
yvelas erTnairad stkiva, uxaria,
erTnairad sWirdeba yuradReba da
Tanadgoma.
aq yvela esalmeba erTmaneTs,
gisurveben bednier dilas Tu saRamos. ramdenjer Camxutebia ucnobi adamiani da uTqvams madloba,
gauTbia da gaulamazebia dRe CemTvis. gana imitom, rom uproblemoebi arian da araferi uWirT. yoveldRiuri yofiTi kultura metia
da minda ase iyos saqarTveloSic.
samsaxuridan Tavisufal dros
namcxvrebs vakeTeb, miyvars maTi
gaformeba Cemive gakeTebuli (zogjer mogonili) yvavilebiT. mimaCnia, rom tortiT ar unda ZRebodnen, is esTetikuri siamovnebisTvis
ufro mgonia...
amdeni arasdros milaparakia
sakuTar Tavze da, cota ar iyos,
meuxerxuleba, Tqven Cemze bevrad,
bevrad ukeT iciT, Tu ra formas
miscemT am werilebs, an iqneb sulac ar aris saWiro maTi gamoqveyneba?
nanuli cxvediani
53
masterklasi
mixo mosuliSvili
guram doCanaSvilTan
- ar vici, gagonebT Tu ara
aureliano sqelos gasuqebamde anda mis ufross, polkovnik janjakomo seminarios, marSal edmondo
betankuris ufros Zmas, magram ar
minda, es interviu iseve CaiSalos,
rogorc im moTxrobaSi saTauriT:
`kaci, romelsac literatura Zlier uyvarda~ da amitomac egeb ise
mesaubroT, rogorc romelime klims...
- siamovnebiT vecdebi, gulwrfelad gi pasuxoT. Tqven CemTvis
sando da axlobeli xarT.
- Tqveni moTxrobis `iqamde~
patara, Svidi wlis personaJi Tavis bebia facas da papa silovan
emxvars - yofil `kniazsa~ da `aficers~, agreTve imaT naTesaobas misCerebia, usmens da imaxsovrebs yvelafers. iqvea eqimi mamac da mSvenieri sofeli Rulelebi... albaT,
esaa Tveni bavSvoba, ara?
- diax, Cemi bavSvobis erT-erTi
mniSvnelovani nawili.
- gTxovT, universiteti gaixsenoT, Tqveni studentoba, leqtorebi, maSindeli garemo...
- karg leqciebs naklebad vacdendi; magram leqciebis didi nawili diamat-istmatisa da politekonomia-skkp istoriisgan raxan
Sedgeboda, me ufro universitetis baRi maqvs damTavrebuli, romlis umantio reqtoric SoTa CantlaZe gaxldaT.
- Tqven guram rCeuliSvilsac
icnobdiT, xom?
- Cemda sabednierod, vicnobdi;
mTeli qalaqis TvalisCini iyo, is mere ra rom, zogierTisaTvis
damaSinebeli Tu gamaRizianebeli
- CacmulobiT Tu qceviT, arada,
amiTac akvirvebda da akvirdeboda
xalxs. suliT-xorcamde naRdi vaJkaci gaxldaT; mTeli xuTi wliT
iyo ufrosi, da mxolod ocdaeqvsisa gardaicvala, magram, oTxmoci
welic rom vicocxlo, oTxmocdaxuTi wlisa megoneba, imdenad waruSleli kvali datova Cemze.
pirvelad mis binaSi vnaxe, maSin
veraze cxovrobda, Cemi megobari
54
Teimuraz metreveli da me mis
ojaxs vestumreT, guram rCeuliSvilis ojaxSi aRmovCndiT, da TvalebdaWyetilebi vaTvalierebdiT
- kedlebi misi erT-erTi axlobeli mxatvris grafikiT aWrelebuliyo, ucnauri saxeebi gvimzerdnen
Tu iyurebodnen ganze, sawer magidaze adamianis Tavis qala edo,
da miuxedavad imisa, rom dakvra
ar icoda, taxtze brtylad dadebuli gitaris romelime sims rogorRac dagemovnebiT da Ronivrad
amokenkavda im saCvenebeli TiTiT,
sxva or TiTTan erTad ZiriTad
dros natanji da bednieri kalmistari rom eWira da JRrials gafacicebuli ugdebda yurs, Tan xandaxan Cvenc SegvaTvalierebda; uceb
saSineleba gvkiTxa - xom ar vwerdiT... Zalian SevkrTi, meCveneboda
(xandaxan, axlac), rom raRaca asakrZal Tu saCoTiro Tu zedmetad
Tamam saqmes Tundac farulad, mivdevdi, da, raRa Tqma unda, vivuareT, magram jondos perangis jibeSi fanqris wveri daunaxa da aba
es rad gindao... jondo Zalian
Secba da, - iseo... Turme isic werda,
CemsaviT malulad.
ramdenime dRis Semdeg `ciskaris~ redaqciaSi, rogorc iqna, gavbede da mivedi. manamde aseTi mRelvareba ar gadamxdenoda. miuxedavad imisa, rom raRaceebi mqonda
gadatanili, TviT Seyvarebac ki,
Tan mere sad es - sabavSvo baRSi.
baton vaxtang WeliZes davude Tu
ara Cemi nacodvilari, maSinve gamoqceva davapire, magram damadevna,
elenesi ra xaro... Tu ar waviqceodi, ar megona, mamidaa-meTqi, vuTxari, megona, daviRupe, radgan Sinaurebma Tu gaiges esec Tu mWirda,
mTlad samarcxvino saqmeSi gavmJRavndebi-meTqi... didi mokiTxva gadaecio...
arada, mTeli doCanaSviloba maSin oTxni viyaviTY - ori mamida,
mamaCemi da me... umcrosi mamidaCemi, elene, `mcxeTuri xelnaweris~,
bibliis xuTwigneulis gamomcemeli, baton giorgi meliqiSvilis
meuRlea, romelTanac baton vaxtangs Turme bavSvobis droindelive megobroba akavSirebda, ra
vicodi es, Torem ra mimadgmevinebda am JurnalSi fexs... mere saswrafod gamovvardi da viwro kibeze
TavCaRunulad ise daveSvi, viRacas
ucabedad Zalian davejaxe da, uneburad rom Sevxede, aba Tu iciT,
vin... - guram rCeuliSvili.
arasodes, arc manamde da arc
Semdeg, aravis davuTvalierebivar
ise gamomcdelad da daJinebiT, rogorc man, maSin...
- Tqven arqeologadac imuSaveT
erTxans, ra mogcaT aman, rogorc
mwerals?
- am SekiTxvaze baton jumber
TiTmeriasTan dialogidan gavimeoreb pasuxs: `ubednieresi var, Cems
sam ZiriTad xelobaTagan erT-erTi
arqeologoba rom iyo. ocdarva
arqeologiuri eqspediciis monawile var. weliwadSi xandaxan rvaaTi Tve arqeologiur gaTxrebsa
Tu dazvervebze viyavi, ZiriTadad
imereTsa da afxazeTSi, xevsureTsa
da TuSeTs garda araa saqarTveloSi kuTxe, `arqeologiurad~ ar
momevlos, xolo arqeologia - esaa
xandaxan mzis amosvlidan Sebindebamde, damazral sicivesa da autanel xvatSi, mtverSi, Tovlsa Tu
WyapSi Seni utyvi da ucnobi warsulis Ziebisa da amomzeurebis
Zneli da asaRelvebeli romantika
- am xmamaRali sityvisa am SemTxvevaSi ar meSinia. Tanac, TveobiT
rom cxovrob xan erT, xan meore
da meoce sofelSi, muSaobisas rogor ecnobi iqaurebs, Sens Tanamedrove xalxsac, da uneburad rogor
akvirdebi da swavlob maT, da iq
yvelani, kargebi Tu piriqiT, rogor
ufro Senebi xdebian, radgan Senebi arian...
- rodis daibeWdeT pirvelad
da rogori iyo maSindeli literaturuli garemo?
- 1961 wels. maSindeli literaturuli garemo, ase vTqvaT, karga
Zneli ki iyo, magram keTilismyofeli adamianebiT arcTu Raribi.
- gviambeT, rogor swavlobdiT
prozis ostatobas?
- SeZlebisdagvarad gul da
Tavmodgined.
- Tavis samuSao instruments,
qarTul enas rogor unda miudges
damwyebi mwerali?
sityva unda daimorCilos Tu Tavad daemorCilos? Tqven
rogor muSaobT sityvaze?
- es mudam ormxrivi siyvaruli unda iyos; arcTu iSviaTad mxatvrul nawarmoebebze meti gatacebiT da gulisyuriT vkiTxulob Cvens
leqsikonebs, gansakuTrebiT sulxan-sabasas.
- mwerlis Tqveneul idealad isev Tu
darCa: `mgelze amxedrebuli amayi glaxa,
arwiviT mxarze isic ar iwurTnebao,
amboben~. es xalxuri
leqsidan unda modiodes: `kai yma, mgeli,
arwivi, arc erT ar
gaiwurTnebis...~
- ra Tqma unda.
- rogorc erTgan
werT, prozas aqvs Tavisi mkacri, brZnuli
kanonebi, xerxebi, saSualebebi... egeb gagviziaroT Tqveneuli
gamocdileba?
- Tqven es iciT,
magram radgan sxvebisTvisac vsaubrobT,
vityvi, rom es ramdenime moTxrobaSi maqvs aRwerili: `saqme~, `iqamde~, `Tavfaravneli Wabuki~... gansakuTrebiT im romanSi, romelsac
axla vwer...
- ritmi mxolod poezias aqvso,
magram prozaSic xom arsebobs?
egeb magaliTic mogeyvanaT?
- yoveli Rirebuli prozauli
nawarmoebi amis utyuari magaliTia.
- ra adgili da sazRvrebi aqvs
metaforas prizaSi?
- roca metaforas mivadgebi umTavresia, iseve rogorc auareba
ram.
- rogor eZebT epiTets?
- Cemi daZabuli SesaZleblo-
bebis farglebSi.
- vis da ratom TvliT iseT
mwerlad, visi stilistikac unda
Seiswavlos mwerlobis mowadine
kacma?
- verasodes moigonebs da Seq-
gansakuTrebulia.
- nawarmoebis damTavrebis Semdeg sicarieleSi xom ara xarT
xolme? TiTqos aRar dagrCeniaT
sityvebi, grZnobebi, azrebi...
- raRa Tqma unda, sicarieleSi; imdeni unda Cados yvela da yovelgvarma Semoqmedma nawarmoebSi, rom araraferi SerCes, magram
es mxolod oriode
dRiT, radgan maTeuli misja mowyalea.
- nawarmoebze muSaobisas Tu SegxvedriaT iseTi adgilebi,
didi xniT rom SeuferxebixarT da rogor sZlevdiT maT?
- Zalian xSirad;
Cems jerjerobiT erTaderT romanze muSaobisas, Seferxebisas, aTi moTxroba mainc davwere, romlebiTac CemTvis Znel
adgilebs, ase vTqvaT,
vusafrdebodi da veparebodi. erTma sityvam ki, ukve mere, pirdapir momspo - TviT
wminda RvTismSobelze, ase vTqvaT, `epiTeti~ unda Semefardebina, rogoria... winadadeba ase iwyeboda:
`lamazia rom, rogorc ro...~ da mere?
rogorc ro - ra?
RvTismSoblisadmi
mowiwebiT miZRvnili
epiTetebi Tu Sedarebebi maSin Cemda samarcxvinod ar vicodi, da gindac
mcodnoda, verc erTs vakadrebdi
amaRlebulidan Cems dabal qaRaldze gadmotanas, Tan, amomiCemda rom,
es Sedareba Tu epiTeti ormarcvliani unda yofiliyo. Tvenaxevari araferi gamikeTebia, am sityvis
Zebnis garda; ra da rogori saSualebebi ar gamoviyene, mepatios
da, Zalad gamoTiSvebic ki, da mere,
uceb - `lamazia rom, rogorc ro...
- TviTon!~ mgoni, swori viyavi,
RvTismSobels sxva ram ra Seedreba, Tu ara TviTon, mowiwebluri
qebaTa qeba, sadidebeli, samadlobeli, - sxvaa.
- oTxmociani wlebis universi-
V
mnis adamiani imas, rac bibliaSi
araa; mwerlis upirvelesi da umTavresi movaleobaa, bibliis maradi
sibrZneebi Tu gafrTxilebebi mTeli Tavisi mwerluri xerxebiTa
da saSualebebiT miawodos mkiTxvels, amitom: `stili - es yvelaferia (floberi)~ - did simarTled JRers. stili - es pirvel
rigSi mSobliuri enisa da Cveni
qarTveli klasikosebis Seswavlaa,
romelTagan upirveles stilistad guramiSvili mgonia, ucxoelebidan ki - floberi, saltikovSCedrini, folkneri; tolstoisa
da Tomas manis stiluri mravalmxriobis saocari SemTxvevebic
55
tetel studentebs Tqveni `samoseli pirvelisTvis~ nobelis premiac ki miuniWebiaT xolme, me Sevswrebivar aseT saubrebs. gviambeT
am romanze, rogor muSaobdiT? TiTqosda sferos garSemo moZraoben misi personaJebi da raRac
didebuli, harmoniuli musikac igrZnoba teqstis miRma...
- Cemi SesaZleblobebis farglebSi, mgoni patiosnad da nebisyofianad vmuSaobdi.
- unda Seiswavlos Tu ara mwerlobis mowadine kacma filosofia,
sxvadasxva religiuri sistemebi,
xelovnebis sxva dargebi, Tu es
fuWi mcdeloba iqneba da mxolod
Tavis niWs unda miendos?
- sxva mecnierebebisa da religiebis Seswavlisa ra mogaxsenoT, magram mTeli Tavisi niWi qarTvelma kacma marTlmadideblur
qristianobaSi SeZlebisdagvarad
da ufro metadac ki CaRrmavebas
unda moandomos.
- yuradReba unda miaqcios Tu
ara mweralma kritikas?
- ra vici, albaT; Tumc, mwerlisaTvis yvelaferi dasakvirvebeli
da safiqrali unda iyos, amitom,
rasakvirvelia, Tavxedoba da sibriyvec ki.
- amaswinaT erT JurnalSi mTeli rubrika vnaxe amgvari saTauriT - `karceri-luqsi~. Tqven ras
ityviT, cudi iqneboda, jer ramdenime, Semdeg ki meti da meti karcer-luqsi rom gvqonoda saqarTveloSi - dawyebuli mTavrobis zeda
eSelonebidan da damTavrebuli quCiT, yvelanairi fenisaTvis?
- me mgoni ar gvawyenda, magram
sadaa; ise ki, xdeba sasurveli
utopiebi.
- gTxovT, Cvens firosmanze da
saerTod, fermwerebze gvesaubroT,
ra gamoadgeba prozaikoss imaTi,
fermwerTa xerxebidan?
- firosmani da vaJa fSavela
adamianebTagan Cemi xatebia. didi
fermweridan prozaikosi yvelafers unda swavlobdes, da amave
dros velaskesis mravawaxnagovani
sidiade da gvirgvinovani cdebi
unda hqondes; velaskesis ori naxati, ramdenad adre - naRdi `impresionizmia~, modi da amis Semdeg
`izm~-ebs ende. ise ki, ramdeni saSualeba aqvs ferwerasa da musikas,
ramdeni feri, xazi, bgera, ritmi,
magram yovelTvis maxsovs, kacob-
56
riobis upirvelesi da umTavresi
monapovari - biblia - sityviT
romaa Seqmnili, sityva mravalmxriobiT - mainc udiadesia, da TiTqos
utyvi sasveni niSebi - ra erTgulad hyavs...
- piradad CemTvis yoveli kargi
mkiTxveli don kixotad aRiqmeba
da marTlac, aris mkiTxvelobaSi
raRac donkixoturi saswaulebi
- aRfrTovanebac aris da civi wylis gadasxmac koxtadaa. Tqven, rogorc vici, didebuli mkiTxveli
brZandebiT Tqveneuli fiqsatoriT
- ai, mklavze rom dagburZglavT
xolme. gTxovT, dagvisaxeloT is
mwerlebi, romlebsac ubrundebiT
xolme. da ratom? ra unda ikiTxon
damwyebebma?
- damwyebebs Tavad gangeba mouvlens saWiro mwerlebs; kargad
damwyebebs vgulisxmob. an, aaridebs; ar gegonoT, Cemi Tavi pirvel magaliTad momqondes, magram
mogaxsenebT imas, rac ukeT vici:
ormocdaaTis rom gavxdi, saltikov-SCedrini mereRa wavikiTxe, da,
kidev kargi, Torem adreul asakSi naRdad gamsresda; Tumc, SesaZloa, arc, egeb verc gamego. skolebSi, mgoni, naadrevad aswavlian rusTavels da `SuSanikis wamebas~, es
is nawarmoebebia, romlebic an skolamde, an skolis Semdeg unda waikiTxo, skolamde imitom, rom bavSvi amaRlebul saidumloTa diadi mimRebia;
- personaJebidan... vici, rom
Zalian gxiblavT brma da munji, Tanac
mSvenieri antonia arfaze damkvrel
anselmoiani romanidan. ratom?
- brma da munjia, ubeduri da
CviliviT amaRlebuli, da, mosavleli, da maRliT momvleli... Tan,
imisi qmari romel saqmesac misdevda... antonias siyvaruls veravis
vaswavli, TviTon unda waikiTxon
da ise mixvdnen... magram arian, `myvanan~ iseTi `literaturuli~ qalebi, romlebic, mirCevnia...
- Tqven ambobT, rom nawarmoebis werisas sul unda gaxsovdeT
erTi kompozitori. sxvagan asaxelebT kidevac - baxi, beThoveni,
mocarti, verdi, rosini... ufro naTlad xom ver agvixsnidiT rogor
`gadmoiTargmneba~ musikaluri nawarmoebebi prozaSi?
- es kompozitori CemTvis hendelia, romelic gamudmebiT unda
maxsovdes da maxsovs. ise ki, Tqven-
gan CamoTvlilebi, tevad mravalwertilianad, yovlad aucileblebi
arian, oRond gaaCnia, sad da rodis...
xolo Tu rogor `gadmoiTargmneba~ musikaluri nawarmoebi prozaSi, urTulesi SekiTxvaa, amomwuravi
pasuxis gasacemad mTeli gamokvlevebi dagvWirdeboda, ise ki, oriod sityviT - `SexamebiTi saWiroebisamebr...~
- gviambeT Tqvens urTierTobaze kinosa da TeatrTan, televiziasTan. mogwonT Tqveni nawarmoebebis inscenirebebi? aqve xom argaixsenebdiT did erosis?
- didad vafaseb Teatrs, kinoxelovnebasa da televizias, maTi
meSveobiT bevrjer migrZvnia amaRlebuli datvirTva da Sveba, magram
isini CemTvis mainc sxva relsebia;
uRrmesi madloba reJisorebis im
umravlesobas, romlebmac Cemi nawarmoebebis inscenirebisaTvis patiosnad iSromes; xolo erT-erTi
dadgma, CemTvis iseTi iyo, rom aramcTu aRarc dadgmula, mgoni rom
veRarc daidgmeva Cemi nawarmoebebidan msgavsi ram...
batoni erosi, rogorc msaxiobi da pirovneba, sayovelTaod amaRlebuli Sveba iyo, da did giorgi
SavguliZesTan erTad ara mgonia
sxva romelime msaxiobi ase axlos
mosuliyos yvelasTan CvenTan; bednieri var, rom Cems or telespeqtaklSi batonma erosim mTavari
rolebi Seasrula, mogexsenebaT,
rogor debda yvelaferSi marTal
da amasTanave mravalsaxovan guls,
Tan, im dros iZulebiTi `usaqmurobis” gamo, rolebs gansakuTrebiT mowyurebuli iyo...
- iseTi zogadi kanoni xom ar
SeginiSnavT, rac mTel qarTul literaturas axasiaTebs, amgvanebs an
ganasxvavebs sxva qveynebis literaturebisagan?
- yvela Cveni klasikosi - marTlac xalxisaa, saxalxoa, bednierebaa es; maTi Semoqmedebis didi
wili Tumc sxvadasxvaxarisxobrivad magram gasagebi da yvelasTvis misaRebi da Tanamdgomia, raRa
Tqma unda, ician martivad, gasagebad da rTuladac wera, - klasikosebi brZandebian. xalxurobaa
albaT Cveni literaturis mTavari Rirseba, iseve rogorc TavianT
qveynebSi servantesi da puSkini
arian. da ara mxolod TavianT
qveynebSi...
- Tqven rogori damokidebuleba gaqvT qristianul sarwmunoebasTan?
- marTlmadidebluri qristianoba - Cemi umTavresi da sanukvari ocnebaa. magram... am `magram~is Tqma mxolod sasuliero pirTan SeiZleba, aRsarebisas, da ara
sajarod. sajarod - SeniRbulad,
Tundac mxatvrul nawarmoebSi.
erTs ki bednierebad vityvi, rom
Cemi usayvarlesi da saTayvanebeli
pirovnebis, meufe danielis, sabednierod momravlebuli mrevlis Tumca uRirsi, magram mainc erT-erTi
maTgani var.
- roca eri dapirispirebul
mxareebad gaiyofa, sad aris namdvili mwerlis adgili?
- yvelgan, da yvelasTan.
- rogori unda iyos mwerlis
pozicia xelisuflebasTan mimarTebaSi - ganze unda idges, rom
kritikis zneobrivi ufleba SeinarCunos Tu mxari dauWiros?
- mxari unda dauWiros, radgan
nebismier qveyanaSi ragind uzneo
xelisufleba droebiT gamagrdesaviT, mainc RvTiTaa, Cvenive codvebisagan da Cveniv qristianuli rwmeniTa da nebisyofiT aRmosafxvrelad, es, oRond mxardaWera - mliqvneloba rodia; es Cemi migneba
araa, aseT did sibrZnes rigiTi
adamianebi ver vwvdebiT xolme, an
davciniT an gvZuls xolme mouwonari, da boroteba Rvivdeba. oRond es imas ar niSnavs, brmad an
monurad SeveguoT da upirvelesi
mTavari `kritika~ - zneobrivi ufleba ar SevinarCunoT. ise ki, yvelafers sjobs, rom jer sakuTar
Tavs CavukvirdeT da mivxedoT, raRa Tqma unda, esec araa Cemi migneba.
miT umetes rom, amas xSirad ver
vaxerxeb... mwerloba da saerTod
yovelgvari Semoqmedeba - erTdroulad wyaloba da dawyevlasaviTaa,
da, TiTqos maradiuli, ufro sworad ki, jerjerobiTi, xolo am
jerjerobiTobaSi: romeli romels,
vin vis...
- ratom airCieT maincdamainc
italiur-espanuri garemo Tqvens
`samoseli pirvelSi~? albaT, qarTvelebTan msgavsebis gamo, ara?
- diax. iyo sxva mizezebic.
- Tqven espaneTSi mogiwiaT yofna da iq koridasac daeswariT,
gviambeT...
- korida raa, dResac ver miv-
mxvdarvar, erTi is vici, rom espanuri sulia, rogorc TviT lorka ambobs, SemarTulad faqizic da
daundobelic. xari rom gamovardeba arenaze, imasac ver mixvdeba kaci, raa es - RoniT aRsavse silamaze Tu ufro mkvleli. aRar icis,
jer romeli mesamexarisxovani metoqe dalewos, isini ki arbenineben, droebiT SesaxiznSi emalebian,
es - pirveli daRlaa, mere dgeba
mxedris jeri, SubiT Cxvlets qedze, da xarma aRar icis, rogor
mouRos bolo sqeli damcveli
safariT gawyobil, sacodav, Tvalebaxveul cxens, da imis mxedars,
pikadors lamobs; me rom daveswari,
im `korida de toroze~ cxeni
rqebiT ise aitaca da moajirs
iqiT gadaagdo, mkvlelia, ara? ara,
bunebaSi gazrdils, cxenisgan (ZaRlisganac, sxvaTa Soris) gansxvavebiT Tavisufals, da Ronivrad laRs,
Turme koridamde ori dRiT adre
sibneleSi amwyvdeven, da drodadro
zemodan, usafrTxo adgilidan wyals asxamen, silas ayrian rom gaacofon, ase xdian mkvlelad. arenaze ki, im dasaRleli gaRizianebis
Semdeg, toreroebi WvilTebs asoben zurgSi, rom sisxlnakluli,
daasuston, bolos ki, mTavar mkvlelTan, matadorTan, pirispir rCeba Tumc masze isev mainc ramdenad Ronieri, magram mere ki, sul
bolos, yofil Ronier qedze dacemuls, CoCialiT rom gaaTreven TokCabmuli da damjrobiT cocxali
cxenebi, ar SeiZleba ar dagenanos
ki ara, gacilebiT meti, ase Sens
Tvalwin dakluli bunebrivi da
Tavisufali Zala.
televiziiT iqve, espaneTSi, CemTvis jer `raRac~ gadacemas vuyurebdi, espanurisa ra mesmis, keTilxmianobis garda, da viRac kaci
raRaceebs rom hyveboda, mainc vijildoebdi smenas, mere korida aCvenes, oRond xaris mokvlamde, nawyveti, me koridis wvrilmanebisa didi
araferi gamegeba, magram xalxis
aRtacebisda mixedviT, albaT magari matadori iyo, Zalian davakvirdi mis amayad lamaz moZraobebs,
gamitaca, da uceb isev es weRandeli kaci ar aCvenes? isev raRaceebs laparakobda, oRondac kidev
kargi, diqtorisa da komentatorisagan gansxvavebiT, morcxvad da
Zunwad, mere isev korida, isev is
diqtor-Tu-komentator profesiaarasworad-amorCeuli kaci, isev
korida da, ise uceb mivxvdi da
damartya, mgoni Sevxti kidec - es
kaci TviTon is moxdenili matadori yofila, teleekranze - sul
sxva, arenaze ki, imdroindeli espaneTis Turme upirvelesad aRiarebuli vaJkaci, arada, TiTqmis yovel matadors iSviaTad lamazi,
Camoqnili sxeuli aqvs - xmelia,
awuruli, xolo moZraobs daxvewilad da amayad, magram fexis odnavi monacvleobac ki, momakvdinebeli rqebis bolo wamSi asarideblad, mayurebelTa didi stvenisa
da Rriancvelis da Seuracxmyofeli SeZaxilebis amtexia, es ki, silaze mTlad gadasxvaferebulad
amosul-aSotili matadori, mux-
57
lebze dadga da uerTgulesi da
upirvelesi Semwis - wiTeli mosasxamis daxvewili moZraobebiT aiyolia da Tavis irgvliv, bewvze,
ramdenjerme Semoivlo sikvdili.
moridebulad gamoCnda isev teleekranze, raRaceebi Tqva, Sewrialebulma, da uceb, isev silaze, da
axla Tavisi umTavresi sikvdilamcdeni ram, wiTeli mokle mosasxamic aRar ekava, umisod idga, erTdroulad Camoqnili da awuruli,
da rom megona xari ukve moklameTqi, magram ara, ara, Soriaxlos
eguleboda Turme, da silaze maRali fexis dartymiT iwvevda, xaric
gamoqanda, raRa Tqma unda, raRac
saocreba xdeboda, neta riRasi imedi hqonda, da uceb, ama pirvelma
matadorma, mizavTebul xars rogorRac mkacri brZanebiT aCvena xelisguli, da iqve, gojze, adgilze
gaaqvava... da Tavic ki CaaRunina...
xolo aRfrTovanebuli taSiscemisa da SeZaxilebis pasuxad,
xars cal rqaze Camohkida Tavisi
ulamazesad brWyviala mokle qurTuki, da, esec ar ikmara da, xars
axla TvalebiTa da xelisguliT
aRar nusxavda da, Semobrunda da
xalxs mainc amayi Tayvani sca, yovlad dinjad da auRelveblad, ekranze bevrad metad Relavda, arada,
zurgSeqceulisaTvis, xars erTi
rom aeqnia is Caqindruli Tavi,
Tirkmelebs iRliebSi amouyvanda;
mere ki, daSna moimarjva da imisTana Tavisi saqmis zedidostatisaTvis naxtomSi saboloo uzustesi
Zgereba ra iyo, araferi, da marTla
sul bolos ki is iyo, rom arenaze gadmoWrili aureba aRfrTovanebiT-gagiJebamde-Seyvarebuli espaneleli qalbaton-senioritebis
upirvelesad Tavdaviwyebuli survili is iyo, rom maincdamainc mxrebze Tu ver SeesvaT es upirvelesi matadori, imisi tansacmlis
namceci mainc moexelTebinaT da,
kinaRam gaputes, adamiano, es xarTan
ase amayad mebrZoli vaJkaci kaci,
udanaSaulo yofil xars ki, - umweoebas, axla, SromadReebiani cxenebi
miaCoCialebdnen, Tumc, xars arenasSoriTa TavisTvis mimavali kacic
augia rqebze, mokled, Cemo da batono mixo, korida me ki ara, erT namdvil da gavlenian espanelsac
bolomde ar scodnia, radgan ai,
ase didebulad brZana: `Cemi neba
rom iyos, koridas avkrZalavdi, me-
58
re ki, rom aikrZaleboda, aviRebdi
da davjdebodi da vitirebdi~-o.
- iqneb amixsnaT, am espanelebs
ra emarTebaT - samSobloSi erTi
normaluri fexburTelTa nakrebi ver SeudgeniaT, argentinaSi ki
Cinebulad TamaSoben yovelTvis,
ra xdeba netavi, haeris gamocvla
xom ar moqmedebs?
- amaze zedapirulad da naxevrad xumrobiT SesaZloa mxolod
is mogaxsenoT, rom amerikis samxreTi ZiriTadad espanelebis mieraa dapyrobili; amaze gamaxsenda
da ra vqna, verafriT gavige TiTqmis yvela evropuli qveynis gulSematkivrebis gabednierebuli aRfrTovaneba TavianTi gundis warmatebiT, roca im gundSi mTavari
Zala - ucxoelebia.
- Tqveni yoveli axali nawarmoebi Zalian gagvirisxebs xolme
zogierT Cvens Rrammatikos-sqolatikoss, - eTamaSeba da ecelqeba
sityvebso... ra imaleba amis ukan?
marto sityvebTan ki ara, bolo
dros siuJetSic uwesrigobebi SeiniSnebao, arada, TiTqos iqac aireva
xolme yvelaferi, Tumca wesrigi
rogor araa, oRond farulad, ara?
- Cvens welTaRricxvamde bevri
saukuniT adre erTsac egviptel
mwerals uTqvams, netavi momagonebina iseTi sityva, Cemamde rom aravis uTqvamso; magram axali sityvebis mogoneba TviTmizani ki ar
unda iyos, aramed - moqniloba.
Tan, or da sam sityvas erTaderTSi
bunebrivad Tu gaaerTianeb, raa amaSi cudi, `Rramatikosobebis~ ganrisxeba ki bunebrivia - aba tyuilad izepires wesebi?! da rogor
Tu CarCoebs uwuneben da usxvafereben, friadosnebi yvandaT... arada,
pirvelyofil adamians imdroindeli gramatika rom mtkiced daecva, da STamomavlobisaTvis misabaZ
magaliTad gadaeca es, dResac vizmuvlebdiT... ambebis aRrevebSic maincdamainc cuds verafers vxedav,
qaRaldi qveyanasaviT amtani da
didia, da, rogorc Tqven brZaneT,
xolo wesrigi qveynad yovelTvisaa,
TvalSisacemi uwesrigobebisasac
ki, oRond, me Tavs ki ar vimarTleb
da viqeb, ara - amisaken ar miviltvi, sxva saqmea Tu - rogor SevZleb, oRond cda mainc sjobs imas,
`oRond ki ar gamibrazde ganaTlebulo mkiTxvelo Seni ki Wirime
Senio~-s.
- ase mgonia, didi literaturisaTvis mniSvneloba arca aqvs, Tu
rodis daiwera... aTi saukunis winaT dawerili nawarmoebi ufro
axlos SeiZleba iyos CvenTan, vidre
guSin dawerili, ara?
- raRa Tqma unda. `gilgameSiani~-sTana ukvdavad da maradiulad
Tanamedrove mxatvruli nawarmoebi me ar meguleba. da amaze rom
Camovardeba sityva, miuxedavad imisa, rom Cems nawerebsa Tu naTqvamebSi mudam eWvi mepareba, gadaWriT
SemiZlia axla vTqva, rom guramiSvilisTana saWirod Tanamedrove
mwerali, `daviTianiT”, dRes Cven,
qarTvelebs, ar gvyavs, raginda gulze Teoriulad avibagunoT muSti
da ena.
- ai axla vixseneb Tqvens mSvenier personaJebs - karmens, anamarias, anna manianis, sxvebs da vfiqrob, rom musikisa Tu mSvenierebis Tqveneuli simbolos qali ganasaxierebs, sworia?
- bednieri var, CemTan dakavSirebiT aseTi ram rom mkiTxeT, magram baxi, Tavi da Tavi, kacia. da,
raRa Tqma unda, iqac, sadac qalebs
amRerebs.
- erTgan werT, saxarebaSi Rimili erT adgilzeao. ra adgilia?
- amiT SesaZloa cudi samsaxuri gavuwioT zog mkiTxvels: visac
TavisiT ara aqvs napovni es adgili, mxolod imas Tu waikiTxavs,
da amaSi ra yria... kontrolioroba? miT umetes rom, es adgili,
niSnis mogebacaa.
- im diqtaturis wlebSic xom
arsebobda daumorCilebeli qarTuli literatura? xom mainc iyvnen
dauCoqebeli mwerlebi?
- Cvenda didad sabednierod, ki.
didi Sinagani siamayiTa da sixaruliT CamovTvlidi maT, magram,
vaiTu vinme gamomrCes.
- zegardmo madli unda iyos
gadmosuli mweralze, romlis
xelSiac TixasaviT moqnilni xdebian sityvebi, ki ar ujiutdebian
da TavianT Wkuaze daatareben.
grZnobs Tu ara aseT kacad Tavs
guram doCanaSvili?
- ra Tqma unda, vera.
- iqneb iseTi SekiTxva dagesvaT
sakuTari TavisTvis, rac ver gkiTxeT...
- `vin, rogori xarT, rogora
xarT?~ - da, Tumc amomwuravi, magram verafriSvili pasuxi:
`ar vici~.
col-qmari iyreba. mosamarTle qmars ekiTxeba:
- rogor fiqrobT, ratom unda cols TqvenTan gayra?
- aba, ra vici, Cemo lamazo
cuncula biWo!
* * *
loTi, romelmac smas Tavi
daaneba, tiris: - RviZli, RviZli mecodeba, xalastoize rom
muSaobs.
* * *
- WiWikia, vals rodis damibruneb?
- macale, bujo, erTi Tve
raia da Seni rigic mova.
- icode, xvalve damibrune,
Tvara Sens mevaleebs vetyvi, WiWikiam vali damibruna-Tqva.
* * *
Tbilisis fostaSi werilebs
axarisxeben. erT-erT werilze
gakruli xeliT, mwvane flomastriT aweria - Tovlis babuas.
yvelas gaeRima, ifiqres bavSvi
wers, vnaxoT ra ariso:
- gamarjoba Tovlis babu,
me levani var, 10 wlis, mSoblebi
dameRupa. bebias da babuas Zalian uWirT. skolaSi siaruli
minda, magram gareT civa, tansacmeli ki ar maqvs. Tu SegiZlia
Tbili palto, Tbili qudi da
kaSni gamomigzavno...
kinaRam aetiraT fostaSi, sawyali bavSvi, ded-mama ar yavs,
swavla unda da tansacmeli ar
aaqvso. modi, fuli SevagrovoT
da vuyidoTo.
wavidnen bazrobaze, uyides
Tbili palto, qudi, magram kaSnis fuli ar darCaT. SefuTes,
gaugzavnes igive misamarTze da
erTi kviris Semdeg miiRes werili. yvelas gauxarda, mogrovdnen da kiTxuloben:
- didi madloba Tovlis babu,
miviRe Seni gamogzavnili Tbili
palto, Tbili qudi, magram kaSni
ar iyo. etyoba fostaSi moipares.
* * *
- bikentiam axali sityva Tqva mecnierebaSi, - ambobs WiWikia.
- ra qna aseTi, - hkiTxes
megobrebma.
- ra qna, Cemo biZia, da gaauqma banketi disertaciis dacvis Semdeg.
* * *
- ra iyo, SenTvis RmerTs
Tma daenana?
- ara, wiTuri SemomTavaza
da uari vuTxari.
* * *
zari karze. gaaRes da zRurblze kaci dgas.
- me pianinos amwyobi var.
- me ar gamomiZaxebixarT?!
- vici, Tqvenma mezoblebma
gamomiZaxes.
* * *
WiWikias ekiTxeba Svili:
- mama, ras Wam?
- sadaa Svilo saWmeli, geiwi iqiT, vamTqnareb.
* * *
eqvsi Tvea mixo amerikaSia.
Sevida restoranSi da mimtans
eubneba: - axla momitane damwvari lobio, daaxeTqe magidaze
da miTxari - SexeTqe!
- ratom?
- ee, saxlSi yofna momenatra!
* * *
- polkovniko, sadili mxolod naxevar aseuls hyofnis.
- gasagebia, Setevis Semdeg
visadilebT.
* * *
WiWikia eubneba biWikias:
- gaxsovs, bondoie rom cxovrobda cixis win?
- ho, mere?
- axla ki Tavis saxlis win
cxovrobs!
* * *
cxrasarTuliani saxlis liftTan CoCqolia. axalgazrda
qalma liftSi imSobiara - iqiT
bavSvi Cxavis, aqeT deda.
- nu geSinia, Svilo, axalSobili kargad aris, mSvenieri bavSvia, - amSvidebs qali.
- momeWra Tavii! liftSi vimSobiare! - ver aCereben axalgazrda dedas.
- mere ra moxda, Svilo, uaresebic xdeba. am ori wlis win
qalma avtobusSi imSobiara.
- is qalic me viyavi! - umata
tirils qalma.
* * *
- me Zalian rTuli bavSvoba mqonda, sanam xuTi wlis gavxdebodi, sul megona, rom `gaCumdi~ merqva.
* * *
poeti mimarTavs Tavis meuRles: - veZeb da ver mi povia Cemi saukeTeso leqsi, albaT, Cvenma gogonam dawva.
i
u
m
o
r
i
- nu ambob sisuleles, bavSvma
jer kiTxva ar icis da ratom
dawvavda?!
* * *
- qsenia, sulac ar momwons,
ase mokled rom iWri Tmas.
- me momwons Sen rom yoveldRe melotdebi?
* * *
mixo adis avtobusSi. mZRoli eCxubeba: - ramdenjer giTxari, kaco, cxvari ar SeiZleba
avtobusSi-meTqi!
- esa cxvari araa, maRariCia,
cxvari TbilisSia, institutSi
swavlobs, - auxsna mixom.
* * *
kadrebis ufrosi quCaSi TanamSromels xvdeba:
- ras hgavs es? Tqvenma Zmam
axlaxans damireka da miTxra,
rom saavadmyofoSi dagawvines.
- idioti, xval unda daereka.
* * *
milioneris dabadebis dRea.
diliT misi coli gadis aivanze da xedavs - qalaqis Tavze
ulamazesi cisartyelaa.
- ho, aseT sisuleleebze fuli ar enaneba.
* * *
- Cemo sawyaloo! - dastiris
qmars coli, - ra udroo dros
waxvedi! waxvedi da araferi
dagrCa!
- rogor ar darCa, qalo! idayvi gahkra mezobelma qalma,
- qaliSvili xom darCa?
- araa egaa magisiii!
* * *
- xoda, Cemo afrasion, - etrabaxeba erTi monadire meores, Sen xom gaxsovs, baqos tyeebSi
rom wavedi aTi wlis win sanadirod.
- ki, rava ar maxsovs, mere?
- ra, mere... movxvdi musliman
kaciWamiebSi, meore mxridan gamevidnen ebraeli kaciWamiebi.
- ki magram, rogor gadarCi
SeWmas?
- rac me maSin viRrutune!
59
60
niu-iorkSi gamarTuli pirveli poeziis saRamos Sesaxeb
mogviTxrobs es mcire foto-reportaJi.
daTa ajiaSvili
satrfialo
nuSisTvalav, atmisfero
rogor minda mogefero!
varskvlavis da mTvaris daro,
minda zRapars Segadaro!
guls sicocxle uxaria,
mizezic aqvs gasaxari bedisweram Semaxvedra
qali, gazafxulis dari.
Cems sixaruls wvima awvims,
sixaruliT dahqris qaric,
uxariaT, rom vipove
qali, aRmaval mzis dari.
mTeli Rame me da mTvarem
xetialSi gavatareT,
rac ram lamazs SeveyareT sul yvela Sen SegadareT,
Seni dari versad vpoveT,
Tumc qveyana moviareT.
bolos, mainc Seni saxlis
quCaze SemoviareT.
mSveniero, broweulis
yvavilebis feris daro,
suls swadia, kidev ufro
Zlierad rom Segiyvaro.
msurs, rom wuTisoflis Jami
SenTan erTad gavataro,
Tu movkvdebi, minda, miwa
Seni xeliT damayaro.
Cems siyvaruls me ver davTmob,
ar minda, rom gaveyaro,
qalo, gazafxulis daro,
minda zRapars Segadaro!
Seni dari sxva vin aris,
vardobisTvis ciskris daro?!
gadRegrZeleb sayvarelo,
Cemi gulis binadaro!
***
zogjer vfiqrob - ratomaa,
rom cxovreba ase aris?
zogi mkvdaric cocxalia,
zogi kidev cocxlad mkvdari,
zogi cecxlis alia,
zogi kidev - ferfli,
zogi monadirea,
zogi kidev - msxverpli,
zogis gulSi sikeTea,
zogis feTqavs mtrulad,
zogi naRdi lomia,
zogi kidev - tura,
zogi cocxlobs mxolod
freniT,
zogi kidev - cocviT,
zogi mxolod RvarZliT,
gesliT,
zogi kidev - locviT.
yvela maTgans gasavleli
gza aqvs mxolod erTi,
yvelas erTnairad xedavs
mosamarTle - RmerTi.
zviadi inasariZe
vaJkac
i bbiWi
iWi saRara
vaJkaci
vinc erTi cremli daRvara,
Sav taiWs ijda saRara,
daukra buki, naRara
da cremliT Rawvi daRara.
vinac samSoblos gulisTvis,
TmaSi iCina WaRara,
mis tkivils Tvisad itevda,
guli fiqrebiT daRala.
daRvril sisxls madlad miiRebs,
zecas vaJkaci saRara,
vinc Zmobas Seewira da...
sicocxle sanTels adara.
qve ki sdioda RvenTebi,
qarTuls miwaze, Rva-Rvara.
vazi jv
risa da jvar
i vazisa
jvr
jvari
maS dagvekarga Zveli saunje?!
maS aRara varT qarTvelni RvTisa?!
an dagvaviwyda sveticovelis
madli Zlieri, cocxali xisa?!
Sen ase fiqrob? Semcdarxar Zmao!
qarTvels ver gastexs macduri ena,
oqros, briliants mas urCevnia,
Tund Raribulad ojaxSi lxena.
Tu bevri hyavda warsulSi Svili,
gana dRes locvam gviviwya maTma?!
ise imravlebT male rCeulni,
amas fiqrobdeT - ,,ra ucbaT daTba”.
daTbeba swored, yinva ki wava,
damazrzobeli sulisac xorcTan,
gadaiyreba zamTris Rrublebi
da aRmovCndebiT golgoTis borcvTan.
imeds nu kargavT keTilno gulno,
dRes xom qarTlosi TqveniTa feTqavs,
male morCeba tanjva-wameba,
borot gulebs ki Surebi xeTqavs.
arwivi maSin cal frTas iTrevda?!
am erTs umatebs ufali xuTsa!
eqvsfrTian mTavrebs ki ra gauZlebs,
ar daemarTos keTili cudsa.
manamdis cota iTmine ero,
sanam bolomdis eaxlo qalwuls,
ioane ki gamogvigzavnis,
Tavis pirvel da sayvarel naTluls.
nikorwmindaSi kvlavac gvexilos,
laRi sruleba mkveTri xazisa,
samSoblov Cemo, gfaravdes marad,
vazi jvrisa da jvari vazisa...
Tiko maWavariani
saxli
gzagasayarze me mdgarma xSirad,
davfiqrebulvar - Tu sad maqvs bina?
SiSSepyrobili muxlze davmdgarvar,
pirjvars viwerdi RmerTo, sada var?
nacnobi ar sCans, sunic ucxoa,
xalxs feri ar aqvT, Tan uformoa,
kiTxvebi pasuxs aRar iTxoven,
TiTqos am gzaze yvelas icnoben.
dakargulia asaki, sqesi,
ar aris sevda da arc ego mesi,
yvela Senia da yvelasi Sen xar,
merqanmoclili SiSveli xe xar,
dro uZluria da verras gaklebs,
Tu marTla giyvars, ipovi karebs!
gzagasayarze axlac me mdgomma,
ufals SevTxove kvlav Tanadgoma,
dabrunebulma rom vicno bina,
Tavi rom vigrZno - davbrundi Sina.
***
roca siCumes gavecale,
vfiqrob gonebiT,
sxeulSi lRoba gavicade
Cemi grZnobebiT,
kalmiT furcelze mZimed
davdgi fiqrTa lodebi
da SenSi Cemi gzebi vnaxe nu daRondebi!
me ver avRwere mze da mTvare rad magondebi?
ferTa gamaSi sityvis Zalam
Seqmna gorebi,
sunTqva naZvebSi da samoTxe
gaqra obebi,
roca siCumes gavecale,
vfiqrob movedi!
nana mefariSvili
varsebob, jer kidev imedi aq aris,
feradi sizmrebi cremlebiT gavleSe.
SenTan maqvs sicocxlis cimcima lampari,
aq ki var frTebiT da ocnebis gareSe.
arada vfrinavdi, vuswrebdi beRurebs,
iq, mTebSi, budec ki Sevkari imediT.
vinc Sen ar dagtova,
vaRmerTeb erTgulebs,
vinc sagzlad ikmara sinaTle mciredi.
namian tyeebSi gavfine riTmebi,
gabutul muzebTan kamaTi aRar Rirs,
usulo sxeuliT leqsad ver viTqmebi,
dudunic ar mesmis mtkvrisa da aragvis.
vinatreb Tbilisis Rames da alions,
misi mze cremleblad
yelSi maqvs gaCrili,
umweo leqsebma sicocxle galios,
oRondac Tavs madges
61
mTawmindis aCrdili.
SeSlamde avikleb xmauriT samyaros,
Tu SenTan gangebam Sexvedra maRirsa,
suli rom sxeulTan simReriT gavyaro,
umweos momeciT wyaloba amisa.
erT muWa miwaze gadavfen imedebs,
muxlebiT mivirben iq dedis loginTan,
moval ros ufali wyalobas inebebs
da quCebs mxurvale kocnebiT mogirTav.
gmadlob, ufalo!
muxlebze vdgebi da Segwirav madlobas,
ufalo, ramdenjer Semyare sixaruls.
momaswar uamrav darsa Tu avdrobas,
SeZenis wyalobas, dakargvis sinanuls.
ramdenjer dilis mziT sarkmeli aminTe,
varskvlaviT moWedil mTvarian RamisTvis,
lodiniT gadaRlils SexvedriT gamiTbe
suli da - ufalo, madloba amisTvis.
umweo codvili siyvaruls mawvnie,
RimiliT SemWide grZnobaTa qariSxals
da roca matkines, xelebSi marwie,
Sena xar, vinc xeli arasdros gamiSva.
locvebSi CaRvrili yoveli frazisTvis,
megobris mzerisTvis,
cremlebs rom miTvlian,
TvalebTan gabneul yoveli xazisTvis,
naoWad miyrilni
Cems wlebs rom iTvlian.
ramdeni apriliT aminTe Tvalebi,
terfebTan Semaxe namian balaxebs.
taZarTan Tavdaxrils SemiRe karebi
da codvils Sendobis wyaloba manaxe.
oqtombris fermorTul akvanSi maZine,
izrune Senganve naboZeb sulisTvis,
madloba, ufalo, bavSvi rom macine
da yelSi CaRvrili dedis rZis sunisTvis.
xvalac Tu mzis sxivma aminTo sarkmeli,
ufalo madlobas cremlebiT ganiSneb.
sul axlos matare, bevri maqvs saTqmeli
da Sengan ganvardnad
nurasdros gamiSveb.
zura saluqvaZe
ise r
ogo
rc samSobloSi...
rogo
ogor
simarTlis fass vera gastexs,
aseTia kacis bedi,
Cemi qveynis jer sadari
ver movZebne sadme xedi.
ver vigrZeni is haeri,
siod rom qris CvenTan mTaSi,
verc varskvlavebs Sevwvdi xeliT,
rogorc CvenTan soflis caSi.
verc is mravalJamieri,
qarTvelebs rom gvaqcevs erTad,
ise, rogorc samSobloSi,
ver vigrZeni es me versad!
