Mamuli No. 70
Title
Mamuli No. 70
extracted text
gamocemis me-9 weli
SemecnebiT-sazogadoebrivi
Jurnali amerikaSi
`2(70)
dekemberi,
2012
manuCar kaWaxiZe
EDITOR&PUBLISHER MANUCHAR KATCHAKHIDZE
mTavari redaqtori
Jurnalis am nomris dabeWdva
SesaZlebeli gaxda `mamulis~ didi
megobris, baton ilia baramiZis
uSualo xelSewyobiTa da TanadgomiT
Cveni partnioria:
asaval-dasavali
mogvwereT: PO Box 13121, Jersey City, NJ 07303
tel.: 1-347-724-0770; Tbilisidan: 2-420-320
elfosta: mamuliusa@gmail.com; www.mamuli.com
Jurnali akrebilia, dakabadonebulia,
dabeWdilia da akinZulia SeerTebul
StatebSi da am nomris gamocemis dros
warmoadgens erTaderT emigrantul,
qarTul gamocemas a.S.S.-Si.
yjvthibf|
5
saiubile mimarTva
Salomianad, batono oTar!
9
tavtologia
cisferi ekranidan
10
Cemi bebo nino ramiSvili
12
lana RoRoberiZe:
ra mxrebiT vzido amxela dardi!
17
brZola avtorobisaTvis
sada xar Cemo varinka?!
20
`iluzioni~ kabadonebSi
viskontiana - roko da misi Zmebi
29
ras vuyurebT?
qarTuli serialis sociologia
33
saymawvilo CanarTi
vaJa-fSavelas `CxikvTa qorwili~
37
margarita, mizana da
rezo gabriaZis diadi samyaro
40
agvistos omis gmirebi
roman zoiZe da aleqsandre oniani
44
`mogelandebi~
Tbilisis quCebSi gamoCnda
48
nomris stumari
iq CemTvis dro gaCerda
52
imogzaure saqarTveloSi
ginaxavs yelis tba?
54
masterklasi
besik xaranaulTan
60
portretebi `feisbukidan~
gaicaniT - bela alania
3
sapirvelgverdo leq s i
levan
fanCviZe
me damesizmra
wvimda da aRar gadaidara,
Zlivs miaRwia sulma xatamdi,
me damesizmra - viyav nikala
da funjiT qarTul zecas vxatavdi.
roca sicocxle ase tkbilia,
vin gaimeta qarTli esoden?
me damesizmra - viyav ilia
da wiwamurTan tyvias mesrodnen.
var yvela drois Tanamedrove,
fiqriT mivcurdi natvris yuremdi,
me damesizmra - viyav Tevdore
da yizilbaSebs Tavgzas vurevdi.
dafiqrebuli modis rioni,
ca imereTis mxiblavs tiloTi,
mesizmra - viyav galaktioni
da TviTmkvlelobas Cemsas vcdilobdi.
ver gamovican soflis igavi
beTlemis mxridan qristes mosvlamdi,
me damesizmra - beri viyavi
da sinas mTidan mamuls vlocavdi.
ramdeni leqsi damrCa uTqmeli,
moquxs aragvad talRa striqonTa,
me damesizmra - viyav rusTveli
da samSoblodan cremli mimqonda.
ioris piras cecxli minTia,
dRe imzireba atmis Cerodan,
me damesizmra - viyav mindia
da Cemi sibrZnis arvis sjeroda.
vidre Semova mwuxri Ramisa,
Cemo xatebav, Cemo lerwamo, momeci Tafli, unda wavisva
da cotnesaviT SenTvis vewamo!
4
manuCar
kaWaxiZe,
Jurnal `mamulis~ redaqtori
zRapariviT saamod Semovida Cvens SegnebaSi sityva iluzioni. bevrma arc ki vicodiT am sityvis mniSvneloba. Semovida mTeli evropuli civilizacia Tavisi siaxliT sabWour cnobierebaSi, rac realizmis parametrebSi
ar eteoda da ar jdeboda. ar iyo stereoti pebi da kliSeebi, ar iyo zeaRmatebuli paTosi kacobriobis bednier
momavalze mofiqrali gmirebis.
kacobrioba iyo, rogor ara, Tavisi maradiuli RirebulebebiT, magram ZaldatanebiT Tavs arafers gaxvevda;
kacobrioba iyo adamianuri yofis yoveldRiurobaSi, TiToeuli kino-gmiris cxovrebaSi – mis tragizmSi, mis sarkazmSi, mis dramatizmSi...
es iyo rkinis fardis miRma arsebuli realoba, romelic erTma gonierma kacma Cveni cxovrebis yoveldRiurobaSi daamkvidra kinoxelovnebis warmoCenis egidiT.
am gonier kacs oTar sefiaSvili hqvia.
man Tavis telegadacemebSi is moaxerxa, rasac ver moaxerxebda veranairi politikuri moZraoba, veranairi ukuTqmaTa aralegaluri gavrceleba.
batonma oTarma moZebna is rakursi, riTac xels ver
SeuSlidnen, TumcaRa xelis SeSlis mcdeloba da survili mravlad iyo. gana vinmes raime sawinaaRmdego aqvs
kino-klasikisa? - ismoda pirdapir kiTxva.
mavani da mavani aq Cerdeboda, Tavis agresias Sesaferisi droisTvis inaxavda. aseTi dro ki arasodes dadga,
yvelaze Tamami filmebis Cvenebis drosac ki.
`iluzionis~ telegadacemebma da piradad batonma oTar
sefiaSvilma adamianTa azrovnebaSi mentalitetis cvlilebas didad Seuwyo xeli. misi sajaro leqciebi ama Tu
im kino-klasikis garSemo, an reJisorisa Tu msaxiobis
Sesaxeb iyo uaRresad akademiur doneze Sesrulebuli da
rac mTavaria mavansa da mavans ar aRizianebda.
iyo am gadacemebSi azartic,
iyo metis Semecnebis survilic.
ganxilvas eqvemdebareboda rogorc kinoxelovnebis mimdinareoba, aseve reJisoris, scenaristis, msaxiobisa da sxvaTa
Semoqmedebis detalebi da biografiuli niuansebi. sirTules warmoadgenda is, rom aqamomde es yvelaferi sistematizebuli ar yofila da yvelafris sistemaSi moyvana baton oTars Tavad uxdeboda. es ki titanur Sromas moiTxovda yoveldRiurad.
misma dauRalavma nebisyofam telegadacema `iluzioni~ popularuli gaxada ara mxolod saqarTveloSi, aramed
mTels sabWoTa kavSirSi, Tanac msoflios kinoxelovneba
moaqcia erTian mecnierul sistemaSi... da es maSin, roca
informaciuli simwire sufevda sabWoeTSi da vkmayofildebodiT mxolod im informaciebiT, rac `Ñîâåòñêèé
ýêðàí~-Si da qarTul kinoperiodikaSi ibeWdeboda. Tanac
misi saubrebi udavod mimzidveli iyo. es SemecnebiTi
saubrebi, xandaxan Warbi monotonurobac ki Tavisebur
xibls sZenda gadacemas da `iluzionis” savizito baraTad qceuliyo. swored amaSi gamovlinda batoni oTaris
Tavisebureba, misi sulis nawili Caido am telegadacemaSi da amiT yvelani migvizida Tavisken, migvizida Tavisi
naTeli saxismetyvelebiTac.
wlebis manZilze izrdeboda Taobebi mis namoRvawarze erTia gadaiRo filmi da Tanac kargi filmi,
Salomianad
brZandebodeT
batono oTar!
meorea moiZio es kargi filmi da gauSva teleekranebze da marto ki ar gauSva, aramed masze, an mis SemoqmedebiT jgufze moi povo informacia da ase srulyofilad
miawodo is mayurebels. batonma oTarma yvelaferi es
SesZlo pirvelyovlisa Tavisi ganswavlulobiT, Tanac Rirebulebas isic matebda `iluzions”, rom masSi ar moi poveboda Worebis doneze SeTxzuli informacia, orRobeebSi rom uyvebian erTmaneTs usaqmurebi. masSi mecnieruli akademizmiT, TanmimdevrulobiTa da avtoritetul
kinomcodneTa damowmebiT ganxiluli iyo TiToeuli gaSvebuli filmi, TiToeuli warmodgenili reJisori da msaxiobi da mTeli kinoproduqtis koleqtivi. im akrZalulSic
gadadioda da ise ostaturad, rom amas xazgasmiT ar akeTebda, aravis aRizianebda.B
batoni oTari amas marto akeTebda, ra Tqma unda, teqnikurad telespecialistebi exmarebodnen, magram umTavresi
mis mxrebze gadadioda - yvelaze sarTulo da sapasuxismgeblo. erTis mxriv rTuli iyo maSindeli ideologiuri politikis gaTvaliswinebiT aramarto masalis Sekreba, aramed TviT filmebis mopovebac da Tanac iseTebis,
rogorebic ar iyo sabWoTa kinogaqiravebaSi, an iyo da
akrZalvis tabu edo maT.
TavisTavad sabWour sistemaSi did rols asrulebda
enobrivi barieri. Tu filmi dublirebuli ar iqneboda,
ucxo enaze maTi gaSveba uazroba iqneboda. maSin kapitalisturi qveynebis enebis codna didi fufunebis sagani
iyo da am enebs mxolod erTeulebi flobdnen, iseTebi, vinc
sandoni iyvnen partiisaTvis, Tu arada, maT meTvalyureobda
fxizeli yovlismxedveli Tvali.
mxolod aseTebisTvis, bunebrivia, mTeli telegadacema
verc da arc gakeTdeboda.
sazRvarze filmebis gadmotana, miT umetes aralegalurad, warmoudgeneli iyo (filmebi ar iyo patara videokasetebze Cawerili, an kompaqtdiskze, aseTi fufuneba jer
ar iyo gamogonebuli, an Cven maTze xeli ar migviwvdeboda. filmebi warmoadgenda didi daxveul kinofirebis rulonebs sul mcire aTi nawilisgan Semdgars. TavisTavad simZimiTac gamoirCeoda, gansakuTrebiT orseriani
filmebi).
baton oTars Sejaxeba uwevda konkretuli kinofilmebis SemoqmedebiT jgufebTan maTi saavtoro uflebebis
gamo, rac sakmaod solidur Tanxas warmoadgenda ama Tu im
filmis Tundac erTjeradi gaSveba. es ki saxelmwifos
daawveboda jarimebad da aqedan gamomdinare sanqciebad.
amitom unda gakeTebuliyo yvelaferi ise, rom iuridiuli safuZvliT marTali yofiliyo batoni oTari da Tanac saSualeba miscemoda qarTvel mayurebels usasyidlod
yovelgvari kabalis gareSe saRamoobiT CaerTo televizori da eyurebina sayvareli gadacemisa da kinoSedevrebisaTvis. erTgvari xerxi SeimuSava batonma oTarma, sadac
xel-fexi exsneboda da filmis saavtoro jgufi vera-
5
fers moiTxovda anazRaurebis magvars - sakmarisi iyo
filmi arasruli saxiT eCvenebina, rom saavtoro honorarebze moTxovna iqve Sewydeboda, amasTanave, am kino-nawarmoebebs wamZRvarebuli Tu eqneboda sakvlevi masala. batoni
oTari amas Tavisuflad axerxebda - yvelaze gaWianurebul adgilebze Seakvecda films mcire nawils ise, rom
filmis Rirebuleba ar waSliliyo da Tavisufldeboda
erTi Tavi problemebisagan, romelsac SeeZlo gamoewvia
arc meti da arc naklebi saerTaSoriso skandali. amas ki
sabWoTa xelisufleba aravis patiobda.
rac Seexeba filmebs, romlebic cenzuram Taroze Semodo akrZalvis iarliyiT da isini rusulad mainc iyo
gaxmovanebuli - isev da isev mecnieruli kvlevis egidiT
da keTilismyofelTa mier Tvalis daxuWvis xarjze gamodioda samzeoze da mxolod amis Semdeg ixsneboda tabu da
gadioda sajaro CvenebebiT mTeli sabWoeTis masStabiT.
mravali aseTi filmi gamovida kinoekranebze telegadacema `iluzionis~ wyalobiT.
oficiozi TviT gadacemis saTaursac almacerad umzerda
da baton oTars aiZules ufro banaluri saTauri gamoeZebna Tavisi teleproeqtisaTvis - `filmi, msaxiobi, roli~. am iarliyiTac gamodioda es gadacema. `iluzions~
daCveulebi erTxans daibnen, magram maleve auRes alRo.