62
Cems winapars CemTvis miwa,
sisxliT daubarebia,
siSoreSi ufro mivxvdi,
Turme rogor myvarebia,
miWirs sxvis miwaze yofna,
sxva enaze leqsis smena,
me frTebs miSlis Cemi tkbili,
sayvareli deda ena.
aseTia Cemi grZnoba,
aseTia Cemi fiqri,
Cemi guli da goneba,
mudam samSobloSi miqris.
sxvis qveyanas Tuki vstumrob,
ar gegonoT damrCeni var,
aq vfasdebi mxolod imiT,
Tu rogori qarTveli var.
leqss ki kiTxviT davamTavreb,
riTac guli ar erToba, samSobloSi cxovreba Tu?
samSoblosTvis qarTveloba?!
Rame r
om ixateb
odes...
rom
ixatebodes...
Ramis simTvraleSi siCumis
melodias,
ferebi dahkargvia...
usasrulobaSi,
sibnelis batonobiT zeca
Cakargula
muqi ferebis usasrulobaSi.
wyvdiadis siRrmeuli sibrZnis
akordebiT
talRebis sixmauris duetSi
gareula,
saocrad vercxlisferi,
uzomod vercxlisferi,
sxivebi funjebis ferebSi areula.
mTvares ki swyenia sibnelis
Tavxedoba
da mzisgan dRis sinaTlis
nawili mouparavs cota siyvarulis,
cota romantikis,
ferebSi gauxsnia da
ferebSi mouxatavs.
sibnele simTvraleSi...
siCumis melodias,
talRebis TqeSis fonze
riTmebad ahyolia,
yvela mxatvaria,
yvela mxatvaria...
Rames ki mTvaris garda...
mxatvari ar hyolia!
koba svanaZe
sevdis guburas,
cremlis dumfarebs,
unazes Zewnas,
ufero fanqriT da dune xeliT
vaqargav Rimils.
mTvaris sxivebSi dabudebul
lodinis feTqvas,
drois sanTelze daRvenTili
wamebi iTvlis.
daufiqreblad Sevsvi samsala
drois sasmisiT,
aSlil ZarRvebSi ltolvis
mdinare sisxlad mquxarebs,
Sav TvalTa siRrmes ver iviwyebs
vnebuli suli,
da monatreba umweo gznebiT
mkrTalad mdumarebs.
fiqri rialebs ferflisfer caSi
viT ugzo fifqi,
ukvalod vnebas ra gaaqrobs
gulis kraterSi,
mogonebebi ganfenilan
rux aCrdilebad,
trubadurs vgavar, gzaabneuls
- avxorc haremSi.
suls amSvidebda nazi qrolva
- natvris zRvauri,
usazmno Zrwola SeaTrTolebs
ocnebis xeebs,
Sens bage-RawvTa cecxlisferi
Jinis almuri,
umal gaaqrobs, ganaqarvebs
ufero cremlebs....
***
suli mokrZalebiT TrToda,
TaRebs abnelebda dardi,
locva, galoba, ltolva,
kvnesis arfa da hangi,
TvalSeudgami talRa,
ufskrulisebri siRrme,
Seni Tvalebis sevda qvesknelis Savi sivrce.
vbena qceuli sevdad morTulxar vnebis xamliT,
Cemi fiqrebis nisli,
ca daSanTuli tanjviT.
Cemi ocnebis herav,
Cemi samsxverplos kerpo,
Cemi grZnobebis nimfav,
Cemo xato da RmerTo!
daviT janyaraSvili
me Cemi xalxis sunTqva var
me Cemi xalxis sunTqva var,
lxena var qarTvelT enisa
Cemi warsulis sulTqma da
Relva momavlis genisa.
qarTvelis dabadeba var,
im qarTvlis dedis mandili,
omSi mimaval RvTisavars,
rom gaunaTa manZili.
ra dro gasula, vberdebi,
ukve didi var me xnisa,
magram kvlav avRiRindebi,
Tu gamarjveba meRirsa.
Tu male gamoidarebs,
pirmoqufruli buneba,
Tu droze gamovijarebT
da ufalmac ineba isev avanTebT sicocxles,
qarTlosianTa gvarSia,
kidevac gavijejileb
am Cems mTasa da barSia!
Tavs kidev erTxel movuyri,
azvirTebulsa laSqarsa,
qarTvelebs kvlav erTad Sevyri,
biWebsa magar-magarsa!
gveyofa moTqma-godeba,
xeli movkidoT Tofsao,
erTxelac kidev gadvixdi,
gadasaxdelsa omsao!
CamoviaroT, CavkiroT,
cixe-galavan-godoli,
rom veRar Semogvecilos,
urjulo, Turqi-monRoli!
rom veRar daboginebdes,
kavkasze ucxo Ceqmao!
vinc damonebas gviqadis,
iqiT vawvnioT delgmao!
moRalates da gamyidvels,
erTxmad vaqcioT zurgio,
movkveToT saSviliSvilod,
ar gautexoT purio!
isev avlesav xevsureTs,
omSi naqebsa gordasa,
yofas vutireb momxvdurebs,
gadavuSeneb modgmasa!
alal stumarsac miviRebT,
avaRorZinebT ndobasa,
siyvaruls gavejibrebiT,
erTmaneTs vityviT Zmobasa!
mogilbobT gulebs daCagruls,
getyviT simReras saamurs,
Camovkrav fandurs da Cangurs,
amovakvneseb salamurs!
maradis vcemdeT Tayvansa
wvensa naJursa vazisas!
mudam varwevdeT akvansa,
enisas farnavazisas!
SemovunaxoT momavals
winaparT naamagari,
merme davsxdeT da davZaxoT:
,,namgali, biWo, namgali!’’
me Cemi xalxis sunTqva var,
mRera var qarTvelT eniso,
iqneb, rodesme guldamwvars,
mec gamarjveba meRirsos.
mus
ika, hangi da harmon
ia
musika,
harmonia
musika, hangi da harmonia
miforiaqebs suls da mgonia,
isev avikref kalTebs Coxians
da Sevuyvebi aRmarTs gorians!
SeveWidebi goliaTs maRals,
Severkinebi Tund mTels mTianeTs,
Cems droSas isev avitan maRla,
Cemi simarTliT avafrialeb!
erT qarTvels mTaze fexi Seudgams,
Seqanebula mTa da goria,
meores sityva iseTi uTqvams
sxvaTa naTqvami monaWoria!
qarTuli hangis smeniT davmtkbarvar,
qarTuli sufris var motrfiale,
qarTuli riTmis eSxiT davmTralvar,
qarTuli sityvis var matiane!
mklavze davixvev me yvela aRmarTs,
isev davipyrob axal mwvervalebs!
qarTuli geni ver itans daRmarTs,
is simarTlisTvis iRwvis,
mRelvarebs!
cneba uflisa me droSad maxlavs,
Cemi meobac misiT mqonia,
isev RvTisagan SevityobT marTals,
sxva yvelaferi monagonia!
musika, hangi da harmonia
miforiaqebs suls da mgonia,
isev avikref kalTebs Coxians
da Sevuyvebi aRmarTs gorians!
Tamar jaWvaZe
fereb
i
ferebi
maRizianebs lurji feri,
radgan am feriT zRva aris CemSi,
maRizianebs yviTeli, radgan miyvars vardebi yviTeli feris.
xmeli foTlebi maRali verxvis,
maRizianebs Savi, radganac Savi yovelTvis iwvevda tkivils.
TeTric ar miyvars, radgan xandaxan,
iwvevs uazro, sulelur sicils.
ar momwons mwvane, radganac CemSi
asocirdeba is, rogorc mkvaxe,
andac imitom, amJamad yofils,
Zlier uyvarda es feri – mwvane!
maRizianebs feri nacrisa,
andac ubralod sul nacris feri.
TiTqos Sav-TeTri fotoa igi lamazi, magram arafris mTqmeli.
me ar maRelvebs feri cisferi,
an vardisferi an xakisferi,
me mxolod erTi maRelvebs mudam
samSoblos zecis da droSis feri!
redaqciisagan:
am gverdebze Tqven
axalgazrda Tu damwyebi poetebis mokrZalebul poetur striqonebs
gaecnobiT.
waikiTxavT da kidev
erTxel darwmundebiT,
rom mamulis siyvaruli
da monatrebaa is muxti,
ramac TiToeul maTgans
xelSi kalami aaRebina.
Cven xeluxleblad,
yovelgvari Sesworebebis
gareSe, gTavazobT am striqonebs, rogorc maTi
sulis utyuar anarekls
da pirvel nabijebs emigrantuli poeziis labirinTebSi.
matarebeli
matareblebad daiyo sicocxle,
gzebad dairRva ramdeni weli...……
da telefonis SnurSi morbian
dReebi Cemi, fiqrebi Cemi.
sadRac aTasi wvimis wveTs iqiT,
sadRac - aTasi fantelis miRma,
miedineba sicocxle Cemi,
miedineba uCemod, mSvidad.
da martoobis boroti xeli
isev mimaTrevs ucnobi gzebiT,
iq - dRes mziani dila gaTenda,
aq - isev uZilo RameSi vdnebi.
aTasi wvimis wveTis gadaRma
aTasi sxivi aTbobs Cems qalaqs.
me ki sruliad ucxo qalaqSi
sevdian fiqrebs vixurav sabnad.
da monatrebis baliSSi Carguls
me nostalgiis mcviva cremlebi,
mogonebebis Taros valageb,
msurs kides mivwvde,
magram ver vwvdebi.
Cemi grZnobebis biblioTeka,
savsea Zveli, Wreli wignebiT,
mogonebebiT daxunZlul Taros
aTrTolebuli xeliT vexebi.
liandagebad daiyo sicocxle,
miyvars, me miyvars matarebeli!
da momRimari saxiT davdivar
cxovrebis mgzavri, damsvenebeli.
63
aleqsandre (nukri) niSnianiZe erTi
CvenTagania, 2002 wlidan
niu-iorkSi rom iziarebda samSoblodan Sors
wasuli emigrantis xvedrs. mamulis usazRvro
monatrebam daawyebina mas
xatva...
... da xatavda nikorwmindas, Tbilisis Zvel
ubnebs, mSoblis lodins,
sakuTari sarkmlidan danaxul niu-iorksac ki.
gasul wels igi samSobloSi dabrunda.
wasvlamde ki misi namuSevrebidan es sami naxati amerikaSi gamomavali qarTuli gazeTis `mamulis~ redaqcias usaxsovra. Cven axla mogveca saSualeba gza davulocoT da madloba movaxsenoT Cvens uZvirfases megobars, didebul
qarTvels.
64
24
litvo
rd
i
itvord
rdi
www.mamuli.com
1
25
29
26
28
2
27
31
30
3
4
6
5
32
7
8
36
33
34
41
35
9
11
38
10
42
12
37
39
13
14
40
15
16
44
17
43
45
18
19
46
47
20
23
21
Tarazulad:
1. oskar uaildi `... greis
portreti~; 2. guinplenis satrfo
`kaci, romelic icinis~; 3. bernard
albas erT-erTi qaliSvili; 4. `...
viyav mwvervalze videg, Tvalwin
mefina qveyana~ (vaJa); 5. avtori
romanebisa `laSarela~, `yornali~;
6. rusi poeti, avtori poemisa
`rusi qalebi~; 7. es frangi mwerali xotbas asxamda 30 wlis qals,
da Zlier uyvarda yava, romelsac
uzomo raodenobiT miirTmevda; 8.
Zveli berZeni poeti (Zv.w. me-2s.);
9. qarTveli mwerali, avtori romanebisa: `meSvide ca~, `Tvali patiosani~; 10. erTi-erTi goWi cnobili zRapridan; 11. me-9 saukunis
bizantieli poeti qali; 12. am
qalbatonis literaturul salonSi daibada Jurnal `ciskris~ daarsebis idea, es aris manana anu ...
orbeliani; 13. robinzon kruzos
Tavgadasavalis avtori; 14. gerasimes ZaRli; 15. heminguei `mSvidobiT ...~; 16. qarTveli mwerali,
dramaturgi, avtori istoriuli
22
romanisa `giorgi rusi~; 17. am
mwerlis namdvili gvaria mamulaiSvili; 18. dartanianis satrfos
konstancias gvari; 19. msazRvreli
sityva, romelic daerTvis sagnis
saxels; 20. hamletis samSoblo;
21. `... vardi SevniSne, oblad rom
amosuliyo~ (akaki.); 22. frangi
mwerali (me-20 s.) romlis namdvili saxeli da gvaria anri lui
buriioni; 23. berZeni mwerlis, qsenofontis Txzuleba aleqsandre
makedonelis Sesaxeb.
Sveulad:
24. qarTveli mwerali qali,
rafiel erisTavis da, avtori dramisa `Suri barbare ...~; 25. TxrobiTi literatura; 26. Cxikvi, romelic Cxikv qeTevanze iwerda jvars;
27. italieli mwerali, scenaristi; 28. mTavari personaJis saxeli Soloxovis romanidan `wynari
doni~; 29. edgar ... po; 30. qarTveli mwerali, avtori poemisa `vazis
tirili~; 31. ... Tvals, rom moSordeba guli gadasxvaferdebao
(and.); 32. qarTveli enaTmcodne
... kvaWaZe; 33. a. antonovskaia `...
mouravi~; 34. mefe sulxan-saba
orbelianis `sibrZne-sicruisadan~;
35. me-17 saukunis kievis ruseTis
Zegli `ambavi ... laSqrobisa~; 36.
frangi mwerali, novelebis ostati
(`mateo falkone~, `karmeni~, `tamango~); 37. gr. abaSiZe, leqsi `kapitani ...~; 38. qarTveli poeti, avtori striqonebisa `aris aseTi qveyana, mas saqarTvelo hqvia~; 39. italieli poeti; 40. `vin ... gaigebs
an vin ra icis, ramdenjer cxare
cremli mdenia~ (vaJa); 41. goeTes tragedia, romelsac TiTqmis
mTeli sicocxle werda; 42. Tanamedrove qarTveli poeti, saqarTvelos axali himnis teqstis avtori; 43. uzbeki poeti, moazrovne;
44. argosis asuli, persevsis deda
(miT.); 45. `baSi-aCukis~ personaJi, ... ColoyaSvili; 46. wmindanad
Seracxuli qarTveli mwerali
wminda ... marTali; 47. `... gaviare,
msurs movixedo da davinaxo mTisa
qedebi~ (galaktioni).
65
mamulis
rfktylfhb
V
V
Sexvedra
kaxi kavsaZesTan
filmis Cveneba da sadili
23 agvistos, filadelfiaSi
25-26 agvistos, niu-iorkSi
28 agvistos, vaSingtonSi
informaciisaTvis darekeT:
917-803-7566
V
V
V
0pm
a
s, 7:3
r
e
b
m
a~ ds
eqte
s
s
i
5
1
j
i
s,
SabaT `saun Svil
o
ra
ti
trio na di koncer
lyn
nik iubileo
rook
B
n
i
17
sa
eatre
5-16
neba
gaseir T
i
l
tiu
ti
roman ro buSaaTi.
s
e
sahgarZlivoba 1 Casvlamde
n
xan
siT
de a
svlam videoservi
o
m
a
s
mzi
re,
iT ad
-3201
1 saaT 1-800-462 , $195
165
asi: $
bil.f
musika
Th
-61
0
nnium 500; 718 897-450
e
l
l
i
M
1
8
5
1
61
;7
718- 03-8888
3
718
V
It[dtlhf
V
is
qa
be viluli
S
a
ia rikaci
C
e
m
g o am e n t :
e
i.co
CD rez or dat ashvil
F chi
p
o
kag
.be
w
ww
66
V
SabaTs, 1 seqtembers, 8pm
kolxidaSvilebis
ojaxi
megobrebTan erTad
347-580-9155; 646-204-9154
129 West 67th St. New York
kavkas-eqspresi
11-wliani gamocdilebiT
hjujhbf ityb itvltub cdkf~
sahaero gadazidvebi
orive mimarTulebiT:
1 paunti - 2.74$ (Cvens ofisSi motanili)
1 paunti - 2.95$ (saxlidan saxlamde)
sazRvao gadazidvebi:
Location In Brooklyn:
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Tel: 718-934-1700
Alt: 347-500-5037
1 paunti - 0.91$ (Cvens sawyobSi motanili)
aveji da didi zomis tvirTi fasdaklebiT.
Location In New Jersey:
123 Pennsylvania Ave Gate 3
Kearny NJ 07032
Tel: 201-333-5555
Location In Ohio:
9333 Reading Road
Reading, OH 45215
67
gamo
cemis me-9 weli
gamocemis
SemecnebiT-sazogadoebrivi
Jurnali amerikaSi
`1(69)
agvisto,
2012
manuCar kaWaxiZe
EDITOR&PUBLISHER MANUCHAR KATCHAKHIDZE
mTavari redaqtori
Jurnalis am nomris dabeWdva
SesaZlebeli gaxda `mamulis~ didi
megobris, baton ilia baramiZis
uSualo xelSewyobiTa da TanadgomiT
Cveni partnioria:
asaval-dasavali
PO Box 13121, Jersey City, NJ 07303
tel.: 1-347-724-0770; Tbilisidan: 2-420-320
mogvwereT:
Jurnali akrebilia, dakabadonebulia,
dabeWdilia da akinZulia SeerTebul
StatebSi da am nomris gamocemis dros
warmoadgens erTaderT emigrantul,
qarTul gamocemas a.S.S.-Si.
2
yjvthibf|
5
siyalbis eleqsiri
roca Jurnalisti styuis!
15
saxeli
da axali uxerxuloba
16
margarita
ucnobi qali firosmanis naxatTan
19
omebi `feisbukSi~
lanZRvis Tavisufleba!
20
`iluzioni~ kabadonebSi
Zefirelis `traviata~
25
qarTuli roki
ra uSvelis mas?
30
oqros unitazis xibli
pirdapir yureba unda viswavloT!
33
jejili
saymawvilo CanarTi
37
ubralod, beqa
patara biWuna did qalaqSi
40
Cumi wasvla
rezo inaniSvilis mogoneba
42
aseTi aravisac ar hyavs!
kidev erTxel samziTvo wignze
44
viqnebi misi patara!
beras portreti - patara StrixebiT
48
nomris stumari
gaicaniT - nana jejeia!
54
masterklasi
guram doCanaSvilTan
60
emigrantuli poezia
monatreba poetur striqonebSi
3
sapirvelgverdo leq s i
berdia
beriaSvili
qarTveli
uceb cxel gulze damadges fexi,
roca medea momglijes mkerdiT.
Zveli qarTuliT, nusxur-mTavruliT
bolnisis qvaze Cems varams vwerdi.
xelSi batis frTiT, gaSlil etratze
me siyvarulis poemas vwerdi.
Cemi xatia, guls maxatia:
iyalTo, gremi da alaverdi.
zed gulze Semdga me Temur lengi,
koWli fexebiT roca gamTela,
maSin mamulis sakurTxevelze
Cemi TiTebi enTo sanTlebad.
me Tavi medo gatenil Tofze,
me Zilvfxizlobdi, me ar meZina.
xan TeiranSi da xan stambolSi,
rogorc samkauls myiddnen me Zvirad.
erTxel varsqenma TmebiT maTria,
ganukurnebi damrCa iara.
mawama da ver gadamarjula,
momkla da kerpebs ver maziara.
gaziT damglijes aTive frCxili
da wamebuli miwoda xalxma,
Tumc kaci raa, sikvdilis winac,
me daCoqili veravin mnaxa!
Cems daCoqebas nurcvin moelis,
utexi suli Cemi ganZia.
ase avage sveticxoveli
da gamovkveTe kldeSi varZia.
Cems TviTeul qvas simRera hqvia,
Cemi cixeni Zlevis xmebia.
gulSi mravaljer momartyes tyvia,
zurgSi, - arc arvis umiznebia!
me tyve viyavi Zalian xSirad
da ar vicodi, ra iyo mona.
Tan wamoviRe fereidanSi
Cemi qarTuli sityvebis kona.
ver amomglijes piridan ena SanTiT, wamebiT, muqariT, ZRveniT
4
da... mReris mTeli fereidani
qarTul Congurze qarTuli eniT.
ver damaviwyes Cemi mamuli,
Cemebr tanjuli qarTuli ena,
mterma verasdros gadamagvara,
mterma verasdros gadamaSena.
wiwamurs momkles, hereTs mawames,
mijaWvuli da mkvdreTiT aRmdgari.
vuZlebdi ngrevis wlebsa da wamebs
da erTxel merqva jurRais fari.
bevrjer mimuxTla bedis sasworma,
ramdens gavuZel, ra SemZlebia, Cemi samgoris samive gora
Cemi sisxli da Cemi Zvlebia!
amovWer qvaze, amovWer xeze
da yovelive gulze sweria!
amden legendebs da amden leqsebs
saqarTveloze misTvis mRerian.
Tuki sparseTis tyve merqva erTxel,
berlinze droSa me avitane.
da vdgavar, rogorc alaznis muxa,
nagrigalevi Zlieri taniT.
mqonia dardi, eniT uTqmeli,
da ar vqceulvar sevda-wuxilad,
me erT dRes vSobe didi rusTveli,
saukuneni Tavs rom uxrian.
amiranis da arsenas deda, vin gamakvirvos SvilTa didebiT,
cad da miwad rom misi xma rekda
me iseT qarTvels kidev gpirdebiT.
msurs kidev axal xmebad damrekon,
gpirdebiT axal daviTs da sabas.
de, kabadonze caTa samreklo
maTi didebis yvebodes ambavs.
saukuneni maT sadideblad
yanwebiT svamdnen Cems kaxur Rvinos,
mec vidge, vidre qarTvels qarTvelis
namusis qudi ar Semercxvinos!
eleqsiri
manuCar kaWaxiZe,
Jurnal `mamulis~ redaqtori
iyo dro, roca samuSao dRis bolos sabWoTa
moqalaqe Sin daRlili brundeboda da safosto
yuTSi gazeTebi eloda, saxlSi ki televizia umaspinZldeboda axal-axali ambebiT. gazeTebSi statiaTa
umravlesobas, rogorc wesi, kiTxulobdnen, ukanasknel
cnobebsac (ase eZaxdnen maSin axal ambebs), gansakuTrebiT mis pirvel nawils ismendnen.
muSaobda fosta-telegrafi,
muSaobda redaqciebi,
muSaobda telestudiebic.
saqme iyo – xalxic Cafluliyo Tavis yoveldRiur saqmianobaSi. gvian gulis gadasayoleblad gazeTebs aTvalierebdnen da televizors uyurebdnen.
erTis sityviT, sistema awyobili iyo. aravin arafers
aprotestebda, radgan aravis surda zedmetad gadaetvirTa Tavi azrovnebiT.
is ki yvelam saukeTesod icoda, rom televiziac
da gazeTic simarTles ar eubneboda. arc TviTon
iklavdnen mainca da mainc Tavs simarTlis ZiebaSi.
puris fuli hqonda, uzrunveli xvalindeli dRe
garantirebulad gaTendeboda. imis iqiT arc ainteresebda, ra xdeboda. zedmetad dainteresebulTaTvis
arsebobda utyuari informaciis wyaro - Wori.
am mosawyeni yoveldRiurobisgan xdeboda xolme
gadaxvevac, ase vTqvaT, gantvirTvac - gaCndeboda
presaSi raRac kritikuli statia da mTeli qveyana
gadaerTveboda, ukeT rom vTqvaT, TaviT gadaeSveboda mocemuli problemis garSemo.
msjelobdnen, iwereboda koleqtiuri werilebi
da mere yvelaferi isev Tavis kalapots ubrundeboda. zomiereba daculi iyo, wesierebac ase Tu ise
Sesabamisad... yvelam icoda realobis diqtatis arsebobis Sesaxeb, yvelaferi trialebda magiuri wris
garSemo.
xalxi gagebiT ekideboda realobis msaxurT, maT
icodnen, rom Jurnalistebs sxvagvarad ar SeeZloT
moqceva, wessa da rigs ver daarRvevdnen. wesis damrRvevi nazi Samanauri sagiJeSi gamoamwyvdies. am
TanagrZnobisTvis TviT Jurnalistebic madlierebi
iyvnen, metis mets rom ar iTxovdnen mkiTxvelebi.
risi gakeTebac SeiZleboda (da amisi uflebac hqondaT), akeTebdnen. es madliereba Jurnalistebis mxridan ar iyo afiSirebuli,
spontanurad xdeboda yvelaferi,
maTda uneburad,
arc ki icodnen, rogor.
ubralod `vgrZnobdi da grZnobda~-s idumali
urTierToba gabmuliyo Jurnalistebsa da mkiTxvelebs (telemayureblebs) Soris. ase magaliTad:
`jayos xiznebis~ telespeqtaklad dadgmam didi
aJiotaJi gamoiwvia Tavis droze;
soliko xabeiSvilis dapatimrebis Semdeg qarTuli
mas-media waleka aTasgvarma gamoxmaurebam;
`TviTmfrinavis biWebis” saqmem lamis Seazanzara mZleTamZle SevardnaZis taxti;
abaSis ambebma sakavSiro skandali gamoiwvia,
konstituciis miRebam lamis sisxlisRvramde miiyvana saqme, magram yvelaferi iyo da arc araferi iyo.
erTis sityviT Camoyalibda myari stereotipi
mkiTxvelisa da avtorebis urTierTgagebisa. yvelam
vicodiT, rom esa Tu is movlena Sesabamisi scenariT unda warmarTuliyo, radgan sxvanairad arc
SeiZleboda momxdariyo. erTgvari garTobac iyo da
Tanac dafiqrebac - yofierebaze, ra Tqma unda zeda-
5
pirulad, magram mainc dafiqreba. fiqri ki yovel- rasac daukveTavda mTavroba, imas akeTebda, anu teleTvis iseT sivrceebSi iWreboda, romlebic veras JurnalistebisTvis pirobiTad araferi Secvlila,
gziT gakontroldeboda. amitom yovelTvis iyo mzad garda imisa, rom erTi centraluri televiziis
ideologiuri manqana adamianTa tvinebi gakvalul nacvlad gaCnda ramdenime da konkurenciisaTvis errelsebze Seeyenebina da sadac waiyvanda, es ukve TmaneTs ejibrebodnen ucxouri Sou-programebis gadmoRebaSi. sakuTarsa da originaarc TviTon icodnen.
lurs aravin sTavazobda mayurevcxovrobdiT dReis dRiT, xvabels, am ukanasknelisTvis ki es
le ki zrunavda xvalisTvis.
Sou-programebi ucxo xili iyo
masebs ar surda cvlilebebi,
da siamovnebiT ewafebodnen. tekmayofildebodnen uzrunveli
leserialebma ki savsebiT moaduna
dRevandelobiT. dedamiwis erTi
xalxis azrovneba da miajaWva
meeqvsedi sivrce maTTvis iyo gayoveldRiur uazrobaTa da uzdaSlili da itkbobdnen moCveneneobaTa avantiuras, rac cxovebiT keTildReobas. problemis
lur azartSi gadaizarda saboprinci pi srulfasovnad ar iyo
loo jamSi.
gaazrebuli masaSi.
xelmocaruloba mxolod uniTiTqos realobac araferi iyo
nazi Samanauri
WobaSi ar gamoixateba, is adamicxovrebiseul yoveldRiurobaSi,
TiTqos Seuferxeblad muSaobda saxelmwifo manqa- anis fsiqikaze moqmedebs da moqmedebs damangreveli ZaliT. mkiTxvelis daClungebam TavisTavad gamona pirvelkacebidan bolokacebamde iwvia mwerlisa da Jurnalistis degradacia. Tu
yvela Tavisi movaleobiT,
mweralma iolad Seafara Tavi fantazias, Jurnalisti
yvela Tavisi uflebiT.
cotac da, kapitalizmiT garemocul gvirabis (da gansakuTrebiT presis Jurnalisti) mware realobis
bolos komunizmis Suqi gamoCndeboda, erTgvari miwie- winaSe dadga, rasac hqvia gakotreba. bolos gamosari samoTxe... da amis gulisaTvis yvelanair mankie- valic ioli i pova, iseTi, sakuTari Tavi rom ar
amoeWama dagrovili negatiuri emociebisagan. Jurnarebaze Tvalis daxuWva savaldebulo iyo.
ase gamoviareT es gvirabi da gvirabis bolos, listebma erTi xani daiwyes pamfletebisa da satiSuqi rom Canda komunizmis, ufskruli aRmoCnda mi- ruli statiebis gamoqveyneba. mizani iyo qiliki
si damasamarebeli da yvelani erTad masSi CaviCe- yvelafris mimarT, rac maT garSemo xdeboda da yvexeT. ra Tqma unda, moulodneli iyo aseTi didi im- lasi, vinc maT garSemo trialebda.
periis ase erTbaSad istoriis sanagveSi Caxlewva.
am funqciebSi arafris mimarT zRvari daculi
miRebuli Soki mosalodnelze aRmatebuli aRmoCnda. ar yofila. SevardnaZis reJimiT gamowveulma nihirealobaSi veZebdiT im warsuli keTildReobis lizmma swored am JanrSi iCina Tavi.
namsxvrevebs, magram ver ki vpoulobdiT ar iyo kritika,
erTi gazeTi ama Tu im movlenas erTi Tvalsaziyo usaSvelo dacinva.
risiT aSuqebda,
gazeTs mowyurebuli mkiTxveli CaeWida aseTi
meore gazeTi sxvanairad,
xasiaTis gazeTebs da erTi xani ase gagrZelda, magkidev sxva - Taviseburad.
ram esec xelovnuri nabiji iyo mxolod komerciuazrebi mkiTxvel sazogadoebaSic ixliCeboda da li Tvalsazrisidan nakarnaxevi.
Tanac iseTi simZafriT, rom saxeze samoqalaqo dapimankiereba sazogadoebaSic iyo da elitaSic, sawerispireba miviReT. pluralizmma Taviseburad nega- ri da saqiliko bevri dagrovda. gadawvdnen ersac,
tiuri gavlena moaxdina sazogadoebaze, radgan xalxi aseTi Tvisebisani varTo. magaliTebad iliasa da
mravalferovnebasa da mravalsaxovnobas ar iyo SeCve- akakis cnobili leqsebi mohyavdaT.
uli. amitom mtkivneuli gamodga CvenTvis e.w. demokTu iyo ilias publicistika mwvave, misi leqsi
ratiuli mas-mediis pirveli nabijebi. TumcaRa, sxva `bednieri eri~ eris saxis warmomCeni, akakic Tu amviTareba SenarCunda televiziebTan mimarTebaSi - bobda `furTxis Rirsi xar Sen saqarTvelov~-o,
saxelmwifom Tavisi cenzura swored maTze daamya- amas imisTvis ar ambobdnen, rom vinmes am naTqvamze
ra, raTa ideologiis umTavresi rupori SeenarCu- gacineboda, isini werdnen mxolod gulistkiviliT,
nebina da amiT xalxisTvis ukeT amoedo e.w. peres- Tu rogorebi ar unda vyofiliyaviT.
troikis dros miSvebuli aRvirebi. azrobrivma gaoaq ki sxva araferi iyo, Tu ara dacinva. Jurnarebam mkiTxvelSi indiferentuloba gamoiwvia, aman listebis es znedacemuloba, raoden paradoqsuladac
ar unda JRerdes, mwerlobasac gadaedo. zeimobda
ki daukarga presas Tavisi mniSvneloba.
sazogadoebam miagdo gazeTi da gazeTTan erTad sruli umecreba da dagvcinoda yvela - mteric da
wignic, ramac masobrivi uwignuroba gamoiwvia. ukve moyvarec.
iqneb Rirsebic viyaviT –
saxeze gvqonda is viTareba, roca `qvedafenebs aRar
mkiTxvelic da Jurnalistic,
surdaT Zveleburad cxovreba~, samagierod zeda femagram gulsatkenia TviT faqti. amis safuZvelnebs SesaniSnavad SeswevdaT Zala Zveleburad emarTaT
situacia da Tanac ise emarTaT, rom aseTi xalxi ze evropam arSemdgar saxelmwifod gvaRiara da
saTavisod gamoeyenebina. maT xom icodnen sabWoTa kart-blanSi moqalaqeTa partiis umwifara axalgazwnexgamovlili xalxis, anu masebis, igive brbos fsiqo- rdebis neokomkavSirul frTas misca.
SevardnaZiT ukmayofiloTa ricxvi dRiTi-dRe
logia... yvelaferi xelSi Caigdo televiziebma da
6
matulobda. gazeTebmac mouxSires zviad gamsaxurdias
apologias, raTa zviadistebis guli moegoT, ricxobrivi simravlisaTvis iyo es saWiro da Tanac samarTlianobis imijis Sesaqmnelad (esec erTgvari dacinva
iyo im diadi ideisa, rasac saqarTvelos pirveli
prezidenti emsaxura da rasac Tavi Seswira sabolood). samagierod fanatikosTa mTelma armiam TavSesafari hpova redaqciebSi. amiT yvelaze ukeT `Tavsafriani dedakaci~ sargeblobda da arqifo seTuriviT
Tavis `momxreebs~ agresiuli nabijebisken mouwodebda. SevardnaZe ki berdeboda da situaciaze kontrols
etapobrivad kargavda, mRvrie wyals ki saeWvo reputaciisa da fsiqikis `meTevzeebi~ Seesien.
rodesac dezinformaciis manqanam - televiziebma xalxSi avtoriteti dakarges da simarTlis ZiebisTvis masam isev gazeTebs miaSures, presis mzardma
reitingma SeaSina TviT xelisuflebaSi mosasvlelad
gamzadebuli neokomsomolebi. sagazeTo jixurebidan
yvelasaTvis uCumrad gaqra erTaderTi oficialuri
opoziciuri gazeTi `iberia-speqtri~, cota ufro
adre saqarTveloSi Semodineba Sewyda gazeTebisa
`aRdgoma~ da `saqarTvelos samreklo~, romlebic
aralegaluri arxebiT ibeWdeboda jer zugdidSi,
Semdeg groznoSi da nebarTvis miRebis Semdeg TbilisSi (isic mxolod `saqarTvelos samreklo~). danarCeni gazeTebi ki an fexis xmas iyvnen ayolilni antiSevardnaZistuli ganwyobilebis Sesaqmnelad, an
darazmulad ebrZodnen damxobili xelisuflebis
momxreTa radikaluri Sinaarsis publikaciebs. yvelaferma aman erTobliobaSi is ganapiroba, rom beWdviTi
mediis produqcia TandaTan gakotrebis piras dadga.
momxreebi momxreebad rCebodnen, xolo visac neitraluri damokidebuleba hqonda politikis mimarT,
an saerTod ganze idga yovelgvari politikuri Sexla-Semoxlisagan, imaTTvis yvelanairi gazeTi uintereso gaxda. aseTi xalxi qveyanaSi umravlesoba iyo,
xolo naTqvami romaa `upatrono eklesias eSmakebi
daepatroneno~, neokomsomolebma es xalxi televiziebis meSveobiT Tavisken gadaibires da saWiroebis SemTxvevaSi `qudze kacis~ daZaxebisas, rogorc
erTni, ise unda damdgariyvnen fsevdorevoluciis
mosaxdenad. am mizniT erT dros regionuli mniSvnelobis televizia rusTavidan TbilisSi gadmoitanes, saxelwodeba SeunarCunes - `rusTavi-2~.
aRaravis surda Tavisufali azris mosmena, isedac
televiziebis meSveobiT Toq-Souebsa da telegadacemebSi iyo ganuwyveteli lanZRva xelisuflebis,
isev da isev xalxis gulis mosagebad. yvelafris
ukan axalgazrda `SevardnaZeebi~ idgnen. xalxs ise
hqonda Tvalebi dabrmavebuli, rom realobis sibinZures ver aRiqvamdnen. mTeli aqcenti gadaatanines
korumpirebul Cinovnikebze,MmTavari ubedureba ki
sagangebod miCqmales –
sistema apirebda Tavis gadarCenas axali Zalebis meSveobiT, sistema, romelmac daSala saqarTvelo
da gaxrwna sazogadoeba.
revoluciur aRtkinebas xelovnurad Camoaciles
presa, radgan dabeWdili sityvieri masala, marTalia,
myari dokumenti iyo arsebul xelisuflebasTan
sabrZolvelad, aseve istoriisaTvisac fasdaudebeli
kompromati gaxdeboda maTi dawerili maTsave sazi-
anod, romelic sruliad Tavisuflad SeiZleboda
Seenaxa nebismier mkiTxvels sakuTar saxlSi, teledokumentebi ki sad, Tu ara saarqivo Senoba-dawesebulebebSi Seinaxeboda, iqamdec Tu miaRwevda.
kargad gaiTvaliswines gardasuli epoqebis magaliTebic, Tu ra Zala hqonda proklamaciebsa da gazeTebSi dabeWdil manifestebs.
gazeTebi wyobidan gamoiyvanes.
im droindel periodikaSi ar aisaxa, an ar asaxes
sruli viTareba da amiT tendenciurobas Seuwyves
xeli. yvelam icoda, rom SevardnaZe midioda, misi
dro amoiwura, da mitom. samagierod cotam Tu
icoda da amis Taobaze dumdnen, SevardnaZis nacvlad
SevardnaZe rom modioda, axali ufro metad damangreveli ZaliT. dumilisaTvis, an naxevrad simarTlisaTvis, an sulac siyalbisaTvis gazeTebma gansakuTrebiT ki im gazeTebma, romlebsac Tavisufali presis
ambicia gaaCnda, Tavisi zRves - isini srulad gariyulebi darCnen sazogadoebisagan.
imisaTvis, rom arseboba SeenarCuebinaT, isini did
holding-kompaniebs Seerwynen, ufro sworad Seefaren. wamgebiani presis qoneba veraferi xeiria - yviTeli presisTvis damaxasiaTebeli myviral-myvirala
saTaurebiT, uSinarso da arafrismomcemi statiebiTa da interviuebiT Jurnal-gazeTebi Tavs ver
irCenen, verc Sou-biznesis myvirala saxelebis saTaurad gamotaniT da maTi pikanturi ambebis skandalad monaTvliT holding-brendebs ver moxiblav
da Tvals ver auxvev, ferad saTvaled verc cnobil
adamianTa naklebad cnobili faqtebis gamomzeureba
gamodgeba. es, ra Tqma unda, raRac xniT iTamaSebs
mkiTxvelisa da bos-patronebis gasabriyveblad. bolos da bolos damSeuli, Tu naxevrad damSeuli
mkiTxvelisTvis Svebismomgvreli ki ara, gamaRizianebeli faqtoria mxolod da verc veraferi nugeSia sazogadoebisTvis esa da es momRerali
aq gaerTo, Tu iq wavida dasasveneblad,
vin vis ra saCuqari gaukeTa,
vin vis daudga sayvarlad,
vin rodis gaTxovdeba da
vin rodis SeirTavs cols,
vin aris Seyvarebuli da
vin - ganqorwinebisTvis emzadeba.
aseTi mdore xarisxis masaliT redaqciebi ageben
TavianT sagamomcemlo politikas da bevrsac ageben
ageben,
radgan yalbi reklama ama Tu im `cnobadi saxeebisa~ metismetad aRizianebs mkiTxvels.
rogoria Sen dRes lukmas eZebde da am dros waikiTxo
gazeTSi msxvil-msxvili asoebiT dabeWdili mokle
teqsturi Setyobineba – esa da es ar kadrulobs
ama da am restoranSi, an kafe-barSi, an Ramis barSi
siaruls da mas urCevnia mokrZalebulad parizis
romeliRac sasadiloSi drois gatareba.
merwmuneT, namdvilad gamaRizianebelia yvelaferi es. gamodis, Jurnal-gazeTebis umravlesoba adamianTa fsiqikaze TamaSobs mxolod imisTvis, rom damkveTis yvelanairi kaprizi Seasrulos, xolo es damkveTi
igive respodentia, an Jurnalis morigi nomris stumrad movlenili `cnobadi saxe~. reklama aseT SemTxvevaSi antireklamis elfers iZens da mkiTxvels agre-
7
sia uCndeba araTu mxolod periodikis, aramed TviT
im `cnobadi saxis~ mimarTac. aseTi dakveTebi arc
profesionalizmis maCvenebelia, arc inteleqtis (am
mxriv SeiZleba paralelebi gavavloT damkveTsa da
Jurnalists Soris), ubralod sruli provincializmi mefobs yviTel presaSi. yviTeli presisgan
sxvas ras unda velodoT, magram ubedureba imaSi
mdgomareobs, rom TiTqmis yvela gazeTi da Jurnali mTels qveyanaSi yviTel presad qceula da ver
naxav azrian gazeTs, sanTliT rom eZebo, mainc.
masobrivi informaciis saSualeba ki ara, erTeulebis neba-survilis gamomxatveli produqciaa, romlis saSualebiTac ama Tu im `cnobadma saxem~ Tavi
unda moiwonos tfilisur bomondSi –
ai, Cemze es skandali aagores,
Cemze amas weren,
Cemze ama da am JurnalSi SiSveli fotoebi daibeWda da a.S.
ra ginda, ras erCi, ase erToba sataxto qalaqis
Tavcarieli elita, ar vixmar sityvas `inteligencia~,
radgan metismeti Seuracxyofa iqneba am sityvis.
mkiTxveli sazogadoebisaTvis kompensaciis saxiT
erTi friad saintereso proeqtebi SeimuSaves media-holdingebis mesveurebma da sxvaTaSoris sakmaod warmatebuladac. yviTeli presis gasaRebis mizniT
mocemul Jurnal-gazeTebTan erTad daiwyes gamocema
wignebis seriebisa, rac sakmaod aprobirebuli meTodia
evropasa da amerikaSi.
ase magaliTad –
erTxans ibeWdeboda seria `qarTuli mwerlobis
nimuSebi~ (sul gamovida samociode tomi),
amas mohyva seria - `Cemi rCeuli~, sadac gamoica
vaJa-fSavelas xuTtomeuli, mixeil javaxiSvilis
Svidtomeuli, galaktion tabiZis xuTtomeuli, otia
ioselianis eqvstomeuli, lado asaTianis ortomeuli, guram rCeuliSvilis eqvstomeuli, nodar dumbaZis eqvstomeuli, ioseb griSaSvilis oTxtomeuli,
ilia WavWavaZis eqvstomeuli da a.S.,
gamodis qarTuli mwerlobis saunje 25 tomad,
msoflio klasikis seria 50 wignisgan grifiT
`wigni, romelic unda waikiTxo, sanam cocxali xar~
(dabeWdilia balzaki, jek londoni, SoTa rusTaveli, aleqsandre diuma, uiliam Seqspiri da sxva mravali), calke seriebad gamodis biografiuli da memuaruli literatura saerTo grifiT: `adamianebi,
romelTac Secvales msoflio~ (seria Sedgeba 100
wignisgan, sadac ukve gamosulia wignebi mahaTma
gandis, fransisko frankos, uinston CerCilis, migel
de servantesis, kardinal riSelies, gabriel garsia
markesis, napoleon bonapartes, vaJa-fSavelas, romis
keisrebis, mustafa qemal aTaTurqis, koko Sanelis,
Carli Caplinis, marko polos, biTlzebis, alfred
nobelis, ronald reiganis, rual amundsenis, Cingiz
xanis, franklin ruzveltis, nikolo paganinis, alfred
ainStainis Sesaxeb).
agreTve icema seria `didi qarTvelebi~, romelTa Teqvsmeti tomi ukve gamocemulia biografiis
saxiT eqvTime TayaiSvilis, kalistrate cincaZis,
erekle II-is, ambrosi xelaias, dimitri yifianis, vaxtang VI-is, ilia WavWavaZis, niko firosmanis, niko
nikolaZis, akaki wereTelis, anton II kaTalikosis,
8
vaJa-fSavelas, daviT aRmaSeneblis, Tamar mefis, solomon I-isa da solomon II-is Sesaxeb.
calkeul krebulebad gamodis (ra Tqma unda, Jurnalebis danarTebis saxiT) `1001 Rame”, ukve gamocemulia konstantine gamsaxurdias daviT aRmaSenebeli (8 tomad), amJamad gamodis levan goTuas `gmirTa
varami~ (esec 8 tomad) - es ukanasknelni Jurnal
`istoriani~-s danarTis saxiT.
sul axlaxans gamomcemloba `palitra L~-ma sxva
gamocemebTan erTad daiwyo axali seriis gamocema
grifiT `did kinod qceuli wignebi~.
ra daskvnis gamotana SeiZleba arsebuli viTarebidan –
udavod misasalmebeli faqtia da mxardasaWeria
yvela xsenebuli proeqti, radgan es seriebi, ase Tu
ise, mainc xelmisawvdomi xdeba masiuri mkiTxvelisTvis. zogierTi wigni da miT umetes avtori (magaliTisTvis jorj oreuli, sabWoTa kavSirSi akrZaluli mwerali iyo da misi romanebi mxolod disidentur presaSi ibeWdeboda) profesionali mkiTxvelisTvisac ki xelmiuwvdomeli iyo, agreTve didi
dabrkolebebi arsebobda e.w. deficitur avtorebze,
romelTa wignebi mxolod gamoweriT modioda, xolo
gamowera samsaxurebSi xdeboda ierarqiuli kibis
mixedviT zemodan qvemoT. CamonaTvalSi msoflio
klasika pirvel rigSi ekuTvnoda partiuli Cinovnikebis maRal eSelonebs, sabWoTa klasika ufro
farTo wreze vrceldeboda, xolo Tanamedrove (im
droisTvis) literatura, romelSic makulaturac
bevri iyo da Rirebulic, yvelas SeeZlo SeeZina.
ase rom, mkiTxvelTa farTo wre veras gziT gaecnoboda dantes `RvTaebriv komedias~, servantesis
`don kixots~, homerosis `iliadasa~ da `odiseas~
da sxv. aseTs mravals. Tanac rogorc wesi am wignebis
umravlesoba rusulad Targmnili Camodioda sabWoeTis periferiebSi. qarTuli TargmanebiT msoflio
literaturis biblioTeka mogvianebiT gaxda xelmisawvdomi mkiTxvelTa farTo wrisaTvis da esec maSin, roca seriis naxevarze meti ukve gamocemuli
iyo. sabWoeTi cdilobda qveyanaSi masiuri ucidonaroba da uwignuroba yofiliyo, raTa iolad emarTaT
brbod qceuli masa. miuxedavad imisa, rom swavlaganaTleba ufaso iyo sabWoeTSi, erudirebuli pirovneba TiTze CamosaTvlelni iyvnen da maT specsamsaxurebi gansakuTrebulad meTvalyureobdnen. mxolod
elitas da mis komsomola Svilebs unda scodnodaT srulfasovnad Sarl bodleri da edgar alan
po, riunoske akutagava da lion foixtvangeri, herman
hesse da rainer maria rilke da sxva mravali...
floberis `madam bovaris~ iqeT Cveulebriv mokvdavs
cxvirs ar ayofinebdnen. sazogadoebaSi imijis Sesaqmnelad mxolod partiis nomenklaturoviCebs unda
scodnodaT franc kafka da erix maria remarki, unda waekiTxaT originalSi Tu ara, rusul TargmanSi
mainc imxanad akrZaluli amerikuli poeziis klasikosebi uolt uitmani da tomas elioti, iqamde TviTonve miuwvdebodaT xeli maT mierve akrZalul boris
pasternaksa da aleqsandre solJenicinze, TviTonve
izepirebdnen vladimer visockisa da iosif brockis
leqsebs, Rameebs aTevdnen vladimer nabokovis `lolitas” kiTxvaSi, Cveulebriv moqalaqes ki maTi saxe-
lebi da gvarebic ki ar unda scodnodaT. isini rom
daiwyebdnen raimeze msjelobas, Sen pirdaRebuls
unda gesmina maTTvis da geTqva –
es ra ganaTlebuli Svili hyavs amxanag amas da
amaso... ai, politika, ai, ganaTleba, sabWouri, `Tanasworuflebiani” ganaTleba...