TumcaRa daCveuliyvnen gadacemis araerTxel daxurvasac,
miT umetes, mis isev da isev aRdgenasac. saCivrosnebic ki
werdnen saCivrebs, oRond im gansxvavebiT, rom iTxovdnen
yoveli daxurvis Semdeg `iluzioni~ aRdgeniliyo. es ar
iyo mxolod kinofilmebis an cnobili kinomsaxiobebis
siyvaruliT gamowveuli - batonma oTarma yvelas Seayvara
Tavi. sazRvargareTuli filmebi (nebadarTulebi) sakavSiro, Tu respubliuri televiziiT ase Tu ise mainc gadioda, magram `iluzionsa” da mis mier yuradRebul filmebs
Tavisi ganumeorebeli xibli hqonda. axlac ki, am Tavisufali mediis pirobebSi msgavsi gadacemebi ar ewyoba.
dRes ucxour filmTa bumia, magram Rirebuli filmebi cotaa. waleka teleekranebi e.w. sakaso filmebma. informaciebic ama Tu im msaxiobebze Tavsayrelad Semodis,
gnebavT presis saSualebiT,
gnebavT televiziiTa da
Tundac internet-saSualebebiT,
magram ise dawyobil-dalagebuli da mecnierulad Seswavlili monacemebi, rogorc amas batoni oTari akeTebda,
aRar mogvepoveba. maTSi aris yvelaferi sapirfareSo oTaxidan dawyebuli intimiT damTavrebuli, magram ar aris
mTavari, riTac yuradReba unda miaqcio ama Tu im msaxiobs
- Semoqmedeba, Semoqmedebis Tavisebureba, Semoqmedebis kavSiri msoflio kulturul tradiciebTan da am Semoqmedebis
gansxvaveba sxvaTa Semoqmedebisgan.
batoni oTaris leqciebi swored amiT gamoirCeoda, es
iyo misi interesTa sfero da amitom gaxada man `iluzioni~ ganumeorebel gadacemad aramarto saqarTveloSi, aramed
mTels sabWoTa samyaroSi.
gadacemis qudic ki gamoirCeoda - kolaJiTa da musikiT. am qudSi ido mTeli idea kinoxelovnebisa. wlebis
Semdeg rom movismino es musika kinofilmidan `cis quxili~, am musikis Semdeg, ase mgonia (da survilic maqvs),
batoni oTaris momRimare saxe gamoCndeba, mogvesalmeba da
daiwyebs Tavisi keTilxmovanebiT Txrobas romeliRac mimdinare filmze. man SegvaCvia sakuTar TavSi CaRrmavebas,
gveswavla siyvaruli,
megobroba,
6
erTguleba kinoxelovnebis enaze.
sakmaod STambeWdavi iyo misi gadacema miZRvnili induri
filmebisadmi: imxanad, sabWoTa genseki iyo Casuli indoeTSi, Tu indira gandi Camovida saWoTa kavSirSi, gamocxadda
mTels qveyanaSi indoeTis dReebi da yvela televizia,
kinoTeatrebi sul indoeTis filmebs uSvebdnen da indoeTis Sesaxeb werdnen da uCvenebdnen dokumentur filmebs,
iyo koncertebic, sadac warmoCenili iyo indoeTis folklori. TavisTavad `iluzionsac~ unda eTqva Tavisi sityva.
batonma oTarma gasaocari moxseneba gaakeTa indoeTis
kinoze, sabWoeTSi sakmaod kargad cnobil msaxiob raj
kapurze. faqtiurad man Tvali agvixila indoeTis kinoze
zogadad da mis fenomenze. Cven, ase vTqvaT, indoeTis filmebze
vizrdebodiT - yovel kviraSi axal-axali induri filmebi Semodioda da bileTebi windawin iyideboda. erTi ki
iyo, aravin gvaxedebda mis samzareuloSi: riT cxovrobdnen,
ra miswrafebebiT, ra suliskveTebiTa da ra msoflWvretiT.
batonma oTarma Cveni cxoveli interesi sul raRac
erTi Ramis ganmavlobaSi daakmayofila. Semdeg nimuSad
gauSva sayovelTaod cnobili filmi `batoni 420~. momdevno
gadacemaSi gvesaubra indoeTis filmebis struqturul
Taviseburebebze, Tu ratom aris esa Tu is modeli induri
kulturisTvis esoden misaRebi. Seexo rabindranaT Tagoris Semoqmedebas da gadaswvda kriSnaizmsac ki. mimoixila
mahaTma gandisa da javaharlal nerus Sexedulebebi kulturisa da xelovnebis Sesaxeb da gagvacno axalfexadgmuli
inglisisgan damoukidebeli indoeTis politikuri viTareba 1947 wlisTvis (roca indoeTma damoukidebloba gamoacxada da amis Semdeg dRemde arsebuli, yvelaferi kinokonteqstSi). visac yuri hqonda da ismenda, uTuod sxva
TvaliT Sexedavda indoeTis kino-fenomens. saubris dasasrul nimuSad gviCvena k/f. `avara~.
ai, midgoma Tavisi gadacemisadmi amgvari hqonda baton
oTars. arc erTi zerele da zedapiruli gadacema, arc
erTi yalbi paTosi. Tundac misTvis miuRebeli filmi, an
reJisori (gemovnebidan gamomdinare, Torem miuRebeli batoni
oTarisaTvis arc erTi filmi ar arsebobs, undac yvelaze
mdore filmic) mas unda warmoeCina ise, rogoric is
Sevidoda msoflio kulturis saganZurSi da ara ise,
rogoradac mas hqonda Seqmnili subieqturi azri.
subieqtivizmis miRma arsebobs maradiuli Rirebulebebi
da es kargad moexseneba baton oTars. man CvenSi ganaviTara
kino-eniT azrovneba, daxvewa gemovneba. amiT gvaswavla sakuTari pirovnebisadmi pativiscema, sakuTari mosazrebis Camoyalibebis kultura. Tavmoyvareobam (da ara pativmoyvareobam) gaaCina moTxovna ukeTesisadmi da veRar veguebodiT banalur sabWouri kliSeebiT gawyobil filmebs.
mayurebeli momTxovni gaxda pirvelyovlisa erovnuli
kinos mimarT, yofiliyo im mowinave simaRleebze, ra simaRleebsac flobda evropuli kino.
didi cvlilebi gamoiwvia CvenSi akira kurosavas filmebis Semotanam da iaponuri kino-kulturis gacnobam. sabWoeTSi iTargmneboda riunaske akutagava, magram mis Semoqmedebas jerovan yuradRebas aravin aqcevda, sanam `iluzionSi~ ar iqna naCvenebi `rasemoni~. am filmma misca biZgi
qarTvel literaturaTmcodneebs SeeswavlaT iaponuri literatura safuZvlianad, amis Semdeg iTargmna qarTul enaze
iaponuri `tankebi~ (erT-erTi mTargmneli murman lebaniZec gaxldaT) - iaponuri saleqso modeli. telegadacema
`iluzionma~ gaakeTa swored kulturaTa daaxloveba. Tundac
Turquli filmebi (ZiriTadad melodramebi) Semovida CvenSi.
esec didi RonisZieba iyo kulturisa da xelovnebis dargSi da amas batoni oTari axorcielebda Tavisi gonebagamWriaxobiT.
ase rom, `iluzioni~ da oTar sefiaSvili lamis sinonimebad iqca qarTul realobaSi da visac ki misTvis mousmenia da misi erTi gadacemac ki unaxavs, aseTadve darCeba
mTeli cxovrebis manZilze.
igi iseve uCumrad wavida televiziidan, rogorc uCumrad movida 1981 wlis 1 ianvars. sabWoeTi daingra. Seiqmna damoukidebeli saxelmwifoebi, maT Soris saqarTvelos
respublikac. Sidaproblemebma da konfliqtebma xalxs
gadaaviwyda, droebiT mainc, maradiuli Rirebulebebi. gamogvepara politizebul sazogadoebas teleekranebidan `iluzionis~ gauCinareba, TiTqosda misi saWiroeba gaqra. arada
rogor videqiT am gadacemis sadarajoze, raTa komunistur cenzuras ar gaeqro CvenTvis yoveli SabaTis moaxlovebis siamovneba. xalxi iluziebidan iluziebSi vcxovrobdiT (komunizmis iluziidan gadavinacvleT demokratiis iluziebSi) da axlac vcxovrobT ase.
batoni oTar sefiaSvili erTaderTi pirovneba iyo,
visac Ria eTeris meSveobiT xalxi iluzoruli warmosaxvebidan gamohyavda da namdvil kinoxelovnebas aziarebda. es maSin (axla miT ufro) gmirobis tolfasi iyo.
axla ra, mogveZaleba Zveli filmebis nostalgia da am
nostalgiis dasakmayofileblad remiqsebs viRebT, an vyidulobT ucxour garemiqsebul filmebs, romlebsac aranairi mxatvruli Rirebuleba ar gaaCnia. iqamde, ucxo enis
swavlis egidiT qarTul televiziebSi subtitrebian filmebs uSveben da veRarc filmebs vuyurebT da veRarc maT
wakiTxvas vaswrebT. faqtiurad Cvengan gaqra kinoxelovnebaca da wignic, radgan masiurad warmodgenili filmebi
arc filmebad weria enobrivi barieris gamo da arc
wignad subtitrebiani Targmnis gamo, romelic saCqarod
da sinqronulad aris Sesrulebuli da ara profesionalur doneze. `iluzionSi~ yvela filmi rusuli dublirebiT gadioda da cota Tu iyo subtitrebiT warmodgenili, magaliTad miuziklebi, rogorebic iyo `Serburgis
qolgebi~, `vestdsaiduri istoria~. dRes sanatreli gagvixda
es gadacema, saerTod, akademizmi did iSviaTobas warmoadgens Cvens sinamdvileSi, zogadad.
amJamad batoni oTari amerikis SeerTebul StatebSi
cxovrobs. Cemi bavSvobis cocxali legenda Cems siaxlovesaa. maxarebs da manebivrebs satelefono mokiTxvebiT,
saxlSi mipatiJebebiT. masTan Sesaxvedrad sagangebod vemzadebi, vewvevi da gamTeniisxanamde vsaubrobT saqarTveloze,
msoflio kinoze, legendebze, mis wil Tbilisze, xSirad
Cais TanxlebiT, iSviaTad - ludis TanxlebiT.
Cvens JurnalSi `iluzionis~ gacocxlebis ideac didi
mokrZalebiT SevTavaze, vifiqre, yoymans daiwyebs-Tqo, magram
man gamiRima da siamovnebiT damTanxmda am titanur samuSaos Sesrulebaze.
yvela konspeqti, romliTac igi sargeblobda, TbilisSi
inaxeboda saimedod. kompania `barami~ da misi Tavkaci, batoni ilia baramiZe dagvidga gverdSi uangarod am saSuro
saqmeSi, rom es xelnawerebi (romlebic 750-mde gadacemis
konspeqtia) srulad Camosuliyo mis avtorTan, raTa `iluzioni~ sastambo kabadonebSi gamaradiulebuliyo.
82 wlis amagdari kinoxelovani, CvenTvis legendaluri oTar sefiaSvili isev Cveuli enTuziazmiT Seudga
`iluzionze~ muSaobas, raTa isev sazogadoebis sakuTrebad
daabrunos `iluzioni~.
didi kacia batoni oTari, didi pirovneba - ebraelma
guliT Seiyvara Tavisi meore samSoblo saqarTvelo, qarTveli
xalxi da Tavisi Segnebuli cxovreba moaxmara. Segnebulad Seayvara qarTvelebs kino, Torem kino Tavisi gaCenis
dRidan spontanurad yvelam Seiyvara, yvela ocnebobda
bavSvobaSi cnobili msaxiobi gamosuliyo, maTi fotosuraTebis koleqciasac agrovebdnen, magram batonma oTarma am
siyvaruls sxva elferi SesZina - mecnieruli safuZveli
daudo da cnobierebaSi Cado am siyvarulis Rrma azrovneba. siyvaruli azrovnebis gareSe sapnis buStiviTaa. batonma
oTarma es siyvaruli yvela TaobaSi gaamyara da gaamaradiula. amitom xmamaRla da siamayiT vambob Salomianad brZandebodeT, batono oTar mravalJamier!
7
stumrad CvenTan
natoda gelaSvili
laSa Rlonti
273 Brighton Beach Ave, Brooklyn, Ny 11235
bileTeb
bileTebii: 718-646-1225; 718-781-6945
n acionali
restoran
i
ni
18
ianvari,
7 saaTze
8
mayaSvili,
biZina
radio `Tavisufleba~
amas winaT werili davwere qarTul
televiziebze, didi gamovida da boroti. roca movrCi da wavikiTxe, mivxvdi,
rom Zalian arakolegialuri viyavi.
absoluturad yvelas vlanZRavdi. yvelas `imedis~ garda, radgan isini amas
Cemze ukeT ukeTeben sakuTar Tavs. mere
werilSi movZebne yvelaze uwyinari nawili, amoviRe sakuTari saxelebi da
nawyveti davarqvi.
mogexsenebaT, televizia marto informacia ar aris. ideaSi mas garTobisa da ganaTlebis funqciac unda
gaaCndes. ganaTleba - axla televizoria da Zalian bevric ar unda mosTxovo,
nu, leqcias xom ar wagikiTxaven?! magram
ra ganaTlebazea laparaki, roca dRis
ganmavlobaSi erTi da imave arxis sam
sxvadasxva dros gasul sainformacio
programaSi belgiis qalaq lieJis saxeli erTxelac ar emTxveva mis originalur dasaxelebas?!
kidev imaze vRiziandebi, roca oficiozs pretenzia aqvs, rom naTargmni
filmebiT mosaxleobas ucxo enas aswavlis. ra ucxo enis swavlebazea laparaki, roca maswavlebelma mSobliuric
ar icis?!
rac Seexeba garTobas, aq TiTqos
yvelaferi rigze unda iyos: Rlabuci
xom sami centraluri arxidan oris
profilia?! piradad me maT programebze
ar mecineba. me ufro im gadacemebze
mecineba, sadac, wesiT, ar unda gagecinos. magaliTad, sainformacio programebze. ise ar minda gaigoT, TiTqos am
programebSi iumoris winaaRmdegi viyo.
piriqiT, Zalian momwons BBC-s axali
ambebis wamyvanis erTi Zveli xumroba,
romelsac yvelas vuyvebi xolme da
arc TqvenTvis davizareb: diqtorma mayurebels miuloca londonSi axali saavtomobilo gvirabis gaxsna da dasZina
- dReidan erTi satransporto sacobidan meoreSi bevrad ufro swrafad
moxvdebiT, vidre am gvirabis aSenebamdeo.
RmerTma damifaros, Cvens wamyvanebs
aseTi done movTxovo. maTi Zalian madlobeli davrCebi mxolod im SemTxvevaSic ki, Tu sakuTari saxelebis sworad gamoTqmas SeZleben. siciliT ki
maTi kolegebis mier momzadebul siuJetebze gavicineb.
magaliTad, Zalian mamxiaruleben im
borotmoqmedebis mezoblebi, romelTa
danaSaulic kvalificirebulia, rogorc `sazareli mkvleloba damamZimebeli garemoebebiT~. saSinaod gamowyobi-
uazrobis tavtologia
cisferi ekranebidan
li es saTno qalbatonebi kamerebis
win gaocebas ver malaven:
- rogor gekadrebaT?! magas vin
ifiqrebda?! WianWvelas ar gaWylitavda,
ara genacvale, buzs ar aafrenda. saerTod ise uyvarda mwerebi, erTi skac
ki hqonda da sul futkrebs efereboda.
- marto mwerebi?! unda genaxa mcenareebi rogor uyvarda. raRac patara
buCqic ki dargo saxlis ukan, mofarebulSi, SviliviT uvlida. gagiJda kinaRam nerviulobisagan, ubnis biWebma rom
daukrifes.
magram, sanam am siuJets gvaCveneben,
danaSauls detalurad aRwers sainformacio programis wamyvani. Semdeg
is sityvas gadascems danaSaulis adgilze myof Jurnalists, romelic ukve
iqidan mogviyveba zustad imave istorias. Semdeg es Jurnalisti, Tavis mxriv,
alaparakebs borotmoqmedis mezobels
(mamakacs), romelic kidev erTxel, ukve
mesamed mogviyveba am istorias, oRond
wamyvanisa da Jurnalistisgan gansxvavebiT, is damnaSaves gvariT ki ara, saxeliT moixseniebs.
da swored am mesamed mosmenis Semdeg, roca ukve zepirad ici avismqnelis
yvela mzakvroba, mobezrebuli gaqvs es
istoria da mzad xar televizori sxva
arxze gadarTo, siuJetis mxsnelad gvevlinebian zemoT naxsenebi qali mezoblebi TavianTi gamamxiarulebeli komentarebiT. amis Semdeg siuJets damTavrebamde iumoris maRali done uWiravs.
mayureblisTvis ambavi grZeldeba
quCaSi, romelime gamWvirvale Senobis
win mdebare kibeebze, romelsac xalisiani kuntruSiT auyveba bortmoqmedi
samarTaldamcavi struqturebis warmomadgenlebis TanxlebiT. mere `hugo
bosSi~ gamowyobili axalgazrda samarTaldamcavi meoTxed mogvasmeninebs danaSaulis istorias, oRond borotmoqmeds eWvmitanilad moixseniebs.
da bolos dgeba kulminacia: danaSaulis Sesaxeb amjerad mexuTed mogviyvebian! da amas TviT danaSaulis
Semoqmedi gaakeTebs. yvelaze ucnauri
is aris, rom danaSaulis simZimis da
amazrzenobis miuxedavad, Cemi mxiarule-
bis xarisxi izrdeba. amas ki ZiriTadad ganapirobebs borotmoqmedis saocari gaxsniloba da mkafiod gamoxatuli survili - maqsimalurad daexmaros gamoZiebas da telemayurebels
aRuweros sastiki mkvlelobis yvela
gulisamrevi detali: Tu rogor ar
moawevina dazaralebulma sigareti, ris
Sedegadac damnaSave afeqtSi Cavarda.
is gaiqca saxlSi, gamoitana puris
dana da mivida momaval dazaralebulTan, romelic `Zerski roJiT isev ubanSi abirJavebda~. mis mokrZalebul SekiTxvaze, ra praviT ar mawevineb sigaretso, momavalma msxverplma gamomwvevad
upasuxa - aramweveli var da ar maqvso.
am Tavxedurma provokaciam eWvmitanili sabolood gamoiyvana mwyobridan.
`TavSi sisxli amivarda da dana davaZre.
Tavidan meTqi gavafuWeb-Tqo da erTi
ori trakSi vxie, mara sisxli ro davinaxe, mivxvdi, ro spravedlivad isjeboda da davai mucelSi, kiserSi, mkerdSi. bolo-bolo daeca da akuwva davuwye, Tan viTvlidi. sul 362 nawili
gamovida. pasuxismgeblobas ar gavurbivar da imedi maqvs, rom mosamarTle
Segnebuli pirovneba iqneba.~
ase mxiarulad dawyebul sainformacio programas, sxva, aranakleb mxiaruli siuJetebi mohyveba xolme. magaliTad Zalian mamxiarulebs qarTuli
sainformacio seriali `axali saavadmyofo~. aseve sakmaod xalisian ganwyobaze mayenebs meore seriali, romelsac
`mitingis darbeva moskovSi~ hqvia. maT
tols ar udebs siuJetebi saqarTvelos
turistuli infrastruqturis ganviTarebis Sesaxeb, gansakuTrebiT is adgilebi, romlebic `Zalian magaria~. Tumca,
aseTebi xom Cven samSobloSi Zalian
bevria! ase rom, mxiaruli ganwyoba TiTqmis uwyvetad gvaqvs garantirebuli.
samwuxarod, ganaTlebasTan dakavSirebiT aseT mxiarulebas ver dagpirdebiT. Cveni arxebiT naCvenebi filmebi
Zalian calmxriv ganaTlebas iZlevian. maTi meSveobiT srulfasovan inglisurs vera, magram `iT mai SiT” da
`bladi mada faka”-s namdvilad iswavliT. da ggoniaT, rom vaWarbeb?
9
nino suxiSvili
me dRemde vcxovrob im saxlSi,
romelSic iliko da nino cxovrobdnen
da romelSic davibade. CemTvis es saxli-muzeumia, romelic arc maSin mivatove, roca Cemi mSoblebi gadavidnen.
bolo periodSi marto me da nino
vcxovrobdiT aq. masTan erTad viyavi
sul - saxlSi, samsaxurSi, repeticiebze, gastrolebze. erTmaneTTan gansakuTrebiT bolo 15 wlis ganmavlobaSi vmegobrobdiT - roca ilikos Semdeg
marto darCa. mas Semdeg me viyavi misi
TanaSemwe, megobari, Svili, SviliSvili,
deda, ar vici, yvelaferi.
misi wasvliT Cems cxovrebaSi iseTi
sicariele darCa, rom TiTqos aRar
vicodi, ra unda gamekeTebina da visTvis
mecxovra. yovelTvis vcdilobdi, raRaciT gamekvirvebina da mesiamovnebina
bebiaCemi. misi wasvlis mere ki, Zalian
gamiWirda. magram imis SegrZneba, rom
is dResac Cem gverdiTaa, sul maqvs.
rasac ar unda vakeTebde, yvelafers
TiTqos uxilavad mas vuTanxmeb. zustad vici, ra moewoneboda, ra ara da
dRemde misi azri CemTvis barometria.
xSirad vambob: bebiaCemi amas ase ityoda, axla ase moiqceoda.
Zalian daxvewili gemovnebis qali
iyo. erTi saaTi undeboda sarkesTan
momzadebas, sanam saxlidan gavidoda.
repeticiebze yoveldRe maRali quslebiT dadioda. maxsovs, rogori gansakuTrebuli CanTebi da fexsacmelebi
hqonda, rogori Tavsaburavebi. Zalian
uyvarda samkaulebic: beWdebi, sayureebi, samajurebi, bolomde iyenebda am
yvelafers.
bavSvobaSi Zalian miyvarda mis karadaSi Zromiali. vicvamdi mis fexsacmelebs, tansacmels, viqeqebodi mis skivrSi.
sarkis win videqi misi samkaulebiT
da princesobanas vTamaSobdi. arasdros
mibrazdeboda.
roca wamovizarde, sul giJdeboda,
rogor SeiZleba, erTi jinsiT, erTi
maisuriT da erTi Tmis samagriT iaro
da ise gaxvide saxlidan, sarkeSi arc
Caixedoo.
bolo wlebSi arafriT gaikeTa plastikuri operacia, saxe Zalian danaoWebuli hqonda, magram mainc ar undoda arc gadaWimva, arc araferi. roca
amis Sesaxeb eubnebodnen, sul ana manianis sityvebs ixsenebda: `nu malavT
Cems naoWebs, isini me Zalian Zviri damijda~. ninoc sul ambobda, am yvela
naoWs dRe da ricxvi aqvso.
Cvens saxlSi yovelTvis Zalian sa-
10
intereso adamianebi ikribebodnen: maxsovs,
soliko virsalaZe xSiri stumari iyo
Cveni, aseve qeTevan maRalaSvili - mas
ninos portretic aqvs daxatuli. kargad maxsovs sesilia TayaiSvilic, romelic quCis gadaRma cxovrobda da aseve
xSirad modioda CvenTan. svamdnen Cais
da uamrav saintereso ambavs yvebodnen.
saocrad qvelmoqmedi iyo; am saxlSi gamudmebiT viRac cxovrobda: xan
misi mkeravi, xan mamaCemis gamzrdeli,
romelic moxucda da movla sWirde-
TukiT ijda da ase atarebda repeticiebs, rac Zalian didi stimuli iyo
ansamblisTvis.
gastrolebisas, qalaqidan qalaqSi
mogzaurobisas, xandaxan 10-12 saaTi
gviwevda avtobusSi yofna. nino erTi
wuTiT ar moixreboda, sariviT gamarTuli ijda: maRali quslebiT, makiaJiT, asxmuli sayureebiT da beWdebiT.
arasdros gagrZnobinebda, rom daRlili
iyo. amis Semxedvare, axalgazrdebs ukve
rcxvenodaT, rameze daewuwunaT.
Cemi
bebo
boda, xan Cemi ZiZa. xSirad epatiJeboda sadilad Cvens meezoves, romelic
axalgazrdobidan am ezoSi muSaobs. Zalian uyvarda xalxTan urTierToba.
miuxedavad imisa, rom erTi SexedviT
mkacri qalis STabeWdilebas tovebda,
Zalian Tbili, mosiyvarule adamiani iyo.
profesiaSi ukompromiso da momTxovni iyo: rogorc mocekvaveebis, ise
sakuTari Tavis mimarTac, veravin gabedavda repeticiaze dagvianebas. mocekvaveebi sul formaSi unda yofiliyvnen.
maSin, ansamblis garda TiTqmis veravin
gadioda sazRvargareT da amitom dass
Zalian didi pasuxismgebloba hqonda:
mTeli msofliosTvis gaecno da dadebiTad warmoeCina saqarTvelo. es yvelaferi ki xdeboda totalitaruli reJimis periodSi, roca sul imis mtkiceba giwevda, rom qarTveli xar da ara
rusi, da es maSin, roca uamravi uSiSroebis TanamSromeli dagyveboda, oficialuradac da araoficialuradac.
xSirad ambobda xolme: me mebrZoli
var, mTeli cxovreba vibrZvio. patara
rom viyavi, sul mikvirda, netav, ras
ibrZvis es qali-meTqi, magram mere mivxvdi, rom marTla ibrZoda mTeli cxovreba, bolo wuTamde ibrZoda.
maxsovs, 1990-iani wlebis dasawyisSi,
im rTul periodSi, erT dRes ar Cavardnila repeticia. nino yoveldRe dadioda samsaxurSi, xelTaTmanebiT da qur-
me da ilikos bavSvobaSi arasdros
gvaZalebdnen, rom maTi saqme gagvegrZelebina, saerTod ar vizrdebodiT am
ideiT, miaCndaT, rom cekva TviTon unda
mogindes da ara viRacis gavlenis gamo.
roca gadavwyvite, rom Cemi Tavi scenaze
seriozulad gamomecada, kai xani ver
vumxeldi ninos. didi pretenzia iyo
es Cemi mxridan 20 wlis asakSi da
Zalian bevri muSaoba damWirda, sanam
dass SevuerTdebodi.