mxolod samadlod mogvigdebdnen gaxrwnili gorkis `pesnia o burevestnikes~ da unda gvezepirebina
is. lamis iyo TofiT dasdevnen geronti qiqoZes,
esao-da raime antisabWouri ar Targmnos da ar gagvaparoso. danis pirze iara konstantine gamsaxurdiam dantesa da goeTes Targmanis dros. rom ara
galaktioni, verleni ar gvecodineboda, paolo iaSvilis didis mecadineobiT Semovida CvenSi bodleri
da isic miviwyebas mieca 1937 wlis Semdeg, sabWoeTis TiTqmis mTeli arsebobis manZilze.
erTi iyo - gabriel-garsia markesi daubrkoleblad Semovida sabWoTa yofierebaSi da imTaviTve
daipyro mkiTxveli sazogadoebis azrovneba da Seiqmna
didi mwerlis imiji. es imitomac moxda, rom igi
ase Tu ise mainc neitraluri iyo sabWoeTis mimarT,
Tanac mwerali kolumbiis proamerikuli orientaciis
mTavrobis msxverpli iyo. `mtris mtris moyvrobis”
formulam iTamaSa Taviseburi roli, raTa `martoobis as wels~ SemoeRwia sabWoeTSi. nobelis premia markesisTvis ar yofila saSvi sabWoeTSi. nobels
imxanad bevri iRebda, magram ase gulRiad ar xvdebodnen sabWoeTis beberi mezruneebi
mezruneebi. aseve iyo ernst
hemingueis mimarTac, oRond xruSCovis pirvel periodSi, vidremde srulfasovnad gaiazrebdnen, ra dawera
Tavis romanSi `vis uxmobs zari~. am SemTxvevaSic
cenzuris qvena grZnobam iTamaSa gadamwyveti roli
da ara nobelis premiam, Tundac fidel kastrosTan
mwerlis megobrulma urTierTobam. saerTod, sabWoTa
mTavrobebisTvis nobelis premia indulgencias ar
warmoadgenda da nobeliantebi dazRveulni araferSi
iyvnen sabWoTa sivrceSi.
erTis sityviT, media-holdingis mTavari `koziri~ aris ara TviT Jurnal-gazeTebis SigTavsi, aramed
klasikosTa SemoqmedebiTa da biografiebiT mani pulireba. Zneli saTqmelia, amiT mas surs, im dakarguli wlebis kompensacia gaswios, Tu mxolod bazris
moTxovnileba daakmayofilos. cxadia, rom mediabizness kargada aqvs gasigrZeganebuli mkiTxvelis moTxovna da interesebi –
rac SeiZleba iafad (xelmisawvdomad) da
rac SeiZleba iseTi literatura misces mkiTxvels, razec verc ki iocnebebda komunistur periodSi. samagierod, iSviaTi gamonaklisis garda Jurnal-gazeTebi arc ki gadaiSleba, imdenad uSinaarsoni
arian.
iSviaTi gamonaklisi-Tqo, vambob da amaSi Jurnal
`istoriani~-s vgulisxmob, sadac danarT literaturas (konstantine gamsaxurdias `daviT aRmaSenebeli~ da levan goTuas `gmirTa varami~) Jurnalis
ZiriTadi masala arafriT Camouvardeba da SeiZleba iTqvas isic, rom kargi mwerlisTvis am JurnalSi gamoqveynebuli masalebi uTuod literaturul
konspeqtad iqceva momavali nawarmoebebisTvis. ai,
xsenebuli danarTebi namdvilad asruleben Tavis
misias (danarTobas), sxva gazeTebsa da JurnalebSi
9
danarTebad wodebuli wignebi ZiriTadi Semosavlis
wyaroa gamomcemlobebisTvis, xolo periodika ki
swored rom danarTad qceula.
me arafers vambob iseT Jurnal-gazeTebze, romelTac ar sWirdebaT danarTebiT mani pulireba da
isini Tavisi statiebiT ase Tu ise mainc axerxeben
sabazro ekonomikasa da saxelmwifo wnexis garRvevas.
uzneobis savizito baraTi
dRevandeli teqnikuri progresis epoqaSi Jurnalistikis birTvs mainc teleJurnalistika warmoadgens. TavisTavad veRar vixelmZRvanelebT gardasuli droebis princi pebiT, sadac cincxali ambebi da
sapolemiko publicistika gazeTebis furclebidan
Semodioda adamianTa yofierebaSi.
nivTieri masala Secvala vizualurma,
Tanac am siaxlem adamiani gaazarmaca,
moaduna, srulad miendo vizuals.
magram unda iTqvas isic, rom erTma meore ver
Caanacvla. amis dasturi Tundac im yviTeli presis
mimarTac minavlebuli, magram mainc interesis gamoxatulebaa. erTi cdilobs SeinarCunos poziciebi,
raTa ar dakargos momTxovni, am dros ki meore sul
sxva gziTa da meTodebiT viTardeba (am sityvas mocemul SemTxvevaSi viyeneb rogorc pirdapiri, aseve
gadataniTi, am SemTxvevaSi, ironiuli mniSvnelobiT).
ganviTarebam ar icis sazRvrebi,
da Tundac zneoba.
imisTvis, rom daikavo eTeri da damoZRvro sazogadoeba, amisaTvis arc profesionalizmia saWiro
da arc inteleqti. amis naTeli dasturi, Sors rom
ar wavideT, dima obolaZea. ra rogor xdeba da ra
rogor fuWdeba, ar vityvi, ubralod mis TiToeul
qmedebas, Jests, saubars ukomentarod unda uyuro.
igi aris imis etaloni,
Tu rogori ar unda iyo Jurnalisti,
rogori ar unda eCveno mayurebels,
rogor ar unda amoiRo xma teleekranebidan,
rogori ar unda iyo zogadad - pirovneba.
uyureT da misgan iswavliT amas. zogjer antireklamac ki gamodgeba didaqtikisTvis. amiT amovwuroT dima obolaZeze saubari da ufro seriozuli
problemebi mimovixiloT.
televizias aqvs erTi friad mniSvnelovani Sirma,
CvenSi gansakuTrebiT gamZafrebuli formiT, esaa sainformacio saSualebis sakuTrebis SegrZneba. rogor gxiblavs da gaTrobs, roca ici, rom
aTasi TanamSromeli da Tanac maTi umetesoba `cnobadi saxe~ gemsaxureba Sen erTs - mesakuTres. xandaxan imasac vfiqrob, albaT imperatorebs, sulTnebsa
da keisrebs ar eqnebodaT iseTi cxoveli tkboba
cxovrebis siamiT, rogorc es televiziebis patronebs gaaCniaT. isini yvelaferze midian, lamisaa kaligulas cxenis konsulobisa ar iyos, TavianTi Sinauri cxovelebi teleprodiuserebad daajinon. es
kidev araferi, TviTonac, neronis msaxiobobisa ar
iyos, Tavi ubadlo da erTaderT telewamyvanebad
miaCniaT.
gancxromaa da mere rogori!..
da es maSin, roca iuridiulad isini SeiZleba
arc ki iTvlebodnen televiziis mesakuTreebad, an
10
aqciaTa mflobelebad. iqneb iTvlebian kidec, magram
es saaSkaraoze araa gamotanili.
televiziebma Tavisufleba ormxrivad dakarges.
maTgan ar gamodis saRi azri, sinamdvilis aRqma.
`televizionSCikebi~ maT mierve Seqmnil miraJebSi
cxovroben da arc undaT am miraJebidan gamosvla,
Tavs Zalas atanen, raTa daijeron efemerebis realuroba, rom cxovreba sxvebisTvisac iseTive saamuria, rogorc maTTvis.
aq ukve goniereba da fantazia warmarTavs yvelafers, ufantaziod da ugemovnod Sou ar Catardeba.
aq mTavaria yvelgan sufevdes mesakuTris imiji mediduroba. Sous warmodgenisas qveteqstad unda
gasdevdes imperatoruli neba-survili, mada, leitmotivad unda gasdios yvelasa da yvelafers fuliTi
sazomi, fuli unda iyos jebiri garesamyarosgan xelSeuxeblobisa, Caketilma sivrcem unda uzrunvelyos
proeqtis warmatebuloba (Caketil sivrceSi vgulisxmob telestudiasa da gadacemebis avtonomias, xandisxan es avtonomia srul damoukideblobas rom udris).
mxolod erT rameSi arian yvelani yurmoWrili
monebi da es erTi ram aris xelisuflebis erTguleba (Tavisuflebis safasuri).
yvela, rogorc erTi, mTavrobis yvelanairi sisulelis gammarTleblebi arian, iqneba fanatikosebi
Tu saRad moazrovneni, sul erTia, `roca mogvixmobs partia,
agugundeba mTa-bario~, mRerodnen Zvelad saSvidnoembro da sapirvelmaiso demonstraciebze radio-ruporebSi, asea axlac.
iqneb ar mRerian, magram partia Tu mouxmobs, yvela
Jurnalisti (wamyvani Tu rigiTi) mzad aris Tavi
da naSieri Seswiron halucinaciur ideebsa da azrebs.
anazdad maxsendeba hans qristian andersenis zRapari `mefis axali samosi~, roca briyv mefes veravin
ubedavs uTxras simarTle, simarTle ki isaa, rom
mefe SiSvelia da mxolod quCaSi mimaval samefo
eskorts viRac bavSvi saqveynod da yvelas gasagonad SesZaxebs: `mefe SiSveliao!”
im bavSvisTvis es gambedaoba sulac ar iyo,
ubralod, rac dainaxa, isa sTqva.
am SemTxvevaSi ki Jurnalistisgan saWiroa samoqalaqo Tavdadeba Tundac sakuTari karieris fasad,
raTa sayovelTao gasagonad im bavSviviT daiyviros
- `mefe SiSveliao~. amas ki Cveni teleJurnalistebi verasodes gaakeTeben, radgan is mesakuTroba mTavrobebis wyalobiTa aqvT mopovebuli. ase rom moiqcnen, darCebian gatexili gobisamara.
ai, Cveni Jurnalistebis sindis-namusi sadamde
midis da ra `saswaulebs~ Caidenen. lukma purisTvis
yvelaferi ar unda ikadro.
imis nacvlad rom iyviro: `mefe SiSveliao~, TviTon
ixdi da SiSvldebi, Tumnianebze daxarbebuli kikusaviT. ai, esaa sxvaoba Jurnalistebis zneobasa da
uzneobas Soris. anazdad maxsendeba Seqspiris sayovelTaod cnobili soneti, romlis formulireba
savsebiT Seefereba Cemi da Cemi kolegebis yofas –
`And purest faith unhappily forsworn...~ (`radgan sicrue
erTgulebis gaxda Tviseba...~).
`mefe SiSveliao~, - amas ver iyvireben Cveni teleJurnalistebi ori mizezis gamo. erTia is, rom go-
niereba unda gagaCndes, raTa dainaxo siSiSvle.
miraJebiT Semosili `mefe~ kargi sayurebelia,
saamoa sacqerlad, mTavari momxiblaoba miraJia, da
mitom. miraJi sxva araferia, Tu ara siyalbe da
sicrue. es Tu ver dainaxe da ver gaanalize, sxvafriv
`mefe~ Semosili gegoneba da moraluri uflebac
ar geqneba sxva ram amtkico. aq mTavari problema
Jurnalistis ugunurebaSia - uyurebs siyalbes
da gulwrfelad hgonia, rom es sinamdvilea da
sxva araferi.
gulwrfeloba erTia,
gulTamxilaoba,
gulTmisnoba - meore.
swored es meore aklia qarTvel JurnalistTa korpusis umravlesobas. ugono
azrovnebiT sakuTar Tavsac ki ajereben miraJebs da Tvali rom auxilo, maTSi es gamoiwvevs rwmenis mokvlis tolfas gancdebs. ragind niWieri Jurnalistic ar unda iyo da
amisda miuxedavad mainc daemone efemerul warmosaxvebs, yvelaferi gaifanteba bolos, rac ki ram
Segiqmnia Rirebuli, yvelaferi gaufasurdeba
erTi xelis mosmiT, rodesac daganaxeben, rom
`mefe~ SiSvelia da Sen
emsaxurebodi am siSiSvles da SiSveli Seni sindis-namusiT Semose.
amas rom gaisigrZeganeb da Tu namusiani xar, is
sindisi mogqenjnis da gulwrfelad inaneb ara im
msaxurebas, rasac wlebi da niWiereba Sealie, aramed
TviT gamrudebul niWierebas. vinZlo, am wuxilma
TviTmkvlelobamde migiyvanos (mravalTa sicocxle
ase dasrulda. magaliTad, stalinis sikvdilis Semdeg,
mesame raixis omSi damarcxebis Semdeg, sabWoTa kavSiris dangrevis Semdeg... da a.S.). RmerTma damifaros,
amisken movuwodo vinmes, sakuTar Tavs unda sZlios
yvelam, vinc dRes brmad da gauazreblad emsaxureba
mamonas, raTa mere - ngrevisas imaTi bedi ar gaiziaros vinmem. arada Cven epoqaTa aucilebeli ngrevis
mowmeni gavxdebiT, postsabWouri mentaliteti Seicvleba adamianTa cnobierebaSi.
aseTi Jurnalistis gulSi is namsxvrevi borotebis leqad Tu dabinavda da suli dauSala, igi
cxovrebaze, da saerTod, yvelaze da yvelaferze gaborotdeba. samyaros ubedurebis saTaves dauwyebs
Zebnas, raTa ipovos sakuTari warumateblobis formula. amaSi yvelas da yvelafers daadanaSaulebs, sabolood gaborotdeba da misgan `arafrad~ darCenili `yvelaferi~ ajanydeba. igi an TviTon ganerideba yvelafers, an mas ganeridebian yvelani, radgan
aseTebTan urTierToba saSiSi iqneba. asketoba mxolod eklesiur pirovnebebs SeuZliaT sikeTis samsaxurSi Caayenon da ara xelmocarulebs. amis iqiT
ra SeiZleba iTqvas, Tu ara akakis marTali sityva:
`gaegonaT (saubaria monRolebze, zogadad dampy-
roblebze), qarTvelebi pirdapirad veravin sZlia,
da imaTi damCagvreli mxolod sulis simdableao~.
isev da isev RmerTma ar misminos da gulwrfelad
msurs Cemi es varaudi ar gamarTldes.
sxva saqmea imaTi pirovnebis warmoCena, vinc gamiznulad, gaazrebulad da sruli SegnebiT icis,
rom `mefe~ SiSvelia da mainc mxolod Tavisi
keTildReobis gadasarCenad yvelafers xatavs
ise, rogorc es Seqmnil atmosferos Seefereba
da ara sinamdviles. maTTvis cxovreba miraJi araa, miraJs swored isini qmnian. maTTvis
mxolod imasa aqvs mniSvneloba, Tu raoden
warmatebiT Seqmnian TavianT Toq-Souebs.
Toq-Souebi politikuri xasiaTis sulac
araa, isini sazogadoebis yvela sferos Seexeba politikis garda, esec erTgvari politikaa, da mitom. rom ara mefis yurmoWrili msaxureba, ar iqneboda aseTi Souebi,
aseTi gemovnebaTa da Zvirad Rirebuli gadacemebis momzadeba. vin gauSvebda egvi ptesa da meqsikaSi nanukad wodebul JorJolians, Tanac
egvipteSi iseT dros, roca samoqalaqo dapirispireba piks aRwevda.
esec raRacnair Spionur maqinacias
magonebs, am gadacemis ukan (anu
kadrs miRma) ra xdeba, aravin rom
ar icis da albaT CvenTvis saWiroc rom ar aris, magram visTvisac
saWiro iyo, man es Sirma saukeTesod
gamoiyena. amis mere gamodgebian da televiziiTa da presiT trabaxoben ase viyavi, ise viyavi, aq viyavi, iq viyavio
da sxva mravali.
xalxi ki cxvariviT SesCerebia televizors da
Tu vinmes Wkua-goneba odnav SerCenia, aucileblad
gaaRizianebs aseTi Sinaarsis da xasiaTis gadacemebi. JorJolianma kargad icis, `mefe” SiSveli romaa,
magram mas imdeni Wkua da moxerxeba ki aqvs, rom
Tavi moikatunos da mama abramis batknad warmoaCinos sakuTari persona. uremi rom gadabrundeba, mas
pasuxs veravin mokiTxavs, ityvis –
`me `mefeebTan~ saqme arasodes mqoniao da Tu
mqonda, mxolod Cemi gadacemis formatidan gamomdinareo~.
verafers etyvi, ise SeniRba es msaxureba JorJolianma da masTan erTad sxva danarCenebmac (magaliTad Tiko (albaT unda iyos TinaTini) saduniSvilma, dodoSkebma, nanka (albaT nana) kalatoziSvilma
da sxv.) maT kargad ician rogor unda imoqmedon
mayurebelze, raTa masebi monusxon TavianTi arafrismTqmeli da uSinaarso gadacemebiT (amjerad mxedvelobaSi maqvs dodoSkebisa da saduniSvilis gadacemebi). ver gaigeb raze layboben, ra undaT saerTod. ar gaaCniaT gadacemis RerZuli Tema, TanmimdevrobiT rom mihyvnen da amowuron dasmuli sakiTxebi da Temebi.
saduniSvilma am bolo dros SedarebiT gamoaswora Tavisi Sous principi, magram uinteresoa imdenad,
ramdenadac misi interesTa sfero Semoifargleba
tfilisuri bomondiT, e.w. tusovkebiTa da msgavsi
11
RonisZiebebiT.
aseTive gadacema iyo `feiskontroli~ - nanka(?)
kalatoziSvilisa da nini(?) baduraSvilis erToblivi proeqti. es Sou swored rom dabali reitingis gamo daixura, Torem masze uars namdvilad ar
ityoda telemflobeli (Tu mflobelebi). xels
aravis uSlida, gadioda gvian RamiT. Tematika igive elitaruli Worebi, stumrebic sagangebod SerCeulebi, TineijerTa favoritebi. marTalia, ualternativo gadacema ar yofila, magram upretenzio
ki namdvilad iyo.
mxolod pretenziulebisa da intriganebis gadacemebi datoves.
esaa politika, Tundac uwyinari.
magram sawyenia is, rom yvelaferi es faruli
politikaa da sxva araferi.
ukeTesoba arc `gamarjvebuli xalxis televiziaSia~, iq saerTod araferi xdeba, garda ybadaRebuli vano javaxiSvilis jRanaobisa (sxva ukeTesi
sityva ar moepoveba imas, rac mis gadacemebSia) lanZRaven opozicias, rbilad aqilikeben mTavrobas,
lanZRva umeteswilad SeuracxyofaSic ki gadadis.
marTalia, opoziciam yvelaferi daimsaxura, rasac
akadreben, magram Sen televiziis mesveuri rom xar,
ar unda ikadro da ar unda damdablde politikosebis donemde.
gana sasacilo da saiumoro sxva araferia Cvens
qveyanaSi?!
maTi calmxrivobac gamaRizianebelia –
mosdgnen da zustad iseTive gulmodginebiT aqilikon da dascinon dRevandel xelisuflebas. ase
rom hqnan, zustad iseTive gulmodginebiT daapanRureben maTac, rogori gulmodginebiTac emsaxurebian isini mTavrobas.
SiSi, ra Tqma unda, didia, SiSma ar icis sazRvari
zneobasa da uzneobas Soris, Torem ra rjis imis
fasi oTar tatiSvils, rom ase ar gaimasxaravos
pirvelyovlisa sakuTari Tavi. nuTu aravin ayurebinebs mas Tavisi gadacemebis videoCanawerebs? eqimi da ganaTlebuli kaci varo, - ambobs da namdvilad ar tovebs igi ganaTlebuli kacis STabeWdilebas. daTa TuTaSxiasaviT unda SesZaxo amaT:
`ras hgavxarT xalxo, ras dagamsgavsaT mamaZaRlma abela seTurma da mosaspobma Tabagarmao!~
yvela sakuTar tyavs ufrTxildeba, yvelas unda
uzrunveli xvalindeli dRe, magram imas aravin ambobs –
iqneb sxvasac unda, uzrunvelad gauTendes dila
da ar hqondes SiSi...
giJi yovelTvis umarTavia –
dilas ar ici RamisTvis ras moifiqrebs da
saRamos ar ici dilisTvis ras gadawyvets.
ase danis pirze cxovrobs mTeli saqarTvelo
ukve aTeuli welia. TumcaRa, amaSi televiziam didi roli iTamaSa. amitom arian maT winaSe valdebulni. amave dros muWSic arian moqceulni erTnic
da meorenic, amitom yvelafris uflebas aZleven
Jurnalistebs, garda politikaSi Carevisa. aris sainformacio gadacemebi da imiT daikmayofileT politikuri ambiciebio.
sainformacio programebiT Tavis gamotenva igi-
12
vea, yoveldRe rom TavisTavad dozirebuli SxamiT
amoivso muceli. samagierod aris uamravi teleseriali evropidan Tu amerikidan Semotanili. maT, ra
Tqma unda, ukeTeben qarTul gaxmovanebas, xolo srulfasovan an Tundac naklebad Rirebul filmebs kanonmdeblobidan gamomdinare ukeTdeba subtitrebi
da filmebs ki ar uyureb, maT kiTxulob. filmebis
mxatvruli saxe Sens miRma gadis, es mxolod imisTvis keTdeba, rom iZulebuli gagxadon iswavlo
inglisuri ena.
axla rom CvenSi anglikanizacia midis, Tavis
droze aseTi doziT rusifikacia ar yofila. ara
mgonia amerikas, Tundac evropas sWidebodes aseTi
iaffasiani triukebis Catareba, raTa eri maT enaze
mosaubre gaxdes. es gamiznuli antiqarTuli politikaa da sxva araferi.
bevr mefes tanjavda sicocxlis bolos jaSuSomania da gandidebis giJuri gamovlenebi. arafers
vambob velosi pedisa da Slopancebis Zeglebze, es
ukve gavlili sigiJis gavlili etapia, arc lazikas
avantiuraze vityvi rames, gana imitom, rom ar maqvs
saTqmeli, saTanado Tema araa, da mitom.
aq mxolod Jurnalistur simaxinjeebze vamaxvileb yuradRebas - Tu rogor augdes TavSi sidiadis eiforia da amyofeben am mdgomareobaSi.
gulis amrevia, rodesac aqeT-iqiT daaTrevs (am
sityvis pirdapiri mniSvnelobiT) bebrebs da leqciebs ukiTxavs,
Tu rogori kargebi varT Cven da
rogori cudebi - rusebi da
es gamoxCuebuli bebrebi, romlebsac xan kbilebi
uvardebaT piridan da xan fexsacmelebi ZvrebaT,
loSnian `marCenalsa” da pensiebis mommatebels.
am bebrebs nuTu patroni ara hyavs, qveynis sasacilod rom gaxades... qalaqidan qalaqSi daaTreven
am saavadmyofodan im saavadmyofos gaxsnamde... daation saxlSi da axlad dagebul gzebze wowialSi
ar amoxadon suli...
an televizias sad aqvs Wkua da namusi aseT samarcxvino kadrebs rom iRebs da mTeli dReebi atrialeben eTerSi.
im marTlac da samarcxvino faqtze namdvilad
Rirs dafiqreba – vin arian Cveni wamyvani Jurnalistebi, maTi `cnobadi saxeebis~ uniRbo ieri mxedvelobaSi maqvs biZina ivaniSvilis erT-erTi
pirveli brifingi. ormxrivad SegviZlia davakvirdeT
maT - an ra zrdiloba aqvT, ra goneba-gamWriaxoba...
es maTi TviTlustracia iyo da sxva araferi, da me,
profesiiT Jurnalists, amazea rom mtkiva guli!
detalebi, romlebic qmnian
srulyofil absurds
televizorebi kidev erT maqinacias mimarTaven,
romlebic TiTqmis arafrismTqmelia, magram es faqtori saerTo satelevizio politikis Sesaqmnelad
friad mniSvnelovania. TiTqos araferia amaSi sagangaSo, magram rodesac safuZvlianad Caakvirdebi mis
arss, miviRebT SemaZrwunebel suraTs:
saxelmwifos mier kontrolirebad yvela televizias hyavs Tavisi e.w. cnobadi saxeebi, romlebsac
ukeTeben reklamirebas da amiT xrwnian sazogadoe-
bis Segnebas.
es xalxi ar arian raimeTi swavlulni,
arc TavianTi saqmianobis profesionalebi arian.
isini saeWvo reputaciiT sargebloben, magram
Tu televizias sWirdeba, isini fexis wverebze dganan. eseni arc politikosebi arian, arc xelovanebi,
arc Tanamdeboba aqvT, ubralod televiziis saTadarigo pirovnebebi arian, riTac avseben da tenian teleJurnalistebi TavianT Toq-Souebs. maT gadacemebSi gamoCena mxolod intrigaa da meti araferi.
vnaxoT, Tundac, telegadacema `100 gradusi C~.
es gadacema sxva araferia, Tu ara intriga, Tu ara
yalbi sensaciebis devna.
misi stumrebis umravlesoba telerezervs warmoadgens, mxolod im mizniT, rom razec ar ufiqria
sazogadoebas, axla imaze afiqron. es aris gaxrwnili Jurnalistis gaxrwnili benefisi. igi mxolod
imisken miiswrafis, risi amoTqmac surs da imis
iqiT ki yvela unda dadumdes. bevri SemTxveva iyo
iseTi, rodesac aRvirebi veRar moToka da marTlac
100 gradusiT daiZaba darbazSi situacia da TiTqmis
ukontrolo gaxda. Tematika gnebavT, riTac sazrdoobs `Jurnalisti~? transvistitebi,
geebi,
donoruli Casaxva,
Sarlatani eqimbaSebi da a.S.
iyo gadacema, sadac saaTobiT msjelobdnen kesaria-besaria transvistiti iyo Tu biseqsuali, eqimbaSis wamali namdvilia Tu yalbio. es ukanaskneli
Tema ki warimarTa Jurnalistis mkacri Carevis
wyalobiT, sadac man ganaviTara Tavisi calmxrivi
da mikerZoebuli pozicia da amiT mis mier mowveul respodents mouspo (am sityvis pirdapiri mniS-
vnelobiT) Tavisi poziciis dafiqsirebis saSualeba, raTa mas daemtkicebina Tavisi simarTle, an mieca
mayureblisTvis saSualeba TviTon gamoetana daskvnebi. Semdeg ki Tavisi utaqtoba imiT gaamarTla, rom
dasZina – `darbazidan gaiqcnen, Torem me maT eTeri
mivecio”. arada, respodentis (e.w. eqimbaSis) darbazis demonstraciulad datovebis inspirireba TviTonve moawyo, ar misca ra saSualeba gamoeTqva Tavisi
mosazreba, ise eWreboda saubarSi. es xom misi Cveuli meTodia arasasurvel respodentebisgan Tavis
daxsnisa da arasasurveli mosazrebebisgan Tavis
daRwevisa.
besaria-kesaria,
lali moroSkina,
biWolebi
da sxvani msgavsni maTni
da dani maTni xSiri stumrebi arian ama Tu im
televiziis. ra Tqma unda, maTTan saubari moralze
da zneobaze ar warimarTeba. eseni reklamas ukeTeben sazogadoebas,
Tu rogor unda daecnen,
Tu rogor unda avnon suls,
Tu rogor unda gaiTaxsiron Tavi.
viRacisTvis eseni cnobadi saxeebi xdebian, mxolod
TiTze CamosaTvlelTaTvis Tu arian isini eSmakis
kerZebi.
gana raime Rirebuli dawera lali moroSkinam
Tavis vaiwignebSi. maTSi igi warmoaCens Tu rogori
bozuri bunebis pirovnebaa maTi avtori da sxvebsac
analogiurisken mouwodebs, Tu ar mouwodebs aSkarad, qveSecneulad amas akeTebs. xan SiSvel `mefeze~ wers, xan `mefis~ mxevlebze da `samefo amalaze~, mizani am wignebisa erTia - `icxovreT ise, rogorc me vcxovrob, Tu gindaT miaRwioT warmatebas
13
da cnobadobas~. es binZuri qali ar moerida sajaro skandalsac, roca dana-CanglebiT SeiaraRebulma
`gangmira~ erT-erTi Tavisnairi, TavisTagani, Torem
zneobrivad maRali sulis adamianze igi ver aRmarTavda xels.
rogoradac binZurad iqceoda igi, ise
binZuradac gausworda Tavis metoqes, mis
mimarT binZuri qmedebis ganxorcielebis
gamo.
iqamde, lali moroSkina arc opozicionerobas Takilobs da arc mTavrobistobas, anu suliTa da xorciT bolomde Taxsiri meZavi rCeba da sxva araferi. swored, misi am Tvisebis gamomzeureba da misi `gacnobadobaa~ televiziebisTvis amoraloba.
iyos, weros da ikiTxos TavisTvis, Sen rom reklamas gaukeTeb
mas da ityvi, ai, icnobdeT, es aris
lali moroSkinao, swored esaa
uzneoba da sazogadoebis gaxrwna.
Torem masze naklebad aravin arc
bozobs da arc wers, magram televiziebs aravis gamo venebi ar gadauxsnia. ar gvecodineboda vin aris igi,
an wavikiTxavdiT da an ara mis seqsualur nabodvars, araferi dagvakldeboda amiT. televiziebi ki
gvibiZgeben - aha, waikiTxeT es wignebi, eseni xom ama
da am gadacemaSi mowveulma stumarma dawerao. viTom
sxva wasakiTxi qveynierebaze aRar aris, lali moroSkinas makulaturiT rom ar gavavsoT sakuTari biblioTeka?!
da kidev erTi, es ukve sazogadoebrivi atmosferos SeqmnisTvis - yvela, vinc ewinaaRmdegeba dadgenil
wessa da kanons, uwodeben marginalebs, Tavsac imarTleben –
weron da ikiTxon, Cven xom demokratia gvaqvs
da aravis vuSliT sityvis Tavisuflebas, magram
mainc marginalebi ariano.
es im xalxisTvis keTdeba, vinc orWofobs da
hgonia - iqneb rameSi vcdebio. odesRac opoziciaSi
rom viyavi, vai da, ar gamigon da marginaloba ar
damwamon, sircxvilia sazogadoebaSi aseTi iarliyio.
es igivea, rac petres uaryofa, gansxvaveba mxolod uaryofis obieqtebzea –
iq Tu RmerTs uaryofda petre, am SemTxvevaSi
mravali `obivateli~ uaryofs
- sityvas,
- ideas,
- simarTles.
simarTle da RmerTi axlos dganan erTmaneTTan.
RvTis sityva - Ze RvTisaa, sityva marTali, RvTis
msaxurebaa igive da amitom
gamrudebuli sityva antiqristea, mamonas msaxureba,
xolo marTali sityva, rac
esoden iSviaTobaa CvenSi,
uflismieria.
`marginalebis~ televiziebi da
presa, ra Tqma unda, demokratiis
niRbis qveS arsebobs CvenSi, maT
komentarebs ar ukeTeben –
ra unda vTqvaTo amaTzeo,
- am motiviT.
saTqmeli ki bevri dagrovda, bevri siyalbiT avivseT. axlaxan gamovlinda is faqtebi, romlebiTac Tavisi aRmSeneblobiT Tavi mohqonda
SiSvel `mefes~ siRnaRi,
quTaisi da
baTumi
srulad weria biZina ivaniSvilis aqtivSi, saakaSvilma rom daiTavisa da Tavis naqmnad miiwera,
asevea sasoflo traqtorebi, dRemde rom winasaarCevno piarad iyenebs. samebis taZris mSeneblobaze
veRarafers amboben, samagierod maxaTas mTaze alternatiuli taZris mSenebloba wamoiwyes da mis gaxsnaze
prezidenti ise iyo daRlil-gabruebuli, rom sad
iyo da ras akeTebda, azrze ver mosuliyo.
sxva araferia mefis siSiSvle.
amasac mxolod imitom vwer, rom telemauwyeblobaTa sazrdod prezidenti saakaSvilia qceuli.
SesaZlebelia Jurnalistebma momxreebmac da mowinaaRmdegeebmac
ufro Sinaarsian, azrian Temebze ifiqron.
Cveni Jurnalis megobaria eqimi - merab boTeraSvili
msxvili varikozuli venebis
da yvelaze Sedegiani meTodi
lazeriT
2177 65th st.
Brooklyn, NY 11204
1-718-238-1555
14
eqim
mkurnalobis
tkivilis gareSe!
nawiburebis gareSe!
narkozis gareSe!
merab boTeris
uaxloesi
operaciamde
Semdeg
biZina mayaSvili,
radio `Tavisufleba~
saxelebs did mniSvnelobas arasodes vaniWebdi.
ufro praqtikuli kuTxiT vuyurebdi: mTavari iyo
damemaxsovrebina garSemomyofebs ra erqvaT, raTa
saWiroebis SemTxvevaSi imas moexeda, visac veZaxdi.
am meTodma gaamarTla. saxelebze ar vfiqrobdi, ubralod viyenebdi maT, rogorc, vTqvaT, Cangals.
magram erTxel, marTalia, cota xniT, magram mainc
momixda am Temaze dafiqreba. sxva gza ar mqonda meore dRes Cems cols unda emSobiara. am SemTxvevaSic civi goneba SevinarCune da sakiTxs, praqtikulad, mxolod 15 wuTi davuTme. daveyrdeni saerTaSoriso gamocdilebas, rac mkarnaxobda, rom Cvens
planetaze, realurad, an gogonebi ibadebodnen, an
biWebi. aqedan gamomdinare, mxolod ori saxeli unda
SemerCia: gogosi da biWis.
biWis saxelze TiTqmis ar mifiqria:
safrangeTSi emigrirebuli winapris
TxovniT, romelic komunistebis zizRiT samSobloSi ver brundeboda, biWisTvis misi saxeli unda dagverqmia.
gamodis, rom mxolod gogonas saxeli unda SemerCia. aqac tradiciebidan gamovedi da gadavwyvite bavSvisTvis winapris saxeli damerqmia. arc
me da arc Cems meuRles Cveni dedebis
saxelebi ar mogvwonda, amitom bavSvisTvis
mamaCemis dedis saxeli avirCieT.
sul es iyo. amis Semdeg saxelebs didi, Zalian
didi xani ar Sevuwuxebivar. Tumca, ukve naxevari
welia, rac yvelaferi ukuRma dadga. es ki imis bralia, rom Cemi saxeli zedmetad tiraJirebuli gaxda.
saerTod, Cemi saxelis Sesaxeb arcTu bevris
Tqma SemiZlia. pirvel yovlisa, vici, rom qarTuli
saxelia da Cven gvarSi tradiciulad iTvleba. mec
papaCemis mixedviT damarqves. 21 wlis iyo, mamamisTan erTad rom daxvrites komunistebma qaquca ColoyaSvilTan TanadgomisTvis. mamaCemi maSin eqvsi Tvis
yofila, bebiaCemTan erTad, raRac xniT, akvniT, cixeSic ki CausvamT. zemoT naxsenebi safrangeTSi emigrirebuli winapari ki papaCemis Zma iyo, romelmac daxvretisas warmoqmnili areulobiT isargebla da gaiqca.
es ise, cota istoriuli gadaxveva gamomivida.
isev Temas rom davubrundeT, im ucxoelebs gavixseneb, romlebic piradad ar micnobdnen da mxolod
eleqtronuli fostiT gvqonda urTierToba. maT
absolutur umetesobas ainteresebda saxel Bidzinas
ukan Dear Sir idga, Tu Madam. „axlosazRvargareTelebs“, am mxriv, naklebi problema hqondaT: rusebi,
magaliTad, yovelgvari ironiis gareSe, Tumca, msubuqad
gaocebulebi, benzinas meZaxdnen xolme.
cnobilia, rom gasuli saukunis 50-iani wlebis
Suaxanebamde CvenSi pirovnebis kulti arsebobda.
stalinis kulti. sabednierod, amas ver moveswari.
Cemi cxovrebis pirvel naxevarSi ki sxvanairad iyo.
ojaxis wevrebis da naTesavebis garda, qveynis meTaurebi aravis uyvarda. piriqiT, ZiriTadad, sZuldaT.
90-ianebis dadgomisTanave mdgomareoba radikalurad Seicvala. damoukidebeli saqarTvelos pirve-
saxeli
li prezidenti kerpi gaxda, meores quCaSi dauCoqes,
mesames popularobasTan saqarTvelos verc erTi
sportsmeni an Soubiznesis warmomadgeneli axlosac
ver miva.
axla kide es Cemi sexniac gamoCnda da wamarTva
saxeli. amas winaT axlobels davureke misTvis ucnobi nomridan. rogorc ki mi pasuxa, rom ar dabneuliyo, egreve mivaxale Cemi saxeli da gvari. wamierad
Cafiqrda da mi pasuxa, netav gvari ar geTqvao.
aseTi SemTxvevac. iyo: erTma Cemma kolegam
mniSvnelovani organizaciis direqtors
uTxra, xom SeiZleba Cvens Sexvedras
biZinac daeswroso. direqtorma mSvenivrad icoda, viszec iyo saubari, magram ar gauSva Sansi, daefiqsirebina
Tavisi politikuri orientacia da
„iumoris“ grZnoba da RimiliT Tqva,
gaaCnia, romeli biZinao.
erTxel kidev literaturuli portalis prezentaciaze viyavi. saRamos
wamyvanma, romelic calsaxad asocirebulia
Cems sexniasTan, mikrofoniT, mTeli darbazis
gasagonad, mxolod saxeliT mommarTa. sazogadoebis reaqcia adekvaturi iyo: erTgvari imedgacruebac ki Sevatyve, roca me SevrCi xelSi.
erTsac movyvebi da gveyofa. qalbatonebma, romlebic saarCevno siebis dazustebis mizniT kardakar
dadian, verafriT dauSves, rom SesaZlebeli iyo, me
upirobod ar gameziarebina im adamianis Sexedulebebi saqarTvelos momaval sazogadoebriv-politikur
mowyobasTan dakavSirebiT, romlis saxelic merqva.
am bolo SemTxvevam sabolood damasamara da ase
davkarge identoba Cems saxelTan. Tumca, arcTu ise
didi xnis win es saxeli Cems TaobaSi swored CemTan da Cem erT kolegasTan asocirdeboda.
maSin is dakavSirebuli iyo rokTan da fexburTTan, kinosTan da, saerTod, xelovnebasa da subkulturasTan. dRes rasTan aris dakavSirebuli, ase ubralod ver ityvi. Tavidan erT rameSi yvela Tanxmdeboda - is iyo yvelaze mdidari qarTveli, materialurad exmareboda qarTvel mecnierebs da xelovanebs, eklesias da saxelmwifos.
mere gadawyvita politikosoba. da swored maSin
gaxda Cemi „konkurenti“. swored am gadawyvetilebam moutana uzomo popularoba.
da swored am popularobis gamo mgonia, rom
saqarTvelo jer Zalian, Zalian Rrma soroSia CarCenili da jer kidev Zalian didi dro gava, sanam iqidan amova.
am SemTxvevaSi Cems gapopularulebul sexnias
arafers verCi. verCi im garemos, romelmac Cveni sazogadoeba iseTad Camoayaliba, rom kerpad politikosis meti veravin gaixada.
15
i
f
a
r
g
o
t
v
a
a
ov
t
a
d
ar
?
m
m
i
o
r
v
t
e
a
s
r
e
d
a
t
i
margar
.
.
.
.
,
.
,
.
a
o
t
o arriita
a
g
g
r
r
a
a
mm
16
nino xoferia
`zustad 21 saaTze farda ixdeba, simebiani sakravebis orkestris
TanxlebiT, romelsac cnobili diriJori a. dalsie uZRveba (rac
misi msmeneli firosmanisTvis sulerTia). viwro scenaze axalgazrda da tanwerweta margarita gamodis. cekva-cekviT. asrulebs ramdenime piruets da pepelasaviT
dafarfatebs... haerovani margarita
odnav exeba oqrosferi, rbili maSiebiT uxeS iataks da xelaxla
cisken, warmosaxviTi da saocrad
xelSesaxebi laJvardisken mifrinavs. gverdiT iarusze firosmans
sunTqva ekvris. qalis moalerse,
gulSi Camwvdomi xma gulis siRrmidan amodis, fioriturebis labirinTSi exveva, sadRac, Sors TiTqos ormagdeba aRtacebuli msmenelis gasakvirad...
meore dRes presa xotba-didebiTaa aRsavse. gansazRvreba `ormagi xma~ samudamod miekereba sagastrolod Camosul alzasel qals.
firosmanze miT ufro efeqts axdens RuRunis da WikWikis msgavsi
simReris sityvebi, rac ufro uWirs maTi mniSvnelobis gageba~... (gaston buaCiZe, `vardebi margaritasTvis~).
* * *
niko firosmanis da frangi `aqtrisa~ margaritas ukve kiCad qceuli melodrama sxvadasxvagvaradaa
interpretirebuli.
qalis garegnobas Tu firosmanTan misi urTierTobis formas aseve sxvadasxvagvarad aRweren mogonebebSi, memuaristikaSi...
cnobilia, saerTod, memuaruli
Janris subieqtivizmi ise, rogorc
legendis Tvisobrioba - idges sinamdvileze odnav mainc maRla.
Tuki dokumentur afiSas davujerebT, polonuri warmomavlobis
frangi `aqtrisa~ saqarTveloSi Camovida maSin, roca firosmani daaxloebiT ormoci wlis iyo. mxatvari, Tavisi habitusiT, manerebiT, albaT mentalitetiTac gansxvavdeboda im mamakacebisgan, romelic `aqtrisam~ aRmosavleTSi naxa.
gadmocemis mixedviT, muStaidis
restoranSi gamosvlisas, qalma gansakuTrebuli mzera da yuradReba
miapyro niko firosmans (im formiT,
rogorc Santanebis msaxiobebs axasiaTebT).
`vardebi aqtrisa margaritasTvis~ - am Temis ramdenime variacia arsebobs. a. voznesenskis teqstis mixedviT dawerili simRera
milion alisfer vardze mogviTxrobs, romelic Raribma mxatvarma
msaxiob qals uZRvna. voznesenskim
es leqsi gadasaxlebaSi dawera saqarTveloSi yofnisas.
viqtor Sklovski wers, rom
firosmanma Tavisi duqani gayida
da aRebuli fuliT SeiZina yvela
yvavili (ara marto vardi), romelic im dRes TbilisSi iyo. daiqirava meurme, yvavilebi im quCaze mofines, sadac margarita cxovrobda... misi sastumros kibeebic
savse iyo yvavilebiT...
k. paustovskic aRwers quCas,
yvavilebiT mofenils. aRwers margaritas, romelmac Caicva Tavisi
yvelaze lamazi kaba da gaikeTa
samajurebi. saRamo xans ki mxatvari TavisTan miixmo (im dRes nikala orTaWalis erT-erT duqanSi
qeifobda). igive paustovski frang
`aqtrisas~ ratomRac `Seuxedav,
wiTur da xarb qalad~ warmogvidgens. amgvar epiTetebs sxva wyaroebSi ver ixilavT.
`momRerali da mocekvave kafeSantanidan - frangi margarita iyo
lamazi da moxdenili... firosmanma
is Seiyvara samudamod~. - ase fiqrobs kirile zdaneviCi.
niko firosmanis partniori
duqanSi, misive naTlimama, vaWari
d. alugiSvili irwmuneboda: mTeli
wlis Semosavali nikalam gaflanga-gaaniava, im aqtrisa qals daaxarjao.
im dakargul fulebze swuxdnen da daobdnen nikalas aSenebul saxlSi, nikalasve moxatul
kedlebSi mcxovrebi misi da da
siZe. TiTqos is fulebi yofiliyos yvelaze mniSvnelovani sazrunavi. am adamianebma, yvelaze axlo
naTesavebma, verc bolo cxra wlis
unaxavi nikalas sikvdili gaiges
da arc saflavi unaxavT.
imave dam da siZem, romlebmac
frangi `aqtrisa~ Zmis xelgaSlilobis gamo Serisxes, dakarges da
gaaniaves nikalas ramdenime namuSevari, moxatuli kedlebi, piradi
werilebi, fotoebi...
- `aseTi `dakargva~ adamianisa
Cvens qveyanaSi pirdapir auxsnelia~... uTqvams giorgi leoniZisTvis dalaq gogitaSvils...
da mainc, rogori iyo margarita?
`niko mdidari kaciviT ar gamoiyureboda, madmuazel margaritas
misdami yuradReba angarebiani ar
iyo... - saukunis gadasaxedidan wers mxatvari Temo jafariZe. - xalxSi misi margaritasTan urTierToba imdenad miTizirebulia, rom
misi aralamaz qalad warmodgena
SeuZlebeli xdeba. firosmanma igi
Tavisi deformaciis meTodiT daxata. isini, vinc firosmanis iersaxisgan naturalur momxiblavobas
iTxoven, naxatSi legendas eZeben
da ara mxatvrobas. firosmanis daxatuli margarita Tavisi deformaciis siuSnoveSia ulamazesi. am
siuSnoveSi didi intimi da siwmindea gamosaxuli. es, patara gogonasaviT gamowyobili qali iseTi
Zlieri mxatvruli vnebiT aris
daxatuli, rom SeuZlebelia am
vnebiT aRwerili qali lamazi ar
iyos. silamaze, albaT, saxis struqturaSi da elastikur aRnagobaSi ki ar unda veZioT, aramed im
temperamentSi, rac firosmanis mxatvrul enas gaaCnia margaritas
iersaxis CamoyalibebaSi~.
* * *
imaT, romelTac albaT evropaSi `kurtizan qalebs~ uwodebdnen,
firosmanma `avlabris turfebi~
daarqva. TviT saxeldebac siTbos
da TanagrZnobas gamoxatavs.
`zemodan am bedSavebs TeTr zewars vafareb. TeTri feriT codvebs mivutevebo~ - ase ubralod da
gasaocrad ganmartavs Tavis ferwerul amocanas niko firosmani.
es mizania Tavis TavSi, romliTac adamians amaRlebs yovelive
imaze, rac mas amarcxebs. TiTqos
mxatvroba upirvelesad TanagrZnobaa... da es niWi mxolod daxatvisTvis ar aris mowodebuli da boZebuli...
`graf~! ase mimarTavdnen Turme
mas Tbiliseli Rvinis vaWrebi.
`graf~! - odnavi ironiiT warmoTqvamdnen da albaT TviT isinic ki,
raRac Sinagani fluidebiT xvdebodnen, rom es sityva sinamdvilis
arss gamoxatavda: Tavmoyvare, keTilSobili, faqizi, brbosgan distancirebuli adamianis raobas.
melodramis finali
1969 weli, marti. `parizis dekoratiuli muzeumis darbazebi
firosmanis tiloebs maspinZlobs.
Tbilisis xelovnebis muzeumis direqtori, romelsac parizis am gamofenis organizeba aqvs davalebuli, xedavs darbazSi Semosul oTxmociode wlis qalbatons, romelsac, asaki, maincdamainc ar etyoba.
qals mRelvare Rimili dasTamaSebs da gamofenis komisars sTxovs
suraTi gadaiRos `aqtrisa margaritasTan~ axlos, anu Tavis TavTan
axlos~... (fragmenti gaston buaCiZis eseidan).
am gamofenas Tavisi preistoria
axlavs, ris Sesaxebac cnobilma
teleJurnalistma, franguli enis
specialistma, qalbatonma valentina xazaliam gviambo. maSin, cnobili `rkinis fardis~ epoqaSi, qalbatoni valia, Tavis meuRlesTan givi
melaZesTan erTad, di plomatiuri
17
misiiT gaxldaT belgiaSi, briuselSi. batoni givi jer ssrk-s
saelCoSi iyo, Semdgom iuneskos
warmomadgenlobaSi. iqve, sakonsuloSi, muSaobda qalbatoni valia
xazaliac.
iuneskoSi xSirad imarTeboda
saintereso Sexvedrebi, saRamoebi,
konferenciebi... erT-erT amgvar
RonisZiebaze qalbaton valias gaacnes xelovnebis kritikis saerTaSoriso asociaciis wevri Jan a.
keimi, romelic rogorc aRmoCnda,
arc saqarTveloSi iyo namyofi da
arc firosmanis Semoqmedebas icnobda.