90 wlis asakSic ki bunebiT axalgazrda da novatori iyo, yovelTvis
Zalian uyvarda axalgazrdebTan kontaqti. Cemi megobrebi xSirad masTan saurTierTod ufro modiodnen, vidre CemTan. bolo periodSic, Cvens axal wamowyebebs Zalian dadebiTad afasebda. sul
ambobda, ansambli ar aris cekvis muzeumi, es aris cocxali organizmi da
unda viTardebodeso.
maxsovs, bolos rogor uxaroda:
vici, rom es yvelaferi saimedo xelSiao. ambobda, me vici, iliko geniosia da
gaakeTebs imas, rac me ver movaswario.
axla, roca kedlebze mis fotoebs
vuyureb, sul Tvalwin warmomidgeba
misi saocari feris, varskvlaviviT anTebuli Tvalebi da sicocxliT aRsavse
gamometyveleba. amboben, asakSi Tvali
qrebao, mas ar Cauqra, bolomde cocxali da xasxasa Tvalebi hqonda; Zalian lamazi, Rrma da TiTqos ukidegano.
bolo wlebSi arafriT gaikeTa plastikuri operacia,
saxe Zalian danaoWebuli hqonda. roca amis Sesaxeb
eubnebodnen, sul ana manianis sityvebs ixsenebda:
`nu malavT Cems naoWebs, isini me Zalian Zviri damijda~.
ninoc sul ambobda, am yvela naoWs dRe da ricxvi aqvso.
11
ra mxrebiT vzido amxela dardi~
lana RoRober
iZe:
RoRoberiZe:
`
`aniesis sanapiroebi~ - ase hqvia anies
vardas avtobiografiul dokumentur
films, romelmac cota xnis win franguli oskari, anu `cezari~ miiRo.
`sasaciloa idea, dadga da gadaiRo Seni avtoportreti, rodesac ukve
80 wlisa xar. es idea damebada erTxel nuarmuties plaJze, rodesac gaviazre, rom sxva sanapiroebmac daaCnies
daRi Cem cxovrebas, - wers avtori, zRvis sanapiroebi iqcnen filmis bunebriv sababad da Tavebad. bevr moxucs
aqvs survili, mohyves Tavisi cxovrebis ambavi, mec aseve. mominda, gadavce
Cem axloblebs da zogierT sxvasac
Cemi cxovrebis faqtebi da namuSevrebi~.
am survilebis Sedegi - ucnauri,
Zalian subieqturi da Taviseburi filmi, fantaziis, warmosaxvis, ironiis
da realobis narevi. `Cem erT-erT filmSi me erTi wuTiT gamovCndi ekranze.
aq pirdapir wyalSi gadaveSvi da viTamaSe sakuTari Tavi. Cems azrebs, romlebic axlosaa sinamdvilesTan, kveTs sketCebi, sadac me Riad vTamaSob rols. momwons, viyo cotaTi masxara, rac maZlevs gaucxoebis saSualebas~.
CrdiloeTis qariani, usasrulo da
ukacrieli sanapiro, kamera aRbeWdavs
80-ode wlis, patara, `Colkian~, sakmaod Casuqebul qals, CafarTxunebul
samosSi, is modis kamerisken da laparakobs filmis miznebze da Tavis Tavze, romelsac moixseniebs, rogorc `erT
enaWartala moxuc qals~, rac ukve
TavisTavad gansazRvravs suraTis ironiul intonacias da mayurebelsac
ndobiT ganawyobs momavali filmis
mimarT... da isev is usasrulo qariani sanapiro da adamianebi, varda da
misi TanamSromlebi, romlebic ebrZvian
qars, raTa dadgan plaJze, anu daamagron sxvadasxvagvar konstruqciebze
sul sxvadasxvagvari sarkeebi, didi
da patara, mrgvali, mogrZo, Tu ovaluri, Zvelebur, xSirad moxatul CarCoebSi Casmuli... da am moulodnel adgilas damagrebul sarkeebSi raRac ucnaurad aisaxeba TviTon avtori, da sxvebi,
da zRva, da sanapiro... erTdroulad
realuri da ararealuri samyaro. da
aseTia mTeli filmic. ironiuli, Rrma,
gulwrfeli, Tamami. `enaWartala moxuci~ hyveba Tavisi cxovrebis istorias - Tavisive filmebis kadrebiT, dRe-
12
vandeli gamosaxulebiT, Tavisi, Zveli
da axali, fotoebiT... da sityviT. `kinos erT-erTi mizani - ocnebebis gacocxlebaa~ - ambobs reJisori. zRvis piras qalis da kacis SiSveli, erTmaneTze gadajaWvuli sxeulebi... isev zRvis
piras, erTmaneTisgan moSorebiT, silaSi moTamaSe bavSvi da zRvisken mibrunebuli kaci, da avtoris teqsti: me
isini yovelTvis mainteresebdnen - moTamaSe bavSvi da kaci, romelic gahyurebs zRvas. TviTon varda ki Tamamad
daabijebs ekranze, xan Savad SeRebili
da xan naxevrad TeTri TmiT, xan farTxuna SarvliT da xan egzotikur, mdidrul, aRmosavlur samosSi gamowyobili, da yvela saSualebiT hyveba Tavis
Tavgadasavals, Tavisi fotografobis
istorias Jan vilarTan, Jerar fili pTan muSaobis ambebs, Tavisi siyvarulis da ojaxuri cxovrebis istorias `Serburis qolgebis~ avtor Jak
demisTan, romelic Turme - im dros
es saidumloebiT moculi sikvdili
iyo - SidsiT gardaicvala.
`siyvarulis es mSvenieri ambavi,
Cemi cxovrebis didi nawili, bunebrivad Cajda Cemi kinematografiuli
cxovrebis istoriaSi da am filmSi~.
momxibvleli da dasamaxsovrebeli plani: varda, romelic iyureba kameraSi
da Tan ukan-ukan ixevs, aseTi kadri
ramdenjerme meordeba, xan plaJze, xan
quCaSi, xan gadaRebis moedanze. `es
filmic xom Taviseburi ukan daxevaa~,
- ambobs TviTon. da kidev erTi Taviseburi plani - misi ojaxis wevrebi,
ori Svili da oTxi Tu xuTi SviliSvili, yvelani TeTrebSi, moZraoben ekranze, raRac jgufebs qmnian da iSlebian
da maT Soris - aniesi, SavebSi, isic
moZraobs am TeTri jgufis fonze da
Tan gvesaubreba: eseni Cemi ojaxis wevrebi arian, me ar vici, vicnob Tu ara maT
da mesmis Tu ara maTi, ubralod es
Cemi bednierebaa.
anies vardas Cems wina cxovrebaSi
vicnobdi. jer rogorc reJisors, misma
pirvelma filmma `kleo xuTidan Svidamde~ namdvili daRi daaCnia Cemi
Taobis kinematografistebs. mere vxvdebodiT frangi reJisoris da qarTveli
reJisorebis didi megobris - paskal
obies saxlSi. paskali - gaxmaurebuli filmis `valparaizos~ avtori, didi,
zonzroxa da dRes ukve Zalian Ri piani, 70-ian wlebSi namdvili `Sarmiori~ iyo - maRali, lamazi, niWieri,
kargi mosaubre, tipiuri frangi bonvivani... mimzidvelia misi warmomavlobac
- babua - wignebis cnobili gamomcemeli, deda - msaxiobi, axalgazrda paskals Tavis megobrebTan - Jerar filipTan da maria kazaresTan erTad akiTxavda xolme Tavgadaxdili manqaniT konservatoriaSi, (mogvianebiT samive erTad
Jan vilaris Teatris msaxiobebi gaxdnen); maT saxlSi, romelic luqsemburgis baRs gadahyurebs, ukravda diuk
elingtoni. sruliad araevropulad
stumarTmoyvare paskalis hobi, winaTac
da axlac - saWmlis momzadeba da
mravalricxovani megobrebis miRebaa.
unda naxoT, ra gatacebiT da ra SesaniSnavad, rogorc namdvili gurmani
da Semomqmedi, akeTebs, da xSirad igonebs,
Txzavs sxvadasxva kerZs, misi saxli
savsea yvela qveynidan Camotanili sunelebiT, da maT Soris yovelTvis moi poveba svanuri marili!
sasacilo isaa, rom paskals sami
coli hyavda da arc erTma arafris
gakeTeba icoda; ar vici, am niSniT arCevda is Tavis colebs, rom aravis
SeeSala misTvis xeli sayvarel saqmeSi,
Tu qalebi siamovnebiT esadagebodnen
qmris midrekilebebs. yovel SemTxvevaSi,
yvela wveulebisas, rac Zalian xSirad
meuRlesTan,
lado aleqsimesxiSvilTan
erTad
`roca ayvavda
nuSi~ gadaRebisas
13
imarTeboda, da imarTeba dResac, maT
ojaxSi, yoveli coli fexi-fexze gadadebuli zis, winsafarafarebuli paskali ki samzareuloSi trialebs.
is bevrjer yofila saqarTveloSi,
ukanasknelad SarSandeli zafxuli Tavis ojaxTan da megobrebTan erTad
kvariaTSi gaatara, Cvens mier amorCeul saxlSi, iqidan viRacis dayenebuli Rvinoc Camoitana, romelsac dRemde
gansakuTrebiT ufrTxildeba da aravis
asmevs. saqarTveloSi man kidev erTi
Cveva aiTvisa - sadRegrZeloebis warmoTqma, da unda naxoT, ra ostaturad
daeufla am xelovnebas. ai, am paskalTan vxvdebodi anies vardas, iseve, rogorc im drois franguli kinos sxva
cnobil warmomadgenlebs... da Tumca
maSin aniesic garegnulad sxvanairi
iyo, albaT, ubralod axalgazrda da
Txeli, me ekranze dResac zustad is
adamiani davinaxe - cocxali, ironiuli da yvelafrisadmi interesiT savse.
da CemTvis kidev erTxel gamovitane
daskvna, rom `drois msaxvrali xeli~
arcTu aucileblad swvdeba yvela adamians, ufro zustad, SeiZleba ise waxvide am qveynidan 80 Tu 90 wlis asakSi,
rom moxucis stereoti pad ar iqce.
* * *
dRes ramdenime saaTi konkordze,
anu `Tanxmobis moedanze~ gavatare.
davdiodi, vkiTxulobdi, vfiqrobdi...
konkordi - es mTeli samyaroa, da is
yovelTvis axlad mxiblavs - Tavisi
gansakuTrebuli sinaTliT, SadrevnebiTa
da skulpturebiT, mwvanisa da oqrosferis SexamebiT, xedebiT - triumfaluri
TaRisa da madlenisaken, da, rac mTavaria, sivrcis usazRvrobiT, rasac, Turme,
sruliad garkveuli axsna aqvs: is erTaderTi moedania msoflioSi, romelic
ar aris SenobebiT SemozRuduli da
Riaa sami mxriv, Sanzelizes, tiuilris baRebisa da senis mimarTulebiT.
da swored es gaxsnilobaa misi mTavari Tviseba, misi xibli. aq yovelTvis
meufleba harmoniulobisa da simSvidis gancda...
magram warsuli?
magram giliotina?
1793 wlis 16 oqtomberi.
maSin am moedans `revoluciis moedani~ erqva. mis SuagulSi giliotina idga. 16 oqtombris dRe iyo naTeli,
magram civi. 11 saTze maria-antuaneta
gamoiyvanes konsierJeridan `maisis ezoSi~ sadac mas talaxiani etli elodeboda. jalaTma miuTiTa adgili, sadac unda damjdariyo. TviTon mis
ukan dajda. etli nela migoravda
14
konkordisken, gzaze uamravi xalxi xvdeboda, magram ar ismoda arc yvirili,
arc lanZRva, CurCulic ki. 30000 jariskaci qmnida mTel gzaze cocxal
Robes. mxolod sent-onores misasvlelTan gaisma siZulvilis SeZaxilebi.
luvris pirispir dedis xelSi mokalaTebulma bavSvma kocna gaugzavna.
dedofals Tvalebi cremlebiT aevso.
etli revoluciis moedanze Semogorda. maria-antuaneta adioda eSafotis
kibeze, asvlisas SemTxveviT fexi daabija jalaTs xelze, misi bolo sityvebi iyo: `mapatieT, batono, me es gangeb
ar gamikeTebia~. mere yvelaferi Cveuli TanmimdevrobiT moxda. 12 saaTsa
da 15 wuTze rituali damTavrebuli
iyo. jalaTma TmebSi Caavlo xeli maria-antuanetas Tavs da aCvena brbos,
romelmac SesZaxa: `gaumarjos respublikas!~
igive gza ramdenime TviT adre ludoviko me-16-m gaiara. 1793 wlis 21
ianvars is gaxda revoluciis pirveli msxverpli. istoriaSi darCa misi
jalaTis, samsonis werili, dawerili
1793 wlis 20 Tebervals:
`rodesac mivida giliotinis fexTan, ikiTxa, Sewydeboda Tu ara dolebis braxuni. sanam xdeboda misi mibma
ficarze, daiyvira: `udanaSaulo var~.
mere mogvibrunda jalaTebs: `batonebo,
me udanaSaulo var yvelaferSi, rasac
mabraleben. visurvebdi, rom Cemma sisxlma SeaduRabos frangebis bedniereba~. mefem aitana es yvelaferi simSvidiT da simtkiciT, romelmac yvela
gaakvirva. me mjera, rom es simtkice
man ipova religiis principebSi,romelTac masaviT aravin Cawvdomia~.
ra sainteresoa, ara, rogor da ra
sityvebiT laparakobs jalaTi Tavis
msxverplze. am werilSi TanagrZnobac
ikiTxeba mefis mimarT, mowiwebac da
pativiscemac. rogor exameba es grZnobebi TviTon Tavis mokveTis faqts?
wlebis mere aleqsandre diuma, mama,
romelsac undoda ceremoniis detalebis dazusteba, Sexvda samsonis (jalaTis) Svils da Semounaxa istorias
am saubris Canaweri: `ra moxda mefesa
da Tqveni mamis damxmareTa Soris? diax, me SemiZlia gi pasuxoT, me iq
viyavi... roca mefe miiyvanes eSafotTan,
xelebi Tavisufali hqonda. erTi damxmare eloda TokiT xelSi, meorem
uTxra: aucilebelia SegikraT xelebi.
- arasodes! - SesZaxa mefem, - arasodes! da Tokian kacs xeli hkra. sami
danarCeni mefesTan miiWra. maSin mamaCemi miuaxlovda da didi mowiwebiT
uTxra: mxolod cxvirsaxociT, Tqveno
udidebulesobav. am mimarTvaze - Tqveno
udidebulesobav, romelic didi xania,
aRar gaegona, ludoviko me-16 SekrTa
da Tqva, - kargi, iyos ase. RmerTo Cemo,
esec! - da gauwoda xelebi dasabmelad~.
madam de stali ase afasebs ludoviko me-16-es pirovnebas:
`am kacma, romelsac aklda Zalauflebis SenarCunebisaTvis aucilebeli
Zala, siTamame - mtrebis mosagerieblad,
kacma, romlis bunebrivad morcxvma gonebam verc sakuTari ideebi gaiCina da
verc sxvaTa naazrevis aTviseba SeZlo,
tanjvisa da Rirseulad sikvdilis
gasakviri unari gamoamJRavna~. me es
sityvebi bevris mTqmelad mimaCnia da
mefisa da dedoflis golgoTas gza
kidev erTxel mafiqrebs imaze, ra rTuli da winaaRmdegobrivia adamianis
buneba da ramdeni, erTmaneTis gamomricxavi Tvisebis dateva SeuZlia mas.
binddeba. me isev konkordis moedanze var... revoluciis dros giliotinis aq aRmarTviT is revoluciis
sisxlian Teatrad iqca. am moedanze
Tavi mokveTes 1119 adamians. ukanasknelad, 1794 wlis 28 ivliss - robespiersa da mis megobrebs.
giliotina... sainteresoa, da raRac
gagebiT, Semzaravic am saxelwodebis
warmomavloba. 1789 wels cnobilma
eqimma Jozef ignas giliotinma parlamentSi orjer xotba Seasxa Tavis
mokveTis axlad gamogonebul meqanikur
meTods, rogorc ufro humanurs, CamoxrCobasa da najaxiT Tavis mokveTasTan
SedarebiT. giliotini Tvlida, rom
axali meqanizmi uzrunvelyofda dasjis myisierebas, rac Rirseuli sikvdilis aucilebeli da absoluturi pirobaa; Tavisi humanuri profesiidan
gamomdinare, is cdilobda, daerwmunebina kanonmdeblebi, uari eTqvaT najaxiT
Tavis mokveTisa da CamoxrCobis tradiciaze, romlebic sikvdilmisjils
damatebiT wvalebas ayenebda; is ise
damajereblad laparakobda, rom SeZlo
kidec deputatTa darwmuneba. axalma
meTodma Secvala Zveli, magram sabolood es gamarjveba humanisti eqimisTvis paradoqsulad tragikuli SedegiT dasrulda: Tavis mokveTis am axal
meqanizms misi saxeli daerqva, ris gamoc,
sawyali giliotini mTeli cxovrebis
manZilze Rrma sinanuls gamoTqvamda.
magram dasrulda teroris bneli
epoqa da 1795 wels revoluciis moedanma SeiZina Tavisi bevrismTqmeli saxeli: konkordi. anu Tanxmoba. mere
sxva mniSvnelovani ambebic moxda: 1831
wels egviptis mefem madlierebis niSnad aCuqa safrangeTs luqsoris taZris
obeliski, frangi mecnieris - Sampolionis - mier ieroglifebis gaSifvris
aRsaniSnavad; ludoviko-fili pe pirvelma ki gadawyvita misi dadgma konkordis moedanze, radganac `is ar gagvaxsenebs arc erT politikur movlenas~. ase aRmoCnda konkordis SuagulSi
es 3300 wlis asakis, 23 metris simaRlis, ramzes meores madidebeli ieroglifebiT mokazmuli, vardisferi granitis umSvenieresi monoliTi, romelic
isea aq Serwymuli sivrcesTan, TiTqos,
Soreul egvipteSi ki ara,aramed pirdapir aq, am adgilas gaCnda, gaCnda imisaTvis, rom samudamod daviwyebas miscemoda revoluciuri teroris avbediTi
wlebi da TviTon moedani adamianTa
da erTa Soris urTierTgagebis simbolod qceuliyo.
da ai, dRes, Sen dgaxar konkordze
da SeiZleba arc ici, rom sami saukunis win am moedanze cvioda adamianTa
mokveTili Tavebi da amas aTasobiT
damswre aRfrTovanebiT xvdeboda; magram Tu saRamoxans, bindSi idgebi didxans, zustad aq, am adgilas, usaTuod
igrZnob raRac gaugebar TrTolvas
da iqneb mogelandos kidec Tavis mosakveTad mimavali, lamazmani da garTobis
moyvaruli dedofali, romelic sikvdilis piras warmoTqvams Tavisi cxovrebis yvelaze gasaocar sityvebs, jalaTisadmi mimarTuls: `mapatieT, batono,
me es gangeb ar gamikeTebia~. magram am
molandebas maSinve gadafaravs silamazisa da harmoniulobis gancda. da
Sen mTeli arsebiT SeigrZnob mSvenierebas, romelic ase xSirad aris gadajaWvuli tragediasTan, agvirgvinebs
mas da iqneb amis gamo TviTonac ufro
Rrma, bevris damtevi da mimzidveli
xdeba.
mSveniereba, rogorc tragediis
gvirgvini!
* * *
am fiqrebSi Cafluli vbrundebodi
saxlSi da uecrad Tvalwin damidga
Cveni qveynis avbediTi wlebi, Cemi bavSvobis, da marto bavSvobis ki ara, albaT,
mTeli cxovrebis umZimesi dRe, raJden-biZas dapatimrebis dRe. maSin 13
wlisa viyavi, da miuxedavad imisa, rom
ukve gancdili mqonda mamis da dedis
daWera, magram es sul adreul bavSvobaSi moxda, 6 da 7 wlis asakSi, roca
am movlenis bolomde gaazrebac ar
SemeZlo. da ai, axla, raJden-biZa! adamiani, romelic umSoblod darCeni-
`me vxedav mzes~
gadasaReb moedanze
li bavSvis TavdaviwyebiT miyvarda, romelic CemTvis mamac iyo da dedac, da
kidev pirovneba, romelsac veTayvanebodi. yovel wuTas masTan erTad mindoda yofna, es iqneb winaTgrZnobac iyo
da SiSic, rom masac usaTuod wamarTmevdnen!
roca is baTumSi midioda leqciebis wasakiTxad, me mTeli dReebi Cvens
patara rkinis aivans vafarebdi Tavs
da vtirodi. roca is ijda Tavis
uzarmazar (rogorc me meCveneboda maSin) sawer magidasTan da werda, me
iqve mivujdebodi da ase vamzadebdi
gakveTilebs, an vkiTxulobdi. roca,
Tavisi Cveulebisamebr, oTaxSi bolTas
scemda, me maSinve fexebze Sevadgebodi
da is, yvelasTan mkacri da Seuvali,
studentebis risxva, me, mis `Savtuxa
gogos~, veraferze meubneboda uars, iZulebuli xdeboda aetana es axireba,
Semoexvia Cems mxrebze xelebi, CemTan
erTad evlo oTaxis erTi kuTxidan
meoreSi da aseT ucnaur mdgomareobaSi efiqra. efiqra wignebze da fizikis saxelmZRvaneloebze, romlebsac werda. me gvian mivxvdi, rom bavSvuri
egoizmiT ubralod sicocxles ar vaclidi, is ki udrtvinvelad itanda
yvelafers, vinaidan, albaT, masac hqonda winaTgrZnoba, rom im bnel qveyanaSi
es idilia obol bavSvsa da mravalWi-
15
rgamovlil 55 wlis kacs Soris didxans ver gagrZeldeboda...
an iqneb es winaTgrZnobac ar iyo,
iqneb man ubralod icoda, rac eloda,
vinaidan iyo cnobili germanofili,
mis di ploms ainStainisa da plankis
xelmowerebi amSvenebda, es ki namdvili
danaSauli iyo Cven aseT `progresul~
qveyanaSi, gansakuTrebiT germaniasTan
omis dawyebis Semdeg. icoda, rac eloda, vinaidan esmoda sistemis arsi...
vfiqrobdi raJden-biZaze da uceb
gonebaSi amomitivtivda leqsi, romelic
davwere misi dapatimrebis dRes. sakvirvelia, axla pirvelad mominda am Cemi
pirveli leqsis sxvebisTvis gandoba.
aqamde is Cemi, da mxolod Cemi saidumlo iyo; an ubralod TviTon leqss
ar vaniWebdi araviTar mniSvnelobas.
dRes ki man uceb CemTvis dokumentis Zala SeiZina, Savbneli drois mamxilebeli dokumentis Zala.
da raki vfiqrob, rom gamoqveynebis
Rirsia yvelaferi, rac im epoqaze laparakobs, rom dRevandelma bavSvebmac unda
gaigon, ra iyo es movlena, es `sabWoTa
kavSiri~ sadac icxovres maTma mSoblebma da bebia-babuebma, amitom vubrundebi mas:
modi, miSvele, miTxari rame,
Tvalze gaaSre cremli faruli,
modi, gandevne boroti Rame,
SigniT sxeulSi Semoparuli.
o, rogor mtanjavs avi sicive,
vis davuSave, ra davuSave,
rogor maSfoTebs sxvebis sicili,
rogor Semodis gulSi siSave.
umTvaro Rame meZaxis uxmod,
Cemebr euli fexze mexveva,
guls, naiarevs Tavisken uxmobs,
rogorc nugeSis frTxili Sexeba.
radganac davrCi masaviT marto,
me, raJden-biZas `Savtuxa gogo~,
ra mxrebiT vzido amxela dardi,
anda umisod vicxovro rogor.
vici, davkarge me mosveneba,
aq, saxlSic vxedav
kedlebs cixisas,
mxolod eg saxe, viT moCveneba,
aRmobrwyindeba, rogorc Tilisma.
bnel sudaraSi mTlad gavexvie,
gulSic Camdgara unaTlo Rame,
elva elvarebs, Tavze mexia,
o, manugeSe, miTxari rame.
marTali giTxraT, ar vici, vis mivmarTavdi da visgan velodi nugeSs! is
gancda ki maxsovs, rom Cems pirispir
vxedavdi saSinel urCxuls, romelic
Cemi usayvarlesi adamianis gadaylapvas lamobda!
da es aRsrulda kidec, vinaidan im
dRes raJden-biZa marTlac samudamod
davkarge - is ramdenime Tvis mere cixeSi gardaicvala dizinteriiT.