`is erTxans SeCerda, damakvirda
da mokrZalebiT mTxova, Tu Zalian ar daiRlebiT, momiyeviT rac
iciT firosmanzeo... mec vecade
ar dameklo ra nikalasTvis, misi,
rogorc xelovanis, pirveli aRmomCenebidan - frangi miSel le dantius da Zmebi zdaneviCebidan dawyebuli... raki dainteresda, iqve
davpirdi, rom is uzrunvelyofili
iqneboda saqarTvelos xelovnebis
muzeumis direqtoris, akademikos
S. amiranaSvilis informaciiTa da
firosmanis namuSevrebis fotoreproduqciebiT~...
JurnalSi `qarTuli mwerloba~ (#22) detaluradaa moTxrobili am Sexvedris Semdgomi ganviTarebis istoria: Jan a. keimis da
Salva amiranaSvilis werilebi, iuneskos `kurieris~ masalebi, mzadeba gamofenisTvis da a. S.
mivuaxlovdeT finals, melodramis sakvanZo nawils. `eqspozicias mnaxvelT Tavad akademikosi Salva amiranaSvili da mxatvari giorgi maqacaria acnobdnen da moxda,
SeiZleba iTqvas, arc Tu moulodneli, magram saocari ram: gamofenis erT-erT gamorCeul eqsponats,
romelmac firosmanma aqtrisa margarita daarqva, gamoecxada Tavad
margarita de sevri, ori mandilosnis TanxlebiT... da idga didxans
mdumared, misi figuruli kompoziciis win. Semdeg baton SalvasTvis
mouxsenebia, rom mas margarita
hqvia, namyofia TbilisSi. Tan saWirod CaTvala eTqva es frazac: `ar
ifiqroT, TiTqos firosmani margaritas qarafSutulad eqceoda, mas
margarita raindulad uyvardao~...
sxva wyaroebSi vkiTxulobT: `me
firosmani raindulad meqceodao~.
es fotodokumenti ki inaxeboda akademikos Salva amiranaSvilis
ojaxSi. amiranaSvilis informaciiT, fotoebi gadauRia margarita
de sevris megobars, profesional
fotografs elen adamss, raRa Tqma
unda, saTanado nebarTviT. sxvagvarad luvrSi fotoaparatiT erTi
kadris dafiqsirebac gamoricxulia.
18
margarita
marcxniv
de sevri
margarita de sevri am fotosesiis Semdeg swrafad gasula darbazidan. arc avtografebi dautovebia da arc misamarTi. arc moarul legendebze miucia ganmarteba
da am dRemde dauzustebel kiTxvebze: ramdeni xani dahyo TbilisSi, rogori iyo misi da nikalas
urTierToba...
`francuzebi movidnen, - igonebs
Rvinis vaWari bego, firosmanis keTilismyofeli: - im francuzebma
uTxres nikalas: ginda, safrangeTSi
wagiyvanTo. nikalam moaxsena: `Cems
saqarTvelodan arsad wavalo!~
* * *
da mainc, madloba safrangeTs.
upirvelesad frang mxatvars da
jariskacs miSel le dantius, romelic Tavisi samSoblos, safrangeTis gadarCenisTvis omSi daiRupa
sruliad axalgazrda... iqamde ki
Cvens samSobloSi mxatvari niko
firosmani aRiara, rac imas niSnavda,
rom gadaarCina. safrangeTis gazeTebSic gamoaqveyna werilebi ucnobi qveynis ucnob did mxatvarze...
didi madloba frang jariskacs!..
madlobas vuZRvniT frang msaxiob qalsac - margarita de sevris
imisTvis, rom STagoneba da Tundac
mcirexniani sixaruli mianiWa niko
firosmans... imisTvisac, rom avtografis da misamarTis dautoveblad
gauCinarda. anu ar isurva misTvis
Zalian piraduli sxvaTa interpretaciebis sagnad eqcia... arc uecari
popularoba isurva, arc Jurnalistebis SouebSi monawileoba da genialuri mxatvris muzad sajaro
aRiareba. man uZvirfases mogonebebTan erTad CrdilSi yofna arCia,
marTalia, firosmanis `aqtrisa margarita~ mixeil bulgakovis margaritasaviT ostatis cxovrebis
dramaSi ar monawileobda, magram
igi ganumeorebel legendarul personaJad iqca. is iyo mizezi, ris
Sedegadac niko firosmanma Tavis
xelovnebasTan erTad kidev erTi
Tema Tu saidumlo dagvitova: rogor SeiZleba Cveulebrivi qalis
gamargariteba anu sayvareli qalis
gamargaritebis misteria...
kokasa Sigan raca sdgas, dRes
swored igi moedineba, Rvarcofad
iRvreba internet sivrceSi - `feisbukis~ mindvrebsa Tu sxvadasxva saitebze, forumebze da sadRa
aRar. mainc ra dgas da ra modis
Rvarcofad?
sazogadoebis didi nawilisTvis interneti iqca Sinidan gausvlelad lanZRvisa da boRmis nTxevis uebar saSualebad. swored
amisTvis iyeneben sxvadasxva socialur qselebs, iyeneben sworupovrad da angariSmiucemlad. xan gegoneba meti daniSnuleba da funqcia arc hqondes socialur qselebs. arada, yvelam viciT, rom am
qselebsac da saerTod internetsac bevrad meti da bevrad Rirebuli daniSnuleba gaaCnia, magram
CvenTan rogor moixmaren?
viRac Tavis volze daagdebs
statuss, mere atydeba da ra atydeba. xan rom gadaxedav maT RvarZlian polemikas, Tavzari dagecema. viRac pirdapir daurideblad
lanZRavs meores, viRac SefarviT
kbens da awveTebs gesls, kiTxulob
da fiqrob, amden gesls sad itevT?
kasrebiT gaqvT? an riTi ver gamogeliaT? ram gagaborotaT?
swored aq feisbukis mindvrebSi upirispirdebian erTmaneTs opoziciciisa da xelisuflebis mxardamWerebi. dapirispireba mSvenieria, kamaTic kargia - WeSmaritebas
Sobso, magram rasac umetes SemTxvevaSi vxedavT, es arc kamaTia
da arc dapirispireba. esaa urTierTlanZRva da faSisturi damokidebuleba yovelgvari gansxvavebuli azrisa da Sexedulebis mimarT.
liberalizmze, demokratiul
faseulobebis Tayvaniscemaze deben
Tavs da iqve rixiT emuqrebian
yvelas vinc gansxvavebulad fiqrobs, megobrebis siidan amogSliTo. merme ki erTmaneTs ise rixiT
amcnoben, `frend listi~ gavwmindeo, wavSale xalxio, eWvic ar
Segepareba rom es xalxi virtualur sivrceSi ikmayofilebs mowinaaRmdegeTa gaJuJvis faSistur
Tu bolSevikur Jins.
xan aris SemTxvevebi, rom kamaTi marTlac normis farglebSi
midis, ramodenime adamiani koreqtulad uziarebs erTmaneTs gansxvavebul Sexedulebas, koreqtuladve ar eTanxmeba, magram xangrZliv es sofeli gaaxarebs vin-
jvt,b
rezo
SatakiSvili
atbc,erib
mes gana? Sexteba viRac da aafrens
Tavis ofofebs, gadava pirdapir
pirovnul Seuracxyofaze, lanZRvasa da ginebaze. gineba ki icocxle,
imdensarTuliania, ramdensarTulianic jer ar agebula caTambjenebiT ganTqmul qalaqebSi.
virtualur samyaroSi ginebas
win ra udgas? miTumetes im SemTxvevaSi, Tu anonimurad postav
sxvadasxva forumebsa Tu saitebze? aTasgvar nikebs amofarebul
boRmis buketebs, SeuZliaT dagabralon rac undaT, gamogacxadon
da gaginon rogorc undaT, Tanac
im SemTxvevaSi Tu Sen saerTod
arafer SuaSi xar. an im qveSafsiebs ra unda elaparako, vinc anonimurad igesleba da ilanZReba? kompiuteri ki gaqvT, magram mowodebiT Tqven swored 37-iani wlebis
RviZli Svilebi xarT, ubralod
ar gagimarTlaT, gvian gaCndiT da
Tqven `anonimkebs~ Zala aRar aqvs,
Torem ra siamovnebiT daasmendiT
yvelas, vinc nervebs giwewavT da
visi warmatebac yelSi geCxirebaT!
`afsus~, ra iolad CamoiSorebdiT
gzidan, ra iolad gaafuWebdiT?!
waxda xo, dro?
Tumca isic unda vTqvaT, viRac
anonimur nikebs simxdalis gamo
efareba, viRacas namusi ar aqvs,
magram icis rom aseTi ram arsebobs da icis rom sakuTari gvariT
da saxeliT lanZRva cota ar iyos
da samarcxvinoa da niRabs efareba. win wavida cxovreba. adre rom
viRacisTvis deda Segeginebina sajarod, farTo auditoriis winaSe,
amisTvis radioSi an televiziaSi mainc unda miewvie vinmes, an
gazeTidan mosuliyo korespodenti. amisTvis minimum `feisad~ unda
ecani vinmes, da Tan didi Sansi
iyo rom gazeTis Tu televiziis
Jurnalisti (Tu namusi hqonda)
Sens ucenzuro gamoxtomas amoWrida, pirdapiri eTeris SemTxvevaSi
ki, telewamyvani - gagaCerebda. an
unda gamosuliyavi sadme xalxmraval adgilas kikasaviT da agetexa gineba. axla? arc `feisoba~
gWirdeba, arc vinmes dapatiJeba,
ageraa tribuna da Tu `megobrebSi~
aTasobiT xalxi gyavs, SegiZlia
agino imas da xmac ar CaixliCo.
ise ar gamigoT, TiTqos, mxolod
politikur Sexedulebebze midiodes jvarosnuli omebi `feisbukis~
mindvrebSi Tu sxvadasxva internet-orRobeebSi. sulac ara, aq naxavT, kolegebis datakebas da imas,
Tu rogor iyeneben internets erTmaneTis CasaZirad Tu viRacis
gasapiareblad, erTmaneTisTvis gulis mosaklavad Tu sicocxlis
xalisis dasakargvineblad. arc is
ifiqroT rom marto lanZRvisa
da CxubisTvis iyeneben internets.
rogor gekadrebaT? sakmarisia, Tvali Seavlo vin vis ras wers sajarod, vin vis `statuss~, Tu fotos
`alaiqebs~ da ra weria im `statusebSi~ rom imwamsve naTeli gaxdeba,
vin vis uZvreba da vin vis epirfereba, vin vis emliqvneleba da vin
vis axsenebs sakuTar Tavs da sTavazobs Tavis `qveSevrdomobas~
didsa Tu patara klanSi.
adre ezoebTan naxavdiT warweras `ezoSi avi ZaRlia~. axla?
vin daTvalos, zRvaSi qviSa da
`feisbukSi~ `avi ZaRlebi~.
19
eka tuCaSvilis reproduqcia
zRapariviT
zRapariviT saamod
saamod Semovida
Semovida Cvens
Cvens SegnebaSi
SegnebaSi sityva
sityva -`iluzioni~.
`iluzioni~.
bevrma
bevrma arc
arc ki
ki vicodiT
vicodiT am
am sityvis
sityvis mniSvneloba.
mniSvneloba. SemoviSemovida
da ki
ki mTeli
mTeli siaxliT
siaxliT sabWoTa
sabWoTa moqalaqis
moqalaqis cnobierebaSi
cnobierebaSi da
da
legendasaviT
legendasaviT CaeWdo
CaeWdo Cvens
Cvens gulebs.
gulebs.
oficiozma
oficiozma imTaviTve
imTaviTve saSiSroeba
saSiSroeba igrZno
igrZno am
am sityvaSi
sityvaSi
da
Seecada
banaluri
gaexada
telegadacemac
da
misi
da Seecada banaluri gaexada telegadacemac da misi SinaSinaarsis,
arsis, saTauris
saTauris Secvlasac
Secvlasac ki
ki ecadnen...
ecadnen...
ra
ra ariso
ariso iluzioni?
iluzioni?
iluzia!
iluzia! sabWoTa
sabWoTa moqalaqe
moqalaqe iluziebiT
iluziebiT da
da iluziebSi
iluziebSi
xom
ver
icxovrebso?!
xom ver icxovrebso?!
xalxi
xalxi ki
ki iluziebSi
iluziebSi marTlac
marTlac cxovrobda
cxovrobda da
da legendarulegendaruli
li gadacemis
gadacemis legendaruli
legendaruli wamyvani,
wamyvani, batoni
batoni oTar
oTar sefiaSsefiaSvili
vili erTaderTi
erTaderTi pirovneba
pirovneba iyo,
iyo, visac
visac Ria
Ria eTeridan
eTeridan xalxi
xalxi
iluziuri
iluziuri warmosaxvebidan
warmosaxvebidan gamohyavda
gamohyavda da
da namdvil
namdvil kinoxekinoxelovnebas
lovnebas aziarebda.
aziarebda.
es
maSin
es maSin (da
(da axla
axla miT
miT umetes)
umetes) gmirobis
gmirobis tolfasi
tolfasi iyo.
iyo.
kviridan
kviridan kviramde
kviramde vcxovrobdiT
vcxovrobdiT `iluzionisa~
`iluzionisa~ da
da batoni
batoni
oTaris
oTaris tkbili
tkbili xmisa
xmisa da
da brZnuli
brZnuli sityvis,
sityvis, saintereso
saintereso ambeambebisa
bisa da
da kinoSedevrebis
kinoSedevrebis molodinSi.
molodinSi.
eTerSi
eTerSi `iluzionis~
`iluzionis~ 750-ze
750-ze meti
meti gadacema
gadacema gavida,
gavida, roromelTagan
Canawerebi
ar
SemorCenila
daudevrobisa
Tu
melTagan Canawerebi ar SemorCenila daudevrobisa Tu mtmtroba-gaWirvebis
roba-gaWirvebis gamo.
gamo. gadacemis
gadacemis Suq-Crdilis
Suq-Crdilis aRdgenas
aRdgenas
mxolod
mxolod Semonaxuli
Semonaxuli avtoriseuli
avtoriseuli xelnawerebis
xelnawerebis aRdgeniT
aRdgeniT
viwyebT.
viwyebT.
Jurnal
Jurnal `mamulis~
`mamulis~ redaqcia
redaqcia ecdeba
ecdeba im
im legendarul
legendarul gadagadacemaTa
cemaTa teqstebisa
teqstebisa da
da Tesizebis
Tesizebis dabeWdviT,
dabeWdviT, dagabrunoT
dagabrunoT
im
im diadi
diadi iluzionis
iluzionis epoqaSi.
epoqaSi.
20
oTar sefiaSvili,
xelovnebis
damsaxurebuli moRvawe
axla ukve guldajerebiT SeiZleba iTqvas, rom arsebobs kinoopera.
diax! ara amRerebuli filmi,
ara saopero speqtaklis ekranizeba
(rogorc uwin ityodnen, `cxoveli
suraTi~), aramed namdvili kinoopera. amis kidev erTi dasturia
filmi `traviata~ - axali Janris
kanonebiT sulCadgmuli sinTezuri nawarmoebi, romelSic organulad Serwymula diadi musika, maRali vokali da maTi plastikuri
xorcSesxmis sufTa kinematografiuli saSualebebi. bevrgan da
CvenSic mayurebelma jer frTxilad auRo WaSniki am suraTs, Semdeg ki aRfrTovanebuli daewafa
rogorc jerarxilul, namdvil, WeSmarit mxatvrul siaxles.
filmis Semoqmedia italieli
reJisori franko Zefireli - warmoSobiT florencieli, ganaTlebiT arqiteqtori. igi kinoxelovnebaSi `didma maestrom~ - lukino viskontim damoZRvra, romelTanac Segird-asistentad muSaobda
filmebze `miwa caxcaxebs~, `yvelaze lamazi~, `grZnoba~. ase aRmoCnda
Zefireli omisSemdgomi sazRvargareTuli kinos yvelaze Tavankara
mdinarebis - neorealizmis saTaveebTan, romlis maRali adamianuri
da mxatvruli princi pebisadmi erTgulebam mniSvnelovanwilad gansazRvra misi Semoqmedeba.
mas Semdeg, ager ukve ocdaaT
weliwadze meti xania, rac es TviTmyofi reJisoruli xelweriT gamorCeuli xelovani moRvaweobs
dramatul da saopero scenebze,
iRebs filmebs, sayovelTao aRiareba ki moipova Seqspiris qmnilebebis brwyinvale reJisoruli xorcSesxmiT Teatrsa da kinoSi, Torem Zefireli kritikis qarcecxlSic araerTgzis gautarebiaT
im religiuri apokrifebisaTvis,
romlebsac originaluri scenarebiT iRebda vatikanis dakveTiT...
imTaviTve `uCveulod Tamami da
moulodneli~ speqtaklebi uwodes
Seqspiris samSobloSi mis mier
scenaze dadgmul `otelos~, `hamlets~, `aurzaurs arafris gamo~...
Semdeg gadaiRo filmi `Wirveuli
colis morjuleba~, romelsac
kritikosebma `sixaruliT gacis-
`traviata~
musika
xilvad
saxeebSi
krovnebuli sensaciuri suraTi~
Searqves da romelmac sabolood
daumkvidra mas reJisor-Seqspirologis saxeli. Tavad Zefirelis
ki, es filmi ramdenadme Teatralurad miaCnda da aRniSnavda: `swored
amitom moviwadine kinosaken kidev
erTi nabijis gadadgma da ekranze
gadavitane `romeo da julieta~.
Cemi azriT, es ukve sufTa kinoa~.
magram kinosaken am `kidev erTi
nabijis~ gadasadgmelad da `sufTa
kinos~ misaRwevad reJisori mTel
rva weliwads emzadeboda, eZebda
tragediis axlebur axsnas, sakuTar
koncefciebs amowmebda sxvadasxva
Teatraluri dadgmiT. pirvelad
1980 wels londonis `old vikSi~
dadga `romeo da julieta~, romlis gamo cnobili Seqspirologi
kenet muri werda: Zefireliseuli
speqtakli, Cemi azriT, `romeo da
julietas~ yvelaze saukeTeso dadgmaa, romelic ki odesme minaxavso. Seqspiris oTxasi wlisTavis
zeimisaTvis es qmnileba, amjerad
italiur enaze, kvlav axleburad
dadga veronaSi - qalaqSi, sadac
datrialda uiRblo SeyvarebulTa
tragedia. Semdeg `romeo da julietas~ dadgmis kidev erTi axali
versia ganaxorciela man romis
kvirinos TeatrSi. es swored is
speqtaklia, 1966 wlis Semodgomaze moskovSi gastrolebisas rom
warmoadgina italiurma dasma Zefirelis xelmZRvanelobiT. masSi
ukve TvalnaTeli iyo is axalgaz-
rduli suliskveTeba da Tamami
reJisoruli mignebani, rac esoden
emociurad gamoixata 1968 wels
gamosul saqveynod gaxmaurebul
filmSi. sxvaTa Soris, imave gastrolebze italiurma dasma warmoadgina Zefireliseuli meore
dramatuli speqtaklic - vergas
`Zu mgeli~, romelSic bedniereba
gvxvda didi ana manianis cocxlad
xilvisa.
franko Zefirelis mravali
opera ganuxorcielebia sxvadasxva
qveynis scenaze, maT Soris iseTi
sayovelTaod cnobili speqtaklebi,
rogoric gaxldaT `bohema~ - `la
skalaSi~ da Seqspiruli cikli
verdis operebisa - `metropoliten operaSi~. amboben, `traviatac~,
sul cota, xuTjer mainc aqvso
dadgmuli, romelTagan erT-erTSi
violetas mReroda legendaruli
maria kalasi, xolo erT-erT TeatrSi brodveize daudgams `kameliebiani qali~ - suzen strasbergis
monawileobiT. TiTqosda vis, romel xelovans unda hqonoda survili da sruli uflebac `traviatas~ ekranze xorcSesxmisa, Tu ara
Zefirelis? magram ragind saocradac ar unda gveCvenos, es yovelive
misdauneburad moxda.
roca am sami wlis winaT franko Zefirelim daiwyo `traviatas~
gadaReba da isic cnobili gaxda,
rom filmSi CarTul sabaleto
divertismentSi monawileobis misaRebad man cnobili rusi mocekva-
21
veebi - ekaterine maqsimova da vladimer vasilevi miiwvia, reJisors
romis kinoqalaq `CineCitaSi~ ewvia rusi korespondenti da interviu sTxova. Jurnalistis pirvelsave kiTxvaze - amjerad mainc da
mainc `traviata~ ratom airCieT
gadasaRebado, Zefirelis RimiliT
uTqvams: `imitom, rom sxvam ar damaswros~.
etyoba, korespondenti ver Caswvda am pasuxis qveteqsts, Torem
reJisoris naTqvams mTlad xumrobad ar miiCnevda. saqme is gaxlavT,
rom Zefireli ar apirebda am kinooperis Seqmnas. igi ocnebobda filmze, romelSic gadmoscemda operis literaturuli Tavwyaros,
aleqsandre diuma-Svilis moTxrobis gmiris - margarita goties
realuri prototi pis - mari duplesis xasiaTsa da cxovrebis sevdian ambavs. magram daigviana, ufro
swored, daaswres. daaswro missave Tanamemamulem, kinoreJisorma da
saopero speqtaklebis cnobilma
damdgmelma mauro boloninim, romelmac gadaiRo filmi `kameliebiani qalis namdvili ambavi~.
sxvaTa Soris, moxda ise, rom
boloninis filmi da Zefireliseuli `traviata~ erTdroulad, paralelurad midioda ekranebze
1983 wels moskovis saerTaSoriso kinofestivalze. mogexsenebaT,
didi msoflio kinodaTvalierebani
marto kinovarskvlavTa `amaoebis
bazari~ ki ara, namdvili kinobazrobacaa da amitom yovel films
mudam Tan axlavs myvirala rekla-
22
mac. amjerad dasavleTis presa
sagangebod amaxvilebda gulisyurs
`traviatas~ dadgmis masStaburobaze, aRniSnavda, es `erT-erTi yvelaze ZviradRirebuli filmia~ kinos istoriaSio; rom suraTSi monawileobs `metropoliten operis~ gundi da orkestri saxelganTqmul jeims levinis diriJorobiT, xolo mTavar partiebs asruleben Tanadrouli vokaluri
xelovnebis brwyinvale warmomadgenlebi - berZeni tereza stratasi da espaneli plaCido domingo;
rom mayureblebi moixiblebian rusuli baletis `varskvlavebis~ daxvewili da cecxlovani cekvis
xilviT; rom filmSi TvalismomWrel dekoraciebs tols ar udebs
SesaniSnavi naturaluri gadaRebani da sxv.
kacma rom Tqvas, es yovelive
gabuquli reklama ki ara, simarTle
gamodga da mayurebels molodini
ar gascruebia. Tanac, es is bednieri SemTxvevaa, roca `mdidrul
dadgmaSi~ ar igrZnoba gadamlaSeba
da saeWvo gemovneba, Cveulebriv,
e.w. `superfilmebs~ rom axlavs
xolme. SemTxveviT ar uTqvams Zefirelis erT-erT interviuSi: minda ise gadaviRo `traviata~, rom
ekranze Sevqmna grandiozuli musikalur-feradovani sanaxaoba da
Tan vcdilob, fexi ar gadamicdes
amerikuli `miuziklebis~ gzasavalisakeno.
kinoopera ramdenadac iSviaTi,
imdenad uCveulo da Znelad dasaokebeli Janri aRmoCnda kinoSemoq-
medebaSi. magram gana marTla ase
warmoudgeneli iyo is simaRle,
romelsac i pyrobs es Janri Zefireliseuli `traviataTi~? momentis nebiT, - Tanadroul kinoSi
mimdinare procesebis wvdomis Sedegad Tu Tavad xelovanis utyuari alRos wyalobiT, - reJisori
swored im gzajvaredinze aRmoCnda,
sadac Tavs iyrida da erTmaneTs
kveTda ekranul xelovnebaSi mravali wlis ZiebaTa mimarTulebani.
yvela momentisa Tu winamorbedis
dasaxeleba Znelia, iqneb arc aris
saWiro, zogierTis gaxsenebas ki
ver avcdebiT.
jer iyo da, Tavad franko Zefirelim gadaitana ekranze mis mier
`la skalas~ scenaze ganxorcielebuli `bohema~. Semdeg, 1974-Si,
Svedma ingmar bergmanma, romelic
saucxoo saopero speqtaklebis
dadgmiTacaa cnobili, TiTqos erTi
amosunTqviT gadaiRo mocartis
`jadosnuri fleita~. gamoxda sami
weli da ekranebze gamoCnda mocartis meore opera - `don Juani~ amerikel jozef louzis mier
dadgmuli. samive filmma umal miiqcia kritikosTa da kinematografist-profesionalTa gulisyuri,
gamoiwvia kamaTi, sjani da, imavdroulad, gamoavlina am saxis ekranuli nawarmoebebisadmi farTo mayureblis ramdenadme moulodneli
ltolva da interesi... 1983-is
miwurulSi, swored im wels, roca
Zefireliseuli `traviata~ gamovida, italiaSi Sedga kidev erTi
kinooperis - `karmenis~ premiera,
romlis dadgmac ganaxorciela reJisorma franCesko rozim. TiTqmis
imave periodSi, espaneli karlos
saura zedized iRebs sinTezuri
Janris or films: `sisxlian qorwils~ - garsia lorkas mixedviT
Seqmnil balets, da `karmens~ espanuri baletis, merimesa da bizes motivebze Sesrulebuls, xolo italieli etore skola uSvebs aseve `qoreografiul~ films
`mejliss~... (Semdeg yvela es filmi uCvenes `iluzionSi~. red.).
Zneli dasajerebelia, rom Tanadrouli msoflio ekranis am
TvalsaCino ostatebs mxolod
axal JanrSi Tavis cdis Jini amoqmedebdaT - es, erTis SexedviT, TiTqosda SemTxveviTi faqtebi, erTad
Tavmoyrili, raRac movlenis iers
iRebda. axla, am filmebTan dakavSirebiT, xSirad ixseneben im uke-
TilSobiles misias, romelic imTaviTve itvirTa kinom - yofiliyo
mediumi anu Suamavali sxva xelovnebaTa da milionobiT mayurebels
Soris, msoflios nebismier kuTxeSi mietana iSviaTi da ZviradRirebuli, umetes SemTxvevaSi, farTo
masebisaTvis miuwvdomeli saopero
speqtaklebi, sabaleto warmodgenebi, gamorCeuli niWis msaxiobTa
maRali xelovneba. cxadia, am mxrivac fasdaudebelia kinooperebisa
Tu film-baletebis mniSvneloba,
magram ara mgonia, rom cnobil xelovanT Tundac marto TavianTi
kulturul-propagandistuli daniSnulebis Segneba amoZravebdaT.
raRa Tqma unda, arsebobs raRac
sxva, Tavad kinematografSi mimdinare Tvalxiluli Tu xSuli procesebi, romlebic gansazRvraven am
faqtebisa Tu movlenis gaCenas.
amJamad msoflios bevr qveyanaSi Zalze daeca kinoTeatrebSi mayurebelTa daswrebis maCvenebeli.
mraval mizezTa Soris, rogorc
erT dros - televiziis konkurencias, asaxeleben videokaseturi kinos farTod gavrcelebas, ideaTa
Tu idealebis kriziss; teqnikuri
srulyofis miuxedavad, kinos sulierad gaRaribebas; imasac, rom
ukve meoTxedi saukunea ekranze
aRar damkvidrebula raime Zalovani axali mxatvruli mimdinareoba da sxv. es is faqtebia, romlebic kinocxovrebis zedapirze devs
da yvelasaTvis advilad dasanaxia.
magram WeSmariti mxatvris buneba
faqizad iWers Tavad xelovnebis
wiaRSi mimdinare procesebis gamoZaxils. drois idumal majiscemas
miyuradebuli xelovanni, didi kinematografiuli formebisa da mxatvruli ganzogadebis axal saSualebaTa Ziebisas, axleburi emociuri zemoqmedebis saidumloTa aRmosaCenad sul ufro xSirad mimarTaven da uRrmavdebian musikas.
SemTxveviTi ar aris, rom bolo
xans italieli kinokritikosebi
ase daniazebiT acxadeben: CvenSi
Seqmnili saukeTeso filmebi, literaturiT ki ara, ferweriTa da
musikiT aris STagonebulio.
da aq, albaT SeiZleboda isev
gagvexsenebina lukino viskonti,
gagveziarebina mkvlevarebis azri,
rom `mis filmebSi gvxvdeba operuli Sinaarsisa da struqturebis elementebi, metadre, `RmerTebis daRupvaSi~, `veneciaSi sikvdil-
sa~ da `ludvigSi~ verdis, vagneris, puCinis saopero ideebi xorcSesxmulia araoperuli saSualebebiT~.
Zefireli ki, rogorc aRvniSneT,
mravali wlis ganmavlobaSi TanamSromlobda viskontisTan, iyo misi
Segirdi da Tanamoazre. marTalia,
Tavad viskontis sakuTar kinoSemoqmedebaSi erTxelac ar miumarTavs Teatraluri piesisaTvis, arc
kinooperis Seqmna ucdia odesme,
xolo Zefirelim swored Seqspiris qmnilebebis ekranizaciebiT
moi pova aRiareba kinoSi, magram,
miuxedavad amisa, SeiZleba iTqvas,
rom igi yvelaze erTguli mimdevari aRmoCnda `didi maestrosi~.
viskontiseulad gvesaxeba mis SemoqmedebaSi faqizi stilizaciis
xelovneba, ltolva WeSmaritad
mdidruli da didebuli dadgmebisaken. gulisyuri detalebisadmi
da misi TvalismomWrelad gamoxatvis unari, daucxromeli Zieba
xelovnebis `ukvdav SedevrebSi
gamxelili warsulisa da Tanadroulobis cocxali kavSirisa~...
misi Semoqmedebis mkvlevarebi TiTqmis erTxmad aRniSnaven, rom `Zefirelis warmosaxva ufro cocxlad
exmianeba esTetikur aRgznebas, vidre uSualo cxovrebiseul STabeWdilebebs~, rom xelovanis mxatvruli fantazia `TiTqos piruku
moZraobs - xelovnebidan cxovrebisaken, xolo Semdeg - axali esTetikuri simaRlisaken~.
da marTlac, `romeo da julietas~ Tu `Wirveuli colis mor-
julebis~ ekranizaciebSi reJisori erTdroulad warmogvidgeba
Rrma mkvlevar-Seqspirologadac
da mZafri vnebebis mxatvradac, romelic saocrad faqizi da gulisxmieria drois moTxovnebTan damokidebulebaSi. mas uxvad Semoaqvs
am filmebSi xilvadi istoriuli
detalebi, suls udgams yofiT ferwerul suraTebs da rogorc realur adamianTa namdvil cxovrebiseul ambavs, ise gadmogvcems veroneli Seyvarebulebis tragediasa
Tu adreuli renesansis laRi suliskveTebiT gamsWvaluli komediis siuJets.
gavixsenoT, rom `romeo da julieta~ ekranebze gamovida mSfoTvare da mborgav 1968 wels. mayurebelma iqve igrZno, rom suraTSi,
- meTeqvsmete saukunis garemosa
da kostiumebSi, - boboqrobs Tanadrouli axalgazrdobis vnebani.
`Cemi wadilia, - werda imxanad
franko Zefireli, - rom dRevandelma axalgazrdobam Tavisi Tavi
dainaxos filmis gmirebSi, paraleli gaavlos oTxi saukunis winaT
veronaSi momxdar tragediasa da
amJamindel mRelvare dReebs Soris~. reJisori cdilobda da kidevac aRwevda Tanadroul axalgazrdobaSi emociuri TanagrZnobis
gamowvevas, riTac uSualo, cocxal
kavSirs amyarebda oTxsaukunovan
klasikasa da dRevandel mayurebels Soris.
aseve `gviyveba~ Zefireli `traviatasac~. TiTqos ver gaimetao
is Tavisi pirvelyofili Canafiqri,
23
realur mari duplesze rom undoda filmis gadaReba, da ekranze
Semohyavs ara legendebiT dabinduli operis personaJebi, aramed
cocxali adamianebi - TavianTi miwieri vnebebiT, namdvili siyvaruliT gulaZgerebulni, sixaruliT
gaciskrovnebulni da tanjviT amaRlebulni... filmSi raRac jadoqrobiT daZleuli da gadalaxulia
operuli statika, yvela da yvelaferi moZraobs, trialebs, gamTbaria
sicocxlis sunTqviT, musika xilvadi saxeebiT idgams suls. ekranze Tavad verdiseuli partituris
dramatuli kontrastulobis Tanxmieri da ganmcxadebelia ori
Suqferi: mzis sikaSkaSe da oqrocurvili gamoxatavs sicocxlis
zeims, bindbundis silurje da wyvdiadi - sneulebasa da sikvdils.
filmSi poeturi mgznebarebiTa da
Rrma lirizmiT aris aJRerebuli
Tema operisa - SeuboWavi, Sinaganad laRi da Tavisufali pirovnebis sidiadis Tema. mis gancdasa
da gamoxatvas emorCileba mTlianad suraTis saxeobrivi wyoba.
`traviata~ italiur enaze gadamcdars, ukeTur gzaze mavals
niSnavs. gana iseTi ra jado-Tilisma dahyva diuma-Svilis melodramas, rom ase gatacebiT da STagonebiT TamaSobdnen margarita goties scenasa Tu ekranze - sara bernari, eleonora duze, greta garbo,
Cveni veriko anjafariZe. raRa Tqma
unda, ara moTxrobisa Tu piesis
raime gansakuTrebuli literaturuli Rirsebebi, aramed erTi konkretuli qalis sulieri aRorZinebis, misi Sinaganad saocari mTliani naturisa da uCveulo svebedis cxadliv gamoxatvis SesaZlebloba xiblavda did msaxiobebs...
am filmSic marTla bednieri mignebaa violetas rolisa da partiis Semsrulebeli tereza stratasi - sayovelTaod aRiarebuli vokalisti, brwyinvale soprano (zogs igi `traviataSi~ maria kalasis
memkvidredac miaCnia), romelic
Jruantelis grZnobamde niWieri
dramatuli msaxiobic gamodga. mis
mqrqal saxeze akiafebul didron
TvalebSi, umsubuqes haerovan moZraobaSi gamosWvivis gulisxmas
mindobili qalis natura, Zala misi
vnebaTaRelvisa, mis arsebaSi gaRviZebuli sulierobis siRrme. filmi
`moCarCoebulia~ melodramis finaluri sceniT: ukurnebeli senisa-
24
gan jangamoWmuli violeta ixsenebs Tavis arcTu Soreul warsuls, im bednier dRes, roca pirvelad Sexvda alfreds. da tereza
stratasi grZnobaTa mTeli gamiT
gvarwmunebs, rom es mogonebani ki
ara, misi sulis zeimia, romelic
mouSlelad xmianobs mis samyaroSi
da riTac igi TviT tanjvis Jamsac
ki bednieria.
yovelive, rasac igi ekranze
warmosaxavs, sulac ar hgavs gancdaTa TamaSs, cocxali ZarRvis feTqvad ufro warmogvidgeba da SeuZlebelia, CvenSi ar iwvevdes emociur TanagrZnobas...
film `traviataSi~ bednierad
Sewyvilda ori muza - marad axalgazrda klasikuri musika da umrwemesi muzaTa Soris - kinematografi. franko Zefireli amjeradac
dandobilad mihyveba kinoSi maRa-
li saxviTi kulturis gzas, aviTarebs e.w. `italiuri istoriuli
filmis~ skolis xelovnebas, aRwevs warsulis humanisturi tradiciebisa da dRevandelobis Tanaxmierebas. Tavad uTqvams: `Cven,
italielebs, arcTu mcire ganZi
gvaqvs dadebuli xelovnebis saWurWleSi, mTel kacobriobas rom
ekuTvnis. opera ki is saxeobaa xelovnebisa, romliTac sayovelTaod
movixveWeT saxeli. amis Segnebac
maqezebda da STamagonebda `traviatas~ ekranze xorcSesxmas~.
ueWvelia, Zefireliseuli kinoopera `traviata~ namdvili italiuri sulis gamomxatveli filmia
da, rogorc yoveli WeSmariti erovnuli qmnileba, zogadkacobriul
JReradobasac iZens.
amitomac ar emorCileba drosa
da sivrces.
redaqciisagan:
dasawyisSi davwereT, rom `iluzioni~ cocxldeba sastambo kabadonebSi. Cven agreTve unda gavacocxloT erTi maSindeli lamazi da Tbili tradiciac... uromlisodac warmoudgenelia siyvarulic!
gadacemis avtori aTasobiT mayurebelTa werilebs Rebulobda,
STabeWdilebebs uziarebdnen, Txovnebsac umxeldnen xolme.
`iluzionTan~ erTad Cveni redaqcia am tradiciasac acocxlebs. redaqciis misamarTze SegiZliaT gamogzavnoT Tqveni azrebi,
Sexedulebebi, survilebi, mogonebebi... maT piradad batoni oTar
sefiaSvili gaecnoba da upasuxebs.
amiT, TxuTmetiode wlis win Catexil xidsac aRvadgenT!
filmis naxva SegiZliaT am linkze:
http://www.youtube.com/watch?v=bW2DI9TBhSc&feature=related
qarTul roks?
nergaZe,
nikoJurnalisti,
radiowamyvani, blogeri
Tvals gaaxel, blogs gadaSli Tu televizors Sexedav, yvelgan qarTuli estradis lanZRvas naxav. zogi gulwrfelad
ganixilavs, ratomaa aseT cud
dReSi da rogor SeiZleba gamovacocxloTo. ufro meti ki uSveri sityvebiT moixseniebs. cota
naklebad goimebi imaT dascinian,
visac cota metad goimebad miiCneven. esenic pouloben Tavisze
dabal Robes da bolos yvela
erTad nino CxeiZes Sesdgeba - sakuTari upiratesoba rom daamtkicon.
sayovelTaod miRebul WeSmaritebad damkvidrda, rom estradis
xalxi sxva, „ufro Rirseuli“ tipebis adgils ikavebs qarTul mediaSi. (ravi, SeiZleba vaWarbeb da
ar damkvidrebula, magram eg argumenti araerTxel msmenia.) ara mgonia, marTla egre iyos. ra, lela
wurwumia uSlis xels Kung Fu
Junkies-s? anri joxaZe rom ara,
ZurGi ufro popularuli iqneboda? „nanukas Soum“ Sesva xalxi
eTer kakuliaze, Torem ise Landmark-is smeniT ver ZRebodnen?
ar mjera me magisi.
arc is mawuxebs, dabali donis
iqneba Tu maRalis es qarTuli
estrada. arc aseTi minda da arc
iseTi. iyo dro, ramdenime wlis
win, roca normaluri, kargi an arauSavsra popsimRerebi gadioda xolme televizorSi - stefanes „xelebi“, giga miqaberiZis ramdenime
simRera, leqsenis raRacebi (raRac
pontSi), kidev ramdenime...
mere raa, ro?
qarTuli popi ki ara, im xalxis
umetesobas, vinc estradas lanZRavs, maincdamainc arc ucxouri,
xarisxiani popi uyvars. ledi gaga,
vTqvaT. ra, mogwons? albaT, ara!
arada, Zalian ara mgonia, Bad Romance-is toli simRera daweros
vinme Cvenianma.
mokled, am estradis kritika
wylis nayva mgonia. imaTic ar mjera maincdamainc, vinc ambobs, rom
ai, xalxia codo, „sami dalies“
rom usmens da gemovneba uqveiTdebao.
xalxs aSterebs? ara mgonia,
magram, egrec rom iyos... daaSteros! vinc gia suramelaSvils gamoalayebinebs Tavs, Rirsicaa, gamolaydes.
visac estradaze Sestkiva guli,
iman idardos - cota uaresi simRerebi iqneba modaSi Tu cota ukeTesi. magaT imsjelon, „naklebad goimuri“, ironiulad Sesrulebuli
restornulebi jobia (gomarTelis
„vilka, rumka i salfeTka“ an kaxaberis „paCka paCka dolarebi“) Tu
„metad goimuri“, gulwrfelad namReri egeTive simRerebi (nino CxeiZe an buWuna da Tamazi).
kvdeba qarTuli Soubiznesi?
de, mokvdes!
an, ravi, ar mokvdes. Tu ginda,
aRzevdes. magis muStari arc ise
varT me da Sen da arc ase. davaneboT Tavi.
ikiTxav, imas ra vuyoT, TviTon
rom ar gvanebebs Tavso?
egec marTalia, magram modi,
sxvanairad vTqvaT. mTavari problema is ki ar aris, rom estradaa
bevri, aramed is, rom rokia cota
(rokSi vgulisxmob yvelafers, rac
estrada ar aris. pretenzia rom
aqvs, iseT musikas - ginda indi
iyos da ginda drim-popi da ginda
xarisxiani souli. Tu ginda eleqtronuli musikac mivaTvaloT. ar
aris roki, magram simartivisaTvis
davuZaxoT. Cveni neba ar aris?
ai, warmoidgine, kviraSi erTxel,
Tu ginda TveSi erTxel rom SegeZlos kacs normaluri qarTuli
25
jgufis mosmena koncertze. mere
didi problema iqneboda, „profilSi“ vin imRerebda da vin ara?
hoda, mgoni, ukeTesi iqneba, Tu
naklebs vilaparakebT estradaze
da mets - araestradaze. ufro
nayofieri iqneba „Cvenianebis“ avkargis ganxilva, vidre aCi mefariZiT gulis mofxana.
mec gadavwyvite, Cemi wvlili
Semetana mag saqmeSi da vifiqre,
statias davwer-meTqi. dawyebidan
sami kviris Tavze aRmovaCine, rom
ugrZesi raRac gamodis.
* * *
ra uSvelis qarTul roks?
qarTul estradas xSirad akritikeben xolme imis gamo, rom
raRac sisuleleebze mRerian. samarTlianadac: wvima modis, masvelebs; uSenod gatarebul Rameebze vfiqrob; ra iqneba, erTi lamazi Rame maCuqo; wvimas gavandob
Senze fiqrebs; kiserSi makoce, Tbiliso... aris ki rame amaze uaresi?
ki, aris. qarTuli roki.
qarTul estradas xSirad akritikeben xolme imis gamo, rom raRac sisuleleebze mRerian. samarTlianadac. xom iciT, ara? wvima
asvelebs Cems Tbiliss da ai, isev
aRmaSeneblis xeivnis meTerTmete
kilometrisken mimiwevs guli, iq
gagandob mogonebebs lamaz Rameze,
Tu dagiviwyo, dvrilebic damiskdes... aris ki rame amaze uaresi?
ki, aris. qarTuli roki.
qarTuli roki, roca kargia, marTla kargia. albaT karga 4050-mde azriani simRera dagvigrovdeba, SeiZleba metic. zogi wylis
motanazea, zogi tolstois anaze,
zogic WeSmaritebaze. mokled, es
is simRerebia, romlebSic zogi Tavis ganwyobas amoicnobs, zogi sxvisas gaigebs. zogi simRera kargi
mowodebaa, zogi ki arc ganwyobas
gadmoscems da arc arafrisken mogiwodebs, ubralod sakaifoa.
Tumca, egre arc estradaa jabani. rom Camoyve, iq vinZlo meti
dagrovdes azriani simRera. sxva
Tu araferi, zogis teqstis avtori
galaqtionia, zogisac ki - ana kalandaZe. saSualo saestrado simRerebic ki, romlebic enis naklebi
ostatebis dawerilia, xSirad arcTu cudad gadmoscemen grZnobebs
- siyvaruls, rogorc wesi, magram
sxva rameebsac - axalgazrda loTi
biWis problemebs, vTqvaT, an imas,
rom daTvrebi da, avoeee adandali
26
dandali rom xar.
ki, saSualoze uaresi estradis
umetesoba uazro simRerebia wvimaze da gatanjul Rameebzea. kargze
uaresi roki ki, rogorc wesi, saerTodac araferze ar aris. ki, raRac
sityvebi gesmis, ufro xSirad inglisuri, magram iqidan, umetes SemTxvevebSi arc araferi modis. marto normaluri musika, gasagebi
teqstis gareSe ki sakmarisi iSviaTadaa.
vidre gavagrZelebdeT, erTi gadaxveva gvWirdeba. imis gasarkvevad,
Tu vin sad vdgavarT da ras ratom
vambobT. imitomacaa saWiro, rom
es dawerili erTgvar Tavdasxmad
Cans axalgazrda qarTvel musikosebze. arada, ganwyoba magis sapirispiro maqvs. hoda, ai, gadaxvevac:
jer erTi, Tu ggonia, rom qarTul roks (an alternativas, indis,
neo-souls, goTikur pops, indastrial Sugeizs, eisid karnival
hi p-hops, dabstep fanks, rasac ginda...) araferi uWirs da problema
mxolod isaa, rom biznesi araa
awyobili an televizorSi xSirad
ar aCveneben, an rom eria goimi da
kargs ver afaseben, mTeli Cemi naweri wylis nayvad mogeCveneba. ki,
batono. visac gjeraT, gagatarebT.
aseve gagatareb, Tu ggonia, rom
qarTul roks (an neoeleqtros,
slif metals, progresiv folks,
silikon qanTris, vazisubnis britpops...) azri Tavidanve ara aqvs
da es wminda britanuli Tu amerikuli movlenaa; an Tu ggonia, rom
qarTuli roki iraklisTan erTad
mokvda; an rom problema musikosebis axali Taobis uniWobaSi an
suliskveTebis arqonaSia; rom „meamboxe suli daikarga“ da egeTebi - egec ar mgonia, rom marTali
iyos da Tu egre xar ganwyobili,
mikvirs, aqamde wakiTxva ratom ar
dagezara.
me mgonia ase: Zalian kargi jgufi, ukve „iq“ rom iyos, dRes ara
gvyavs. samagierod, gvyavs ramdenime
aTeuli kargi, saSualo, normaluri
jgufi, romlebisganac zogi SeiZleba droTa ganmavlobaSi Zalian
karg an gadasarev bendad gadaiqces (cxadia, rogorc yvelgan da
yovelTvis, uniWo sastavebic arian,
romlebic verasdros verafers miaRweven).
aseve mgonia, rom arsebuli viTareba ar uwyobs xels am jgufebs,
rom ganviTardnen, an, Tundac, ubra-
lod arseboba gaagrZelon. uaxlesi warsulis gamocdilebas Tu
daveyrdnobiT, ai, ase moxdeba:
es qarTuli jgufebi, kargebic
da saSualoebic erTad dRes da
xval koncertze xalxs ki Sekreben - zogjer ass, zogjer aTass
da, iSviaTad, ramdenime aTass. magram
yvelaferi amiT damTavrdeba. erTi
an ori jgufi ramdenime wels
SemorCeba, Tu gagvimarTla, iqneb
metsac. magram, amaTi umetesoba
xval da zeg daiSleba - zogis basisti bankSi daiwyebs muSaobas,
zogis vokalisti londonSi wava,
zogs moswyindeba, zogs ki guli
aucruvdeba, radgan „am saqarTveloSi dafaseba mainc ar ician“.
mazeg am bendebis umetesoba mxolod dReisa da xvalis koncertze
misuli msmenelis mogonebebSi darCeba. maTgan SemorCeba naxevrad
damuSavebuli demoebi „iutubze“,
romlebsac naxva iSviaTad Tu moemateba xolme - mxolod maSin, roca viRacas kargad gatarebuli
dro gaaxsendeba da erTxelac daatrialebs koncertze mosmenil
simReras. da mand damTavrdeba.
ase iyo da ase iqneba.
hoda, Zalian cudia eg. ar imsaxureben qarTuli jgufebi aseT
beds. bolo oci wlis ganmavlobaSi mudmivad Cndebian saSualo da
kargi qarTuli jgufebi da mere
maleve kvdebian, uZeglod. maTi gvamebiTaa mofenili uaxlesi qarTuli musikis istoria.
modi gavixsenoT. rame Sesabamisi simRera CavrToT da Sesandobari vTqvaT. Sky End-isa, romelzec
bavSvobaSi Cemi pirveli Tu meore statia davwere. Zmebi leJavebi iyvnen, simpaTiurebi, gogoebi giJdebodnen. Wild Stream-isa, romlebic, sul ar maxsovs, ras ukravdnen,
magram magaT koncertze viyavi marto, mTvrali da 15 wlisa da kargia-meTqi, vfiqrobdi. Overbalanceisa vTqvaT, romlis koncertze URSi erT-erTi saukeTeso dro maqvs
natarebi - 20 Tu 30 kaci viyaviT darbazSi, magram Zalian kargi
iyo. Steeplechase vaxsenoT, romlebic, warmodgena ara maqvs, vin arian.
amas winaT saxeli gamaxsenda, bavSvobis koncertebidan da wamladac
ver vipove, rom momesmina. cota
aqeT rom wamovideT, Afternoon Version davlocoT - Tavisi Taobis
erT-erTi saukeTeso musikosebisgan Sedgeboda da dResac rom mo-
ismino, Tanamedroved JRers. sul
ramdenime wliT aqeT gadmovideT,
Jazz or Cat-ic vaxsenoT, romlebsac
klipic hqondaT da albomic da
is albomi ki saSinlad ar momewona, magram laivebSi kargi iyoo,
ambobdnen.