* * *
kalderisa da kandinskis gamofena
boburSi, anu pompidus centrSi. kalderi, romelic naklebad aris cnobili
saqarTveloSi...
pirvelive darbazidan movixible
misi sruliad gansakuTrebuli samyaroTi, am `rkinis ZafebiT~ Seqmnili
da aseTi metyveli figurebiT da portretebiT. 1926 wels es axalgazrda
amerikeli dasaxlda parizSi. es iyo
`giJuri wlebis~ epoqa, rodesac safrangeTis sruliad kosmopolitur dedaqalaqSi Tanaarseboben pablo pikaso,
salvador dali, amadeo modiliani, konstantin brankuCi...
ganaTlebiT inJineri da mowodebiT
mxatvari kalderi Cqara monparnasis
bohemis wevri gaxda. man adridanve
miagno rkinis, rogorc skulpturisaT-
vis Sesaferisi masalis SesaZleblobebs, demonstraciulad uaryo qandakebisTvis tradiciuli brinjao da marmarilo da Tavisi figurebisTvis masalad mxolod rkinas, naWers, Toks,
xes da mavTuls iyenebda.
da es marTlac sakvirveli sanaxaobaa! es rkinis ZafebiT `gamoZerwili~, haerSi dakidebuli, gamWvirvale,
mTrTolvare figurebi da portretebi, romelTac Tanamedroveebma daarqves `naxatebi sivrceSi~. Jak preveri
ambobda mis Sesaxeb:
`es giJmaJi inJineri gaugebari saSualebebiT awyobs cxovrebis dResaswaulebs~. sartri aRiqvamda mis ucnaurad moZrav mavTulis sxeulebs, rogorc
`adgilobriv dResaswaulebs~. miro
eZaxda `jirkvs mercxlis suliT~.
da bolos, misi Semoqmedebis kulminacia - cirki! kalderamde tuluzlotrekma Tu pikasom da bevrma sxvam, naklebad
cnobilma, ukvdavyves klounebi da akrobatebi. kalderic, Tavis mxriv, gamoxatavs rwmenas, rom `cirki aris arsebobis sinonimi~ da qmnis Tavis `moxetiale cirks~. is moicavs orasamde miniaturul personaJs da aqsesuars, romlebic izidaven mnaxvels TavianTi TaviseburebiT da sadResaswaulo ganwyobiT da romlebic maSin, meoce saukunis ocian wlebSi, moZraobaSi mohyavdaT TviTon kalders da mis asistentebs. dRes iTvleba, rom es warmodgenebi, romlebic imarTeboda kerZo binebSi
Tu sajaro darbazebSi, iyo saukunis
pirveli artistuli performansebi.
rogorc ambobs erT-erTi mkvlevari:
`kalderis cirki - es aris magiuri samyaro, sadac sxeulebi amarcxeben
mizidulobis kanons~.
Cveni Jurnalis megobaria eqimi - merab boTeraSvili
msxvili varikozuli venebis mkurnalobis
uaxloesi da yvelaze Sedegiani meTodi
tkivilis gareSe!
nawiburebis gareSe!
narkozis gareSe!
lazeriT
2177 65th st.
Brooklyn, NY 11204
1-718-238-1555
16
eqim
merab boTeris
operaciamde
Semdeg
lela gafrindaSvili
brZola `sulikos~
avtorobisaTvis
sada xar Cemo varinka?
xelebis dabana
1949 wels gamocemuli `deda ena~
rom naxoT da iakob gogebaSviliseuls
SeadaroT, - maSinve mixvdebiT, Tu ra
saSinelebas aSenebdnen bolSevikebi: lenin-stalin-berias portretebi, maTi bavSvobis Sesaxeb tyuil-marTali, beladTa sadidebeli, Camtkbari leqsebi, oqtombrelTa, pionerTa, komunistTa, sabWoTa armielTa gmirobis ambebi.
moTxrobaSi `ojaxis sixaruli~
meoce saukunis tiranis dabadebaa
aRwerili: gorel meCeqmes, besarions da mis meuRles, kekes pirveli ori vaJi daeRupaT da Svilis molodiniT edgaT suli.
amitomaa, rom sandala Tavisi megobris saxelosnosken gaxarebuli garbis, raTa vaJis
dabadeba amcnos.
- Sen pirs Saqari, Cemo
sandala, Sen pirs Saqari! wavideT, vnaxoT Cveni nukri da
misi deda! - pasuxobs bednieri mama.
amas mosdevs patara sosos
keTilSobilebisa da gulCvilobis ambebi. niSandoblivia,
rom mas cxovelebi uyvars, adamianebis mimarT mis Tbil grZnobebze ki `deda ena~ arafers
gveubneba.
erTi moTxroba gansakuTrebiT
Semzaravia: cigaSi cxeniviT Sebmuli besarioni aRma-daRma asrialebs
Svils. male mas patara dariko enacvleba da Sebindebamde anebivrebs Zmobils. bolos gundaoba imarTeba anu
`namdvili omi~, rogorc avtori uwodebs da iqve dasZens:
`sosom winaswar icoda gundebis
momarageba. vai mas, visac daumiznebda!
arasodes ar aacdenda. pirvel gundas
miayolebda meores, mesames... roca TamaSobiT guls ijerebda, Tavis cugas,
giSeras, cigaSi Casvamda da aWarxlebuli loyebiT Sinisaken mirboda, sadac
aguzguzebul buxars miujdeboda xolme da gayinul xelebs iTbobda~.
xom geniSnaT tiranis sisastike
da omis Semdeg xelebis gaTboba anu
xelebis dabana?!
Cven unda SevZloT sabWoTa istoriis wignidan mtvris, xavsisa da Semxmari sisxlis gadawmenda, Semdeg ki am wignis gadaSla da masSi `adamianis~ da adamianebis aRmoCena: daviwye-
bulTa, ignorirebulTa, daCagrulTa da
ganadgurebulTa alaparakeba da istoriis ise dawera, rogorc tiranias Sewirulni dawerdnen.
suliko-varinka
me-19 saukunis 70-ian wlebSi saqarTveloSi farTod gaiSala saganmanaTleblo moZraoba, romelsac rusifikaciis talRa unda Seekavebina. am
moZraobis monawile iyo gvitia agiaSvili, romelsac sofel WorvilaSi saSinao skola hqoda gamarTuli. misi
meuRle, generali spiridon maWavariani, qarTvelTa Soris wera-kiTxvis gamavrcelebeli sazogadoebis wevri iyo.
1874 wels axalgazrda wyvils qaliSvili, barbare (varinka), SeeZina. quTaisis qalTa gimnaziis damTavrebis
Semdeg, gansakuTrebuli musikalurobis gamo, zinaida vorobecs (filimon
qoriZis meuRle) miabares, romelic
fortepianos gakveTilebs atarebda quTaisSi.
niWier gogonas maWavarianebis
ojaxis yvela axlobeli da stumari Sehxaroda: `moswondaT Cemi
simRera da mamxnevebdnen. gansakuTrebiT magulianebda akaki, romelsac, rogorc TviTon ityoda, Cemi simRera yvelaze ufro tkbilad esaubreboda. musikas ufro daejereba, vinem
sityvebsao, - metyoda poeti,
da mec ufro xSirad mis leqsebs vmRerodi~ - ixsenebs varinka. igi male mgosnis rZali gaxda - Cvidmeti wlisam
sergo wereTelze iqorwina.
or weliwadSi wyvils vaJi
SeeZina, patara spiridoni, romelsac SinaurobaSi `gugulis~
eZaxdnen. erTxel akaki saxlikacs gaxumrebia: `Sen ra mogklavs,
Zamia, bulbulic saxlSi gyavs da
gugulic~-o.
1895 wels Jurnal `kvalSi~ daibeWda akakis `suliko~, romelic poetma
maleve gadasca varinkas da sTxova,
rame hangi SeerCia misTvis. `sagonebelSi Cavvardi, ra Tqma unda. leqsis
momxiblavma silamazem CemSi uTvalavi musikaluri saxe aRZra. me Rrma
interesiT movkide xeli gitaras da
arsebuli kiloebis dauxmareblad
Sevqmeni originaluri musika. amaSi
didad damexmara TviT leqsis ritmuloba, simsubuqe.
did poets Cem mier Seqmnili musika
Zalian moewona. igi mTeli grZnobiT
ugdebda yurs `sulikos~ simReras da
mis naTel saxeze usazRvro siamovneba
ixateboda. aRfrTovanebis gamosaxatavad akakim Tavisi suraTi maCuqa warweriT: `Cems sayvarel bulbuls, su-
17
liko-varinkas akakisagan~. akakis mier
simRera `sulikos~ aseTi mowonebis
Semdeg xSirad gamovdiodi saRamoebze
am simReriT da amgvarad gavrcelda
igi xalxSi~.
1898 wels inglisurma firmam `fonografi~ varinkas simRera cvilis
lilvalebze Cawera, vano maCablis saxlSi, xolo 1900 wels kote focxveraSvilma notebze gadaitana, meCongureTa gundisaTvis da fortepianosaTvis, romelic orkestrma 1905 wlis
agvistoSi Seasrula quTaisis saqalaqo TeatrSi.
1909 wlidan varinka wera-kiTxvis
gamavrcelebeli sazogadoebis Tavmjdomarea yvirilis (zestafoni) TemSi.
ramdenime weliwadSi samkiTxvelos gaxsnac moaxerxa da sakuTar saxlSi,
sofel cxrawyaroSi, skolac gamarTa.
es patara ganaTlebis kera aTamde sofels emsaxureboda. manve aRadgina adgilobrivi Teatris Senoba, sadac saqvelmoqmedo warmodgenebs marTavda, quTaisidan da Tbilisidan mowveuli SemoqmedebiT jgufebis daxmarebiT.
1905 wlis revoluciis Semdeg, reaqciis wlebSi alixanov-avarskis sadamsjelo laSqrobas swored zestafonis Teatri Seewira, sadac oxranka
didi raodenobiT iaraRs eZebda. axalgazrda revolucioneri stalini ki
Jandarmebs swored varinkas saxlis
sardafSi emaleboda. rogorc Cans, aqedan modis tiranis `sulikosadmi~ gansakuTrebuli siyvaruli.
amasobaSi varinkas vaJma saSualo
skola daamTavra da safrangeTSi, qalaq
monpelieSi gaemgzavra mevenaxeoba-meRvineobis Sesaswavlad. 1919 wels samSobloSi momavals peterburgSi Wleqis
umZimesi forma Seeyara. dauRalavi
mkurnalobisa da rudunebis miuxedavad, igi maleve gardaicvala. sasowarkveTili deda karga xniT moswyda garesamyaros: xaliCebakrul fanjrebSi
mzis sxivs ar uSvebda da dReniadag
dastiroda dakargul erTaderT imeds.
axali cxovrebis mSeneblebma martod darCenil varinkas misi qonebis
didi nawili CamoarTves, xolo saxlis
nawilSi meurneobis sawyobi gamarTes.
sasowarkveTas rom gamklaveboda, martosulma qalma naTesavis gogona iSvila da momavlis imedi daibruna.
am wlebis saqarTvelo sasomixdili da dabeCavebuli iTmenda bolSevikebis usastikes TareSs. 1924 wels
swored zestafonSi, antisabWoTa ajanyebaSi monawileobaSi braldebuli imerlebi ramdenime vagonSi Seyares da
18
msxvilkalibriani iaraRi dauSines, jalaTebi isrodnen manam, vidre sasaklao
sisxlisgan ar daicala.
20-ian wlebs vinc gadaurCa, maT
win 30-ianebi eloda.
simReris gadarCena orma faqtorma
ganapiroba: pirveli iyo - im dros
gadaRebuli filmSi `ukanaskneli maskaradi~ Casmuli gonebamaxviluri siuJeti, sadac saqarTvelo Sedarebulia
patarZals, romelsac jer mefis ruseTis Cinovnikze, Semdeg burJuaze da
bolos ki - bolSevikze gaTxovebas
upireben. mTeli Tbilisi alaparakda
da bevrma am filmSi dramaturgi qalis,
natalia azianis scenari amoicno.
filmis warmatebis meore mizezi
iyo `suliko~ romelsac filmSi Tavad
reJisori asrulebs. advili misaxvedria, Tu vis umReris Wiaureli, vis
vnebebs elaciceba?!
1937 wlis ianvarSi moskovSi qarTuli literaturisa da xelovnebis
pirveli dekada gaimarTa. roca `sulikos~ asrulebdnen, beladi Turme fexze
wamodga da ise usmina momRerlebs. im
dRidan mTelma qveyanam gaigo stalinis am simRerisadmi gansakuTrebuli
siyvaruli da amitomac mTeli sabWoeTis SemoqmedebiTi jgufebi erTmaneTs
aswrebdnen mis Sesrulebas, gadamRerebas Tu gadamuSavebas. varinka wereTeli, cxadia, aravis uxsenebia, radgan
`suliko~ warmodgenili iyo, rogorc
xalxuri simRera.
varinkas naTesavi, papuna wereTeli,
romelic dekadaze rusTavelis Teatrs
axlda, samSobloSi guldamZimebuli
dabrunda: `sulikos~ arnaxuli warmateba da varinkas unugeSo mdgomareoba erTmaneTTan ver Tavsdeboda.
mixvda varinka, rom mas yovelTvis
daiviwyebdnen, Tu Tavad ar gaixsenebda sakuTar arsebobas, amitomac daiwyo
`brZola gaxsenebisTvis~: Camovida Tbi-
lisSi da Sesabamis saministros mimarTa:
`saqarTvelos ssr. saxkomsabWosTan arsebul xelovnebis saqmeTa sammarTvelos ufross
zestafonis raionis, sofel
cxrawyaros 26 komunarebis saxelobis kolmeurneobis wevris varinka wereTlis
g an c x a d e b a
simRera `suliko~, romelic amJamad gavrcelebulia mTel sabWoTa
kavSirSi, misi sityvebis avtoris,
akaki wereTlis TxovniT, 1895 welSi Cems mier aris gamoTqmuli da
gitaraze dasamRereblad awyobili. am simReras aRniSnul wlidan ramdenime wlis ganmavlobaSi
mxolod me vasrulebdi da swored
am gziT gavrcelda igi mTel saqarTveloSi.
yovelive amis dasadastureblad me SemiZlia warmovadgino rogorc werilobiTi sabuTebi, agreTve sando mowmeebic, romelTa
CvenebiT gamoirkveva Cemi gancxadebis
sruli siswore. aseT mowmeebad
Cemis mxriT me vasaxeleb: sabWoTa
kavSiris umaRles sabWos wevrs,
sabWoTa kavSiris saxalxo artists,
ordenosans akaki xoravas da saqarTvelos respublikis saxalxo
artists, kompozitors, ordenosans
kote focxveraSvils.
gTxovT, moawyoT Tqveni TandaswrebiT Cemi sabuTebis ganxilva,
dasaxelebuli mowmeebis dakiTxva
da momceT Tqvenmieri sabuTi simRera `sulikos~ kiloze Cemi avtorobis damtkicebis Sesaxeb~.
sabWoTa kompozitorTa kavSiris,
1938 wlis 5 oqtombris sxdomam (Tavmjdomare vano gokieli, eswrebodnen:
kote focxveraSvili, Salva dadiani,
avqsenti megreliZe da xelovnebis damsaxurebuli moRvawe, ordenosani san-
dro kavsaZe) daadgina, rom simRera
`sulikos~ avtori varinka wereTelia.
magram avqsenti megreliZem ar isurva,
rom Semosavali avtorisTvis gaeyo
da Tanaavtoroba daiCema. amitom varinka
iZulebuli Seiqna, am sakiTxSi meti
garkveuloba Seetana da 1939 wlis 3
ianvars iusticiis komisars mimarTa:
`mas Semdeg, rac sruliad gamoirkva da dadasturda, rom simRera `suliko~ me mekuTvnis, am nawarmoebze
Semosuli saavtoro honorari me unda
meZleodes uklebliv.
magram es ase ar xdeba, radgan honoraris damrigebeli organizacia gadaWriT ver erkveva im erTaderTi pirovnebis pretenziaSi, romelic me honoraris nawilSi medaveba.
es aris moqalaqe avqsenti megreliZe, romelic Tavis pretenzias amyarebs ara kanonier safuZvelze, rom mas
CemTan SeTanxmebiT arsebiTad gadaemuSavebinos da axali, gansxvavebuli forma-Sinaarsi mieces Cemi kilosTvis, aramed mxolod masze, rom igi mas ara
Cemgan, aramed mraval ukve CamwerTa
Semdeg, mxolod ubralod Cauweria
da es Canaweri Congurze daumRerebia.
aseTi operaciis Camtarebels, am
SemTxvevaSi ki avqsenti megreliZes, Cemis
cnobiT, kanoni ar unda aniWebdes Tanaavtorobis uflebas.
Tu vinme Cems `sulikos~ gadaamuSavebs da axal gansxvavebul formaSinaarss miscems, es sxva sakiTxia.
avqsenti megreliZes ki gamoqveynebuli aqvs Cemi danamReris ganmeoreba.
gTxovT werilobiTi ganmarteba momceT amis Sesaxeb. amasTanave davsZen
`sulikos~ Sesaxeb ramdenime sabuTs
(daurTo levan asaTianis, kote focxveraSvilis, sandro kavsaZis werilebi, sadac isini kidev erTxel amtkiceben varinkas avtorobas, aseve kompozitorTa kavSiris 1938 wlis 5 oqtombris dadgenilebas).
1939 wlis 7 aprils xelovnebis
saqmeTa sammarTvelos ufrosis moadgile, leo esakia `sauds~ ugzavnis
werils: `xelovnebis saqmeTa sammarTvelo gacnobebT, rom simRera `suliko~-s avtorobis sakiTxis garkvevis
SemdegaT, Tanaxmad warmodgenili faqtiuri masalebisa, dadasturda, rom
aRniSnuli simReris avtoraT unda
CaiTvalos varinka wereTeli. honoraris 75%-i unda mieces varinka wereTels da 25% avqsenti megreliZes,
vinaidan ukanasknels ekuTvnis simReris Congurze damuSaveba~.
varinkas avtoroba sul male mos-
kovSic gaiges. 1939 wels TbilisSi
leningradis kapela Camovida, aleqsandre sveSnikovis xelmZRvanelobiT.
rusTavelis Teatris mcire darbazSi
gamarTuli koncertis bolos maT `sulikoc~ Seasrules da misi avtori
scenaze aiyvanes. aseTi yuradRebiT gakvirvebuli varinka aRtacebas ver malavda. Sin mimavalma, roca mas tramvaiSi adgili dauTmes, naTesavs uCurCula: `etyoba, micno am axalgazrdamo~.
1940 wlidan qarTul kulturas
xalxuri da qalaquri simReris ganumeorebeli Semsruleblebi Seematnen debi iSxnelebi. maTi deda, vasasi lolaZe varinkas megobari da saukeTeso
momRerali iyo.
iSxnelebis repertuarSi, `sulikos~
garda, Sedioda varinkas meore aranakleb popularuli `muxambazi~. samwuxarod, dRes ukve Zalian rTulia mis
mier Seqmnili sxva melodiebis dadgena, radgan aRaravinaa iseTi, visac am
sakiTxze daelaparakebi.
varinka wereTeli 1948 wlis 21
marts gardaicvala. dakrZalulia sofel cxrawyaroSi, misi vaJis gverdiT.
simRera `sulikos~ uamrav sanoto
gamocemaTagan musikis avtori mxolod
1939 wlisazea aRniSnuli, esec imitom,
rom es sakiTxi maSin sul axali garkveuli iyo. sxva yvela gamocemas aweria:
`teqsti akaki wereTlisa, musika - xalxuri~. maT Soris aris 1954 wels
vano gokielis mier gundisa da fortepianosTvis dabeWdili notebi. aq
ucnauri is aris, rom swored es adamiani Tavmjdomareobda sxdomas, romelmac varinkas avtoroba daadgina.
daviwyebis am mistikas eZRvneba lia
jayelis filmi `sada xar, Cemo suliko~. reJisori detalurad mogviTxrobs `sulikos~ istorias da demonstraciulad aRadgens samarTlianobas - titrebSi xazgasmulad aCvenebs
warweras: `kompozitori varinka wereTeli~ anu aRadgens samarTlianobas:
varinkas uwodebs `kompozitors~ rac
aqamde veravis dascda.
1981 wlidan, mamuka aslanikaSvilis
iniciativiT, varinkas mSobliur cxrawyaroSi `varinkoba~ aRiniSneba. wels
pirvelad movxvdi am zeimze. mowveuli stumrebi kmayofilebi darCnen, radgan bevri kargi simRera moismines da
saukeTesoebic gamoavlines. varinkac
mravaljer moixsenies, magram sulikovarinkas saflavi, romelsac mTeli saqarTvelo dRemde daeZebs, aravis gaxsenebia. arada, igi sakonkurso ezodan
sul raRac 40 metrSia.
kidev erTxel davfiqrdi am ganmanaTlebeli qalis tragikul bedze.
TiTqos swored mas eZRvneba akakis
`suliko~, 12-kupletiani leqsi, sadac
sayvarlis saflavis saZebnelad moxetiale mgosani moulodnelad aRmoaCens, rom satrfos suli vardis, varskvlavebis da bulbulis mSvenierebas
SenivTebia da gaxarebuli ambobs:
bulbuls yurs vugdeb, vards vynosav,
varskvlavs Sevyureb lxeniTa
da, rasaca vgrZnob me im dros,
ver gamomiTqvams eniTa!
isev gamexsna sicocxle,
dRemdi rom mwareT krul iyo,
axla ki vici, sada xar,
samgan gaqvs bina suliko!
19
ser
iidan
seriidan
roko da
oTar sefiaSvili,
misi Zmebi
eTerSi gavida 1982w. 7 marts
saqarTvelos xelovnebis
damsaxurebuli moRvawe
Cvens saubrebSi ukve araerTxel iTqva,
rom `iluzioni~ oden salaRobo da
Tvalsaseiro, gasarTobi gadacemebi ar
aris, rom igi, uwinares yovlisa, miznad
isaxavs telemayurebelTa farTo auditoriis ziarebas WeSmariti kinoxelovnebis qmnilebebTan (raRa Tqma unda,
Cveni SesaZleblobis farglebSi).
da ai, amjerad pirvelad Semodis
Cvens programaSi axali rubrika saxelwodebiT `viskontiana~, anu viwyebT sayovelTaod aRiarebuli cnobili italieli reJisoris - lukino viskontis
filmebis retrospeqtul Cvenebas.
meore msoflio omisSemdgom sazRvargareTuli kinos istoriaSi ki, albaT,
Znelad moiZeveba sxva, ufro naTeli
da amaRlebuli saxeli, vidre lukino
viskontia. WeSmaritad, rac mas gaukeTebia, rac Seuqmnia, yvelafers namdvili
xelovnebis Suqi adga da am Tval-gulgonebis mimtacebeli Suqis anarekli
efineba didostati xelovanis saxelsac.
dRes misi cxovrebis da Semoqmedebis araerTi mkvlevari acxadebs (da
mec mTlianad viziareb maT mosazrebas),
rom `viskonti~ saxierebaa im iSviaTi,
- kinoSi ki sulac gamonaklisi, - movlenisa, roca xangrZlivi da Zalze nayofieri sicocxle xelovanisa SemoqmedebiTi energiis arnaxuli afeTqebiT
mTavrdeba.~
arada, marTla saocaria - zogjer ra
idumal iers ideben sityvebi, odesme
yovelgvari qveteqstis gareSe Tqmuli:
1972-Si, italiur gazeT `stampas~ TanamSromelTan interviuSi viskontis
uTqvams: `Cemi mTavari filmi, - is, jerac
rom ar gadaRebula, - iqneba filmi
Tavad Cemze: `viskonti guSin da dRes~...
axlaxans ki, presaSi gamoCnda erTi
cnobiswadilis aRmZvreli informacia:
axalgazrda italieli kinematografisti luka verdone iRebs dokumentur
films, romelic miznad isaxavs lukino viskontis yofierebis av-kargze fiqrTan erTad, epoqis waruSlel movlenebTan wilnayar misi cxovrebisa da
Semoqmedebis gzebis saxierad Txrobas.
suraTSi mogonebebiT gamovlen didi
maestros yofili Segirdebi da Tana-
20
`viskont
iana~
`viskontiana~
moazreni - reJisorebi franko Zefireli da franCesko rozi, msaxiobebi vitorio gasmani da marCelo mastroiani, filmSi uxvad iqneba fragmentebi
viskontiseul kinosuraTebidan da speqtaklebidano...
ukeTilSobilesi da, imavdroulad,
umZimesi saqme utvirTia axalgazrda
kacs. aba warmovidginoT: ocdaaTwlianze meti xnis urTulesi gzebi xelovnebaSi, ToTxmeti didi filmi da xuTi
kinonovela, samoci dramatuli da saopero speqtakli, ocdaoTxi scenografiuli namuSevari! Tanac, lukino viskontis Tavis reJisorul moRvaweobaSi
arasodes miuniWebia upiratesoba oden
kinematografisaTvis, arasodes dauyenebia igi `dramasa~ da `operaze~ maRla.