„Zvel karg dros“ ki ar vixseneb, rom ai, Cven dros iyo musika
da is iyo. piriqiT. bevri jgufi
gvyavda (aq rac TavSi momivida,
isini CamovTvale, kidev bevri iyo)
da bevri davkargeT. ki, zogi imitom,
rom ver iyo mTlad kargi, zogic
imitom, rom Tavis droisTvis ara
uSavda, magram dros fexi ver auwyves. magram, danarCenebi SeiZleboda
dResac Cven gverdiT yofiliyvnen
da vinZlo kargi rame daeweraT.
magram ara, imitom rom ase xdeboda da ase moxdeba.
asea, magram ase ar unda iyos.
SeiZleba, rom ase ar iyos.
qarTuli rok-jgufebi uamravi
problemis winaSe dganan. zogi
obieqturi, garedan motanili ramea,
rasac TviTon musikosebi Znelad
Tu uSvelian - vTqvaT is, rom am
saqmeSi fuli ar iSoveba da axlo
momavalSi arc iqneba. is, rom aparatura da repeticiebi Zviria. is,
rom dasakravi adgili cotaa.
magram eg gadaulaxavi winaRobebi ar aris. xom arian imdroindelebi, dResac rom SemorCnen - „autsaideri“ da 33a, kidev ramdenime. exla, fuli SeiZleba ar uSoviaT - magram vinc am musikaSi
fulis gamo midis, sulelia - bankis saSualo rgolis kreditoficroba ufro Semosavliani saqmea.
amas garda aris sxva problemac. rom qarTuli bendebis didi
nawili msmenelTan siaxloves ver
amyarebs (as da oras kacs ar vTvli). ara imitom, rom musikas ver
ukraven kargs, aramed imitom, rom,
dasawyiss rom movubrunde, teqsti
ar varga.
erT-erTi mTavari problema
teqstia. teqstis mTavari nakli
ki isaa, rom is inglisuradaa.
sanam qarTuli jgufebi isev
qarTulad ar amRerdebian, es sikvdilis cikli isev gagrZeldeba.
* * *
problema is ki ar aris, rom
viRac inglisurad mReris. problema isaa, rom yvela inglisurad
mReris. SeiZleba suyvela ara, magram umetesoba. bolo ramdenime
welia, sruliad Semobrunda tende-
ncia, romelsac saTave 90-ianebis
rokmusikosebma daudes. maSin umetesoba qarTulad mReroda da
mxolod ramdenime - inglisurad.
axlac rom egre iyos, ukeTesi iqneba yvelasTvis - msmenelisTvisac
da musikosisTvisac.
vidre vityodeT, Tu ratomaa
egre, jer isic unda vTqvaT, ratom
vlaparakobT amdens teqstze da
ara, vTqvaT, musikaze an prodiuse-
li ar hqondes. ar aris saWiro,
musika imisia, rom azris dalageba ar gWirdeba. magram, raRac grZnoba xom unda iyos? eg ar aris
is musika, Cven rom gviyvars?
am ambis Tu grZnobis gadmocema
uteqstodac mSvenivrad SeiZleba,
magram ufro rTulia. teqsti gexmareba. erT-erTi ingredientia, romelic saboloo produqts ukeTess xdis. ki, musikoss SeuZlia
qarTul roks?
rebze, an momRerlis Cacmulobaze.
maS, ratomaa teqsti yvelaze mniSvnelovani?
teqsti, yvelaze mniSnelovani,
cxadia, ar aris. musika iseTi ramaa,
rom arc erTi komponenti ar aris
yvelaze mniSvnelovani. ramdeni
kargi Tanamedrove musikosia, romelic vokals sul ar iyenebs; zogia,
vokali rom aqvs, magram teqsti
ara aqvs - gamogonil enaze mReris
da vokalsac mxolod erTgvar instrumentad iyenebs (Sinamanekena);
zogan mxolod vokali ki ara, Tavad teqsti asrulebs instrumentis funqcias - imisTvisaa, rom
frazebis naglejebma da sityvebis
JReradobam Segiqmnas ganwyoba;
zog simReras teqsti ki aqvs, magram
mas internetis gamoCenamde kaciSvili ver arCevda; zogis teqstic
gesmis, sityvebsac arCev, magram azri mainc ver gamogaqvs. xandaxan
sityvebic gesmis da Sinaarsic, magram simReras eg arafers matebs teqsti msgavsi JReradobis sityvebiT rom Secvalo, zustad imave
simReras miiReb. magasac rom Tavi
davaneboT, ramdeni simRera mogvwonebia ise, rom teqstze arc davfiqrebulvarT - kargia, cudia Tu
rogoria da saerTod razea. mogvwons da morCa!
Tanamedrove simRerebis srul
umetesobas teqsti aqvs da es teqsti Zalian mniSvnelovan funqcias
asrulebs.
kargi simRera xom ideaSi raRacazea. SeiZleba ambavi ar iyos
moyolili, magram ganwyobas gadmoscemdes. kargi musikosi xom isaa,
visac saTqmeli aqvs. SeiZleba es
saTqmeli musikoss Camoyalibebu-
Tqvas - ar minda, teqsti xels miSlis da magis gareSe mirCevniao,
magram, rogorc wesi, uars ar amboben xolme. sxva Tu araferi, teqsts iyeneben Tundac imitom, rom
msmeneli amas miCveulia.
ki, musika universaluri enaa.
magram, es maSin, Tu mocarti xar,
an mails devisi an, „sigur roSi“
mainc. nakleb musikosebs sityvebi
diaxac rom Zalian exmareba.
simRera xom metia, vidre mis
SesakrebTa ubralo jami. rom daSalo - calke vokali ganixilo,
calke teqsti, calke gitara da
calke drami, SeiZleba verc mixvde,
ratomaa kargi simRera. erTad ki
gesmis da, biWo, grZnob!
ai, qiSos da inteligenciis WeSmariteba xom mogismeniaT? musika
rogoria? didi veraferi. calke
instrumentali rom CagirTos vinmem, Segawuxebs. teqsti? „me ver
gpirdebi velur seqss /me ver gavuZleb aseT temps“? dawerili
rom naxo, ar moixiblebi. leqsi
rom iyos, cudi leqsi iqneboda.
magram leqsi ar aris. simReraa.
Tan kargi simReraa. razea? ris
Tqma unda avtors? ra vici me.
ufro sworad, vici, magram sityvebiT gadmocema gamiWirdeba. vgrZnob. imitom, rom es yvelaferi
erTad „muSaobs“.
hoda, ingredientebis es erToblioba Zalian faqiz balanszea damokidebuli. jadoqrobaa, ra. simReris cota sxva miqss Cawer da magia qreba - kargi simRera iyo da
uceb saSualod gadaiqceva. isec
xdeba, rom kargi simReris Caweris
dros gitaristi studiaSi aurevs,
simebs droze adre Camohkravs
27
xels da hoi, saocrebav, yvela drois erT-erT saukeTeso simReras
miiReb. xelovneba mcire, erTi SexedviT, araarsebiT rameebzea damokidebuli. da es mcire rame xSirad
teqstia. midi, aba, Secvale qiSos
simReris sityvebi. imave xmiT imReros inglisurad, Tundac ufro
Wkvianuri rameebi. ra gamova? mai
legz.
qarTuli teqsti - zemoT dawerilSi, rogorc vxvdebi, bevri arc
SemekamaTeba, magram mainc saWirod
CavTvale - argumentis ukeT asagebad. axla isic vTqvaT, ratom ar
SeiZleba, eg saTqmeli musikosma
inglisurad gadmosces.
au, rogor ar SeiZleba. Zalian
kargadac SeiZleba. ubralod, ufro
rTulia da, rogorc wesi, ar gamosdiT xolme. gasakviria? sad Sens
enas rom grZnob adamiani da sad
sxvisas?! ki, zogma inglisuric wyaliviT icis, vinZlo qarTulze ukeTesadac, magram umetesoba xom ar
aris egre. aha, vusmen am bolo
ori wlis inglisurenovan qarTul
simRerebs da an isera inglisuria
da an kidev sul ar ismis, ras
mRerian. maSin, rodesac ara aqvs
mniSvneloba, ras mReri da teqsti
mxolod ornamentia, magram umetesoba rom ar mReris egeT simRerebs?
ramdenjer momismenia, rom bevrs
musikoss ufro bunebrivad teqsti
inglisurad mosdis. inglisurad
ewerineba da ra qnas. an iqneb musika aqvs iseTi, qarTuli rom ar
mouxdeba. imitom, rom iseT rameebze mReris, qarTulad rom ar
gadmoicema.
ar mjera me magisi.
aTi-oci simReris, an sami-oTxi
jgufis SemTxvevaSi kidev daijerebda kaci. nu, egre xedavs adamiani Tavis musikas da uTxari exla,
ginda Tu ara, sxvanairad dainaxeo.
magram yvela?
yvela egre imitom mReris, rom
inglisurad teqstis wera ufro
advilia. advilia imitom, rom msmenels ar esmis ras mReri da Tavad
musikossac ukeTesad eCveneba, vidre
sinamdvileSia.
is, rom, ai, inglisurad vwer,
imitom, rom qarTulad sasacilod
JRerso, aris Tavis motyueba. Tu
qarTulad sasacilod JRers, didi
Sansia, rom inglisuradac egre
iyos. Tu qarTulad uazroa, savaraudod, inglisuradac uazroa.
28
aris gamonaklisebic. zogi rame
marTla ukeTesad JRers inglisurad. magram ara yvelaferi. magis
umetesoba aris sizarmace. da kidev is, rom saTqmeli jgufs realurad ara aqvs.
mTavar problemas, ai, es azris
Camouyalibebloba qmnis. nu kargi,
ar varga teqsti da ar varga.
isedac gavalT iolas. kargi simRera usityvebodac muSaobs. magram
uSinaarsod kargi iSviaTad gamodis.
ufro meti da ukeTesi musikosi
(es, gexvewebi, saakaSvilis xmiT waikiTxe), vidre odesme gvyolia. dRes
met niWier ti ps uWiravs gitara
an leptopi, vidre aqamde. da ras
akeTebs am niWieri ti pebis umetesoba?
sxva, ukeTes jgufebs aqseroqsebs. amaTi didi nawili cud musikas sulac ar wers. magram, xandaxan neta cudi iyos. xSirad jobia
cudi iyos, vidre saSualo. ise
saqme isaa, rom qarTuli jgufebis umetesoba mTlad originalur
musikas ar ukravs. yovelTvis ase
iyo. saqarTvelo da sxva patara
qveynebi musikis axali mimdinareobebis samWedlo ar arian xolme.
yvela viRacis pontSi ukravs. es,
cxadia, normaluria. sxvisas aiReb,
Sensas daamateb da kargi gamodis.
Seni gamodis.
cudi ki isaa, roca am Senis
damateba ver xerxdeba. amaSi damnaSaved ki didwilad isev inglisuri teqsti mgonia. inglisuri
bevrs swored am, Tavisi sayvareli
simRerebis meSveobiT aqvs naswavli. amitom STagonebas ara mxolod TavianTi sayvareli jgufebis
musikaSi eZeben, aramed maT teqstebSic. Sesabamisad, roca ambavia
mosayoli, imaT ambavs yvebian da
ara Cvensas.
bevri Tqvenganis sayvarel bends
rom davesesxo, aviwydebaT, rom saburTalodan arian da ara hanters
baridan. zustad ar vici, sad aris
hanters bari (sadRac samxreTdasavleT SefildSi), magram is
ki vici, rom aqedan Soria. sou,
geT of zi bendvagon end fuT
daun zi hendbuk.
ie ie ie ie.
egaa, Torem gana vinme 90-ianebis musikas mistiris. is dro gavida, mokvda-mokvda, aRar aris da
Zalianac kargi. arc ise kargi
iyo, rogorc gvaxsovs. dRes gvyavs
ra. normaluri.
jenerik.
seif.
midiokr.
qarTuli Tanamedrove musikis
udidesi nawili meoradi saqonelia. ar aris egre? nu, kargi Seni jgufi ar aris egeTi. sxvebisa
xom aris? ar aris?
xom ici, rom aris. saSualo
donis kaver-versiaa.
„adibasi“.
„elvisis“ suSi.
„Sua qalaqSi“ axali SemadgenlobiT.
qarTuli fleSmobebi.
butkis pica ketCupiT da maioneziT.
TiTqmis, magram arcTu mTlad
zi rial Ting.
Tu ara da ha. iZaxe, Tbilisis
anZa jobia eifelso. da ici ra?
raRac pontSi marTla jobia Tu Tbilisis anZa TbilisisanZobs
da ar eifelobs. eifeli ar dagvnaTis Tbiliselebs Tavzeda. Tbilisis anZaa eg. da umetesobas anZasTan meti tkbili mogoneba gvakavSirebs (ai, am WiqiT, Zmebo...), vidre
eifelTan. „gomi originali“ ufro
viciT, vidre „sauzern komforti“.
vakis parkSi ufro xSirad davdivarT, vidre haid parkSi.
hoda, faqing eqT laik iT.
geT of zi bendvagon end fuT
daun zi hendbuk.
ie ie ie ie.
iveria
$19.99
V[JKJL
qarTuli televizia da filmebi
amerikaSi, Tqvens televizorze
pirdapiri eTeri, erTi kviris Canaweri; nebismier dros
yureba, pauza, gadaxveva; klasikuri, dokumenturi, axali
filmebi; qristianuli da sabavSvi gadacemebi; umaRlesi video
da audio xarisxi; umartivesi instalacia, qarTuli meniu.
www.iveriatv.com
1-800-959-8541
i
v
a
y
i Si!
l
x
a
s
29
`baxi Tavis moswavleebs
sTxovda midgomodnen instrumentul xmebs, rogorc pirovnebebs, xolo mravalxmian instrumentul nawarmoebs, rogorc saubars am pirovnebebs Soris. Tanac moiTxovda, rom yvela maTgans
Tavis droze elaparaka da
Tu araferi hqonda saTqmeli, sjobda Cumad yofiliyo
da Tavis rigs dalodeboda~
(eizenSteini)
mTavrobasTan erTad xSirad miwevs yofna. TiTqmis yoveldRe.
erTad vcuravT vakis auzze. erTad
vcuravT, erTad vixdiT da vicvamT.
piradad me iq, gasaxdelSi, araerTxel damiskvnia - mcireoden gansxvavebas Tu ar CavTvliT, yvelani erTnairebi varT - Cinianebic
da uCinonic.
magram es mxolod gasaxdelSi.
auzidan gamosvlis Semdeg ki mTavroba sxvanairad iqceva xolme. zogierTs aq xvdeba didi Savi ji pi,
saidanac gadmosuli dacvis biWi
kars uxsnis da elodeba - sanam
`piJamoiani ministri~ fexs awevs
da Sav manqanaSi SeZvreba.
saSinlad mainteresebs, rogor
amarTleben am mizanscenas. ra vnebaa es - icode, rom aTasi kaci giyurebs, rogor uWiravT SenTvis
manqanis kari da es gsiamovnebdes,
mogwondes `zevidan qveviT yureba~
da Zalauflebis demonstrireba.
ra travmam ganapiroba es mamaZaRloba? da rogor SeiZleba kaci,
romelsac aseTi travmebi aqvs, raRacas marTavdes?
arada meore, amis sapirispiro
vnebac xom arsebobs? survili, igrZno Tavi iseTad, rogoric sxvaa,
cota xniT mainc datovo, miagdo
Seni persona da sxvas SeuerTde?
viRac am grZnobas siyvaruls eZaxis, viRac Tanasworobis erotikas.
eizenSteini, saerTod, eqstazs uwodebda, misi kolega, rusuli kinoavangardis yvelaze daufasebeli
reJisori, lev kuleSovi ki ambobda,
kinokameras uyvars mxolod da
mxolod is msaxiobi, romelsac
pirdapiri mzera aqvso.
es pirdapiri mzera lakmusia.
Tuki adamians pirdapir yureba SeuZlia, igi arc kars dauWers vinmes
da arc sxvas mosTxovs ase moemsaxuros. Tanac, arasamuSao saaTebSi.
30
gogi gvaxar
ia:
gvaxaria:
oqros unitazis xibli
ra vici, ase mgonia. yovel SemTxvevaSi, jer arasdros Sevmcdarvar adamianebis mzerebSi. bolos
da bolos Tavs kinematografistad
miviCnev da ase kargad arc araferi
miswavlia cxovrebaSi.
vaclav havelis piradi mdivani, romelsac zogjer `havelis mrCevelsac~ uwodeben, vladimir hanzeli, gasul kviraSi CexeTSi `wiTeli zonisTvis~ gadaviReT (vaclav havelze vamzadebT gadacemas).
karlovi varis kinofestivalze
imyofeboda, sadac misi colis, dokumentalistis, films aCvenebdnen.
es karlovi vari, Tavisi gauTavebeli kibeebiT da cicabo bilikebiT, jojoxeTia Cemi kunTebisTvis. Zlivs mivaRwie im adgilamde,
sadac gadaReba dagviniSna - sastumro `bristolTan~. cota xanSi
aRmoCnda, rom aq ori `bristolia~,
erTs `bristoli~ hqvia, meore sastumros - `bristol palasi~. dagvireka, Tqven `palasTan~ xarT, SegeSalaT, magram jandabas Tqveni Tavi,
me TviTon movalo. sruliad buneb-
rivad miviCnieT misi gadawyvetileba. manqaniT moiyvanen albaTo,
daaskvna Cemma prodiuserma.
ramdenime wuTSi movida. fexiT
amoiara cicabo aRmarTi daaxloebiT 60 wlis kacma, zurgCanTiT,
`sandlebiT~ da pirdapiri mzeriT... interviu rom CavwereT, festivalzec visaubreT cota, vurCieT,
aucileblad enaxa kristian munjius `borcvebs miRma~, romelsac meore dRes aCvenebdnen konkursgareSe programiT.
munjius filmze bileTebi gayiduli aRmoCnda. arada ori saaTiT adre mivediT kinoSi. molarem
gviTxra, SesasvlelTan specialuri
rigia. adgilebi Tu darCa, xalxs
SeuSveben da iqidan scadeT Sesvlao. sxva ra gza gvqonda. miuxedavad imisa, rom `borcvebs miRma~
ukve nanaxi mqonda kanSi, Zalian
mindoda wlis saukeTeso filmi
`zonelebsac~ enaxaT.
seansis dawyebamde ramdenime
wuTiT adre hanzelic movida. xeli davuqnie, magram ar vici, ver
daminaxa Tu moerida rigis darRveva. dadga `ubileToebis rigSi~
Tavisi zurgCanTiT. mere kinodarbazis TanamSromlebma icnes, gamoelaparaknen. skami miutanes da ase
dasves, rigSi.
darbazSi Cvenc SevaRwieT da
hanzelmac. vuyurebdi kristian munjius films Zalauflebis perversiulobaze da vladimir hanzelze
vfiqrobdi... hanzelzec da vaclav
havelzec, romlis dakrZalvaze
praRelma kolegebma miTxres, ise
mokrZalebulad da sadad daemSvidoba CexeTi, rom marto amis gamo
wamogividoda cremlio... vfiqrobdi havelis Zmaze, romelic - erTerTi yvelaze mdidari kaci CexeTSi - miyruebul sofelSi cxovrobs (ivan havelic gadaviReT `zonisTvis~)... ulof palmec gavixsene. mere mixeil saakaSvili, SevardnaZeze rom qilikobda, misma dacvam quCebi gadaketa da xalxs problemebi Seuqmnao da, ra Tqma unda,
is ministrebi, auzze rom dadian
CemTan erTad grandiozuli Savi
jipebiT... ase, fiqrSi, is scena gamaxsenda, SarSanwin rom gaTamaSda
Cems Tvalwin stokholmis erT
parkSi, romeliRac ufaso rok-koncertze. ludisgan sruliad gaTiSuli Svedebi, barbac-barbaciT dgebodnen daxlTan kidev erTi kaTxa
ludis sayidlad. zogi, iqve, xesTan
Sardavda kidec, magram... rigs mkacrad icavda. pirvelad vnaxe mTvralebis rigi! mobarbace kacebis kargad organizebuli rigi...
amitomacaa, rom Svedebma daimsaxures ulof palmes msgavsi xelisufali. vaclav haveli daimsaxures Cexebma - Sromismoyavre da
`sada~ Cexebma... ase rom davcinodiT praRaSi `zonelebi~, es ranairad icvamen, rogori ugemovno
xalxiao.
Cven kidev... Cven, etyoba, davimsaxureT es marazmi - feodali
xelisufali, romelsac an oqros
unitazze jdoma uyvars, anda, ubralod, siamovnebs, roca Tavis vnebaze
aTamaSebs qveyanas... pirdapir arasdros iyureba da zevidan dagvcqeris. rac mTavaria, Cven, etyoba, davimsaxureT im sazogadoebaSi cxovreba, romelsac moswons zevidan
rom uyureben. arada am mamaZaRlobisgan ganTavisufleba advilze
advilia - rigSi dgoma da pirdapir yureba unda viswavloT!
mkiTxvelTa komentari werilze:
avtori: irakli
macxovari saxedarze Semomjdari Sevida ierusalems. axla
viRac ityvis, maSin ji pebi ar
iyoo. cxeni da aqlemi xom iyo,
Tqve dalocvilebo.
avtori: giorgi WauWiZe
`oqros garSoki~ ajobebda.
momwons markesis romanidan Semdegi adgili: mTeli cxovreba
imiT amayobda, oqros Ramis qoTniT rom sargeblobda. magram
is Ramis qoTani sulac ar yofila oqrosi, mxolod oqros warwera hqonda da Tu gainteresebT,
warwerac ki ar iyo oqrosi...
avtori: anonimi
markesis fraza gamaxsena: kacs
mxolod maSin aqvs ufleba zemodan daxedos sxvas, roca xels
uwvdis mas wamosayeneblad.
avtori: xaTuna
rogor gvenatreba `pirdapiri mzera~ da aramonuri mentaloba. Cven vcxovrobT sazogadoebaSi, rogorc doCanaSvili
ityoda: `zogi ufrosia, zogic
- umcrosi, ar arsebobs mxolod toli~.
avtori: nugzar bardaveliZe
kargi werilia, sulis SemZvreli, magram visTvisac aris mimarTuli, isini ver gaecnobian,
radgan kiTxva daviwyebuli aqvT
da TanaSemwe an mouravi am werils ar waukiTxavT.
avtori: anonimi
sanam haveli daibadeboda, 20
saukuniT adre ukve iqadages
Tavmdabloba, iciT? RmerTis Ze
meTevzeebs pirdapir, toliviT
uyurebda da wesebis dacvas, moTminebas da urTierTpativiscemas
aswavlida. exla ki axal msoflio wesrigSi vcxovrobT, ratom
mogviwodebT `Zveli~, `bneli~,
`goimuri~ azrebisken? gamosavali gviTxariT! unda viswavloT
pirdapir yureba da rigSi dgoma? magram vin unda aswavlos,
vis da sad? TviTon piJamoianebi, sxvas ar aswavlian - me cudi
varo; 20 saukunis win vinc iqadaga, imis dajereba `goimobad~
iTvleba.
avtori: vako
ar vfiqrob, rom es mxolod
da mxolod `qarTuli~ problemaa da vinmem rame daimsaxura
CvenTan. yvelgan aris briyvi da
yvelgan aris Wkviani. zogjer
Wkvians aqvs Zalaufleba, zogjer
briyvs. ubralod ise aRmoCnda,
rom CvenTan bolo dros briyvebs uvardebaT Zalaufleba.
niu iorkis universitetis
foieSi zis xolme spaik li, romelic studentebs akvirdeba, maT
scenarebs kiTxulobs, exmareba
da a.S. garda amisa metroTi
dadis, Zalian Cveulebrivad acvia da mzerac Zalian Cveulebrivi aqvs. erT-erTi saubrisas miTxra, rom ar unda daviviwyo, rom
xelovneba adamianebs emsaxureba
da amitom xelovani arasdros
unda mowydes adamianebs.
avtori: salome
mamaCemma pirvelad rom naxa
mowesrigebuli germania, lamazad
Cawikwikebuli wiTeli kramitiT
daxuruli da SemouRobavi soflis saxlebi, Tvalze cremli
moadga da Tqva, yvela qarTveli
rom CamoviyvanoT da vaCvenoT
aqauroba, mere mainc ar gveSvelebao?
avtori: dali kuprava
erTi foto maxsendeba: vaclav haveli kafeSi yavas svams,
suraTi garedanaa gadaRebuli.
meimedeba, rom saqarTveloSi
odesme jipebi gadauyvardebaT,
fexiT siaruli SeuyvardebaT,
TvalebSi yurebasac da RimiliT
salamsac iswavlian, auzi ki mxolod ori da isic elitaruli
ar iqneba...
avtori: eka
mixaria Tu mivediT im daskvnamde, rom CvenSia problema
da ara yvela xelisufalSi. ministri arafer SuaSia `ubralo
mokvdavi~ rom ijgimeba manqanis
sarkmlidan da meore avtobusidan rom Senatris. esaa Cveni
orive mxaris problema. yvela
taqsis mZRols sasowarkveTili
saxe aqvs, TiTqos raime cudi
saqmiT iyos dakavebuli. didi
xania velodebi, rodis gadavalT
qarTvelebi `pirvel pirSi~ adamianebis kritikaze da ara lanZRvaze.
31
wm. ninos saxelobis niu-iorkis
qarTuli eklesiis avtobusis marSruti
am etapze avtobusi
muSaobs kviras da
sadResaswaulo
dReebSi,
seqtembridan
daemateba
SabaTi saRamos
momsaxurebac.
:18
9
is
ve.
dil nald A an;
T
o
cD ebas
a M Cer
e. d is ga
Av
ay train0
kw
9:2 i,
Par i, F
is
S
S
e
Bay xe
dil kuTx es;
kuT
r
t
mxa
tree
h S ro
i
p
67t
da piris
a
5
ve.
s
9:2
y A is
l
wa
is reet
ark svle
dil 5th St in;
a
yP
s
e
Ba
S
a8
s w
e. d ank-i
-is
Av
rain
ay h a s e B
N-t
kw
Par Si, C
Bay u T x e
k
dilis 9:35
92nd street da
Fort Hamilton Ave.
kuTxeSi, R-train-is
gaCerebidan 2 blokSi.
dilis 9:15
Coney Island Ave. da Avenue J kuTxeSi,
ChaseBank-is win;
dilis 9:10
Coney Island Ave. da Kings Hwy.
kuTxeSi, AT&T-is win;
dilis 9:05
Coney Island Ave. da Avenue U kuTxeSi,
McDonald-is sapirispiro mxares;
dilis 9:00
Coney Island Ave. da Brighton Beach Ave.
kuTxeSi, ChaseBank-is win;
thsb upbc
cfafcehb
jhb ljkfhb
dagvikavSirdiT:
rauli: 646-267-8312
malxazi: 347-634-9836
32
es saymawvilo CanarTia, amerikaSi dabadebuli Tu mcxovrebi
qarTveli bavSvebisaTvis. Cven, mSoblebma, Cveni vali unda vigrZnoT - saqarTvelo aq SevuqmnaT Cvens Svilebs - qarTuli
multfilmebiTa Tu Ziliswina zRaprebis wakiTxviT.
redaqcias aqvs imis resursi, rom `jejili~ calke Jurnalad
gamosces weliwadSi oTxjer.
jeri Tqvenzea - amerikaSi moRvawe qarTvelo biznesmenebo!
gaukeTeT es Tqvens Svilebs - Cvens momavals!
Semodgomis Tbili dRe idga.
Tagvebs Wirnaxuli Caelagebina da moclilT leloburTi gaeCaRebinaT. uSvelebel kakals xan aqeT isrodnen da xan iqiT, gadahqondaT orRobidan orRobeSi, banidan banze,
kordidan kordze.
didi gniasi da Jriamuli idga. mayurebeli SeZaxilebiT amxnevebda Tavis gunds. beberi Tavadi Tavis sasaxlis aivanze gamobrZanebuliyo da Tvals adevnebda TamaSs, Tan grZel, tarian yalions neba-neba srutavda.
am dros moburTalTa
zedaxora dadga. vin ar cdilobda, xelSi Caegdo kakali, magram yvelas
guladma wruwunam ajoba, moitaca kakali da
win gaiWra. gons mosuli moburTalni ukan
daedevnen gaqceuls.
mayurebeli daiZaba, Relavda mSvenieri wuna.
igi sxvebTan erTad didi kaklis qveS idga da
gulisfancqaliT eloda, ra moxdeboda.
wruwunas megobrebi amxnevebdnen:
- ariqa, wruwun, ar gajobon!
- midi, wruwun, midi!
am yiJinasa da SeZaxilebSi wruwunam lelo gaitana. xalxma SvebiT
amoisunTqa. gulSematkivrebi gamarjvebuls Semoexvivnen, xelSi
aitaces, ulocavdnen, aqebdnen. damarcxebulebi daRondnen. wruwunam kakali
wunas miarTva, Taguna gainaza da gamarjvebuls mokrZalebiT CamoarTva kakali.
aivanze gadmomdgarma beberma Tavadma wunas
danaxvaze Tvalebi daaWyita - es ra koxta
vinme yofilao da msaxurs ubrZana:
- is lamazi Taguna aq momgvareTo!..
wunam da wruwunam xeli xels Cahkides da
wisqvilisken gadauxvies. roca ganmartovdnen,
33
wruwunam wunas guli gadauSala da coloba
sTxova. wunam Tanxmobis niSnad Tavi nazad
daxara. mSoblebma da axloblebma didad gaixares wunas da wruwunas bednierebiT.
gaCaRda qorwili.
aWyipinda zurna da garmoni.
moqeifeTa simRera casa swvdeboda.
cekvavda nefe-dedofali, maTTan erTad cekvavdnen yvavilebi, xeebi, mTeli qveyana - wunas
da wruwunas bednierebis sixaruliT fexze aRar
idgnen. xmaurze beberma Tavadma sasaxlis aivnidan gadmoixeda da ikiTxa:
- ra ambaviao?!
- wunas da wruwunas qorwiliao, - upasuxes
msaxurebma.
- hait, Tqve aramzadebo, xom giTxariT,
is mSvenieri Taguna me momgvareT-meTqi.
gaiqcnen dafeTebuli msaxurebi, meqorwineebs mieparnen da katasaviT daiknavles. SiSiT
Tavzardacemuli Tagvebi facxa-fucxiT gaifantnen. wunas guli SeuRonda.
gulwasuli patarZali wruwunam xelSi aitaca da gaiqca, magram win Tavadis msaxurni
gadaeRobnen da lamazi wuna nefes xelidan gamostaces, wruwuna ki qvevrSi Caagdes. aurzauri roca miwynarda, Tagvebi samalavidan gamoZvrnen da megobris saSvelad mocvivdnen. qvevrSi
kudebiT Caekidnen da wruwuna zeviT amoiyvanes.
lamazi wuna msaxurebma beber Tavads mihgvares. sasowarkveTil wruwunas Tavisi qalaqeli megobari, mWedeli ficxela moagonda da
qalaqisken mohkurcxla. mieWra megobars da
SesZaxa: - miSvele, ficxel, viRupebi, batonma
qorwilidan sacole momtaca! - wruwuna gulwasuli daeca ficxelas ferxTiT.
ficxelam megobari fexze wamoayena da uTxra:
- Cemi Tavi mogikvdes, Tu Seni sacole
xvalve ar Cagabaro.
im Rames ficxelam da misma megobrebma
wruwuna, gulze dardis gadasayrelad tivze
miiwvies da lxiniTa da qeifiT cdilobdnen
mis garTobas.
ganTiadisas ki yvelani Tavadis sasaxlis
win idgnen da wunas umRerodnen.
lamazma tyvem cxraklitulis fanjridan
gadmoixeda da wruwuna da misi mxlebelni
rom dainaxa, xsnis imedi mieca.
34
am dros Tavadi Sevida wunasTan da Seecada mialerseboda, magram wunam axlos ar gaikara beberi Tavadi da xeli hkra, Tavadma da
mis dasaxmareblad Semovardnilma mouravma iatakze moadines zRarTani.
uceb, gacxarebul Tavads simRera Semoesma
da ficxlav gavarda aivanze.
- rao, viTomao, ra gindaT! - gadasZaxa
momRerlebs.
erTi xandazmuli stumari win wamodga da
Tavads Tavazianad moaxsena - amaRam qorwili
gvaqvs da wruwunas sacole gaaTavisufleo.
Tavadi aRSfoTda - es rogor gamibedeso,
saswrafod moixmo msaxurebi da mTxovnelTa
garekva brZana.
msaxurebma mociquli panRuriT gaaZeves.
gabrazda ficxela da Tavads TviTon ewvia.
- girCev batono, patarZali dagvibruno,
- gaafrTxila ficxelam Tavadi, - Torem rac
moxdeba, sakuTar Tavs daabrale!
beberi Tavadi gajiutda, msaxursa da mouravs ubrZana daupatiJebeli stumari saxlidan
gaegdoT.
mere Sin Sebrunda da tkbileuliTa da
alersiT Seecada wunas motyuebas, magram amaod.
mTelma sofelma sasaxlesTan moiyara Tavi.
xalxi boboqrobda, Tavads emuqreboda.
vin orTiTiT, vin - xmliT, vin kidev ketebiT SeiaraRebuliyo da sasaxleze miiwevda.
SeSinebulma msaxurma daiyvira:
- ariqa, batono, Tavs uSvele, mTeli
sofeli Cvenze samtrod amxedrebula!
- wuna damaleT, biWebs damiZaxeT! - daiRriala Tavadma.
sad iyo da sad ara - wruwuna da ficxela
TavianTi razmiT sasaxleSi SeiWrnen.
gaCaRda xelCarTuli brZola.
Tagvebma boroti Tavadis sasaxle daarbies,
patarZali wuna tyveobidan ixsnes da simReriT wamoiyvanes. Tavadi da misi msaxurebi ki
samagaliTod dasajes.
modioda soflisken bednieri nefe-patarZali, ukan gamarjvebuli mayrioni mohyveboda.
Tagvebma Cinebuli qorwili gadaixades,
maTi mxiaruleba cas swvdeboda...
aCveneT bavSvebs multfilmi:
http://youtu.be/_3JqSpH48d8
uffathflt
s aqar Tv el o
35
Ziliswina zRapari zantikela waukiTxeT patarebs
iyo da ara iyo ra, RvTis ukeTesi ra iqneboda. iyo erTi biWi,
hyavda deda da erTi xari. xvnis
an lewvis dros xarTan uRelSi
xan Svili, xan deda Seebmebodnen
xolme. erTxel xarTan uRelSi
deda iyo Sebmuli, Svili kevrze
idga da ase lewavdnen Znas.
am dros xelmwifem gamoiara.
- biWo, ras Svrebi magas, ra giqnia sacodavi dedakacisaTvis?!
- ra vqna, Seni Wirime, erTi xaris
meti ara gvyavs da meti Rone ara
gvaqvs, ase vSveliT xars uRlis
gawevaSi!
- maS, Tu agrea, wamodi CemTan
da me mogcem erT xarso.
biWs gauxarda da gahyva.
Turme xelmwifes hyavda erTi
iseTi giJi xari, rom axlos aravis
ikarebda. daaxvia xelmwifem am xars Tavisi jari da ris vai-vaglaxiT Seagdes bakSi. biWma uTxra:
ramdenime dRes nurafers aWmevTo.
karga xnis Semdeg biWi miuaxlovda
xars da cota Tiva SeaWama, biWma
daiWira xari, iRliaSi Tiva amoido da gamouZRva. xari ukan gahyva,
miiyvana Sin, Seagdo boselSi da
oTxi dRe araferi aWama. mexuTe
dRes gamoiyvana, Seaba kevrSi Tavis
xarTan, deda kevrze dausva, TviTon
Tiva aikida da gauZRva win. gahyva
mSieri xari ukan. bolos ise moarjula es xari, rom daufasebeli
gaxda.
erTxel biWi Tavis xarebs kaloze daaqrolebda, TviTon kevrze
idga da orovelas dasZaxoda. am
dros xelmwifem gamoiara da biWs
hkiTxa: - visia eg xari?
- Cemia, Seni Wirime, Tqven rom
maCuqeT, is xaria, - miugo biWma.
mefes gaukvirda da biWs uTxra: - wamodi CemTan, erTi qali
myavs da Sen unda mogaTxovoo.
- rasa brZaneb, Seni Wirime, me
ra Tqveni qalis Rirsi var!
- me Sen gibrZaneb, unda wamoxvide da Cemi qaliSvili SeirTo! uTxra xelmwifem.
biWi kidev Seexvewa, Tavi gaenebebina, magram meti Rone ara hqonda,
adga da gahyva xelmwifes.
Turme am xelmwifes erTi iseTi
zarmaci qali hyolia, rom, rac
dabadebula, loginidan ar amdgara,
loginSi Caacmevdnen, iqve Wamda
da svamda. mividnen sasaxleSi. es
36
biWi kidev Seemudara xelmwifes:
- kargi, Seni Wirime, raki aRar
meSvebiT, maS erTi Jangiani xmali
momeciT, erTi qeciani ZaRli da
erTic gadamkvdari cxeni!
amaze uars vin etyoda, misces,
rac iTxova. Camoikida daJanguli
xmali, wamoiyvana xelmwifis qali,
qeciani ZaRli da gaZvaltyavebuli
cxeni. modis biWi da zarmacad,
zlazvniT misdeven yvelani ukan.
miubrunda biWi ZaRls da eubneba:
- ZaRlo, Cems nafexurebze daadgi fexi, Torem am xmals xom xedav,
Tavs mogagdebineb!
rasakvirvelia, ZaRli ver ausrulebda brZanebas. moubrunda biWi ZaRls, dahkra xmali da Tavi
gaagdebina. axla cxens uTxra:
- cxeno, Cqara iare, fexi Cems
nafexurebze daadgi, aqeT-iqiT nu
gadauxvev, Torem am xmals xom
xedav, Tavs wagagdebineb!
cxens ra gaegeboda biWis laparaki, rogor aasrulebda mis brZanebas? miubrunda biWi, dahkra xmali da Tavi waagdebina.
merme qals uTxra:
- qalo, xom xedav am xmals,
Cqara iare, fexi Cems nafexurebze
daadgi, Torem Senc ize gagagdebineb Tavs, rogorc sxvebsa!
midis biWi, misdevs qali, eSinia,
ar CamorCes. rogorc iyo da ar
iyo, mividnen Sin. gauSales logini,
Cawva Sig es qali da arc iqiT
iZvris da arc aqeT.
meore dRes deda da Svili samuSaod wavidnen kaloze. mTeli dRe
imuSaves, galewes, gaaniaves da saRamoTi Sin dabrundnen. dedam dauZaxa Svils:
- Svilo! saqme vin gaakeTa?
- me da Sena, - miugo Svilma.
- puri vina Wamos?
- me da Sena.
Wames deda-Svilma puri, qali
ki Soridan uyurebs mSier-mwyurvali. dawvnen da daiZines. meore
dRes isev samuSaod wavidnen. ase
gaatares oTxi dRe, qals mexuTe
dRes ise moSivda, rom sul kuWi
ewvoda SimSiliT. Tu ara gavakeTe ra, es xalxi mSiers momklavso,
- Tqva qalma, miswvda loginidan
cocxs da rasac loginidan miswvdeboda, Semoigava garsemo. deda
da Svili saRamos dabrundnen.
- Svilo! saqme vin gaakeTa?
- me da Sena, - miugo Svilma.
- puri vina Wamos?
- me da Sena.
dasxdnen deda-Svili da Wames
puri. dedam Svils uTxra:
- cota puri amasac movutexoT,
Tavis garSemo Semougviao.
moutexes erTi xelisgulisodena puri. cota purma qals ufro
mada gauRviZa. meore diliT, deda
da Svili samuSaoze rom wavidnen,
SimSilma ise Seawuxa es qali, rom
adga, aiRo cocxi da naxevari kera
Semogava, mivida da isev loginSi
Cawva. movidnen deda-Svili, Wames
puri da naxevari puri qalsac
moutexes keris dagvisaTvis.
diliT isev samuSaoze wavidnen.
qali adga, mTeli saxli daalaga,
logini dabertya, daago da isev
Sig Cawva. saRamoTi dedam da Svilma Wames puri da qalsac erTi
puri miutanes.
meore diliT Cveulebriv dedaSvili samuSaoze wavidnen. qalma
ifiqra: es kargi, erTi puri dResa
da xval meyos, merme? Tu ara gavakeTe ra, es xalxi SimSiliT momklavso. adga, ailaga logini, daibana piri, dagava, daasufTava saxli,
jam-WurWeli darecxa, daakriala,
keraSi Semodga SeWamandi, moirTo
da ise daxvda dedamTilsa da qmars. deda-Svils gauxardaT, gadaexvivnen da gadakocnes. amis Semdeg
ise morjulda es qali, rom badali ara hyavda.
erTxel xelmwifem Tqva: modi,
waval, gavigeb, rogoraa Cemi qali,
cocxalia Tu mkvdario! dedamTili da qmari samuSaod iyvnen wasuli, TviTon derefanSi ijda da
lobios arCevda. dainaxa Tavisi
mama, gaeqana da gadaexvia, mefes Zalian gauxarda, rom Tavisi qali
ase naxa. qalma uTxra mamas:
- Cemi qmari, vinc saqmes ar gaakeTebs, purs ar aWmevs, abrZandiT
banze vezirebTan erTad da bani
datkepneTo!
im qalis qmars is-is iyo axali
qvitkiris saxli gaekeTebina da
banze miwa iyo dayrili. gaxarebuli mefe vezirebTan erTad avida
banze da kargad dautkepna bani.
am dros deda-Svilic movidnen, gamarTes lxini. mefem daasaCuqra
Tavisi siZe da qali da daiwyes
tkbili cxovreba.
Tamar
CorgoleiSvili,
nina axlouri,
Jurnali `tabula~
skolidan gamodis. garSemo, rogorc
yovelTvis, xmauri da bevri xalxia merve aveniusa da Taims sqveris raionSi sxvas ras unda elode. quCaSi dasartyami instrumentis joxebis xmauriT miabijebs da herbi henkokze fiqrobs. TavSi musikosis im videos kadrebs
atrialebs, romelic koleqciisTvis
sWirdeba. SeiZleba DVD aq hqondeT,
ai, am videomaRaziaSi.
SigniT Sedis da sanam raimes ikiTxavdes, viRac axmaxi adgeba Tavze:
- `aq ras akeTeb, ymawvilo?~.
pasuxis gagonebisTanave bavSvs qeCoSi kidebs xels da quCaSi aZevebs henkoks da Tineijers seqsSofSi araferi esaqmebaT. am ukanasknelis adgili arc juliardis xelovnebis skolis
jazis fakultetzea - jer pataraa. Tumca zogadi normebi ordinarul bavSvebs
SeiZleba Seefardos, biWi ki naklebad
hgavs Tavisi Taobisa da asakis mozardebs.
beqa goCiaSvili dRes Teqvsmeti
wlisaa, Tumca ukve Tormeti weli gavida mas Semdeg, rac jazi misi cxovrebis
ganuyofeli nawili gaxda. teqno epoqis
Svilma, sul raRac eqvsi wlis asakSi
gadawyvita, rom jazi eswavla. es ucnaurad, daujerebladac ki JRers, Tumca...
ubralod
beqa
37
„mamaCemi musikosia, pianisti.
jazze giJdeboda. orwlinaxevris
rom viyavi, absoluturi smena aRmomiCines, mamaCemi rasac ukravda,
mec zustad im tonalobaSi vmRerodi. sami wlis asakSi sawovaras
viyenebdi. ra aRar scades mSoblebma - wiwaka wausves, damimales, magram ver gadamagdebines. erTxel is
mamaCemma wamarTva da miTxra, rom
Tu Cemi nivTis dabruneba mindoda,
skot joplinis erT-erTi kompoziciis nawyveti unda gamemeorebina. mamaCemi oTaxidan gavida da
instrumentTan marto damtova, cota xanSi ki musikis xmaze ukan
Semovida - nawyveti uSecdomod
gavimeore. im dResve mTeli kompoziciis dakvra maswavla Tavidan
bolomde. nel-nela jazi gaxda
Cemi sawovara. oTxi wlis viyavi,
oskar pitersons rom movusmine
- misi musika Cems iavnanad iqca.
Semdeg mamaCemma kit jaretis kaseta momitana da mivxvdi - es iyo
musika, romelic CemTan yvelaze
axlos idga da jaretic dRemde
Cemi sayvareli musikosia~.
eqvsi wlis asakSi mSoblebma
TbilisSi jazis saukeTeso pedagogTan, zura ramiSvilTan miiyvanes. am ukanasknelma beqas urCia,
jer klasikur musikaSi evarjiSa,
radgan jazi misTvis adre iyo.
sami weli klasikas ukravda, cxra
wlis ki ramiSvilTan dabrunda „Semdeg bebe lorTqifaniZis klub
„meoce saukuneSi~ daviwye dakvra.
TerTmetis rom gavxdi, latviaSi,
saulkrastis festivalze aRmovCndi, sadac SemTxveviT leni uaiti gavicani. uaiti jazis samyaroSi erT-erTi gamorCeuli drameria,
romelic Cik koreasTan erTad muSaobs. maSin is uorqSops atarebda. me arc vicodi vin iyo da ubralod, CemTvis dakvra daviwye.
uceb uaitma gamaCera da mTxova,
sxvadasxva tonalobebSi damekra~.
cota xanSi uaitma beqas repeticiaze masTan erTad dakvra SesTavaza. esec daTanxmda, ra Tqma unda.
didi xnis ganmavlobaSi beqas
arseboba mxolod jazis moyvarulTa viwro sazogadoebam icoda,
sanam 2008 wlis ivnisSi Tbiliss
saqmiani vizitiT kondoliza raisi
ar ewvia. erT-erTi Sexvedris Semdeg, is sadilad kopalaSi mivida,
sadac beqas unda daekra. ori-sami
akordis aRebis Semdeg kondoliza
38
axalgazrda pianistis niWiT aRfrTovanda - Tavadac profesionali
musikosia da beqas SesaZleblobebi
ar gamohparvia. mogvianebiT, amerikis saxelmwifo mdivanma interviuSi ganacxada, rom beqa yvelaze
niWieri jazmenia, romelsac odesme
Sexvedria da misi es naTqvami, damwyebi jazmenis warmatebis katalizatorad iqca. amas mohyva saqarTveloSi aSS-is maSindel elCTan,
jon teftTan Sexvedrac, romlis
daxmarebiTac joel harisoni, aSSis pianistTa asociaciis prezidenti gaicno. beqa berkliSi apirebda
Cabarebas, magram harisonis gacnobis Semdeg juliardSi swavla gadawyvita.
SeerTebuli Statebis saelCos
xelSewyobiT, 2008 wels beqa mamamisTan erTad niu iorkSi gaemgzavra, sadac juliardis skolisa da
manhetenis musikis skolis konkursebSi miiRo monawileoba. is orivegan miiRes.
aseTi patara bavSvebisTvis juliardSi moxvedra rTulia, ufro
sworad, ararealuric ki - skolas
studentebis miRebis Zalian mkacri wesi aqvs. beqas asakis bavSvi
aq mosamzadebel kolejSi Tu iswavlis, isic im SemTxvevaSi, Tu amerikaSi cxovrobs, iqaur skolaSi dadis da juliards mxolod SabaTkviras dauTmobs. keni brauni, romelic juliardis jazisa da fortepianos fakultetze aswavlis,
imdenad aRfrTovanda beqa goCiaSvilis monacemebiT, rom miuxedavad
biurokratiuli winaaRmdegobisa,
gadawyvita gamonaklisi daeSva da
mosamzadebel skolaSi mieRo.
maSin beqas dasaxmareblad juliardis sagareo urTierTobaTa
ganyofilebis xelmZRvanels, nona
Sengelaias daukavSirdnen. nonam
araferi icoda biWis Sesaxeb da
Tavidan morigi ambiciuri, magram
arafriT gamorCeuli qarTveli musikosi egona, romelsac, ubralod,
msoflios erT-erT saukeTeso xelovnebis saswavlebelSi surda
moxvedra. Sengelaias amerikis elCis ataSem daureka da beqas niWis
Sesaxeb mouyva, uTxra isic, rom
swavlas Tavad daafinansebdnen, mas
mxolod cameti wlis musikosis
Sekedleba evaleboda. amaze nonam
uari ganacxada, ar surda patara
bavSvis movlis valdebuleba sakuTar Tavze aeRo: qaliSvilebi gai-
zardnen, meuRlesTan ki axali Taflobis Tve ewyeboda - mSvidi, wynari periodi. „beqas naxvamde zura
ramiSvilma damireka da miTxra,
rom misi saxiT SesaniSnav musikoss
gavicnobdi. skeptikurad vuyurebdi CemTvis ucnobi biWis SesaZleblobebs da zuras vuTxari, is albaT iseve ukravs, rogorc harlemis yvela sadarbazoSi ukravenmeTqi. zura cota xans dafiqrda
da mipasuxa - `damijere, arsad
ar ukraven ise, rogorc beqa ukravso, da marTali aRmoCnda~.
is, rom beqa mainc nona SengelaiasTan aRmoCnda, pirvel rigSi,
misi meuRlis, gia Sengelaias damsaxurebaa. jazis moyvarulma biWis
Sekedleba maSinve gadawyvita, rogorc ki gaicno da mousmina „axla beqas gareSe ver warmomidgenia. ucxo adamianebis Svili ise
gaxda Cemi ojaxis wevri, verc SevamCnie. umniSvnelo konfliqtic
ki ar mogvsvlia arasdros~, - ambobs dRes nona.
amasobaSi, beqas dakvalianebaSi
saqarTvelos mTavrobac Caeria.
swored aqedan iwyeba mis cxovrebaSi juliardis xana.
„Tavidan niu iorkSi Zalian
gamiWirda, - ambobs musikosi, - iyo
enis problemebi, Tan gamudmebiT
menatreboda deda da megobrebi.
Tumca nonasa da gias gverdSi dgomiT da, ra Tqma unda, jazis daxmarebiT, yvelaferi gadavlaxe. vicodi, rom aq swavla CemTvis aucilebeli iyo. rogorc Cemi, ise qarTuli jazis momavlisTvis~. Tumca
beqa momavals ar gegmavs - „ar
vici, momavalSi ra iqneba, jazmenis
cxovreba mis musikas hgavs, is erTi
didi improvizaciaa, sadac momavlis dagegmva sisulelea~...
geniosis statusi misTvis mxolod da mxolod pasuxismgeblobas
niSnavs. ver itans, rodesac eubnebian, rom TavSi ar unda auvardes,
radgan am frazis arss ver xvdeba.
fiqrobs, rom Tavdajerebuloba, siTamame, misi Tandayolili Tvisebebia. ise, maTi SeZena sulac araa
rTuli, gansakuTrebiT maSin, roca
Teqvsmeti wlis asakSi Cik koreasTan erTad alboms wer...
niu iorkSi koreas mosasmenad
jazklub Blue Note-Si, roi heinsis oTxmocdaxuTi wlis iubileze
mivida nonasTan da giasTan erTad.
iq ucnauri situacia daxvda -
xalxis umetesoba, legendaruli
musikosis mosmenis magivrad, WamiT
da partnioris kocniT iyo dakavebuli. beqa ki gaunZrevlad ijda
da usmenda. nona ixsenebs, rom im
saRamos varskvlavi beqasTvis ukravda - maT Soris usityvo, qimiuri reaqcia warmoiSva. koncertis
dasrulebis Semdeg korea axalgazrda musikoss gaecno da maSinve
mixvda, vin SeiZleboda is yofiliyo - „Sen xom is cameti wlis geniosi xar, romelzec leni uaiti
ori wlis win miyveboda~. koream
mas Tavisi piradi eleqtronuli
fostis misamarTi misca da jazmenebis megobrobac ase daiwyo.
gacnobidan ramdenime TveSi
Blue Note-Si isini erTmaneTs kvlav Sexvdnen da koream beqas masTan erTad dakvra SesTavaza. erTerT koncertze sami-oTxi kompoziciis dakvris Semdeg Cik korea
magidasTan mivida, beqas mxarze xeli daado da stumrebs uTxra, es
biWi monstria da daimaxsovreTo.
ramdenime dReSi ki, isev koncertis
dros, rodesac pol motianTan da
edi gomesTan erTad ukravda, Cik
korea sami Temis Semdeg mikrofonTan mivida da Tqva: „aq aris erTi
biWi, romelic eqvsi wlidan mismens. is iseTi niWieria, rom axla,
droa, me movusmino mas~. am sityvebis Semdeg jazmenma beqa scenaze
miixmo, Tavad ki misi adgili daikava. im saRamos beqam pol motianTan da edi gomesTan erTad TxuTmeti wuTi daukra da iq Sekrebili xalxis mxurvale aplodismentebi daimsaxura.
Tumca axalgazrda musikoss aplodismentebiT ukve didi xania,
ver gaakvirveb. rogorc misi pedagogi, zura ramiSvili aRniSnavs,
beqas improvizaciis unikaluri niWi, svingis araCveulebrivi SegrZneba da, rac aranakleb mniSvnelovania,
Tanamedrove xedva aqvs, rac musikoss saSualebas aZlevs, rom jazSi
axleburi kiloebi, Temebi Semoitanos. maswavlebeli fiqrobs, rom
beqas warmatebis erT-erTi mizezi
auditoriis, avtoritetebis SiSis
arqonac aris. es yvelaferi kargad
xsnis imas, rom prestiJul klubebsa da sakoncerto darbazebSi Zalian warmatebuli gamosvlebis garda, beqa bevri diplomis mflobelia. amasTan, is monros axalgazrda pianistTa konkursis yvelaze
axalgazrda gamarjvebulicaa. analogiuri warmatebis Sansi hqonda
monkis institutis jazkonkurszec,
magram finalSi ver gavida. Jiuris wevrebma, danilo perezma da
herbi henkokma, beqas pirad saubarSi uTxres, rom warumateblobis
erTaderTi mizezi misi asaki iyo.
axalgazrda qarTveli musikosis kariera swrafi tempiT viTardeba. man Blue Note-Si ukve gamarTa
saRamoebi stenli klarkTan da
leni uaitTan erTad, xolo Cik
koreasTan Cawerili albomi axlaxans gamovida. axla meore diskze
muSaobs da male londonis legendarul jazklub Ronnie Scott'sSi Caatarebs koncerts, sadac specialuri miwveviT miemgzavreba.
mweral quinsi troufs ki, romelic mails devisis cnobili avtobiografiuli wignis Semqmnelia,
beqaze avtobiografiuli wignis
dawera surs.
paralelurad swavlas agrZelebs. uyvars souli, stivi uanderi,
usmens klasikas, moswons qarTuli
xalxuri da qalaquri simRerebi...
Tumca jazze da kidev, ninikozea
Seyvarebuli – kompozicia Song
to Niniko, Cik koreasTan erTad Cawera. niniko masze ori wliT didia. gaicno TbilisSi. Tavidan misi
garegnobiT moixibla, Semdeg ki aRmoaCina adamiani, romelsac misi
esmis, uyvars iseTi, rogoric aris.
is ki aseTia - Tavisuflebis
moyvare, mudam standartebis, wesebis winaaRmdegi. albaT amitomac,
beqas cudad axsendeba gremis musikaluri dajildoebis banaki, metic,
mas cixes adarebs. banakis xelmZRvanelma, devid siersma Tavidanve
imis gamo aiTvalwuna, rom misi
Tavisufali damokidebuleba da siTamame ar moewona. gremis mTavar
dRes, rodesac yvelas formalurad
unda cmoda, beqa maisuriT gamocxadda, risTvisac koncertis Semdeg
daisaja kidec - siersma mas ara
mxolod Wama, oTaxidan gamosvlac
aukrZala, xolo rodesac mis sanaxavad Cik korea mivida, Sexvedris
ufleba ar misca.
gamgzavrebisas beqa Zalian cud
xasiaTze iyo, avtobusisken midioda
da am dros viRacam dauZaxa. Ciki
iyo - avtobusTan elodeboda. uTxra, rom Zalian moewona misi Sesrulebac da Cacmulobac. isic, rom
yuradReba aravis miaqcia da gaakeTa is, rac TviTon undoda, radgan
mxolod asea SesaZlebeli miznis
miRweva. „Sexede, me rogor var
mosuli, - miTxra koream da maCvena
Tavisi halstuxi, romelzec wiTeli gulebi exata. aseve pijaki,
romelic fasadaklebiT hqonda SeZenili Old Navy-Si.
maSin kidev erTxel mivxvdi,
ramdenad kargia, rodesac musikaSi Tavisufleba gaqvs da aravin
gzRudavs. iq, sadac Tavisufleba
izRudeba, musika ver iarsebebs.
miT umetes jazi, romelic Tavisuflebis simboloa, improvizaciaa
da gulidan da gonebidan unda
modiodes~...
39
o c i w e l i malxaz xarbedia
rezo inaniSvilis Cumi wasvlidan
V
ratomRac bevrs hgonia, rom
kargi mwerali yovelTvis unda
aqo, xotba unda asxa, xelisgulze
ataro. magaliTad, aviRoT romelime konkretuli mwerali, romelsac
Zalian aqeben. ra xdeba am dros?
am dros is xdeba, rom es qeba-dideba mkiTxvelTa nawils transSi
agdebs, TiSavs, wyvets realobisgan,
nawils ki, piriqiT, Zalian aRizianebs da am konkretul avtors
aSorebs. ase kargavs kargi mwerali namdvil mkiTxvels. arada, qebas
an Zagebas yovelTvis sjobia mwerali dainaxo da sxvasac daanaxo,
raTa man mkiTxveli ki ar dakargos, piriqiT, axali SeiZinos.
es problema rezo inaniSvilis
Zalian mravalferovan Semoqmedebasac exeba, mwerals, romlis SemoqmedebaSic yvelas SeuZlia raRac
Tavisi ipovos. zogisTvis igi humanisti mweralia, sxvebisTvis - soflis mwerali, viRacisTvis - vaJas
40
prozauli tradiciis gamgrZelebeli. kidev bevris CamoTvla SeiZleba da ufro dakonkretebac...
magaliTad, Cemma megobarma, Jurnalistma nino beqiSvilma, rezo inaniSvilze saubrisas 1937 weli
da is gulgriloba gaixsena, riTac
XX saukunis qarTulma mwerlobam
auara am Temas gverdi:
`erTi kidev, riTic mniSvnelovania qarTuli mwerlobisTvis da
prozisTvis rezo inaniSvili, is
aris, rom man Zalian kargad asaxa
1937 wlis terori da tragedia.
Zalian ucnauria, rom sabWoTa periodis qarTveli mwerlebi am Temas saerTod uvlidnen gverds. erTaderTi nodar dumbaZe SemiZlia
gavixseno da, meore, rezo inaniSvili, misi moTxrobiT `patara biWi
did golgoTaze~, romelic, Cemi
azriT, marTlac, rogorc amboben
xolme, nebismier anTologias daamSvenebda.~
ninom Cemi sayvareli Temac axsena - rezo inaniSvilis qalaqi,
misi Tbilisi, romelic SeiZleba
umTavresi araa mis SemoqmedebaSi,
magram zustia da kargad asaxuli:
`Zalian sainteresoa is qalaqi,
Tbilisi, romelic Cans rezo inaniSvilis patara moTxrobebSi da
sadac es gabneulia. amgvari Tbilisi sxvagan arsad gvxvdeba - naxalovkis raRac xuxulebi, sadac
sofelSi SimSils gamoqceuli misi
ojaxi Tavs afarebda. aseve axali,
urbanuli qalaqi, sadac mxolod
qaria. erT moTxrobaSi Zalian kargad aqvs aRwerili onkologiuri
saavadmyofos Semogareni da miuxedavad imisa, rom Zalian TavSekavebulad dawerili moTxrobaa,
Zalian mZime ambavi xdeba iq da
didi tragedia.~
rezo inaniSvilis prozaSi bevria wuxili, tkivili, didi da patara tragediebi, Tundac gaixseneT
misi yvelaze mcire zomis, erTabzaciani moTxroba, `Rameul tyeSi”,
sadac RamiT avtori tyes ayuradebs, saidanac mudam krusuni, kvnesa
da gminva ismis da bolos askvnis:
`wuxili yvelganaa”. anda misi meore erTabzaciani Sedevri, `zari
kaxeTSi”, roca 40 wlis qals moasveneben da iqve, WiSkarTan damdgari
berikaci ambobs sityvebs, romelsac
mxolod gulSi Tu gavimeoreb: `eg
rogor moidixar, gogo?!”
Tumca amis miuxedavad, an iqneb
swored amis gamo, rezo inaniSvilis moTxrobebSi yvelaze meti
da yvelaze didi sicocxle da
sicocxlis siyvarulia Cadebuli.
magaliTad, moTxroba `cetebi”, gansakuTrebiT misi meore nawili, sadac cetebi TavianT gaWaRaravebul,
Sromis gmir virs gacilebas uwyoben, `pabedaSi” Casvamen da mTel
kaxeTs moatareben dol-garmoniTa
da Wiqis WaxuniT. arc ki vici am
scenidan romeli adgili davimowmo, magram Sevecdebi. erTi momentia,
gzaze inspeqtori gaaCerebs cetebs
da manqanaze nomrebis axsnas daupirebs Turme, magram xalxi ar
daanebebs: `Senao, qudi xom ar giWers, aba TiTi Seiyavi rkalSio.
Camosulan ese im sofelSi, sadac
Saxo iyo nayidi (ase erqva im
virs), miiyvanes swored im verxvTan
da wyarosTan, sadac fuli hqondaT
daTvlili SaxoSi, gadmouyvaniaT
manqanidan, gaixarao, gaixarao, Turme rom daaRo piri da amoujda
guli, sul RapaRupiT sdioda xalxs cremlio”.
anda `bRukebi”. visac es moTxroba wakiTxuli aqvs, SeuZlebelia daaviwydes is scena, uzarmazari Rori rom gaitacebs TokSebmul kacs, metsaxelad bRuks, da
karga magrad aTrevs... xan Caatarebs es Rori am bRuks mTxrobelis Tvalwin, xan amoatarebs, da
ase ramdenimejer. am dros mTxrobeli ambobs: `guli miskdeba, kaco,
mgonia, aRar ari bRuki, gacvda. eg
kide qvemodan mamSvidebs...”
`erTi SexedviT, rezo inaniSvilma - ar vici ramdenad sworia
amis Tqma, magram... - momdevno Taobebze Zalian cudad imoqmeda misma
prozam, ufro sworad, qarTuli
prozis erTi nawilis ganviTarebaze, imitom rom Zalian bevrma avtorma CaTvala, rom am JanrSi wera
aris Zalian advili da Sedegad
miviReT is, rom dResac ki romelime Tanamedrove avtori Cndeba,
waikiTxav da xvdebi, rom rezo
inaniSvilis epigonia. is raRac,
ar vici amas ra davarqva, madli
Tu kultura, bunebrivia, amaT aRara
aqvT. anu temperatura”, - ambobs
Jurnalisti nino beqiSvili
CemTvis rezo inaniSvili namdvilad am temperaturis, yvelaze
mTavaris daWeris mweralia. iseTi
gartymebi aqvs, saxeze almuri agdis xolme. kiTxvisas Sexureba
icis. yvelanair situaciaSi aRwevs
amas - aRwerisas Tu dialogisas,
Txrobisas Tu CamoTvlisas. magaliTad, Tqva erTgan mweralma `saidanRac mobrunda siyvaruli~
da xedav marTla rogor mobrunda
siyvarulis mier mitovebul oblebis ojaxSi es siyvaruli, xedav
ramsiSoridan mobrunda, ra male
gamoiara es gza. anda vin icis,
SeiZleba iqve iyo, zurgSeqceviT
da, ubralod, Semobrunda. es rezo
inaniSvilis sityvis magiis mxolod erTi patara magaliTia.
rezo inaniSvilis gardacvaleba Zalian ucnauri da tragikuli
iyo. igi samoqalaqo omis pirvel
dReebSi wavida am qveynidan. 20
welia es wasvla maxsendeba da
dRemde ver SevZeli misTvis saxelis darqmeva:
`imitom rom rezo inaniSvils
vicnobdi da raRaca urTierTobac
gvqonda, mTeli misi avadmyofobis
ambebic vicodi, isic gavige, rom
misi mdgomareoba damZimda da igi
Zalian cudad iyo... magram maSin
TbilisSi midioda Tbilisis omi
da miuxedavad imisa, rom marTla
yvelani Zalian dazafrulebi viyaviT imiT, rac irgvliv, gareT xdeboda, rezo inaniSvilis sikvdili
CemTvis da Cemi megobrebisTvis
marTla Zalian didi tragedia iyo.
magram cnobilia, rom is mxolod
ramdenime adamianma miacila didubemde.
da raRacnairad, rogorc TviTon werda xolme, `zamTris erT
gacriatebul dRes” miabares miwas,
saerTo didi tragediis fonze”.
bolos erTi rame minda vTqva.
1981 wels `sabWoTa saqarTvelos”
mier gamocemul mozrdil erTtomeuls Tu ar CavTvliT, TiTqmis
yvela Sedgenil - vazusteb, Sedgenil - krebuls aqvs raRac xarvezi. yvelas raRac aklia. bevri
Semdgeneli egoistia, mxolod `Tavisebi” aqvs Setanili, sxvebi ki
mxolod sazogado, saxelian moTxrobebs arCeven, ufro xSir SemTxvevaSi ki, Semdgenels, ubralod,
ar esmis mwerali. ase rom, rezo
inaniSvilis nawerebSi yvelam Tavisi sayvareli teqstebi unda veZeboT, sxva amaSi ver dagvexmareba.
V
41
zviad guruli
didi xnis win, rodesac pirveli kursis studenti viyavi, leqtorma raRac ganyenebuli Tema
mogvca dasawerad, romlis mixedviTac CaTvla unda migveRo. maxsovs,
kalamgauwafavi axalbeda, yvelas
vekiTxebodi - ra vqna, ra davwero-meTqi? imis Semdeg ocdaxuTi
weli gavida da pirvelad axla
Cavvardi msgavs situaciaSi, Tumca,
axla yvelas gauWirda rCevis mocema. mere ki, vfiqrob, yvelaze swori gadawyvetileba miviRe: erTi
kviraa `vefxistyaosans~ vkiTxulob - jer Tavidan bolomde, Semdeg alag-alag, Semdeg isev Tavidan...
marTlac, ra unda Tqva rusTavelisa da `vefxistyaosnis~ Sesaxeb? miT ufro, roca ici, rom
amas ramdenime aTasi qarTveli waikiTxavs?
SesaZloa, vinmem Tqvas, - tyuilad ggonia, rom dResac iseve icnoben qarTvelebi (gansakuTrebiT,
axalgazrdebi) TavianT upirveles
saunjes, rogorc adre, amitom swored dRes aris saWiro amaze saubario... magram me mainc darwmunebuli var - visTvisac rusTaveli
da `vefxistyaosani~ mxolod yurmokruli ambebia, is arc gazeTs
kiTxulobs, amitom uxerxuli mgonia rusTavelis biografiasa (miT
umetes, rom bevri araferia cnobili) da misi poemis personaJebze
saubari im mkiTxvelTan, romelmac
isedac icis es yvelaferi.
ar SevcdebiT, Tu vityviT, rom
SesaZloa, marTlac cota gadametebuli, magram dRevandeli internacionalist-nihilistebisagan
mTlad sasacilod agdebuli frazis - `rac kargebi varT, qarTvelebi varT!~ erT-erTi safuZveli
swored rusTaveli da `vefxistyaosania~! mere ra, sxvebs sxvebi hyavTo, - ityvian da imis miuxedavad, rom Zalian Sors var e.w.
urapatriotizmisagan, aseTebs mainc gulwrfelad SevekamaTebi:
aseTi aravisac ar hyavs!!!
ar vici, SesaZloa, mavanisTvis
homerosi iyos poeziis mwvervali,
magram Zveli berZnebi aRar arseboben, `cocxal erTa~ literaturaSi ki rusTaveli mimaCnia mwvervalad - epoqis, geopolitikis, istoriuli konteqstisa da sxva
mravali faqtoris gaTvaliswine-
42
V
biT! mxolod poeziaSi xom ar aris
saqme?! rusTaveli - poeti, rusTaveli - geografi, rusTaveli - samxedro taqtikosi, rusTaveli ara mxolod astrologi, aramed
astronomic, rusTaveli - medikosi, rusTaveli - istorikosi, rusTaveli - filosofosi...
...da rusTaveli - novatori,
kulturtregeri da progresis mebairaxtre: rvaasi wlis win naTqvami - `lekvi lomisa sworia, Zu
iyos Tunda xvadia~! Sua saukuneebSi planetaze gamefebuli sisastikisa da `Zlieris simarTlis~
miuxedavad naazrovnebi - `raca
saqme usamarTlo, RmerTman visme
SearCina?~ aqtiuri cxovrebis yvelaze Tanamedrove formula - `igi
miendos sofelsa, vinca Tavisa mteria!~ da umTavresi, yvelaze optimisturi da Tan yvelaze realisturi - `borotsa sZlia keTilman,
arseba misi grZelia!..~
es maRalfardovani Sefasebebi
yvelam viciT, yvelas gvaxsovs, araerTxel gviTqvams da sxvisganac
mogvismenia, skolaSi gviswavlia
da sakontrolo davalebebic gviweria, iqneb Svilebsac mivsxdomi-
aseTi
aravisac ar hyavs!!!
varT gverdiT da gvimecadinebia,
magram es rom marTalia?! TiTidan
gamowovili da naZaladevi ki ara,
unamdvilesi sidiade rom axlavs?!
ar viamayoT?!
dRes, rodesac uamrav literaturul reitingSi (romlebic
mkiTxvelebis mieraa Sedgenili da
ara - literatorebis) `vefxistyaosani~ da misi avtori an sul ar
aris, an pirvel aseuls miRmaa, modi,
erTi wuTiT warmovidginoT, rom
rusTaveli qarTveli ki ara, romelime didi (mravalricxovans vgulisxmob) eris Svili yofiliyo,
magaliTad ingliselebis, frangebis
an Tundac - rusebis (ise, netav
rusebsac hyolodaT aseTi - darwmunebuli var, dRes ukeTesi mezobeli gveyoleboda).
imas vambob, rom aseT ganZs sxvanairi movla sWirdeba. `vefxistyaosans~ ZaluZs, saqarTvelos `savizito baraTi~ iyos mTel msoflioSi - swored rvaasi wlis `vefxistyaosans~ da ara umsgavso xidebsa Tu mdare xarisxis xelovnebas, romelic msoflios im qveyanas acnobs, visi istoriac, Turme
Svidiode wlis win dawyebula...
magram amisTvis jer is dro
unda dabrundes, roca qarTvelebi
qalebs mziTevSi atandnen `vefxistyaosans~! araferia arc Cems naTqvamSi da arc am umSvenieres tradiciaSi banaluri, radgan sanam Cven
TviTon xelmeored ar aRmovaCenT
am simdidres, sxvas mis brwyinvalebas ver davanaxebT.
naxeT, rogor uvlian espanelebi
servantesis xsovnas! `don kixotis~ saxalxo kiTxva imarTeba yovel wels da mas ara mxolod espanelebi, aramed ucxoelebic eswrebian, romelTac sityvac ar ician
espanurad, magram dganan da siamovnebiT usmenen; ingliselebi da
frangebi Seqspirisa da diumas personaJebs `aiZuleben~, msoflios
gaacnon maTi samSoblos didi kultura; belgiasa da holandiaSi
ulenSpigelisa da lame guZakis anu personaJebisa da ara mwerlis
ocamde Zegli dgas...
CvenSi bolo wlebis tendenciaa (da es araerTxel sajarod uTqvamT Tanamedrove `liberalebs~)
- aravis sWirdeba mwerlebis an
literaturuli personaJebis Zeglebi, rac dgas, isic zedmetia, maT
nawarmoebebs dRes xom aRaravin
kiTxulobs! imitomac ar kiTxuloben, rom ar vTavazobT da ar
vuvliT maT saxels. sul ramdenime
dRis win Cvenma televiziebma siuJeti aCvenes:
ungreTSi grigol abaSiZis biusti daudgamT, rogorc Sandor
petefis mTargmnelisa. gamixarda,
magram marTali giTxraT, gamikvirda: petefi msoflio saxelis, udidesi poetia da albaT 50 enaze
mainc iqneba Targmnili, yvelas Zegls xom ar dadgamen-meTqi? ise
yvelaferi kargi agixdeT: sworedac yvelas Zegls dgamen Turme
petefis mSobliur qalaqSi!
warmoidgineT, ramdenad mimzidveli da STambeWdavi iqneba ebraeli, ingliseli an germaneli turistisTvis, Tuki igi TbilisSi
gaponovis, uordropis an noikomis
xsovnisadmi miZRvnil, Tundac patara memorialur filas naxavs. rac
mTavaria, SeiZleba man aqve SeiZinos Tavis mSobliur enaze gamocemuli `vefxistyaosani~, an Sin dabrunebulma moiZios da waikiTxos.
ase xom ufro met ucxoels ecodineba, rom velurebi ar varT?!
es xom mainc Seesabameba dRevandeli `sagareo politikuri prioritetebis~ konteqsts?!
bolos mxolod erTi minda gavixseno swored zemoTqmulis, anu
civilizebuli samyarosaTvis `vefxistyaosnis~ fasis dasturad 60-ian wlebSi, rusTavelis 800
wlis iubiles dros, cnobilma avstrielma literaturaTmcodnem,
baron fon sutnerma dawera: `Cven,
evropelebma, dafnis gvirgviniT unda SevamkoT didi poeti saqarTvelodan, romelmac pirveli evropuli romani Seqmna.~
Cven, qarTvelebma ki, unda SeviZinoT, wavakiTxoT, mziTevSic gavatanoT da rogorc misi avtori
ityoda - `vardTa da nexvTa vinaTgan mze sworad moefinebis~, kargisa da cudis garCevac am ukvdavi
wigniT vaswavloT...
gaswavliT inglisurs
nebismieri
asakisa da donis
msurvelebs.
survilis
mixedviT
praqtikis
gakveTilebi
Catardeba
telefonis
da skaipis
saSualebiT
lela
347-924-4027
212-564-4148
43
sanam weras davasruleb, beras
cxovreba radikalurad icvleba
- misi mama, yvelaze uCinari qarTveli miliarderi gadawyvets, rom
politikosi gaxdes.
botanikuri baRis samxreT-dasavleTiT, gzatkecilis piras, galavnis gadaRma, Zveli botanikis
institutis aguris, orsarTuliani
Senoba Cans. aguris fasadze didi,
TeTri asoebiT weria: Georgian
Dream Studio. bera ivaniSvilTan
pirvel Sexvedraze `qarTuli ocnebis~ studiaSi mivdivar.
manqanas gareT vaCerebT. WiSkarTan, dacvis jixurSi TanamSromlebs Cems saxels da gvars vkarnaxob. sanam velodebi, baRs vaTvaliereb.
marcxena kidesTan ezos dabali
xeivani miuyveba da, Tu orientacia
ar mRalatobs, `biznes centrTan~
midis. Citebi WikWikeben, haerSi
xasxasa molisa da yvavilebis surneli trialebs. ai, es aris Cveni
studia, - meubneba qeTi, piarsamsaxuris Tavaziani TanamSromeli, Tan
xis TeTr kars msubuqad aRebs da
mrgval holSi SevdivarT.
holSi sinaTle ori fanjridan
Semodis da oTaxis centrSi, did
Svidqimian varskvlavsa da mis garSemo, wreze amotvifrul logos
ecema - TeTr marmariloze Savi
asoebiT studiis saxeli weria.
warwera mzis Suqs ireklavs da
anarekli Werisken `aRmarTul~ sinaTlis svetSi ifanteba.
TeTr kedlebze beras ramdenime
foto hkidia, sxvadasxva musikosTan erTad. mxolod riana mecnoba. danarCenebis vinaobas mogvianebiT vikiTxav.
beras TeTr misaReb-mosasvenebel oTaxSi velodebi, romelsac
yvela `launjs~ eZaxis. dacvis, piar-samsaxuris, studiis TanamSromlebi, megobrebi, kompozitorebi, amerikeli da qarTveli repetitorebi, prodiuserebi, songraiTerebi,
stilistebi, qoreografebi - 16
wlis bera ivaniSvilis studiaSi
sul fusfusia.
misi xma mesmis. simRer-simReriT modis. holSi TanamSromlebs
mxiarulad, Tbilad, hip-hop JestebiT esalmeba.
`rogor xar, TamTa, genacvale?
ra magari saxeli dagarqviT, ara?
a, qeTi! hei, beqa!..~ - oTaxSi trialebs, mReris, cekvavs. ramdenime wu-
44
vinc
ar unda
gavxde,
viqnebi
misi
patara!
V
nino lomaZe
TSi mec mamCnevs. formaluri `gamarjoba, sasiamovnoa-Ti~ vecnobiT
erTmaneTs da divanze vsxdebiT.
* * *
bera saqarTveloSi mediam pirvelad ori wlis win SeamCnia, rodesac baTumis jaz-festivalze,
frangul enaze repi imRera. `yvelaze didi qvelmoqmedis~ uCinari
cxovrebis wess miCveulma mediam,
misi Svilis es eqstravaganturi
debiuti satelevizio siuJetebis
da statiebis Temad aqcia. wlebis
manZilze `ivaniSvilis reperi Svilis~ Sesaxeb sul ramdenime detali vicodiT: rom snupTan erTad
frangul enaze repi imRera, rom
bera albinosia, rom male botanikis institutis yofil SenobaSi
sakuTari studia eqneba da kidev
ramdenime aseTi.
2011 wels ki, beras popularizacia organizebuli kampaniiT daiwyo: `feisbukze~ misi oficialuri gverdi gaCnda - BERA official/
Musical Band; zafxulSi bera nacionalur arxebze gamoCnda; rusTavelis kinoTeatris darbazSi da
baTumSi kli pis prezentaciaze bera qarTvel fanebs Sexvda. `me
TqvenSi var Seyvarebuli, yvelaSi
erTad~, - upasuxa gogonas, romelmac hkiTxa Tu hyavda Seyvarebuli.
wels, `qarTuli ocnebis studiam~
Tineijeri momRerlebis SesarCevad
konkursic gamoacxada. aTasze meti
ganacxadi Sevida. qarTuli ocnebis saxelosnom gamarjvebulebi
msoflio Sou-biznesis varskvlavebad unda aqcios. `Cemi ocnebaa,
qarTvel niWier momRerlebs davexmaro. drim-studios bavSvebi minda,
- bionses, aSerisnairi popularulebi gaxdnen. minda, gvicnobdnen,
rogorc marTla musikalur ers.
Cveni babuebis STamomavlebs ar
gvaqvs ufleba, CrdilSi viyoT. me
Tu SevZleb Cemi wili iyos am
warmatebaSi, bednieri viqnebi~, ambobs Tineijeri bera ivaniSvili.
qarTvel fanebTan Sexvedraze,
saqarTveloSi dabrunebazec saubrobs: `fexebi mikankalebda qarTul
miwaze fexi rom davdgi... me aseTi
lamazi qveyana arsad minaxavs... cac
ki sxvanairi iyo saqarTveloSi~,
- mis sityvebs darbazSi ovaciebi
da taSi mohyveba.
seqtembris dasawyisSi, rodesac
Cven pirvelad SevxvdiT, `feisbukze~ bera ukve 117 aTasze met gulSematkivars „moswons~.
* * *
`problema ar aris~, - saubars
mawyvetinebs, rodesac vuxsni, rom
masze dawera mis saxlSi misvlas
da misi ojaxis wevrebTan Sexvedrasac gulisxmobs. Tumca, piarsamsaxuris TanamSromlebis taqtiani komentarebiT vxvdebi, rom Cveni
winaswari SeTanxmeba ivaniSvilebis
`pirad samyaroSi Sesvlas~ ar iTvaliswinebs.
pirvel dRes studias vaTvaliereb. SenobaSi sami feSenebeluri
xmis Camweri oTaxia, romelic amerikeli akustikdizaineris Seqmnilia. meore sarTulze rom avdivarT, erT-erTis karTan oqrosfer
abras vamCnev warweriT Mr. Dream.
- es beqas kabinetia? - vekiTxebi.
- ara, es Cemi oTaxia... iq vinc
Sedis, veRar gamodis... ecineba da
oTaxSi Sedis.
* * *
- ai, modian, - gveubneba dacvis
TanamSromeli da biznes centrisken gvaniSnebs. Senobidan sportulad Cacmuli aTamde adamiani ZunZuliT gviaxlovdeba. Cven manqanidan vakvirdebiT. ors Soridanve
vcnob - beras bavSvobis megobari
giorgi da studiis TanamSromeli,
amiko, misi beqvokali. kidev erTi,
dacvis ufrosi unda iyos. bera
dilaobiT ori saaTi botanikur
baRSi varjiSobs. dRes Cvenc Tan
mivyvebiT.
biznescentri ase axlodan arasdros minaxavs. betonis, metalisa
da minis giganturi konstruqcia
qalaqis Tavze gadmomdgari, Tanamedrove Zlevamosilebis simbolo
mgonia. minis koSkurebSi liTonis
Zabrebi mzeze elavs. gamWvirvale
kedlebs miRma mxolod carieli
sivrce moCans. baRSic aravinaa.
Senobis aRmosavleT nawili oTxi,
an xuTi sarTulis simaRlis minis
nagebobiT sruldeba, romlis SuagulSi uSvelebel, vercxlisfer
sferos vxedav. es Soridanac SemimCnevia. mgoni, mis pirdapir, vertmfrenis asafreni moedania. uendel
stivensonis `kargi oligarqidan~
maxsovs, rom ezoSi aniS kapurisa
da henri muris skulpturebia mimofantuli. manqanidan, TeTri feris or qandakebas movkravT Tvals,
magram mxolod konturebs varCevT.
kargad mesmis, rom vercxlisfer
burTze, vertmfrenze, `dora maarze~ da sxva detalebze saubars
SeTanxmeba ar iTvaliswinebs.
uzarmazar sferos vuyureb da
vcdilob warmovidgino, ras SeiZleba grZnobde, roca minis oTaxSi
vercxlisferi `dedamiwa~ gaqvs.
* * *
beras piradi treneri da misi
axali megobari giga avarjiSeben.
giga erTi Tvis win, kus tbaze gaicno, is msoflio Cempionia wesebis gareSe brZolaSi. `xandaxan
kus tbazec avdivar xolme, momwons
sxvebTan erTad varjiSi. sportsmenebi gavicani im dRes, sirbilSi
Sevejibre da yvelas gavuswari.
`rivokSi~ magari var, veravin miswrebs. gigasac kus tbaze Sevxvdi.
davmegobrdiT da axla mTel dRe-
ebs erTad vatarebT, studiaSi.~
sportsmenebi xan garbenebs akeTeben, xan adgilze xtian. fotografi beras dasdevs da aparats
aCxakunebs. sasacilo scenaa. iqve,
xanSiSesuli qali, patara niCbiT,
yvavilebis garSemo miwas baravs.
`diliT edemis baRSi yofnas araferi sjobs, - meubneba, ixreba da
Tavis samuSao iaraRebs miwidan
krefs, - iciT, am baRSi ramdeni
unikaluri jiSis mcenarea? ki, yvelas uSveben, ubralod, siRrmeSia
da aqamde albaT amitom aRar amodian xolme. arada, naxeT, rogori
simSvidea.~
varjiSis mere, erTi saaTiT, bera
tansacmlis gamosacvlelad, Sin,
`biznes centrSi~ brundeba. Cven
ki, studiaSi velodebiT.
bera safrangeTSi daibada. ojaxSi is meore Svilia, sul oTxni
arian: uta, bera, gvanca da cotne.
bera rom gaCnda, misi mSoblebi,
safrangeTSi sacxovreblad axali
gadasulebi iyvnen. Zmebi parizis
erT-erT sajaro skolaSi Seiyvanes. mSoblebs ar undodaT maT
Svilebs elitur skolaSi eswavlaT da mxolod viwro, burJuaziul sazogadoebasTan hqonodaT
Sexeba.
saubars TeTr `launjSi~ vwerT. meCveneba, rom raRacnair, buferul zonaSi movxvdi. es vrceli,
TeTri sivrce galereas hgavs, sadac CemTvis ucnobi samyaros mxolod simboloebis daTvaliereba
SeiZleba. piaris TanamSromlebi,
mcire yoymanis mere, marto gvtoveben. roca pirispir vrCebiT, beras
saubris toni da mimika icvleba.
gacilebiT ufross hgavs.
* * *
„ki, gansxvavebuli viyavi sxva
bavSvebisgan, pirvel rigSi, mainc,
garegnobiT. yvelasgan gansxvavebuli - TeTri. Tan, zedmetad qarTuli momentebi mqonda, rac imaT ar
esmodaT - megobroba, gverdSi dadgoma, ojaxis pativiscema. qarTveloba aris Cemi Zala, Cemi siamaye,
Cemi motivacia. qarTvelebma sxvanairi megobroba, deda-Sviloba, daZmoba ician. Cemia da me var amaTi.
arcerTi megobari ar SemomrCa safrangeTidan. erTi myavda da, mere
isic gadaikarga. frangad Tavi arasdros migrZvnia. erTi weli Worvilas skolaSi viare. mokled, Tavidan fexebamde qarTveli var“.
beram saSualo skola wels
daamTavra. swavlis gagrZelebas
kolejSi da universitetSi aRar
apirebs, repetitorebTan dadis. `ar
minda universitetSi tyuilad
movcde mxolod imitom, rom `didi
rom viqnebi~ diplomi mqondes~.
* * *
beram simRerebis profesiul
studiebSi Cawera 14 wlisam daiwyo, ZiriTadad TbilisSi, rusTavelis saxelobis Teatris studiaSi, romelic Teatris rekonstruqciis paralelurad mamamisis saxsrebiT aSenda. swored iq gaicno
beqa nikolaiSvili, `qarTuli ocnebis~ xmis reJisori da kompozitori avTo baduaSvili. maSin, jer
kidev, reps frangul enaze mReroda.
beqa: CvenTan rom movida, patara iyo. aseTi Jini, aseTi mizandasaxuloba, aseTi miswrafeba bevrSi
ar daminaxavs. roca franguli teqstebis Targmna vTxove, gairkva,
rom es adamiani wers Zalian seriozul Temebze, Zalian Rrma teqstebs. Tan, bera wers qarTulad,
bera wers inglisurad, bera wers
frangulad.
ori wlis win saerTo nacnobma safrangeTSi popularuli reperi rofi gaacno. rogorc bera
miambobs, nacnobisTvis rofs uTqvams: momiyvaneT, es patara bera,
vnaxo, erTi ra SeuZliao. 2010
wlis maisSi bera, beqa, avTo da
irakli (beras menejeri) Sexvedraze wavidnen.
avTo baduaSvili detalurad
hyveba, rogor Cafrindnen tuluzaSi da imave saRamos, rogor mividnen rofisTan studiaSi. „rofim
egreve uTxra: aucileblad erTad
unda CavweroT albomio. pirvel
dRes studiaSi beram rac ibazra,
rofs ise moewona, sTxova, es teqsti me momecio. bera daTanxmda
da Tavisi teqsti rofs dauTmo.
arada, meore dilas dueti aqvT
Casaweri... dilaa. vikribebiT yvelani lobiSi da vekiTxebi: rame
gaqvs-meTqi? arao, mpasuxobs. ras
vizamT. mivdivarT studiaSi, eseni
Sedian kabinaSi, Cven aqedan vuyurebT. magra vRelavT, vnerviulobT.
ucbad, bera iwyebs da gadis bolomde. ar vici, ra qna, dawera Tu ra.
au, eseni Caweris mere wamoxtnen
da taSs ukraven. mgoni, ewyinaT
kidec, albaT, ifiqres, es teqstic
45
Tu hqonda guSin, ratom ar gvaCvenao. magari iyo ra“.
* * *
rofi, emigranti komoros kunZulebidan, 20 wlis asakSi ukve
parizis koleqtiuri hi p-hop jgufis Mafia K’1 Fry-is wevri iyo.
Tavisi daundobeli da sastiki teqstebiT saxelmwifos, sistemas, policias upirispirdeba da emigrantebis, parizis barakebSi mcxovrebi
adamianebis yofas aRwers, vinc
`cxovrobs imisTvis, rom eleqtroenergiis safasuri gadaixados~.
rofTan molaparakebebi raRac
etapze Sewyda. „gaugebrobebi moxda. amitom, franguli karieridan
marto lamazi mogonebebi damrCa“.
bera fiqrobs, rom safrangeTSi repi sxvanairad esmiT. Tvlian, rom
reperi aucileblad arabi, an Savkaniani unda iyos, quCaSi izrdebodes, barakebSi cxovrobdes. beras
simReris teqstebi ki, xazgasmiT
koreqtuli da paTeturia. „Cem
simReraSi ginebas ver naxav, imitom,
rom vici, amas dedaCemma unda mousminos, Cemma patara dam unda mousminos. mandilosnebma unda mousminon. qarTvelma qalebma, dedebma
unda mousminon. Tavs ar mivcem
uflebas, rom maT es vakadro. cxovrebaSi arasdros viginebi, amitom
es arc simReraSi mWirdeba“.
* * *
im dRes, roca bolo interviu
unda Cavwero, beras piar-samsaxuris TanamSromeli mirekavs, - `dRes
TqvenTvis siurprizi gvaqvs... 3ze xom namdvilad iqnebiT?~ TxuTmeti wuTiT adre matyobineben, rom
beras deda, eka xvedeliZe Sexvedraze gvTanxmdeba. `mainc giTxariT,
rom moemzadoT~.
beras deda, saSualoze maRali,
gamxdari, momxibvleli qalia. Ria
feris Tma da muqi Tvalebi aqvs.
studiaSi berasTan erTad modis.
Savi, viwro Sarvali, konversis Savi
kedebi da kapiuSoniani mosacmeli
acvia. Tma Sekruli aqvs, ise, rogorc internetSi gamoqveynebul
ramdenime fotoze minaxavs. mSvidi
xmis tembri da daxvewili manerebi
aqvs. saubrisas TvalebSi giyurebs
da gakvirdeba. emociuria. Svilebis
istoriebis gaxsenebisas guli
uCuydeba. `mSoblebi CemTvis imaze
meti iyvnen, vidre ubralod mSoblebi, - miTxra beram ramdenime
dRiT adre, - da me ar maqvs sau-
46
bari materialurze. imdeni rame
gaakeTes CemTvis, imdeni siyvaruli
maCuqes, rom ar vici, rogor gamovxatav am madlierebas maT mimarT~.
`...ra Secvlis
Sekruli ojaxis siTbos,
roca vimarjvebT,
vimarjvebT erTad!
vinc ar unda gavxde,
viqnebi misi patara~.
isev TeTr oTaxSi, TeTr divanze vsxedvarT.
`... lamazi qarTuli sityvaa anci, ai, aseTi iyo. Zalian keTili
celqobebi hqonda. ori wlis iyo,
rodesac saqarTveloSi CamovediT
cota xniT. beras hqonda Tavisi
sayvareli saTamaSo, romelTan erTadac iZinebda da yvelgan Tan
atarebda. Cveni naTesavis Svils
Zalian moewona es saTamaSo. me
ar miyvars, rodesac mSoblebi aiZuleben bavSvebs, sxvebs dauTmon TavianTi nivTebi da amitom cota
avifofre, rom damecva bera. uceb
beram aiRo saTamaSo da bavSvs
aCuqa. exlac metireba rom maxsendeba, imitom, rom Zalian emociuri scena iyo. davibeni. aseTi sikeTis gamovlineba moulodneli iyo.
aq berac erTveba da dedas sTxovs blic-kiTxvebze pasuxebi gasces: beras yvelaze cudi Tviseba?
eka xvedeliZe: gaaCnia, romeli
kuTxidan Sexedav. Zalian principulia. azrs iolad ver Seacvlevineb. didi dro gWirdeba mis dasarwmuneblad. es kargi Tvisebacaa.
bera: yvelaze kargi Tviseba?
deda: keTili xar saocrad.
bera iSmuSneba, siamovnebisgan
TiTqos aJrialebs da xmamaRla
icinis. mamaCemi cnobili pirovnebaa, - mixsnis, - da raRac momentSi
dediko CrdilSi eqceva. Zalian
bevrma ar icis, rom dedaCemi aris
ojaxis fundamenti. dediko rom
ar yofiliyo, mamaCemi dRes ar
iqneboda iq, sadac aris.
eka xvedeliZe: vaime, bera, didi
madloba.
Cven bavSvebi ZiriTadad ucxoeTSi gavzardeT. da sul gveSinoda, qarTuli ar daviwyebodaT. gvindoda qarTvelebad gagvezarda. amitom, sadac mivdiodiT, sul veubnebodiT xolme: ai, es mTebi xom mogwonT, magram saqarTveloSi mTebi
gacilebiT lamazia. waviyvandiT
zRvaze da veubnebodiT: Tqven ar
iciT, rogoria saqarTveloSi zRva,
rogori Savi qviSaa, magnituri da
sasargeblo. sul am gagebiT vzrdidiT, rom saqarTvelo unikaluri
qveyanaa, rom qarTvelebi gansxvavebuli, gansakuTrebuli xalxi varT.
Cvens ojaxSi yvelas gvixaria
nebismieri qarTvelis warmateba.
Sesabamisad, mgonia, rodesac Cems
Svils raRac warmateba aqvs, sxvasac unda gauxardes. magram, samwuxarod, yovelTvis ase ar xdeba.
amas wyenasac ver daarqmev, yvelas
Tavisi inteleqti, xasiaTi, fsiqika aqvs. zogi avadmyofi fsiqikis
adamiania da imisgan ar unda gewyinos. Wrelia sazogadoeba. is, rac
ar gvklavs - gvaZlierebs. asec
unda iyos. magram, rogorc dedas,
- mwyins.
bera: Cemze cudad rom laparakoben, imas ganvicdi, rom dedaCemi
ganicdis. rogorc kacs ki ar mwyins, rogorc Svils mwyins. isini
amas verc acnobiereben.
eka xvedeliZe: biZinas saxelidan gamomdinare, me, yovelTvis damkvirveblis rolSi var. rodesac
sadme erTad mivdivarT, biZinas Zalian didi emociebiT xvdebian. me,
rodesac gverdidan vuyureb, Zalian
kargad Cans, am dros vin vin aris.
xSirad marTldeba Cemi winaswar
ganwyobebi. ai, ori wlis win raRac
moxda da vambobdi - ara, ara, es
pirovneba ar aris iseTi, magram
ar damijeres. bolos, im pirovnebam TviTon daamtkica vinc iyo.
eseni ufro logikurebi arian, me
ufro intuiciuri. kacisTvis es
kargia, kaci logikuri unda iyos.
bera: ki, miT umetes, roca aseTi
qali gyavs...
* * *
interviudan mesame dRes, biZina ivaniSvilis politikaSi mosvlis pirvel ganacxadTan erTad,
beras `feisbukis~ gverdze, misi
pirveli politikuri posti Cndeba:
movida dro, erTad avixdinoT qarTuli ocneba!
rodesac mis profailze muSaobas viwyebdi, 16 wlis bera yvelaze mdidari qarTvelis reperi Svili iyo, romelic hi p-hopis varskvlavobaze ocnebobda. mamis politikaSi wasvlis gancxadebasTan erTad, ivaniSvilebis imijs TiTqos
konteqsti Seecvala. beras koreqtuli qarTuli repi ki, mamis, albaT, yvelaze momgebian politikur
investiciad iqca.
1991 wels postmodernizmis
erT-erTma yvelaze cnobilma Teoretikosma Jan bodriarma Tavisi
yvelaze provikaciuli fraza warmoTqva: „sparseTis yuris omi ar
momxdara (igulisxmeba aSS-is intervencia eraysa da kuveitSi), yvelaferi mediis dadgmuli speqtakli iyo! erTaderTi, rac msoflios sazogadoebam am omis Sesaxeb
naxa, iyo Ramis wyvdiadSi mimdinare saartilerio cecxli, ramdenime
dangreuli Senoba da samxedro
teqnikis naSTebi.“
rodesac Seepasuxes, bodriarma
upasuxa, Tqven, rogorc Cans, bevr
dros atarebT televizorTan da
yvelaferi dagesizmraTo. bodriaris Tanaxmad, media STanTqavs realobas da mas moCvenebebiT, simulaciebiT cvlis. Sesabamisad, Cven mudam moCvenebaTa samyaroSi vimyofebiT da am ararealuri samyaros
mier mowodebuli da gansazRvruli SinaarsebiTa da mniSvnelobebiT vimarTebiT. realoba, romelsac
vxedavT da aRviqvamT, inscenirebulia, dadgmuli realobaa.
bodriaris es idea, 2008 wlis
agvistos omma gamaxsena. es gancda
yovelwliurad, agvistos omis morig wlisTavze, xelaxla meufleba da erTi winadadebiT SemiZlia
gadmovce: agvistos omi ar momxdara! es omi CemTvisac da saqarTvelos mosaxleobis didi nawilisTvisac mediaSi gaTamaSda da Cvens
mexsierebaSic sxvadasxva saxis medialuri suraTebiTa da formebiT
arsebobs.
erTaderTi Tu ara, ZiriTadi
samsjelo Tema, mTavari kiTxva, romelic am bolo oTxi wlis manZilze gaismis, aris - vin daiwyo
omi? sakiTxis amgvari dayenebiT,
Tavad omi, misi mizezebi da Sedegebi, omis msvlelobis istoria,
msxverpli, ltolvilebi, ngreva, calkeuli adamianebis bedi da a.S.,
meore planze gadadis an saerTod
qreba Cveni xedvis horizontidan;
xolo mis adgils ikavebs mediis
mier mowodebuli kadrebi, masobrivi inscenirebebi, monumentebi da
politikuri mowodebebi, rac garegnulad TiTqmis arafriT gansxvavdeba telekompania „imedis“ „modelirebuli qronikisagan“ da, saboloo jamSi, mxolod im gancdas
aZlierebs, rom agvistos omi, romelic CvenTvis mediidanaa cnobili,
sinamdvileSi ar momxdara. erTa-
giorgi maisuraZe
agvistos omi ar momxdara!
derTi xelmosaWidi swored es
subieqturi gancdaa, romlis aRweriTac minda vcado im ambis gageba, rac 2008 wlis agvistoSi
saqarTveloSi marTla moxda.
8 agvistos SuadRisas gaviRviZe
da ukve saqarTvelos televiziis
sxvadasxva arxebidan, Tanac Tavad
prezidentis mimarTvebidan gavige,
rom saqarTvelos SeiaraRebulma
Zalebma cxinvalis regionSi konstituciuri wesrigis aRdgenis
mizniT, farTomasStabiani samxedro
operacia wamoiwyes. qarTuli telearxebi mTeli dRis ganmavlobaSi iuwyebodnen saqarTvelos samxedro warmatebebis Sesaxeb da Ramis
wyvdiadSi saartilerio cecxls
aCvenebdnen. naSuadRevs, rodesac
saxlidan gamovedi, Tbilisis quCebSi, gansakuTrebiT gamosasvlel da
saseirno adgilebSi, TvalSisacemi
meCvena kafeebsa da restornebSi
Cveuli xalxmravloba. gansakuTrebuli ki mxolod teleekranebi
iyo, romlebiskenac adamianebs SigadaSig Tvali gaurbodaT.
imave saRamos situacia Seicvala, safexburTo asociaciebis gamomwvevi iyo Tbilisis quCebSi
swrafi siCqariT mimavali avtomanqanebi, saqarTvelos droSebiTa da
wyvetili signalebiT. manqanebic
da xalxic droSebiTa da patriotuli SeZaxilebiT ruseTis saelCos mimarTulebiT miiwevdnen.
iseTi STabeWdileba damrCa, rom
am adamianebs uxarodaT omis dawyeba da qarTuli telearxebisgan
mowodebul informaciebs saqarTvelos SeiaraRebuli Zalebis warmatebebis Sesaxeb safexburTo sixaruliT egebebodnen, gansakuTrebiT, rodesac 21 saaTze saakaSvilma
Tavis mimarTvaSi ganacxada, rom
samxreT oseTis mTel teritorias, daba javis garda, saqarTvelos
SeiaraRebuli Zalebi akontroleben.
eiforiuli ganwyoba radikalurad Seicvala 9 agvistos, rodesac saqarTvelos televiziebma daiwyes ruseTis samxedro Zalebis
saqarTveloSi intervenciis amsaxveli kadrebis Cveneba. amas daemata qarTuli telearxebiT naCvenebi istoriuli filmebic, romlebic sainformacio gadacemaTa Sualedebs avsebda da mimdinare mov-
lenebs mxatvrul Sinaarss sZenda.
gansakuTrebiT STambeWdavi iyo 10
agvistos Rame, rodesac teleinformaciiT cnobili gaxda, rom ruseTis tankebi Tbilisze ieriSisaTvis emzadebodnen da qalaqSi
sruli panika atyda. maSin televiziam oliver stounis „troa“
aCvena, rac simbolurad ruseTis
jarebis mier Tbilisis mosalodneli aReba-gadawvis alegoria unda yofiliyo. 11 agvistos ki, rodesac gairkva, rom ruseTi saakaSvilis dasamxobad da Sesapyrobad
moiwevda Tbilisisaken, qarTulma
telearxebma uCvenes mxatvruli
filmi „dimitri Tavdadebuli“.
amiT saqarTvelos prezidenti samSoblosaTvis Tavdadebuli mefis
figurasTan gaigivda.
televiziiT naCvenebma istoriulma filmebma mniSvnelovani zegavlena moaxdina telemayurebelze, roca qarTuli istoriuli narativi gacocxlda da awmyos Caenacvla 12 agvistos, parlamentis
win gamarTul mitingze, sadac am
omSi saqarTvelos samxedro marcxi triumfad gardaisaxa. saqarTvelos prezidentma es dRe 1121
wlis 12 agvistos momxdar didgoris brZolasTan daakavSira. amiT
omSi marcxi sanaxaobad gadaiqca,
xolo tragedia - apoTeozad.
agvistos omis triumfis kulminacia 1 seqtembris „cocxali jaWvi“ iyo. am aqciis epicentrSi, Tavisuflebis moedanze, prezidentis
sityvas win uZRoda saqarTvelos
himni da beThovenis „sixarulis
oda“ mecxre simfoniidan. am grandiozuli sanaxaobis dagvirgvinebad prezidentma warmoTqva sityva,
rom saqarTveloSi „rusuli imperializmi dasamardeba wminda giorgis winamZRolobiT“.
agvistos omi inscenirebis xelovnebis zeniti iyo. aman kidev
erTxel imdenad gaamyara patriotuli eiforia, rom mas Semdeg Sejibri patriotul SeZaxilebsa da
samSoblos ufro metad siyvarulis mtkicebaSi kvlavac ZiriTad
politikur Temad rCeba. samxreTi
oseTi da afxazeTi ki mxolod
dakarguli an okupirebuli „teritoriebia“, masze mcxovrebi adamianebis bed-iRblis gareSe.
47
nomris
stumari
48
gali, quTaisi da niniko
fularianis ambavi
gamarjoba, nanuli, genacvale!
CemTvis misaRebia werilobiT saubari TqvenTan, radganac Cemi emociebi laparaks naklebad damacdida.
galSi davibade, gavizarde, saSualo skolac iq davamTavre.
myavda qarTuli literaturis
araCveulebrivi maswavlebeli qalbatoni gulnara xaburZania (gaanaTlos misi suli ufalma), romelic xSirad ambobda: es bavSvi meguleba Cems Semcvlelado. samwuxarod, ar moxda ase, Tumca am sityvebs dResac ar daukargavs CemTvis fasi da mniSvneloba.
Zalian lamazi mSoblebi myavda.
dedas araCveulebrivi gemovneba
hqonda da, rac dro gadis, ufro
vxvdebi amas... Cemi amerikaSi wamosvlis wels Camakvda xelSi - iq,
afxazeTSi, da TiTqmis 5 weli damWirda gonze mosasvlelad...
mainc bebias da babuas miviCnev
Cems gamzrdelebad (skolaSic babuas gvars vatarebdi - zaqaraias). bebias dedas veZaxdi, quTaiseli iyo deda, Tamar fulariani.
gaugonari sikeTis da siTbos matarebeli adamiani gaxldaT, yvelas
uyvarda. ar maxsovs, vinmeze cudi
eTqva borotad. „dedaSvilobas“
- ase mimarTavda yvelas. ise daberda, qarTuli ver daiviwya, megruli
bolomde ver iswavla da SigadaSig rusulsac gamourevda, da es
yvelaferi erT winadadebaSi eteoda.
erTi mezobeli gvyavda (naTesavi), romelsac qmari xSirad eCxubeboda da am qals deda ifarebda
xolme, Tan ase arigebda (Tu anugeSebda, ar vici): „guliela deda,
xom qoiCqu (ici), es cxovreba tanjvis egzamenebiao.“
didi quTaisuri ojaxidan iyo
deda, goraze, vaJa-fSavelas quCaze
cxovrobdnen. iq gaiara Cemma bavSvobamac, yvela mezobeli maxsovs,
miyvars iqauroba... dedas bevri
tkiviliani mosagonari hqonda, gansakuTrebiT - daze, niniko fularianze, romelic Tbilisis samedicino institutis meore kursis studenti iyo da studqalaqSi dedas
naCuqari SarfiT karebze Tavi CamoixrCo. lavrenti berias daubarebia da garicxviT damuqrebia ase igonebda deda da mwared atirdeboda, maxsovs yveboda, Tu rogor
ar misces studentebs ufleba, ma-
- Sen gyavs damegobrebuli socialur qselSi nana jejeia? mekiTxeba erT-erTi axladSeZenili megobari, - nana ukeTilSobilesi adamiania, namdvili qvelmoqmedi. xom xedav, ra originaluri
tortebis fotoebs debs Tavis veb-gverdze, mravalferovani yvavilebiT gaformebuls. icode, rom TiToeul am tortSi aRebuli
TanxiT is viRacas exmareba, gverdiT udgas obols da gaWirvebuls, Tanac - ise, rom Tavis vinaobas ar amxels.
amis Semdeg Zalian mominda,FfeisbukSi nanaxi tortebis istoriaze damewera, magram Saqarlamis „floris“ Semqmneli qalbatoni
iseTi Rrma da saintereso pirovneba aRmoCnda, tortebi sul damaviwyda.
- warmoidgineT, rom kafeSi vsxedvarT, finjan yavasTan, da sakuTar cxovrebaze miambobT! - mivwere nanas.
ase fragment-fragment Semovida Cems eleqtronul fostaSi,
patar-patara werilebis saxiT, misi cxovreba - savse sevdiT da
sixaruliT, tkiviliTa da bednierebiT...
Cems mravalricxovan respondentTagan amerikaSi mcxovrebi qarTveli qali nana jejeia, albaT, erTaderTia, romelsac Tavisi cxovrebis
usiamovno da tkiviliani furclebi ar amouxevia Jurnalistis
Tvalwin.
tareblis vagons miaxloebodnen,
romliTac quTaisSi ninikos moasvenebdnen da rogor esrodnen studentebi Soridan yvavilebs vagons... mgoni, Temas gadavuxvie da
mec avforiaqdi Zalian...
skola rom davamTavre, quTaisis pedinstitutSi Sevitane sabuTebi, magram bolo, meoTxe gamocda
inglisur enaSi iyo da „oriani“
damiweres. ar vambob, ar mekuTvnoda-meTqi, magram, wina sami gamocdis
Sedegebis mixedviT, araferi daSavdeboda, „samiani“ rom daeweraT da
mec samudamod SemovrCebodi quTaiss, romelic ase Zalian miyvars.
ar vici, ratom, vberdebi ukve da
yovelTvis makankalebs, roca quTaiss vuaxlovdebi fizikurad Tu
fiqrebSi.
tkivilic momyveba, es daxuruli Temaa da misi gaxsenebisas sakuTar Tavsac ki gavurbivar...
mama
Zalian gamiWirda, gadamewyvita
imis moyola, razec arasdros, aravisTan misaubria... mama, geno tufuria, dediserTa iyo. deda da bebia
zrdidnen, mama 37-Si dauxvrites.
kargad swavlobda, magram skolidan
mainc garicxes da aqedan daiwyo
misi ubedureba...
deda me-9 klasSi iyo, rom moitaca. uyvardaT erTmaneTi, magram
dedas bedniereba ver moutana...
iyo cixe, mere narkotiki, isev cixe,
isev narkotiki da ase dausruleblad trialebda es jojoxeTi, ro-
melmac Cemi babuis da bebiis uZlieresi ojaxi gaanadgura. TandaTan yvelaferi gaqra saxlidan...
miuxedavad am yvelafrisa, mamas zrdiloba bolomde SemorCa.
babuas didi meurneoba hqonda sofelSi, saqonelic hyavda (Tavis
droze sul meurneobis direqtorad muSaobda, mere raiabreSumis
fabrikis direqtorad), maxsovs, daRlili rom movidoda, mama cxel
wyalSi Caayrevinebda fexebs, dabanda, mere kalTaSi Caidebda babuas
fexebs da frCxilebs mouwesrigebda, papikos eZaxda simamrs. amis
paralelurad, iyo, ra Tqma unda,
agresiis momentebic, esmoda, TviTon
yvelaze ukeT esmoda, rom iRupeboda da scada Tavis danebeba wamlisTvis... jojoxeTi iyo is dReebi... gamouvida da cota xniT bedniereba dabrunda Cems bavSvobaSi...
cota xniT. mere alkoholma bebers
daamsgavsa da 46 wlis asakSi gaTavda yvelaferi. me wignebma miSvela, maSin me-10 klasSi gadavdiodi.
deda cdilobda, rogorc SeeZlo, araferi mogvkleboda.
galis me-2 saSualo skola davamTavre, kargi mogoneba bevri maqvs
skolis periodis, magram ori wamlavs yvelafers...
saskolo JurnalSi, xom gaxsovT, moswavlis saxelis da gvaris
gaswvriv, bolo furcelze, mSoblebis saqmianoba iwereboda... yvela
moswavles ekiTxeboda klasis damrigebeli: mama muSaa Tu mosamsaxure? rogor vnatrobdi maSin, Cemi
49
gvari gamorCenoda maswavlebels...
kidev, sanitrad amirCies: TeTri
CanTa wiTeli jvriT, iodiT, bambiT,
bintiT da ori klaselis CurCuli: `iodis magivrad morfi ar wagvisvas!..“ yovelTvis yvirili minda,
amas rom vixseneb, minda Cems bavSvobas xeli magrad Cavkido da Sors
gadavmalo...
es iyo me-4 klasamde. maRal
klasebSi yvela, ganurCevlad klaseli iyo Tu maswavlebeli, raRacnairi pativiscemiT meqceoda,
ufro mowiwebas hgavda es yvelaferi, vgrZnobdi amas yovel nabijze,
mxolod, ra iyo mizezi, ar vici.
nanuli, Tqven, albaT, sxva rames
elodiT? anu bednier istorias?
ver vitan tyuils, an unda Cumad
viyo, an vTqva is, rac iyo, rac var,
risganac movdivar da Camovyalibdi. absoluturad ar mewyineba, Tu
Cemi naambobi ar mogewonebaT, ver
getyviT, ratom gwerT, ratom gagixseniT guli, yvelas yovelTvis
Zalian bednieri vgonivar, Cemi bavSvoba ar maZlevs amis uflebas...
yovelTvis
Tamamad Tqvi...
madloba, rom bolomde CaikiTxeT, ar aris es is istoria, riTac
dRevandeli mkiTxveli dainteresdeba...
madloba, nanuli Zvirfaso, ar
mqonia fiqrad, rom es gamoqveyndeba,
ara imitom, rom mrcxvenia... ara,
Cemi asaki maZlevs ukve am siTama-
50
mes da amerikam bevri ram maswavla. kidev erTi da - amiT davxurav Temas. ar minda zedmeti emociiT dagtvirToT, vici, rom sxva
saqmec bevri gaqvT.
skolaSi adre mivedi da, sanam
Cemi klaselebi mogrovdebodnen,
vicdidi. camde asuli naZvebi idga
skolis ezoSi da am xeebs Soris
ficrebi iyo CaWedebuli. iq vijeqi.
erTi qalbatoni momiaxlovda,
SemaTvaliera (winaT gwerdiT, rom
dedaCems kargi gemovneba hqonda
da es Cven, Zmas da debs, yovelTvis
gvetyoboda). mkiTxa: visi Svili
xaro? mama im periodSi cixeSi
ijda, dedas valebi hqonda... uceb
ver vupasuxe, mere mainc dedas
saxeli varCie, meTqva. patara viyavi... ase vecade, mama damemala, Tu
damecva...
Tvalwin midgas im qalbatonis
(nina deidas) lamazi Tvalebis siTbo, Camixuta da Cumad miTxra
yurSi: „arasdros, arasdros ar
Tqva ase, yovelTvis Tamamad Tqvi,
rom genos Svili xar“. mere bevri
ram iseTi miambo mamaze, rac siamayed dRemde momyveba. nina deida
verc warmoidgenda maSin, rom wlebis mere TviTonac gamocdida im
ubedurebas, rasac narkomania hqvia.
ase daiwyo sikeTis gakveTilebi
CemTvis.
nanuli, Tqven mimixvdebiT, ratom gwerT am yvelafers, Zvirfaso. iqneb erTi adamiani mainc dafiqrdes da scados, gverdi aua-
ros imas, rasac ugulo adamianTa
jibis gasqeleba, sakuTari ojaxis
gaubedureba da Svilebis bavSvobaSive „dabrZeneba“ hqvia.
aniko deidas
`mulinis~ Zafebi
Cemi bavSvobis erT-erTi gamonaTeba iyo aniko deida (dedas meore da) da misgan quTaisidan miRebuli „depeSa“: „Tamara, Camovdivar
pirveli reisiT, damxvdiT“.
aniko deidas Camohqonda CvenTvis tyemlis tylapebi, romlebsac sarecxis gasaSrob Tokze gadafenda deda. iseTi lamazebi iyo,
sul laplapi gaudioda da im Tokzeve qrebodnen nel-nela, vin aclida gaSrobas...
kidev „mulinis“ feradi saqargi ZafebiT savse, gamokruli fuTa
mohqonda aniko deidas. viqeqebodiT
im fuTaSi, vSlidiT da ocnebasTan
erTad isev vaxvevdiT Zafebs. magram moqargviT arafers qargavda
aniko deida da isev ise gamokruli mihqonda is fuTa ukan, quTaisSi... erTi Zma samamulo omSi
hyavdaT dakarguli da dedasgan
vici, rom im mZime wlebSi nemsis
wveriT inaxavda oblad darCenil
ZmisSvilebs da Tvalis Cinic dakarga... CvenTan, dedasTan iyo bolo
wlebSi da galSi gardaicvala.
maxsovs, gonebiT sul quTaisSi
iyo, eZaxda elgujas, vaJas, RuRunas (ZmisSvilebs), eZaxda Tavis mezoblebs: kokias, JorJikas, kakoia
bogveraZes, Tinaia darsaZes... quTaisSi Camoasvenes ZmisSvilebma.
cocxaliviT menatreba, wels
aucileblad dilidan saRamomde
davrCebi mis sasaflaoze da ramden
rames movuyvebi...
adamians an aqvs
morali, an - ara!
avTo jejeia komkavSiris raikomis mdivani iyo, yvelasTvis sasurveli sasiZo... me swored misi
iq muSaoba ar momwonda. dedam
icoda Tqma: rogor gaamutrukes
komunistebma xalxio da, mgoni, es
iyo mizezi, megona - yvela erTnairi iyo, sabednierod, ase ar aRmoCnda da me dResac mis gverdiT
dedofali mgonia Tavi.
manamde ki iyo bevri Suri, ufro
meti - Wori, cota simarTle da
arnaxuli usindisoba... gavuZeliT,
ufro sworad, siyvarulma aitana
da daitia es yvelaferi.
samSoblos datoveba da amerikaSi wamosvla ar iyo Cveni ocneba. magram is omisSemdgomi 10 weli,
romelic xan ukrainaSi davyaviT
da xan ruseTSi - dabrunebis imediT, gulubryvilobad da drois
dakargvad mimaCnia. ra miamitebi
viyaviT da ra advilad vtyuvdebodiT, Tu vityuebdiT Tavs!
yvela medals xom ori mxare
aqvs da, Cemdauneburad, dRemde vakvirdebi am yvelafers.
ltolvilobam damanaxa adamianebi uniRbod. CemTvis aSkara gaxda
is Tandayolili Tu jiSiT gamoyolili Tvisebebi, romlebsac ase
niRbavdnen Turme iq da mere gaWirvebis mizeziT amarTlebdnen.
magaliTad, es iyo argaCenili
bavSvebis dabadebis mowmobebi...
ramden Cems nacnobs „gauCnda“ mesame da meoTxe Svili, ramdeni iRebda
didi xnis gardacvlili axloblebis pensiebs da daxmarebebs wlobiT, ramdeni omamde gardacvlili
gaxda „gmiri“, raTa maTi Svilebi
Caricxuliyvnen umaRles saswavleblebSi, ramdenma ikadra ukadrebeli, rom „Tanamdeboba“ hqonodaT
isev da am xalxisgan Wkuis swavleba iyo yvelaze Zneli mosasmeni. xan hqondaT morali da xan
ara, me kidev mgonia, rom adamians
an aqvs morali da an ara.
da aravin miTxras, rom es gaWirvebis bralia, rom dro cvlis
adamianebs da a.S. bevri vici Rirse-
mSoblebi
ojaxi
axaldaqorwinebulni
51
uli magaliTic, roca adamianebs
ukiduresma gaWirvebamac ki ver
Seucvala saxe da vaRmerTeb aseTebs! miyvars isini!
erTxel galSi dedam wamiyvana
bazarSi, xorci unda gveyida. maSin
iqac rigebi iyo da Tqven gemaxsovrebaT, rogor moZraobda es „rigi“.
erTi qalbatoni Zalian aqtiurobda, ver eteoda xalxSi Tu Tavissave kanSi, ar vici. ratomRac, mgonia,
rom ase aqtiuroben is qalebi,
romelTa qmrebs saxlSi bevri fuli moaqvT da, rogorc wesi, ganze
sayvareli hyavT (da es colebma
ician). me ar vici, ris kompensacias cdiloben isini am „pirvelobiT“ bazarSi. mokled, am qalbatons arc eeWveboda, rom yvelaze
didi, kargi naWeri mas ekuTvnoda.
dedaCemi mSvidad idga, yovelTvis etyoboda dedas, savse ojaxSi
rom iyo gazrdili da arc araferze feTdeboda. bazridan carielic
rom wamosuliyo, mainc moaxerxebda
raRacas da mSivrebs ar dagvtovebda.
Cemi yuradReba gasayid xorcs
ar miupyria maSin, mexsierebaSi CamrCa Semdegi suraTi: xorcis mozrdil naWrebs Soris energiulad
moZravi, simsuqneSeparuli, nunebamde (albaT - simwriT, Cumad) dakvnetili frCxilebi da TiTebze imave
xorcis qonisgan gadaglesili,
sxivCamkvdari briliantis Tvliani
beWdebi...
yvelafers Tavisi dro da adgili aqvs da es rogorme unda vis-
52
wavloT qarTvelebma.
kidev, mezobeli gvyavda erTi,
iseTi pretenziulad mediduri saxiT dadioda, TiTqos yvela unda
damaluliyo garSemo! Sin da gareT
oqros „cepebi“ ekida gulze, da
arc TiTebs da yurebs etyobodaT,
rom „daCagrulebi“ iyvnen. uTuod
gadamyidvelTan nayidi, „Zviriani“
kabebi ecva yovelTvis. ai, fexebze
ki... oi, rogor mecodeboda is „basanoCkebi“, romlidanac zafxulobiT win farTe, mouvleli frCxilebi da ukan daxeTqili quslebi
mouCanda. me, ratomRac, im qalis
qmari ufro maRizianebda, romelic
verasdros amCnevda am sacodaobas!
an iqneb xedavda kidec yvelafers,
vin icis... an ra Cemi saqme iyo
amis danaxva?
aq, amerikaSi
amerikaSi aravin i pranWeba yoveldRiuri Cacma-daxurviT. samsaxurSic (Tu formas ar iTxoven)
sadad da ubralod acviaT. aq aravis iReben CacmiT, Sexvedrac da
gacilebac Wkuis mixedviT xdeba
orive.
erT-erTi proeqti, romelic avTom ganaxorciela, ekuTvnoda devid Ceritons, romelic aris kompiuteruli mecnierebis profesori
stenfordis universitetSi da
aris oficialuri miliarderi da
gugles erT-erTi damfuZnebeli.
dResac palo altoSi (qalaqia)
SeiZleba quCaSi SexvdeT mas, Tavis
Zvel velosi pedTan, an 1986 wlis
„folksvagenTan erTad“. da araferi mis Rirsebas amiT ar akldeba.
Sorsa var im azrisgan, rom
amerikaSi yvela Wkviania, koxtaa
da a.S. magram CvenTan, saqarTveloSi,
nametani mosdiT...
aseve ar ician aq TavianTi biografiis Selamazeba, ar ercxvinebaT
invalidi Svilebi, axloblebi da
ar ketaven maT cxra boqloms miRma. me myavda biZa, romelic 7 wlis
asakSi meningitiT daavadda da bebiam da babuam xelisgulze gazardes. guTo - Cemi tkiviliani mogoneba da siyvaruli!.. cinikuri SekiTxvac mouciaT xSirad, Tu vin
iyo is Cemi. aravis ganvikiTxav,
metic, vfiqrob, rom maTac ar esmodaT, ras mekiTxebodnen... 55 wlis
asakSi gardaicvala da mTelma qalaqma daitira, madloba Cems galelebs am siyvarulis gamoxatvisTvis. mis saflavze xSirad damxvedria cocxali yvavili da axalCaferflili sigareti, guTos simRera da kino uyvarda Zalian.
isev gadavuxvie Temas...
ojaxi
ori qaliSvili gvyavs, Tamari
da nino. orivem skola aq daamTavra.
Tamunam saqarTveloSi gaimarjva konkursze „XXI saukunis liderebi“ da am programiT Camovida amerikaSi. mere swavla gaagrZela ostinis kerZo kolejSi, misi
ganxra saerTaSoriso urTierTo-
bebia. jer kidev skolis moswavles mianiWes bukburnetis (qalaqi)
sapatio moqalaqis wodeba.
cxovrobs meuRlesTan erTad
vaSingtonSi da iqve muSaobs saxelmwifo samsaxurSi. uamravi Sexvedra hqonda saintereso adamianebTan, dalai lamadan mama buSis
CaTvliT, Sexvedria mixeil saakaSvilsac... Tamu isev apirebs swavlis gagrZelebas da wels oTxi
yvelaze didi universiteti gauRebs karebs. vnaxoT, romels airCevs. ar uyvars, roca aqeben, es rom
waikiTxos, metyvis: kargi, ra, de...
Cveni siZe, karli, amerikelia,
Tanakurselebi arian. SarSan gvqonda didi texasuri qorwili. Zalian keTil da saTno xalxTan dagvamoyvra Tamum. qorwili marTla
didi iyo, mxolod, isini iyvnen
300 da Cven samni (avTo, me da nino), magram eklesiaSi vgrZnobdi,
rom yvela Cemiani iq trialebda,
bevri vitire, verafriT moverie
Tavs. im dRes kidev ufro mwared
vigrZeni Cveni welSi gawyvetili
ltolviloba...
didi yuradRebis qveS viyaviT,
yvela gvefereboda, gvixutebdnen
gulSi, madlobas gvixdidnen aseTi
lamazi da Wkviani SvilisTvis, didi siTbo trialebda irgvliv, magram me mainc maklda, maklda, maklda
Cemi qveyana da qarTuli...
ninom skolis mere koleji daamTavra, paralelurad muSaobda, da
exla devisis universitets amTav-
rebs, fsiqologi gaxdeba male.
orive CarTulia saqvelmoqmedo
programebSi, exmarebian Zalian gaWirvebul bavSvebs. nino Tavisufal
dros ufasod muSaobs cxovelTa
TavSesafarSi, mec miyvars Zalian
qoiCquno,
cxovreba
tanjvis
gamocdaa!
cxovelebi da, saerTod, buneba. keTili da ubralo bunebis gogonebi
arian, zedmeti araferi uyvarT.
iciT, aranair aRfrTovanebas ar
ganvicdi, roca saqarTveloSi Casuls Cemi megobrebi Tu nacnobebi Tavs mawoneben imiT, Tu rogor
uyides Svils bina, manqana, moawyves
samsaxurSi, „mouyvanes“ coli...
aseT dros yovelTvis uxerxulad
var, CemTvis bevrad sainteresoa,
im „bavSvma“, romelic 25-30 wlisaa,
ra gaakeTa amisTvis, anu ra aris
mizani da misaRwevi cxovrebaSi.
avTo Tavisi profesiiT muSaobs
(inJinermSenebelia), ena kargad
icis, Sroma ar ezareba da Tavisi
wesierebiT kargi avtoriteti aqvs.
iciT, ra `aRmovaCine~?
me „John Muir“-Si vmuSaob, es
erT-erTi yvelaze kargi samedicino hospitaluri qselia amerikaSi. Cems Tvalwin dReSi mravali
erovnebis, feris da orientaciis
adamiani ireva da, iciT, ra „aRmovaCine“, nanuli? yvela adamiani erTnairadaa keTili da boroti, lamazi da uSno, zrdilobiani da
uxeSi, Wkviani da suleli da a.S.
yvelas erTnairad stkiva, uxaria,
erTnairad sWirdeba yuradReba da
Tanadgoma.
aq yvela esalmeba erTmaneTs,
gisurveben bednier dilas Tu saRamos. ramdenjer Camxutebia ucnobi adamiani da uTqvams madloba,
gauTbia da gaulamazebia dRe CemTvis. gana imitom, rom uproblemoebi arian da araferi uWirT. yoveldRiuri yofiTi kultura metia
da minda ase iyos saqarTveloSic.
samsaxuridan Tavisufal dros
namcxvrebs vakeTeb, miyvars maTi
gaformeba Cemive gakeTebuli (zogjer mogonili) yvavilebiT. mimaCnia, rom tortiT ar unda ZRebodnen, is esTetikuri siamovnebisTvis
ufro mgonia...
amdeni arasdros milaparakia
sakuTar Tavze da, cota ar iyos,
meuxerxuleba, Tqven Cemze bevrad,
bevrad ukeT iciT, Tu ra formas
miscemT am werilebs, an iqneb sulac ar aris saWiro maTi gamoqveyneba?
nanuli cxvediani
53
masterklasi
mixo mosuliSvili
guram doCanaSvilTan
- ar vici, gagonebT Tu ara
aureliano sqelos gasuqebamde anda mis ufross, polkovnik janjakomo seminarios, marSal edmondo
betankuris ufros Zmas, magram ar
minda, es interviu iseve CaiSalos,
rogorc im moTxrobaSi saTauriT:
`kaci, romelsac literatura Zlier uyvarda~ da amitomac egeb ise
mesaubroT, rogorc romelime klims...
- siamovnebiT vecdebi, gulwrfelad gi pasuxoT. Tqven CemTvis
sando da axlobeli xarT.
- Tqveni moTxrobis `iqamde~
patara, Svidi wlis personaJi Tavis bebia facas da papa silovan
emxvars - yofil `kniazsa~ da `aficers~, agreTve imaT naTesaobas misCerebia, usmens da imaxsovrebs yvelafers. iqvea eqimi mamac da mSvenieri sofeli Rulelebi... albaT,
esaa Tveni bavSvoba, ara?
- diax, Cemi bavSvobis erT-erTi
mniSvnelovani nawili.
- gTxovT, universiteti gaixsenoT, Tqveni studentoba, leqtorebi, maSindeli garemo...
- karg leqciebs naklebad vacdendi; magram leqciebis didi nawili diamat-istmatisa da politekonomia-skkp istoriisgan raxan
Sedgeboda, me ufro universitetis baRi maqvs damTavrebuli, romlis umantio reqtoric SoTa CantlaZe gaxldaT.
- Tqven guram rCeuliSvilsac
icnobdiT, xom?
- Cemda sabednierod, vicnobdi;
mTeli qalaqis TvalisCini iyo, is mere ra rom, zogierTisaTvis
damaSinebeli Tu gamaRizianebeli
- CacmulobiT Tu qceviT, arada,
amiTac akvirvebda da akvirdeboda
xalxs. suliT-xorcamde naRdi vaJkaci gaxldaT; mTeli xuTi wliT
iyo ufrosi, da mxolod ocdaeqvsisa gardaicvala, magram, oTxmoci
welic rom vicocxlo, oTxmocdaxuTi wlisa megoneba, imdenad waruSleli kvali datova Cemze.
pirvelad mis binaSi vnaxe, maSin
veraze cxovrobda, Cemi megobari
54
Teimuraz metreveli da me mis
ojaxs vestumreT, guram rCeuliSvilis ojaxSi aRmovCndiT, da TvalebdaWyetilebi vaTvalierebdiT
- kedlebi misi erT-erTi axlobeli mxatvris grafikiT aWrelebuliyo, ucnauri saxeebi gvimzerdnen
Tu iyurebodnen ganze, sawer magidaze adamianis Tavis qala edo,
da miuxedavad imisa, rom dakvra
ar icoda, taxtze brtylad dadebuli gitaris romelime sims rogorRac dagemovnebiT da Ronivrad
amokenkavda im saCvenebeli TiTiT,
sxva or TiTTan erTad ZiriTad
dros natanji da bednieri kalmistari rom eWira da JRrials gafacicebuli ugdebda yurs, Tan xandaxan Cvenc SegvaTvalierebda; uceb
saSineleba gvkiTxa - xom ar vwerdiT... Zalian SevkrTi, meCveneboda
(xandaxan, axlac), rom raRaca asakrZal Tu saCoTiro Tu zedmetad
Tamam saqmes Tundac farulad, mivdevdi, da, raRa Tqma unda, vivuareT, magram jondos perangis jibeSi fanqris wveri daunaxa da aba
es rad gindao... jondo Zalian
Secba da, - iseo... Turme isic werda,
CemsaviT malulad.
ramdenime dRis Semdeg `ciskaris~ redaqciaSi, rogorc iqna, gavbede da mivedi. manamde aseTi mRelvareba ar gadamxdenoda. miuxedavad imisa, rom raRaceebi mqonda
gadatanili, TviT Seyvarebac ki,
Tan mere sad es - sabavSvo baRSi.
baton vaxtang WeliZes davude Tu
ara Cemi nacodvilari, maSinve gamoqceva davapire, magram damadevna,
elenesi ra xaro... Tu ar waviqceodi, ar megona, mamidaa-meTqi, vuTxari, megona, daviRupe, radgan Sinaurebma Tu gaiges esec Tu mWirda,
mTlad samarcxvino saqmeSi gavmJRavndebi-meTqi... didi mokiTxva gadaecio...
arada, mTeli doCanaSviloba maSin oTxni viyaviTY - ori mamida,
mamaCemi da me... umcrosi mamidaCemi, elene, `mcxeTuri xelnaweris~,
bibliis xuTwigneulis gamomcemeli, baton giorgi meliqiSvilis
meuRlea, romelTanac baton vaxtangs Turme bavSvobis droindelive megobroba akavSirebda, ra
vicodi es, Torem ra mimadgmevinebda am JurnalSi fexs... mere saswrafod gamovvardi da viwro kibeze
TavCaRunulad ise daveSvi, viRacas
ucabedad Zalian davejaxe da, uneburad rom Sevxede, aba Tu iciT,
vin... - guram rCeuliSvili.
arasodes, arc manamde da arc
Semdeg, aravis davuTvalierebivar
ise gamomcdelad da daJinebiT, rogorc man, maSin...
- Tqven arqeologadac imuSaveT
erTxans, ra mogcaT aman, rogorc
mwerals?
- am SekiTxvaze baton jumber
TiTmeriasTan dialogidan gavimeoreb pasuxs: `ubednieresi var, Cems
sam ZiriTad xelobaTagan erT-erTi
arqeologoba rom iyo. ocdarva
arqeologiuri eqspediciis monawile var. weliwadSi xandaxan rvaaTi Tve arqeologiur gaTxrebsa
Tu dazvervebze viyavi, ZiriTadad
imereTsa da afxazeTSi, xevsureTsa
da TuSeTs garda araa saqarTveloSi kuTxe, `arqeologiurad~ ar
momevlos, xolo arqeologia - esaa
xandaxan mzis amosvlidan Sebindebamde, damazral sicivesa da autanel xvatSi, mtverSi, Tovlsa Tu
WyapSi Seni utyvi da ucnobi warsulis Ziebisa da amomzeurebis
Zneli da asaRelvebeli romantika
- am xmamaRali sityvisa am SemTxvevaSi ar meSinia. Tanac, TveobiT
rom cxovrob xan erT, xan meore
da meoce sofelSi, muSaobisas rogor ecnobi iqaurebs, Sens Tanamedrove xalxsac, da uneburad rogor
akvirdebi da swavlob maT, da iq
yvelani, kargebi Tu piriqiT, rogor
ufro Senebi xdebian, radgan Senebi arian...
- rodis daibeWdeT pirvelad
da rogori iyo maSindeli literaturuli garemo?
- 1961 wels. maSindeli literaturuli garemo, ase vTqvaT, karga
Zneli ki iyo, magram keTilismyofeli adamianebiT arcTu Raribi.
- gviambeT, rogor swavlobdiT
prozis ostatobas?
- SeZlebisdagvarad gul da
Tavmodgined.
- Tavis samuSao instruments,
qarTul enas rogor unda miudges
damwyebi mwerali?
sityva unda daimorCilos Tu Tavad daemorCilos? Tqven
rogor muSaobT sityvaze?
- es mudam ormxrivi siyvaruli unda iyos; arcTu iSviaTad mxatvrul nawarmoebebze meti gatacebiT da gulisyuriT vkiTxulob Cvens
leqsikonebs, gansakuTrebiT sulxan-sabasas.
- mwerlis Tqveneul idealad isev Tu
darCa: `mgelze amxedrebuli amayi glaxa,
arwiviT mxarze isic ar iwurTnebao,
amboben~. es xalxuri
leqsidan unda modiodes: `kai yma, mgeli,
arwivi, arc erT ar
gaiwurTnebis...~
- ra Tqma unda.
- rogorc erTgan
werT, prozas aqvs Tavisi mkacri, brZnuli
kanonebi, xerxebi, saSualebebi... egeb gagviziaroT Tqveneuli
gamocdileba?
- Tqven es iciT,
magram radgan sxvebisTvisac vsaubrobT,
vityvi, rom es ramdenime moTxrobaSi maqvs aRwerili: `saqme~, `iqamde~, `Tavfaravneli Wabuki~... gansakuTrebiT im romanSi, romelsac
axla vwer...
- ritmi mxolod poezias aqvso,
magram prozaSic xom arsebobs?
egeb magaliTic mogeyvanaT?
- yoveli Rirebuli prozauli
nawarmoebi amis utyuari magaliTia.
- ra adgili da sazRvrebi aqvs
metaforas prizaSi?
- roca metaforas mivadgebi umTavresia, iseve rogorc auareba
ram.
- rogor eZebT epiTets?
- Cemi daZabuli SesaZleblo-
bebis farglebSi.
- vis da ratom TvliT iseT
mwerlad, visi stilistikac unda
Seiswavlos mwerlobis mowadine
kacma?
- verasodes moigonebs da Seq-
gansakuTrebulia.
- nawarmoebis damTavrebis Semdeg sicarieleSi xom ara xarT
xolme? TiTqos aRar dagrCeniaT
sityvebi, grZnobebi, azrebi...
- raRa Tqma unda, sicarieleSi; imdeni unda Cados yvela da yovelgvarma Semoqmedma nawarmoebSi, rom araraferi SerCes, magram
es mxolod oriode
dRiT, radgan maTeuli misja mowyalea.
- nawarmoebze muSaobisas Tu SegxvedriaT iseTi adgilebi,
didi xniT rom SeuferxebixarT da rogor sZlevdiT maT?
- Zalian xSirad;
Cems jerjerobiT erTaderT romanze muSaobisas, Seferxebisas, aTi moTxroba mainc davwere, romlebiTac CemTvis Znel
adgilebs, ase vTqvaT,
vusafrdebodi da veparebodi. erTma sityvam ki, ukve mere, pirdapir momspo - TviT
wminda RvTismSobelze, ase vTqvaT, `epiTeti~ unda Semefardebina, rogoria... winadadeba ase iwyeboda:
`lamazia rom, rogorc ro...~ da mere?
rogorc ro - ra?
RvTismSoblisadmi
mowiwebiT miZRvnili
epiTetebi Tu Sedarebebi maSin Cemda samarcxvinod ar vicodi, da gindac
mcodnoda, verc erTs vakadrebdi
amaRlebulidan Cems dabal qaRaldze gadmotanas, Tan, amomiCemda rom,
es Sedareba Tu epiTeti ormarcvliani unda yofiliyo. Tvenaxevari araferi gamikeTebia, am sityvis
Zebnis garda; ra da rogori saSualebebi ar gamoviyene, mepatios
da, Zalad gamoTiSvebic ki, da mere,
uceb - `lamazia rom, rogorc ro...
- TviTon!~ mgoni, swori viyavi,
RvTismSobels sxva ram ra Seedreba, Tu ara TviTon, mowiwebluri
qebaTa qeba, sadidebeli, samadlobeli, - sxvaa.
- oTxmociani wlebis universi-
V
mnis adamiani imas, rac bibliaSi
araa; mwerlis upirvelesi da umTavresi movaleobaa, bibliis maradi
sibrZneebi Tu gafrTxilebebi mTeli Tavisi mwerluri xerxebiTa
da saSualebebiT miawodos mkiTxvels, amitom: `stili - es yvelaferia (floberi)~ - did simarTled JRers. stili - es pirvel
rigSi mSobliuri enisa da Cveni
qarTveli klasikosebis Seswavlaa,
romelTagan upirveles stilistad guramiSvili mgonia, ucxoelebidan ki - floberi, saltikovSCedrini, folkneri; tolstoisa
da Tomas manis stiluri mravalmxriobis saocari SemTxvevebic
55
tetel studentebs Tqveni `samoseli pirvelisTvis~ nobelis premiac ki miuniWebiaT xolme, me Sevswrebivar aseT saubrebs. gviambeT
am romanze, rogor muSaobdiT? TiTqosda sferos garSemo moZraoben misi personaJebi da raRac
didebuli, harmoniuli musikac igrZnoba teqstis miRma...
- Cemi SesaZleblobebis farglebSi, mgoni patiosnad da nebisyofianad vmuSaobdi.
- unda Seiswavlos Tu ara mwerlobis mowadine kacma filosofia,
sxvadasxva religiuri sistemebi,
xelovnebis sxva dargebi, Tu es
fuWi mcdeloba iqneba da mxolod
Tavis niWs unda miendos?
- sxva mecnierebebisa da religiebis Seswavlisa ra mogaxsenoT, magram mTeli Tavisi niWi qarTvelma kacma marTlmadideblur
qristianobaSi SeZlebisdagvarad
da ufro metadac ki CaRrmavebas
unda moandomos.
- yuradReba unda miaqcios Tu
ara mweralma kritikas?
- ra vici, albaT; Tumc, mwerlisaTvis yvelaferi dasakvirvebeli
da safiqrali unda iyos, amitom,
rasakvirvelia, Tavxedoba da sibriyvec ki.
- amaswinaT erT JurnalSi mTeli rubrika vnaxe amgvari saTauriT - `karceri-luqsi~. Tqven ras
ityviT, cudi iqneboda, jer ramdenime, Semdeg ki meti da meti karcer-luqsi rom gvqonoda saqarTveloSi - dawyebuli mTavrobis zeda
eSelonebidan da damTavrebuli quCiT, yvelanairi fenisaTvis?
- me mgoni ar gvawyenda, magram
sadaa; ise ki, xdeba sasurveli
utopiebi.
- gTxovT, Cvens firosmanze da
saerTod, fermwerebze gvesaubroT,
ra gamoadgeba prozaikoss imaTi,
fermwerTa xerxebidan?
- firosmani da vaJa fSavela
adamianebTagan Cemi xatebia. didi
fermweridan prozaikosi yvelafers unda swavlobdes, da amave
dros velaskesis mravawaxnagovani
sidiade da gvirgvinovani cdebi
unda hqondes; velaskesis ori naxati, ramdenad adre - naRdi `impresionizmia~, modi da amis Semdeg
`izm~-ebs ende. ise ki, ramdeni saSualeba aqvs ferwerasa da musikas,
ramdeni feri, xazi, bgera, ritmi,
magram yovelTvis maxsovs, kacob-
56
riobis upirvelesi da umTavresi
monapovari - biblia - sityviT
romaa Seqmnili, sityva mravalmxriobiT - mainc udiadesia, da TiTqos
utyvi sasveni niSebi - ra erTgulad hyavs...
- piradad CemTvis yoveli kargi
mkiTxveli don kixotad aRiqmeba
da marTlac, aris mkiTxvelobaSi
raRac donkixoturi saswaulebi
- aRfrTovanebac aris da civi wylis gadasxmac koxtadaa. Tqven, rogorc vici, didebuli mkiTxveli
brZandebiT Tqveneuli fiqsatoriT
- ai, mklavze rom dagburZglavT
xolme. gTxovT, dagvisaxeloT is
mwerlebi, romlebsac ubrundebiT
xolme. da ratom? ra unda ikiTxon
damwyebebma?
- damwyebebs Tavad gangeba mouvlens saWiro mwerlebs; kargad
damwyebebs vgulisxmob. an, aaridebs; ar gegonoT, Cemi Tavi pirvel magaliTad momqondes, magram
mogaxsenebT imas, rac ukeT vici:
ormocdaaTis rom gavxdi, saltikov-SCedrini mereRa wavikiTxe, da,
kidev kargi, Torem adreul asakSi naRdad gamsresda; Tumc, SesaZloa, arc, egeb verc gamego. skolebSi, mgoni, naadrevad aswavlian rusTavels da `SuSanikis wamebas~, es
is nawarmoebebia, romlebic an skolamde, an skolis Semdeg unda waikiTxo, skolamde imitom, rom bavSvi amaRlebul saidumloTa diadi mimRebia;
- personaJebidan... vici, rom
Zalian gxiblavT brma da munji, Tanac
mSvenieri antonia arfaze damkvrel
anselmoiani romanidan. ratom?
- brma da munjia, ubeduri da
CviliviT amaRlebuli, da, mosavleli, da maRliT momvleli... Tan,
imisi qmari romel saqmesac misdevda... antonias siyvaruls veravis
vaswavli, TviTon unda waikiTxon
da ise mixvdnen... magram arian, `myvanan~ iseTi `literaturuli~ qalebi, romlebic, mirCevnia...
- Tqven ambobT, rom nawarmoebis werisas sul unda gaxsovdeT
erTi kompozitori. sxvagan asaxelebT kidevac - baxi, beThoveni,
mocarti, verdi, rosini... ufro naTlad xom ver agvixsnidiT rogor
`gadmoiTargmneba~ musikaluri nawarmoebebi prozaSi?
- es kompozitori CemTvis hendelia, romelic gamudmebiT unda
maxsovdes da maxsovs. ise ki, Tqven-
gan CamoTvlilebi, tevad mravalwertilianad, yovlad aucileblebi
arian, oRond gaaCnia, sad da rodis...
xolo Tu rogor `gadmoiTargmneba~ musikaluri nawarmoebi prozaSi, urTulesi SekiTxvaa, amomwuravi
pasuxis gasacemad mTeli gamokvlevebi dagvWirdeboda, ise ki, oriod sityviT - `SexamebiTi saWiroebisamebr...~
- gviambeT Tqvens urTierTobaze kinosa da TeatrTan, televiziasTan. mogwonT Tqveni nawarmoebebis inscenirebebi? aqve xom argaixsenebdiT did erosis?
- didad vafaseb Teatrs, kinoxelovnebasa da televizias, maTi
meSveobiT bevrjer migrZvnia amaRlebuli datvirTva da Sveba, magram
isini CemTvis mainc sxva relsebia;
uRrmesi madloba reJisorebis im
umravlesobas, romlebmac Cemi nawarmoebebis inscenirebisaTvis patiosnad iSromes; xolo erT-erTi
dadgma, CemTvis iseTi iyo, rom aramcTu aRarc dadgmula, mgoni rom
veRarc daidgmeva Cemi nawarmoebebidan msgavsi ram...
batoni erosi, rogorc msaxiobi da pirovneba, sayovelTaod amaRlebuli Sveba iyo, da did giorgi
SavguliZesTan erTad ara mgonia
sxva romelime msaxiobi ase axlos
mosuliyos yvelasTan CvenTan; bednieri var, rom Cems or telespeqtaklSi batonma erosim mTavari
rolebi Seasrula, mogexsenebaT,
rogor debda yvelaferSi marTal
da amasTanave mravalsaxovan guls,
Tan, im dros iZulebiTi `usaqmurobis” gamo, rolebs gansakuTrebiT mowyurebuli iyo...
- iseTi zogadi kanoni xom ar
SeginiSnavT, rac mTel qarTul literaturas axasiaTebs, amgvanebs an
ganasxvavebs sxva qveynebis literaturebisagan?
- yvela Cveni klasikosi - marTlac xalxisaa, saxalxoa, bednierebaa es; maTi Semoqmedebis didi
wili Tumc sxvadasxvaxarisxobrivad magram gasagebi da yvelasTvis misaRebi da Tanamdgomia, raRa
Tqma unda, ician martivad, gasagebad da rTuladac wera, - klasikosebi brZandebian. xalxurobaa
albaT Cveni literaturis mTavari Rirseba, iseve rogorc TavianT
qveynebSi servantesi da puSkini
arian. da ara mxolod TavianT
qveynebSi...
- Tqven rogori damokidebuleba gaqvT qristianul sarwmunoebasTan?
- marTlmadidebluri qristianoba - Cemi umTavresi da sanukvari ocnebaa. magram... am `magram~is Tqma mxolod sasuliero pirTan SeiZleba, aRsarebisas, da ara
sajarod. sajarod - SeniRbulad,
Tundac mxatvrul nawarmoebSi.
erTs ki bednierebad vityvi, rom
Cemi usayvarlesi da saTayvanebeli
pirovnebis, meufe danielis, sabednierod momravlebuli mrevlis Tumca uRirsi, magram mainc erT-erTi
maTgani var.
- roca eri dapirispirebul
mxareebad gaiyofa, sad aris namdvili mwerlis adgili?
- yvelgan, da yvelasTan.
- rogori unda iyos mwerlis
pozicia xelisuflebasTan mimarTebaSi - ganze unda idges, rom
kritikis zneobrivi ufleba SeinarCunos Tu mxari dauWiros?
- mxari unda dauWiros, radgan
nebismier qveyanaSi ragind uzneo
xelisufleba droebiT gamagrdesaviT, mainc RvTiTaa, Cvenive codvebisagan da Cveniv qristianuli rwmeniTa da nebisyofiT aRmosafxvrelad, es, oRond mxardaWera - mliqvneloba rodia; es Cemi migneba
araa, aseT did sibrZnes rigiTi
adamianebi ver vwvdebiT xolme, an
davciniT an gvZuls xolme mouwonari, da boroteba Rvivdeba. oRond es imas ar niSnavs, brmad an
monurad SeveguoT da upirvelesi
mTavari `kritika~ - zneobrivi ufleba ar SevinarCunoT. ise ki, yvelafers sjobs, rom jer sakuTar
Tavs CavukvirdeT da mivxedoT, raRa Tqma unda, esec araa Cemi migneba.
miT umetes rom, amas xSirad ver
vaxerxeb... mwerloba da saerTod
yovelgvari Semoqmedeba - erTdroulad wyaloba da dawyevlasaviTaa,
da, TiTqos maradiuli, ufro sworad ki, jerjerobiTi, xolo am
jerjerobiTobaSi: romeli romels,
vin vis...
- ratom airCieT maincdamainc
italiur-espanuri garemo Tqvens
`samoseli pirvelSi~? albaT, qarTvelebTan msgavsebis gamo, ara?
- diax. iyo sxva mizezebic.
- Tqven espaneTSi mogiwiaT yofna da iq koridasac daeswariT,
gviambeT...
- korida raa, dResac ver miv-
mxvdarvar, erTi is vici, rom espanuri sulia, rogorc TviT lorka ambobs, SemarTulad faqizic da
daundobelic. xari rom gamovardeba arenaze, imasac ver mixvdeba kaci, raa es - RoniT aRsavse silamaze Tu ufro mkvleli. aRar icis,
jer romeli mesamexarisxovani metoqe dalewos, isini ki arbenineben, droebiT SesaxiznSi emalebian,
es - pirveli daRlaa, mere dgeba
mxedris jeri, SubiT Cxvlets qedze, da xarma aRar icis, rogor
mouRos bolo sqeli damcveli
safariT gawyobil, sacodav, Tvalebaxveul cxens, da imis mxedars,
pikadors lamobs; me rom daveswari,
im `korida de toroze~ cxeni
rqebiT ise aitaca da moajirs
iqiT gadaagdo, mkvlelia, ara? ara,
bunebaSi gazrdils, cxenisgan (ZaRlisganac, sxvaTa Soris) gansxvavebiT Tavisufals, da Ronivrad laRs,
Turme koridamde ori dRiT adre
sibneleSi amwyvdeven, da drodadro
zemodan, usafrTxo adgilidan wyals asxamen, silas ayrian rom gaacofon, ase xdian mkvlelad. arenaze ki, im dasaRleli gaRizianebis
Semdeg, toreroebi WvilTebs asoben zurgSi, rom sisxlnakluli,
daasuston, bolos ki, mTavar mkvlelTan, matadorTan, pirispir rCeba Tumc masze isev mainc ramdenad Ronieri, magram mere ki, sul
bolos, yofil Ronier qedze dacemuls, CoCialiT rom gaaTreven TokCabmuli da damjrobiT cocxali
cxenebi, ar SeiZleba ar dagenanos
ki ara, gacilebiT meti, ase Sens
Tvalwin dakluli bunebrivi da
Tavisufali Zala.
televiziiT iqve, espaneTSi, CemTvis jer `raRac~ gadacemas vuyurebdi, espanurisa ra mesmis, keTilxmianobis garda, da viRac kaci
raRaceebs rom hyveboda, mainc vijildoebdi smenas, mere korida aCvenes, oRond xaris mokvlamde, nawyveti, me koridis wvrilmanebisa didi
araferi gamegeba, magram xalxis
aRtacebisda mixedviT, albaT magari matadori iyo, Zalian davakvirdi mis amayad lamaz moZraobebs,
gamitaca, da uceb isev es weRandeli kaci ar aCvenes? isev raRaceebs laparakobda, oRondac kidev
kargi, diqtorisa da komentatorisagan gansxvavebiT, morcxvad da
Zunwad, mere isev korida, isev is
diqtor-Tu-komentator profesiaarasworad-amorCeuli kaci, isev
korida da, ise uceb mivxvdi da
damartya, mgoni Sevxti kidec - es
kaci TviTon is moxdenili matadori yofila, teleekranze - sul
sxva, arenaze ki, imdroindeli espaneTis Turme upirvelesad aRiarebuli vaJkaci, arada, TiTqmis yovel matadors iSviaTad lamazi,
Camoqnili sxeuli aqvs - xmelia,
awuruli, xolo moZraobs daxvewilad da amayad, magram fexis odnavi monacvleobac ki, momakvdinebeli rqebis bolo wamSi asarideblad, mayurebelTa didi stvenisa
da Rriancvelis da Seuracxmyofeli SeZaxilebis amtexia, es ki, silaze mTlad gadasxvaferebulad
amosul-aSotili matadori, mux-
57
lebze dadga da uerTgulesi da
upirvelesi Semwis - wiTeli mosasxamis daxvewili moZraobebiT aiyolia da Tavis irgvliv, bewvze,
ramdenjerme Semoivlo sikvdili.
moridebulad gamoCnda isev teleekranze, raRaceebi Tqva, Sewrialebulma, da uceb, isev silaze, da
axla Tavisi umTavresi sikvdilamcdeni ram, wiTeli mokle mosasxamic aRar ekava, umisod idga, erTdroulad Camoqnili da awuruli,
da rom megona xari ukve moklameTqi, magram ara, ara, Soriaxlos
eguleboda Turme, da silaze maRali fexis dartymiT iwvevda, xaric
gamoqanda, raRa Tqma unda, raRac
saocreba xdeboda, neta riRasi imedi hqonda, da uceb, ama pirvelma
matadorma, mizavTebul xars rogorRac mkacri brZanebiT aCvena xelisguli, da iqve, gojze, adgilze
gaaqvava... da Tavic ki CaaRunina...
xolo aRfrTovanebuli taSiscemisa da SeZaxilebis pasuxad,
xars cal rqaze Camohkida Tavisi
ulamazesad brWyviala mokle qurTuki, da, esec ar ikmara da, xars
axla TvalebiTa da xelisguliT
aRar nusxavda da, Semobrunda da
xalxs mainc amayi Tayvani sca, yovlad dinjad da auRelveblad, ekranze bevrad metad Relavda, arada,
zurgSeqceulisaTvis, xars erTi
rom aeqnia is Caqindruli Tavi,
Tirkmelebs iRliebSi amouyvanda;
mere ki, daSna moimarjva da imisTana Tavisi saqmis zedidostatisaTvis naxtomSi saboloo uzustesi
Zgereba ra iyo, araferi, da marTla
sul bolos ki is iyo, rom arenaze gadmoWrili aureba aRfrTovanebiT-gagiJebamde-Seyvarebuli espaneleli qalbaton-senioritebis
upirvelesad Tavdaviwyebuli survili is iyo, rom maincdamainc mxrebze Tu ver SeesvaT es upirvelesi matadori, imisi tansacmlis
namceci mainc moexelTebinaT da,
kinaRam gaputes, adamiano, es xarTan
ase amayad mebrZoli vaJkaci kaci,
udanaSaulo yofil xars ki, - umweoebas, axla, SromadReebiani cxenebi
miaCoCialebdnen, Tumc, xars arenasSoriTa TavisTvis mimavali kacic
augia rqebze, mokled, Cemo da batono mixo, korida me ki ara, erT namdvil da gavlenian espanelsac
bolomde ar scodnia, radgan ai,
ase didebulad brZana: `Cemi neba
rom iyos, koridas avkrZalavdi, me-
58
re ki, rom aikrZaleboda, aviRebdi
da davjdebodi da vitirebdi~-o.
- iqneb amixsnaT, am espanelebs
ra emarTebaT - samSobloSi erTi
normaluri fexburTelTa nakrebi ver SeudgeniaT, argentinaSi ki
Cinebulad TamaSoben yovelTvis,
ra xdeba netavi, haeris gamocvla
xom ar moqmedebs?
- amaze zedapirulad da naxevrad xumrobiT SesaZloa mxolod
is mogaxsenoT, rom amerikis samxreTi ZiriTadad espanelebis mieraa dapyrobili; amaze gamaxsenda
da ra vqna, verafriT gavige TiTqmis yvela evropuli qveynis gulSematkivrebis gabednierebuli aRfrTovaneba TavianTi gundis warmatebiT, roca im gundSi mTavari
Zala - ucxoelebia.
- Tqveni yoveli axali nawarmoebi Zalian gagvirisxebs xolme
zogierT Cvens Rrammatikos-sqolatikoss, - eTamaSeba da ecelqeba
sityvebso... ra imaleba amis ukan?
marto sityvebTan ki ara, bolo
dros siuJetSic uwesrigobebi SeiniSnebao, arada, TiTqos iqac aireva
xolme yvelaferi, Tumca wesrigi
rogor araa, oRond farulad, ara?
- Cvens welTaRricxvamde bevri
saukuniT adre erTsac egviptel
mwerals uTqvams, netavi momagonebina iseTi sityva, Cemamde rom aravis uTqvamso; magram axali sityvebis mogoneba TviTmizani ki ar
unda iyos, aramed - moqniloba.
Tan, or da sam sityvas erTaderTSi
bunebrivad Tu gaaerTianeb, raa amaSi cudi, `Rramatikosobebis~ ganrisxeba ki bunebrivia - aba tyuilad izepires wesebi?! da rogor
Tu CarCoebs uwuneben da usxvafereben, friadosnebi yvandaT... arada,
pirvelyofil adamians imdroindeli gramatika rom mtkiced daecva, da STamomavlobisaTvis misabaZ
magaliTad gadaeca es, dResac vizmuvlebdiT... ambebis aRrevebSic maincdamainc cuds verafers vxedav,
qaRaldi qveyanasaviT amtani da
didia, da, rogorc Tqven brZaneT,
xolo wesrigi qveynad yovelTvisaa,
TvalSisacemi uwesrigobebisasac
ki, oRond, me Tavs ki ar vimarTleb
da viqeb, ara - amisaken ar miviltvi, sxva saqmea Tu - rogor SevZleb, oRond cda mainc sjobs imas,
`oRond ki ar gamibrazde ganaTlebulo mkiTxvelo Seni ki Wirime
Senio~-s.
- ase mgonia, didi literaturisaTvis mniSvneloba arca aqvs, Tu
rodis daiwera... aTi saukunis winaT dawerili nawarmoebi ufro
axlos SeiZleba iyos CvenTan, vidre
guSin dawerili, ara?
- raRa Tqma unda. `gilgameSiani~-sTana ukvdavad da maradiulad
Tanamedrove mxatvruli nawarmoebi me ar meguleba. da amaze rom
Camovardeba sityva, miuxedavad imisa, rom Cems nawerebsa Tu naTqvamebSi mudam eWvi mepareba, gadaWriT
SemiZlia axla vTqva, rom guramiSvilisTana saWirod Tanamedrove
mwerali, `daviTianiT”, dRes Cven,
qarTvelebs, ar gvyavs, raginda gulze Teoriulad avibagunoT muSti
da ena.
- ai axla vixseneb Tqvens mSvenier personaJebs - karmens, anamarias, anna manianis, sxvebs da vfiqrob, rom musikisa Tu mSvenierebis Tqveneuli simbolos qali ganasaxierebs, sworia?
- bednieri var, CemTan dakavSirebiT aseTi ram rom mkiTxeT, magram baxi, Tavi da Tavi, kacia. da,
raRa Tqma unda, iqac, sadac qalebs
amRerebs.
- erTgan werT, saxarebaSi Rimili erT adgilzeao. ra adgilia?
- amiT SesaZloa cudi samsaxuri gavuwioT zog mkiTxvels: visac
TavisiT ara aqvs napovni es adgili, mxolod imas Tu waikiTxavs,
da amaSi ra yria... kontrolioroba? miT umetes rom, es adgili,
niSnis mogebacaa.
- im diqtaturis wlebSic xom
arsebobda daumorCilebeli qarTuli literatura? xom mainc iyvnen
dauCoqebeli mwerlebi?
- Cvenda didad sabednierod, ki.
didi Sinagani siamayiTa da sixaruliT CamovTvlidi maT, magram,
vaiTu vinme gamomrCes.
- zegardmo madli unda iyos
gadmosuli mweralze, romlis
xelSiac TixasaviT moqnilni xdebian sityvebi, ki ar ujiutdebian
da TavianT Wkuaze daatareben.
grZnobs Tu ara aseT kacad Tavs
guram doCanaSvili?
- ra Tqma unda, vera.
- iqneb iseTi SekiTxva dagesvaT
sakuTari TavisTvis, rac ver gkiTxeT...
- `vin, rogori xarT, rogora
xarT?~ - da, Tumc amomwuravi, magram verafriSvili pasuxi:
`ar vici~.
col-qmari iyreba. mosamarTle qmars ekiTxeba:
- rogor fiqrobT, ratom unda cols TqvenTan gayra?
- aba, ra vici, Cemo lamazo
cuncula biWo!
* * *
loTi, romelmac smas Tavi
daaneba, tiris: - RviZli, RviZli mecodeba, xalastoize rom
muSaobs.
* * *
- WiWikia, vals rodis damibruneb?
- macale, bujo, erTi Tve
raia da Seni rigic mova.
- icode, xvalve damibrune,
Tvara Sens mevaleebs vetyvi, WiWikiam vali damibruna-Tqva.
* * *
Tbilisis fostaSi werilebs
axarisxeben. erT-erT werilze
gakruli xeliT, mwvane flomastriT aweria - Tovlis babuas.
yvelas gaeRima, ifiqres bavSvi
wers, vnaxoT ra ariso:
- gamarjoba Tovlis babu,
me levani var, 10 wlis, mSoblebi
dameRupa. bebias da babuas Zalian uWirT. skolaSi siaruli
minda, magram gareT civa, tansacmeli ki ar maqvs. Tu SegiZlia
Tbili palto, Tbili qudi da
kaSni gamomigzavno...
kinaRam aetiraT fostaSi, sawyali bavSvi, ded-mama ar yavs,
swavla unda da tansacmeli ar
aaqvso. modi, fuli SevagrovoT
da vuyidoTo.
wavidnen bazrobaze, uyides
Tbili palto, qudi, magram kaSnis fuli ar darCaT. SefuTes,
gaugzavnes igive misamarTze da
erTi kviris Semdeg miiRes werili. yvelas gauxarda, mogrovdnen da kiTxuloben:
- didi madloba Tovlis babu,
miviRe Seni gamogzavnili Tbili
palto, Tbili qudi, magram kaSni
ar iyo. etyoba fostaSi moipares.
* * *
- bikentiam axali sityva Tqva mecnierebaSi, - ambobs WiWikia.
- ra qna aseTi, - hkiTxes
megobrebma.
- ra qna, Cemo biZia, da gaauqma banketi disertaciis dacvis Semdeg.
* * *
- ra iyo, SenTvis RmerTs
Tma daenana?
- ara, wiTuri SemomTavaza
da uari vuTxari.
* * *
zari karze. gaaRes da zRurblze kaci dgas.
- me pianinos amwyobi var.
- me ar gamomiZaxebixarT?!
- vici, Tqvenma mezoblebma
gamomiZaxes.
* * *
WiWikias ekiTxeba Svili:
- mama, ras Wam?
- sadaa Svilo saWmeli, geiwi iqiT, vamTqnareb.
* * *
eqvsi Tvea mixo amerikaSia.
Sevida restoranSi da mimtans
eubneba: - axla momitane damwvari lobio, daaxeTqe magidaze
da miTxari - SexeTqe!
- ratom?
- ee, saxlSi yofna momenatra!
* * *
- polkovniko, sadili mxolod naxevar aseuls hyofnis.
- gasagebia, Setevis Semdeg
visadilebT.
* * *
WiWikia eubneba biWikias:
- gaxsovs, bondoie rom cxovrobda cixis win?
- ho, mere?
- axla ki Tavis saxlis win
cxovrobs!
* * *
cxrasarTuliani saxlis liftTan CoCqolia. axalgazrda
qalma liftSi imSobiara - iqiT
bavSvi Cxavis, aqeT deda.
- nu geSinia, Svilo, axalSobili kargad aris, mSvenieri bavSvia, - amSvidebs qali.
- momeWra Tavii! liftSi vimSobiare! - ver aCereben axalgazrda dedas.
- mere ra moxda, Svilo, uaresebic xdeba. am ori wlis win
qalma avtobusSi imSobiara.
- is qalic me viyavi! - umata
tirils qalma.
* * *
- me Zalian rTuli bavSvoba mqonda, sanam xuTi wlis gavxdebodi, sul megona, rom `gaCumdi~ merqva.
* * *
poeti mimarTavs Tavis meuRles: - veZeb da ver mi povia Cemi saukeTeso leqsi, albaT, Cvenma gogonam dawva.
i
u
m
o
r
i
- nu ambob sisuleles, bavSvma
jer kiTxva ar icis da ratom
dawvavda?!
* * *
- qsenia, sulac ar momwons,
ase mokled rom iWri Tmas.
- me momwons Sen rom yoveldRe melotdebi?
* * *
mixo adis avtobusSi. mZRoli eCxubeba: - ramdenjer giTxari, kaco, cxvari ar SeiZleba
avtobusSi-meTqi!
- esa cxvari araa, maRariCia,
cxvari TbilisSia, institutSi
swavlobs, - auxsna mixom.
* * *
kadrebis ufrosi quCaSi TanamSromels xvdeba:
- ras hgavs es? Tqvenma Zmam
axlaxans damireka da miTxra,
rom saavadmyofoSi dagawvines.
- idioti, xval unda daereka.
* * *
milioneris dabadebis dRea.
diliT misi coli gadis aivanze da xedavs - qalaqis Tavze
ulamazesi cisartyelaa.
- ho, aseT sisuleleebze fuli ar enaneba.
* * *
- Cemo sawyaloo! - dastiris
qmars coli, - ra udroo dros
waxvedi! waxvedi da araferi
dagrCa!
- rogor ar darCa, qalo! idayvi gahkra mezobelma qalma,
- qaliSvili xom darCa?
- araa egaa magisiii!
* * *
- xoda, Cemo afrasion, - etrabaxeba erTi monadire meores, Sen xom gaxsovs, baqos tyeebSi
rom wavedi aTi wlis win sanadirod.
- ki, rava ar maxsovs, mere?
- ra, mere... movxvdi musliman
kaciWamiebSi, meore mxridan gamevidnen ebraeli kaciWamiebi.
- ki magram, rogor gadarCi
SeWmas?
- rac me maSin viRrutune!
59
60
niu-iorkSi gamarTuli pirveli poeziis saRamos Sesaxeb
mogviTxrobs es mcire foto-reportaJi.
daTa ajiaSvili
satrfialo
nuSisTvalav, atmisfero
rogor minda mogefero!
varskvlavis da mTvaris daro,
minda zRapars Segadaro!
guls sicocxle uxaria,
mizezic aqvs gasaxari bedisweram Semaxvedra
qali, gazafxulis dari.
Cems sixaruls wvima awvims,
sixaruliT dahqris qaric,
uxariaT, rom vipove
qali, aRmaval mzis dari.
mTeli Rame me da mTvarem
xetialSi gavatareT,
rac ram lamazs SeveyareT sul yvela Sen SegadareT,
Seni dari versad vpoveT,
Tumc qveyana moviareT.
bolos, mainc Seni saxlis
quCaze SemoviareT.
mSveniero, broweulis
yvavilebis feris daro,
suls swadia, kidev ufro
Zlierad rom Segiyvaro.
msurs, rom wuTisoflis Jami
SenTan erTad gavataro,
Tu movkvdebi, minda, miwa
Seni xeliT damayaro.
Cems siyvaruls me ver davTmob,
ar minda, rom gaveyaro,
qalo, gazafxulis daro,
minda zRapars Segadaro!
Seni dari sxva vin aris,
vardobisTvis ciskris daro?!
gadRegrZeleb sayvarelo,
Cemi gulis binadaro!
***
zogjer vfiqrob - ratomaa,
rom cxovreba ase aris?
zogi mkvdaric cocxalia,
zogi kidev cocxlad mkvdari,
zogi cecxlis alia,
zogi kidev - ferfli,
zogi monadirea,
zogi kidev - msxverpli,
zogis gulSi sikeTea,
zogis feTqavs mtrulad,
zogi naRdi lomia,
zogi kidev - tura,
zogi cocxlobs mxolod
freniT,
zogi kidev - cocviT,
zogi mxolod RvarZliT,
gesliT,
zogi kidev - locviT.
yvela maTgans gasavleli
gza aqvs mxolod erTi,
yvelas erTnairad xedavs
mosamarTle - RmerTi.
zviadi inasariZe
vaJkac
i bbiWi
iWi saRara
vaJkaci
vinc erTi cremli daRvara,
Sav taiWs ijda saRara,
daukra buki, naRara
da cremliT Rawvi daRara.
vinac samSoblos gulisTvis,
TmaSi iCina WaRara,
mis tkivils Tvisad itevda,
guli fiqrebiT daRala.
daRvril sisxls madlad miiRebs,
zecas vaJkaci saRara,
vinc Zmobas Seewira da...
sicocxle sanTels adara.
qve ki sdioda RvenTebi,
qarTuls miwaze, Rva-Rvara.
vazi jv
risa da jvar
i vazisa
jvr
jvari
maS dagvekarga Zveli saunje?!
maS aRara varT qarTvelni RvTisa?!
an dagvaviwyda sveticovelis
madli Zlieri, cocxali xisa?!
Sen ase fiqrob? Semcdarxar Zmao!
qarTvels ver gastexs macduri ena,
oqros, briliants mas urCevnia,
Tund Raribulad ojaxSi lxena.
Tu bevri hyavda warsulSi Svili,
gana dRes locvam gviviwya maTma?!
ise imravlebT male rCeulni,
amas fiqrobdeT - ,,ra ucbaT daTba”.
daTbeba swored, yinva ki wava,
damazrzobeli sulisac xorcTan,
gadaiyreba zamTris Rrublebi
da aRmovCndebiT golgoTis borcvTan.
imeds nu kargavT keTilno gulno,
dRes xom qarTlosi TqveniTa feTqavs,
male morCeba tanjva-wameba,
borot gulebs ki Surebi xeTqavs.
arwivi maSin cal frTas iTrevda?!
am erTs umatebs ufali xuTsa!
eqvsfrTian mTavrebs ki ra gauZlebs,
ar daemarTos keTili cudsa.
manamdis cota iTmine ero,
sanam bolomdis eaxlo qalwuls,
ioane ki gamogvigzavnis,
Tavis pirvel da sayvarel naTluls.
nikorwmindaSi kvlavac gvexilos,
laRi sruleba mkveTri xazisa,
samSoblov Cemo, gfaravdes marad,
vazi jvrisa da jvari vazisa...
Tiko maWavariani
saxli
gzagasayarze me mdgarma xSirad,
davfiqrebulvar - Tu sad maqvs bina?
SiSSepyrobili muxlze davmdgarvar,
pirjvars viwerdi RmerTo, sada var?
nacnobi ar sCans, sunic ucxoa,
xalxs feri ar aqvT, Tan uformoa,
kiTxvebi pasuxs aRar iTxoven,
TiTqos am gzaze yvelas icnoben.
dakargulia asaki, sqesi,
ar aris sevda da arc ego mesi,
yvela Senia da yvelasi Sen xar,
merqanmoclili SiSveli xe xar,
dro uZluria da verras gaklebs,
Tu marTla giyvars, ipovi karebs!
gzagasayarze axlac me mdgomma,
ufals SevTxove kvlav Tanadgoma,
dabrunebulma rom vicno bina,
Tavi rom vigrZno - davbrundi Sina.
***
roca siCumes gavecale,
vfiqrob gonebiT,
sxeulSi lRoba gavicade
Cemi grZnobebiT,
kalmiT furcelze mZimed
davdgi fiqrTa lodebi
da SenSi Cemi gzebi vnaxe nu daRondebi!
me ver avRwere mze da mTvare rad magondebi?
ferTa gamaSi sityvis Zalam
Seqmna gorebi,
sunTqva naZvebSi da samoTxe
gaqra obebi,
roca siCumes gavecale,
vfiqrob movedi!
nana mefariSvili
varsebob, jer kidev imedi aq aris,
feradi sizmrebi cremlebiT gavleSe.
SenTan maqvs sicocxlis cimcima lampari,
aq ki var frTebiT da ocnebis gareSe.
arada vfrinavdi, vuswrebdi beRurebs,
iq, mTebSi, budec ki Sevkari imediT.
vinc Sen ar dagtova,
vaRmerTeb erTgulebs,
vinc sagzlad ikmara sinaTle mciredi.
namian tyeebSi gavfine riTmebi,
gabutul muzebTan kamaTi aRar Rirs,
usulo sxeuliT leqsad ver viTqmebi,
dudunic ar mesmis mtkvrisa da aragvis.
vinatreb Tbilisis Rames da alions,
misi mze cremleblad
yelSi maqvs gaCrili,
umweo leqsebma sicocxle galios,
oRondac Tavs madges
61
mTawmindis aCrdili.
SeSlamde avikleb xmauriT samyaros,
Tu SenTan gangebam Sexvedra maRirsa,
suli rom sxeulTan simReriT gavyaro,
umweos momeciT wyaloba amisa.
erT muWa miwaze gadavfen imedebs,
muxlebiT mivirben iq dedis loginTan,
moval ros ufali wyalobas inebebs
da quCebs mxurvale kocnebiT mogirTav.
gmadlob, ufalo!
muxlebze vdgebi da Segwirav madlobas,
ufalo, ramdenjer Semyare sixaruls.
momaswar uamrav darsa Tu avdrobas,
SeZenis wyalobas, dakargvis sinanuls.
ramdenjer dilis mziT sarkmeli aminTe,
varskvlaviT moWedil mTvarian RamisTvis,
lodiniT gadaRlils SexvedriT gamiTbe
suli da - ufalo, madloba amisTvis.
umweo codvili siyvaruls mawvnie,
RimiliT SemWide grZnobaTa qariSxals
da roca matkines, xelebSi marwie,
Sena xar, vinc xeli arasdros gamiSva.
locvebSi CaRvrili yoveli frazisTvis,
megobris mzerisTvis,
cremlebs rom miTvlian,
TvalebTan gabneul yoveli xazisTvis,
naoWad miyrilni
Cems wlebs rom iTvlian.
ramdeni apriliT aminTe Tvalebi,
terfebTan Semaxe namian balaxebs.
taZarTan Tavdaxrils SemiRe karebi
da codvils Sendobis wyaloba manaxe.
oqtombris fermorTul akvanSi maZine,
izrune Senganve naboZeb sulisTvis,
madloba, ufalo, bavSvi rom macine
da yelSi CaRvrili dedis rZis sunisTvis.
xvalac Tu mzis sxivma aminTo sarkmeli,
ufalo madlobas cremlebiT ganiSneb.
sul axlos matare, bevri maqvs saTqmeli
da Sengan ganvardnad
nurasdros gamiSveb.
zura saluqvaZe
ise r
ogo
rc samSobloSi...
rogo
ogor
simarTlis fass vera gastexs,
aseTia kacis bedi,
Cemi qveynis jer sadari
ver movZebne sadme xedi.
ver vigrZeni is haeri,
siod rom qris CvenTan mTaSi,
verc varskvlavebs Sevwvdi xeliT,
rogorc CvenTan soflis caSi.
verc is mravalJamieri,
qarTvelebs rom gvaqcevs erTad,
ise, rogorc samSobloSi,
ver vigrZeni es me versad!
62
Cems winapars CemTvis miwa,
sisxliT daubarebia,
siSoreSi ufro mivxvdi,
Turme rogor myvarebia,
miWirs sxvis miwaze yofna,
sxva enaze leqsis smena,
me frTebs miSlis Cemi tkbili,
sayvareli deda ena.
aseTia Cemi grZnoba,
aseTia Cemi fiqri,
Cemi guli da goneba,
mudam samSobloSi miqris.
sxvis qveyanas Tuki vstumrob,
ar gegonoT damrCeni var,
aq vfasdebi mxolod imiT,
Tu rogori qarTveli var.
leqss ki kiTxviT davamTavreb,
riTac guli ar erToba, samSobloSi cxovreba Tu?
samSoblosTvis qarTveloba?!
Rame r
om ixateb
odes...
rom
ixatebodes...
Ramis simTvraleSi siCumis
melodias,
ferebi dahkargvia...
usasrulobaSi,
sibnelis batonobiT zeca
Cakargula
muqi ferebis usasrulobaSi.
wyvdiadis siRrmeuli sibrZnis
akordebiT
talRebis sixmauris duetSi
gareula,
saocrad vercxlisferi,
uzomod vercxlisferi,
sxivebi funjebis ferebSi areula.
mTvares ki swyenia sibnelis
Tavxedoba
da mzisgan dRis sinaTlis
nawili mouparavs cota siyvarulis,
cota romantikis,
ferebSi gauxsnia da
ferebSi mouxatavs.
sibnele simTvraleSi...
siCumis melodias,
talRebis TqeSis fonze
riTmebad ahyolia,
yvela mxatvaria,
yvela mxatvaria...
Rames ki mTvaris garda...
mxatvari ar hyolia!
koba svanaZe
sevdis guburas,
cremlis dumfarebs,
unazes Zewnas,
ufero fanqriT da dune xeliT
vaqargav Rimils.
mTvaris sxivebSi dabudebul
lodinis feTqvas,
drois sanTelze daRvenTili
wamebi iTvlis.
daufiqreblad Sevsvi samsala
drois sasmisiT,
aSlil ZarRvebSi ltolvis
mdinare sisxlad mquxarebs,
Sav TvalTa siRrmes ver iviwyebs
vnebuli suli,
da monatreba umweo gznebiT
mkrTalad mdumarebs.
fiqri rialebs ferflisfer caSi
viT ugzo fifqi,
ukvalod vnebas ra gaaqrobs
gulis kraterSi,
mogonebebi ganfenilan
rux aCrdilebad,
trubadurs vgavar, gzaabneuls
- avxorc haremSi.
suls amSvidebda nazi qrolva
- natvris zRvauri,
usazmno Zrwola SeaTrTolebs
ocnebis xeebs,
Sens bage-RawvTa cecxlisferi
Jinis almuri,
umal gaaqrobs, ganaqarvebs
ufero cremlebs....
***
suli mokrZalebiT TrToda,
TaRebs abnelebda dardi,
locva, galoba, ltolva,
kvnesis arfa da hangi,
TvalSeudgami talRa,
ufskrulisebri siRrme,
Seni Tvalebis sevda qvesknelis Savi sivrce.
vbena qceuli sevdad morTulxar vnebis xamliT,
Cemi fiqrebis nisli,
ca daSanTuli tanjviT.
Cemi ocnebis herav,
Cemi samsxverplos kerpo,
Cemi grZnobebis nimfav,
Cemo xato da RmerTo!
daviT janyaraSvili
me Cemi xalxis sunTqva var
me Cemi xalxis sunTqva var,
lxena var qarTvelT enisa
Cemi warsulis sulTqma da
Relva momavlis genisa.
qarTvelis dabadeba var,
im qarTvlis dedis mandili,
omSi mimaval RvTisavars,
rom gaunaTa manZili.
ra dro gasula, vberdebi,
ukve didi var me xnisa,
magram kvlav avRiRindebi,
Tu gamarjveba meRirsa.
Tu male gamoidarebs,
pirmoqufruli buneba,
Tu droze gamovijarebT
da ufalmac ineba isev avanTebT sicocxles,
qarTlosianTa gvarSia,
kidevac gavijejileb
am Cems mTasa da barSia!
Tavs kidev erTxel movuyri,
azvirTebulsa laSqarsa,
qarTvelebs kvlav erTad Sevyri,
biWebsa magar-magarsa!
gveyofa moTqma-godeba,
xeli movkidoT Tofsao,
erTxelac kidev gadvixdi,
gadasaxdelsa omsao!
CamoviaroT, CavkiroT,
cixe-galavan-godoli,
rom veRar Semogvecilos,
urjulo, Turqi-monRoli!
rom veRar daboginebdes,
kavkasze ucxo Ceqmao!
vinc damonebas gviqadis,
iqiT vawvnioT delgmao!
moRalates da gamyidvels,
erTxmad vaqcioT zurgio,
movkveToT saSviliSvilod,
ar gautexoT purio!
isev avlesav xevsureTs,
omSi naqebsa gordasa,
yofas vutireb momxvdurebs,
gadavuSeneb modgmasa!
alal stumarsac miviRebT,
avaRorZinebT ndobasa,
siyvaruls gavejibrebiT,
erTmaneTs vityviT Zmobasa!
mogilbobT gulebs daCagruls,
getyviT simReras saamurs,
Camovkrav fandurs da Cangurs,
amovakvneseb salamurs!
maradis vcemdeT Tayvansa
wvensa naJursa vazisas!
mudam varwevdeT akvansa,
enisas farnavazisas!
SemovunaxoT momavals
winaparT naamagari,
merme davsxdeT da davZaxoT:
,,namgali, biWo, namgali!’’
me Cemi xalxis sunTqva var,
mRera var qarTvelT eniso,
iqneb, rodesme guldamwvars,
mec gamarjveba meRirsos.
mus
ika, hangi da harmon
ia
musika,
harmonia
musika, hangi da harmonia
miforiaqebs suls da mgonia,
isev avikref kalTebs Coxians
da Sevuyvebi aRmarTs gorians!
SeveWidebi goliaTs maRals,
Severkinebi Tund mTels mTianeTs,
Cems droSas isev avitan maRla,
Cemi simarTliT avafrialeb!
erT qarTvels mTaze fexi Seudgams,
Seqanebula mTa da goria,
meores sityva iseTi uTqvams
sxvaTa naTqvami monaWoria!
qarTuli hangis smeniT davmtkbarvar,
qarTuli sufris var motrfiale,
qarTuli riTmis eSxiT davmTralvar,
qarTuli sityvis var matiane!
mklavze davixvev me yvela aRmarTs,
isev davipyrob axal mwvervalebs!
qarTuli geni ver itans daRmarTs,
is simarTlisTvis iRwvis,
mRelvarebs!
cneba uflisa me droSad maxlavs,
Cemi meobac misiT mqonia,
isev RvTisagan SevityobT marTals,
sxva yvelaferi monagonia!
musika, hangi da harmonia
miforiaqebs suls da mgonia,
isev avikref kalTebs Coxians
da Sevuyvebi aRmarTs gorians!
Tamar jaWvaZe
fereb
i
ferebi
maRizianebs lurji feri,
radgan am feriT zRva aris CemSi,
maRizianebs yviTeli, radgan miyvars vardebi yviTeli feris.
xmeli foTlebi maRali verxvis,
maRizianebs Savi, radganac Savi yovelTvis iwvevda tkivils.
TeTric ar miyvars, radgan xandaxan,
iwvevs uazro, sulelur sicils.
ar momwons mwvane, radganac CemSi
asocirdeba is, rogorc mkvaxe,
andac imitom, amJamad yofils,
Zlier uyvarda es feri – mwvane!
maRizianebs feri nacrisa,
andac ubralod sul nacris feri.
TiTqos Sav-TeTri fotoa igi lamazi, magram arafris mTqmeli.
me ar maRelvebs feri cisferi,
an vardisferi an xakisferi,
me mxolod erTi maRelvebs mudam
samSoblos zecis da droSis feri!
redaqciisagan:
am gverdebze Tqven
axalgazrda Tu damwyebi poetebis mokrZalebul poetur striqonebs
gaecnobiT.
waikiTxavT da kidev
erTxel darwmundebiT,
rom mamulis siyvaruli
da monatrebaa is muxti,
ramac TiToeul maTgans
xelSi kalami aaRebina.
Cven xeluxleblad,
yovelgvari Sesworebebis
gareSe, gTavazobT am striqonebs, rogorc maTi
sulis utyuar anarekls
da pirvel nabijebs emigrantuli poeziis labirinTebSi.
matarebeli
matareblebad daiyo sicocxle,
gzebad dairRva ramdeni weli...……
da telefonis SnurSi morbian
dReebi Cemi, fiqrebi Cemi.
sadRac aTasi wvimis wveTs iqiT,
sadRac - aTasi fantelis miRma,
miedineba sicocxle Cemi,
miedineba uCemod, mSvidad.
da martoobis boroti xeli
isev mimaTrevs ucnobi gzebiT,
iq - dRes mziani dila gaTenda,
aq - isev uZilo RameSi vdnebi.
aTasi wvimis wveTis gadaRma
aTasi sxivi aTbobs Cems qalaqs.
me ki sruliad ucxo qalaqSi
sevdian fiqrebs vixurav sabnad.
da monatrebis baliSSi Carguls
me nostalgiis mcviva cremlebi,
mogonebebis Taros valageb,
msurs kides mivwvde,
magram ver vwvdebi.
Cemi grZnobebis biblioTeka,
savsea Zveli, Wreli wignebiT,
mogonebebiT daxunZlul Taros
aTrTolebuli xeliT vexebi.
liandagebad daiyo sicocxle,
miyvars, me miyvars matarebeli!
da momRimari saxiT davdivar
cxovrebis mgzavri, damsvenebeli.
63
aleqsandre (nukri) niSnianiZe erTi
CvenTagania, 2002 wlidan
niu-iorkSi rom iziarebda samSoblodan Sors
wasuli emigrantis xvedrs. mamulis usazRvro
monatrebam daawyebina mas
xatva...
... da xatavda nikorwmindas, Tbilisis Zvel
ubnebs, mSoblis lodins,
sakuTari sarkmlidan danaxul niu-iorksac ki.
gasul wels igi samSobloSi dabrunda.
wasvlamde ki misi namuSevrebidan es sami naxati amerikaSi gamomavali qarTuli gazeTis `mamulis~ redaqcias usaxsovra. Cven axla mogveca saSualeba gza davulocoT da madloba movaxsenoT Cvens uZvirfases megobars, didebul
qarTvels.
64
24
litvo
rd
i
itvord
rdi
www.mamuli.com
1
25
29
26
28
2
27
31
30
3
4
6
5
32
7
8
36
33
34
41
35
9
11
38
10
42
12
37
39
13
14
40
15
16
44
17
43
45
18
19
46
47
20
23
21
Tarazulad:
1. oskar uaildi `... greis
portreti~; 2. guinplenis satrfo
`kaci, romelic icinis~; 3. bernard
albas erT-erTi qaliSvili; 4. `...
viyav mwvervalze videg, Tvalwin
mefina qveyana~ (vaJa); 5. avtori
romanebisa `laSarela~, `yornali~;
6. rusi poeti, avtori poemisa
`rusi qalebi~; 7. es frangi mwerali xotbas asxamda 30 wlis qals,
da Zlier uyvarda yava, romelsac
uzomo raodenobiT miirTmevda; 8.
Zveli berZeni poeti (Zv.w. me-2s.);
9. qarTveli mwerali, avtori romanebisa: `meSvide ca~, `Tvali patiosani~; 10. erTi-erTi goWi cnobili zRapridan; 11. me-9 saukunis
bizantieli poeti qali; 12. am
qalbatonis literaturul salonSi daibada Jurnal `ciskris~ daarsebis idea, es aris manana anu ...
orbeliani; 13. robinzon kruzos
Tavgadasavalis avtori; 14. gerasimes ZaRli; 15. heminguei `mSvidobiT ...~; 16. qarTveli mwerali,
dramaturgi, avtori istoriuli
22
romanisa `giorgi rusi~; 17. am
mwerlis namdvili gvaria mamulaiSvili; 18. dartanianis satrfos
konstancias gvari; 19. msazRvreli
sityva, romelic daerTvis sagnis
saxels; 20. hamletis samSoblo;
21. `... vardi SevniSne, oblad rom
amosuliyo~ (akaki.); 22. frangi
mwerali (me-20 s.) romlis namdvili saxeli da gvaria anri lui
buriioni; 23. berZeni mwerlis, qsenofontis Txzuleba aleqsandre
makedonelis Sesaxeb.
Sveulad:
24. qarTveli mwerali qali,
rafiel erisTavis da, avtori dramisa `Suri barbare ...~; 25. TxrobiTi literatura; 26. Cxikvi, romelic Cxikv qeTevanze iwerda jvars;
27. italieli mwerali, scenaristi; 28. mTavari personaJis saxeli Soloxovis romanidan `wynari
doni~; 29. edgar ... po; 30. qarTveli mwerali, avtori poemisa `vazis
tirili~; 31. ... Tvals, rom moSordeba guli gadasxvaferdebao
(and.); 32. qarTveli enaTmcodne
... kvaWaZe; 33. a. antonovskaia `...
mouravi~; 34. mefe sulxan-saba
orbelianis `sibrZne-sicruisadan~;
35. me-17 saukunis kievis ruseTis
Zegli `ambavi ... laSqrobisa~; 36.
frangi mwerali, novelebis ostati
(`mateo falkone~, `karmeni~, `tamango~); 37. gr. abaSiZe, leqsi `kapitani ...~; 38. qarTveli poeti, avtori striqonebisa `aris aseTi qveyana, mas saqarTvelo hqvia~; 39. italieli poeti; 40. `vin ... gaigebs
an vin ra icis, ramdenjer cxare
cremli mdenia~ (vaJa); 41. goeTes tragedia, romelsac TiTqmis
mTeli sicocxle werda; 42. Tanamedrove qarTveli poeti, saqarTvelos axali himnis teqstis avtori; 43. uzbeki poeti, moazrovne;
44. argosis asuli, persevsis deda
(miT.); 45. `baSi-aCukis~ personaJi, ... ColoyaSvili; 46. wmindanad
Seracxuli qarTveli mwerali
wminda ... marTali; 47. `... gaviare,
msurs movixedo da davinaxo mTisa
qedebi~ (galaktioni).
65
mamulis
rfktylfhb
V
V
Sexvedra
kaxi kavsaZesTan
filmis Cveneba da sadili
23 agvistos, filadelfiaSi
25-26 agvistos, niu-iorkSi
28 agvistos, vaSingtonSi
informaciisaTvis darekeT:
917-803-7566
V
V
V
0pm
a
s, 7:3
r
e
b
m
a~ ds
eqte
s
s
i
5
1
j
i
s,
SabaT `saun Svil
o
ra
ti
trio na di koncer
lyn
nik iubileo
rook
B
n
i
17
sa
eatre
5-16
neba
gaseir T
i
l
tiu
ti
roman ro buSaaTi.
s
e
sahgarZlivoba 1 Casvlamde
n
xan
siT
de a
svlam videoservi
o
m
a
s
mzi
re,
iT ad
-3201
1 saaT 1-800-462 , $195
165
asi: $
bil.f
musika
Th
-61
0
nnium 500; 718 897-450
e
l
l
i
M
1
8
5
1
61
;7
718- 03-8888
3
718
V
It[dtlhf
V
is
qa
be viluli
S
a
ia rikaci
C
e
m
g o am e n t :
e
i.co
CD rez or dat ashvil
F chi
p
o
kag
.be
w
ww
66
V
SabaTs, 1 seqtembers, 8pm
kolxidaSvilebis
ojaxi
megobrebTan erTad
347-580-9155; 646-204-9154
129 West 67th St. New York
kavkas-eqspresi
11-wliani gamocdilebiT
hjujhbf ityb itvltub cdkf~
sahaero gadazidvebi
orive mimarTulebiT:
1 paunti - 2.74$ (Cvens ofisSi motanili)
1 paunti - 2.95$ (saxlidan saxlamde)
sazRvao gadazidvebi:
Location In Brooklyn:
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Tel: 718-934-1700
Alt: 347-500-5037
1 paunti - 0.91$ (Cvens sawyobSi motanili)
aveji da didi zomis tvirTi fasdaklebiT.
Location In New Jersey:
123 Pennsylvania Ave Gate 3
Kearny NJ 07032
Tel: 201-333-5555
Location In Ohio:
9333 Reading Road
Reading, OH 45215
67