misi ekranuli Tu scenuri naxelqmnaris mxilvelni erTxmad aRniSnaven, rom
isini, yvela Tanabari simaRlis movlenebia xelovnebaSio.
da isic xomaa, rom viskontis Semoqmedebis, misi filmebisa Tu Teatraluri
dadgmebis irgvliv arasodes damcxrala vnebaTaRelva. mis erT biografs,
romelsac Seuswavlia yvelaferi, rac
ki dawerila viskontize, gaognebuls
wamouZaxia: `SexedulebaTa warmoudgeneli kakofoniaao!~ viskontisa da mis
mxatvrul memkvidreobas erovnul siamayedac acxadebdnen da, imavdroulad,
araerTgzis ucdiaT maTi damcireba
da damdablebac.
is ki, uwinares yovlisa, iyo neorealizmis - omisSemdgomi sazRvargareTuli kinos am yvelaze adamianuri mdinarebis - Tavkaci da damfuZnebeli roberto roselinisTan da vitorio de
sikasTan erTad. mis filmSi `miwa caxcaxebs~ Tavmoyrili da Sejamebulia
am mdinarebis mTeli ideuri da esTetikuri princi pebi. SeiZleba iTqvas,
rom adreuli neorealizmi am nawarmoebis simaRlis dones ver ascilda,
iseve rogorc gviani neorealizmis sworupovar Sedevrad darCa misi filmi
`yvelaze lamazi~ - marTla igavmiuwvdomel legendis, ganumeorebeli ana
manianis monawileobiT.
jer kidev xelovanis sicocxleSi
kinokritikosebi da Jurnalistebi samduravs gamoTqvamdnen, rom lukino viskonti sityvaZviria da ar uyvars Tavis
Tavze laparakio. misi biografebi raRac Cagrulad grZnobdnen Tavs. samagierod iSviaTad Tu visme auvlia gverdi im efeqturi sapirispiro faqtisaTvis, rom uZvelesi aristokratiuli sagvareulos STamomavali lukino
viskonti (misi namdvili gvaria - viskonti di modrone) imTaviTve Segnebulad
miemxro istoriis cocxal Zalebs da
Cadga sazogadoebis Zireulad gardaqmnisaTvis mebrZolTa rigebSi da SeiZleba guldajerebiT iTqvas, rom mas
sicocxlis bolomde gahyva is rwmena,
zurgi ar Seuqcevia Tavisi axalgazrdobis idealebisaTvis.
iqneb amitomac iyo, rom viskontis
cxovrebisa da Semoqmedebis mkvlevarebi
raRac warmoudgeneli gulmodginebiT
uRrmavdebodnen xelovanis biografias
da Semdeg `aRmomCenTa~ siamayiT acxadebdnen: jer kidev meTerTmete saukunis italiis istoriul qronikebSi
sistematiurad gvxdeba viskontebis gvari, rogorc politikurad aqtiuri,
Sinaganad Zlieri, sisxliani damyroblebis Sto; rom TviT dante aligiersac hyavs moxseniebuli Tavis `RvTaebriv komediaSi~ viskontebis sagvareulo. Sua saukuneebidan moyolebuli
ki maT ixsenieben rogorc humanistebis, mwerlebis da arqeologebis STamomavlobas. italiuri xelovnebis istoriis analebidan cnobilia, rom milanSi viskontebis sasaxlis kedlebze
freskebi mouxatavs did jotos, xo-
lo meToTxmete saukuneSi Turme vinme
gasparo viskonti Txzavda komediebsa
da gasarTob sakarnavalo siuJetebs,
romelic genialuri leonardo da vinCis mier Seqmnil dekoraciebSi TamaSdeboda.
(da magondeba: milanSi yofnisas raRa
ar viRone, rom movxvedriliyavi viskontebis sasaxleSi. swored iq vixile
Cemi TvaliT namdvili saocreba - erTerT kedelze baTqaSqveS aRmoCenili
leonardo davinCis xeliT Sesrulebuli mcire zomis eskizi Tu scenuri
sanaxaobisaTvis sagulisxmo detalebis
fanqriT Canaxati. sxvaTaSoris, iqve viskontebis sasaxlis erT-erT darbazSi
didxans videqi monusxuli sakmaod
did TeTr italiur marmarilos lodTan, romelSic naTlad ilandeba vertikaluri tragikuli kompozicia - miqelanjelos daumTavrebeli meoTxe `pieta~).
Tavad lukino viskontis biografia
mWidrodaa dakavSirebuli meoce saukunis italiis im movlenebTan, romelic kvebavda da asuldgmulebda neorealizms. igi monawile gaxldaT e.w.
`winaaRmdegobis moZraobisa~ - im antifaSisturi brZolis, romliTac esoden
maRldeboda omisSemdgomi wlebis italiis, da ara martoden italiis, progresuli konoxelovneba. milaneli aristokrati, romelsac axalgazrdobaSive
movlili hqonda CrdiloeT afrikis
qveynebi da evropis kulturuli centrebi, 30 wlis asakisa parizSi Cadis
da modebis momavali kanonmdeblis koko Sanelis rekomendaciiT - cnobili frangi impresionisti mxatvris,
ogiust renuaris Svilis - aranakleb
saxelganTqmul, sicocxlisa da Tavisuflebis trfial-konoreJisor Jan
renuaris asistenti xdeba film `qalaqgareT gaseirnebaze~ muSaobisas. es iyo
1936-Si da SeiZleba iTqvas, rom swored
aqedan - franguli saxalxo frontis
atmosferoSi iwyeba viskontis ideologiuri mrwamsis simwifeSi Sesvla
da misi siZulvili faSizmisadmi.
samSobloSi dabrunebuli ki, igi
omis gansacdelis Jams, aqtiurad amoudga mxarSi frangul mebrZol jgufs,
romelsac frontis xazsmiRma gadahyavda sakoncentracio banakebidan ltolvili mokavSireTa armiebis samxedro
tyveebi. viskontis daeZebda gestapo,
igi imaleboda megobrebTan, maT Soris
legendarul ana manianisTanac. magram
erT-erTi operaciis dros Sei pyres
da `jojoxeTur satusaRod~ cnobil
- `pansion iakarinoSi~ gadaitana wamebiT dakiTxvebi. igi sikvdilmisjili
gadasaReb moedanze
`roko da misi Zmebi~
`roko da misi Zmebi~
21
`miwa caxcaxebs~ 1948
`yvelaze
lamazi~
1951
`TeTri Rameebi~ 1957
22
saswaulebrivad gadaurCa ganaCenis aRsrulebas da mravaldRian SimSilgamovlili, magram gautexeli, ukve mZime
distrofiiT dasneulebuli, sakaciiT
gamoutaniaT megobrebs `iakarinodan~.
aqve xazgasmiT vityvi: viskonti sicocxlis bolomde iyo antifaSisti da
Seurigebel antifaSistadve darCa xelovnebaSic.
amjerad, `viskontianas~ am pirvel
gadacemaSi, Cven vixilavT saukunis didi
reJisoris erT-erT dauviwyar naxelqmnars, films `roko da misi Zmebi~.
problemas, romelic wamoWrilia am
suraTSi, Tavad italielebi `samxreTis
sakiTxs~ uwodeben. igi Rrma istoriuli Zirebis, adamianurad Zalze mtkivneuli problemaa da mis gamo viskontis Cafiqrebuli hqonda farTo kinotrilogia Tu tri ptiqi. misi pirveli
kari - filmi `miwa caxcaxebs~ gadaiRo 1947-48 wlebSi. `roko da misi
Zmebi~ kinotrilogiis meore filmia.
igi 1960-Si gamovida. triptiqis mesame
kari ki saerTod ar gadaRebula.
viskontis mudam itacebda da aRelvebda `ojaxis Tema~ anu cxovrebaSi
mravalsuliani ojaxis erTobisa da
gadarCenisaTvis, mzis qveSeTSi Seni adgilisaTvis brZolis, adamianuri RirsebisaTvis SemarTebis Tema. `roko da
mis ZmebSi~ ki tradiciuli ojaxis
rRvevisa da sulierad gadagvarebis
tragedia sruliad gansxvavebul masStabSia gadmocemuli. SemTxveviT ar
acxadebda reJisori imTaviTve, rom es
suraTi `realistur tragediad~ maqvs
warmodgenilio. xolo Zala im gulaxdilobisa da emociurobis, romliTac
`roko da mis ZmebSi~ wamoWrilia imJamindel italielTa saarsebo problemebi,
films uTuod aqcevda socialuri sinamdvilis mniSvnelovan faqtad da, imavdroulad, cxadi xdeboda, rom viskonti ukve sul sxva elfers aniWebda
da axali mimarTulebiT warmarTavda
im mxatvrul aRmoCenebs, romelic Tavis
droze mohyva neorealizmis mdinarebas.
lukino viskontis ganumeorebeli
talanti, samyaros originaluri Wvreta
da gancda, misi individualuri xelwera iseTi ZaliTa da simkveTriT vlindeba mis filmebSi - Znelad, rom daeWvdes vinme am suraTebis avtoriseul
sawyisebSi. arada, viskontis filmebis
umetesoba literaturuli nawarmoebebis ekranizaciebia. Zneli warmosadgenia am xelovanis Rrma da intensiuri
sulieri cxovreba misi mSobliuri
qveynis mxatvrul memkvidreobasTan da,
saerTod, evropul kulturasTan ganuy-
reli kavSiris gareSe. aq idebda saTaves misi mravalferovani da mravalwaxnagovani Semoqmedeba, misi ltolva sxvadasxva avtorebisadmi:
Seqspiri da stendali, goldoni da
bomarSe, verga da kamiu, dostoevski da
Cexovi, Tomas mani da marsel prusti,
Jan kokto, anui... mas TiTqos xelTepyra raRac jadosnuri gasaRebi, romliTac axleburad xorcs asxavda am avtorTa nawarmoebebs, xelaxla xsnida da
avlenda maT arssac da azrs sakuTari
reJisoruli koncefciiT - scenasa Tu
kinoekranze. diax, viskontis filmebis
avtoriseuloba ganpirobebulia Tavad
xelovanis mxatvruli palitris ferTa
siuxviT, daxvewili reJisoruli partituriT da, uwinares yovlisa, CanafiqriT - drosTan, mRelvare sinamdvilesTan Tanxmier CanafiqriT, romelic
moedineboda avtoris msoflSegrZebidan,
msoflWvretidan.
raRa Tqma unda, yofiereba da gzasavali iseTi Rrma da daucxromlad maZiebeli xelovanisa, rogoric lukino
viskonti gaxldaT, oden vard-yvavilebiT mofenili ver iqneboda. mas araerTgzis ganucdia aTvalwunebisa da
xelovnebaSi misi Rvawlis daunaxaobiT gamowveuli Takilic; ugrZvnia da
Seucvnia sakuTari xelmocarvis, zogjer
ki aSkara Cavardnebis tkivilis sisastikec. da mainc, swored mas SeeZlo
eTqva - da Tqva kidec: `yvelafers, rac
sicocxleSi mikeTebia, oden kargad
vakeTebdio~. es sityvebi ki imis dasturi da gamoxatulebaa, rom Tavad masSi
arasodes Canavlula da Canacrebula
Semoqmedebis uwmindesi cecxli; da
maTSi imis miniSnebac ismis, rom igi
yovel Tavis naxelqmnarSi axorcielebda ukompromiso umaRlesi ostatobis
miRwevis sakuTar ltolvasa da wadils.
da iqneb, swored ostatobis, `xelobis~
dauflebis kriteriumia is uaRresad
faseuli aRTqma Tu anderZi, romelsac
kinematografistTa axal Taobebs utovebda didi maestro - lukino viskonti.
aqve aRvniSnav - viskonti arc sadme
da arca vis miuCneviaT bedis nebier,
e.w. `modur~ reJisorad. arada, viRa
ar yofila modaSi mis TanamedroveTagan - Jan renuari Tu roselini, bergmani
Tu kurosava, antonioni Tu felini,
xiCkoki, triufo, godari... viskontis
ki, marTalia, ver Cqmalavdnen, magram
misi saxelis irgvlis `sicivis~ an
dumilis gamefebas ki cdilobdnen saeWvo mimarTulebisa Tu mizandasaxulobis
presa da kritika. `amxedrebul snobebs~
TavianTi sinamdvilis Zalze dauride-
bel mxilebad, an yvedrebad eCvenebodaT
misi gulaxdilad moubari da araCveulebrivad daxvewili ostatobiT Sesrulebuli filmebi, maTi TvalsazrisiT, viskontis Semoqmedeba moklebuli
iyo e.w. `Tanadrouli kinos~ namdvil
garegnul niSnebs.
TumcaRa, viskontis arcTu iSviaTad
uwodebdnen `perfekcionists~. es gamoTqma warmomdgaria franguli sityvidan
- `perfection~, rac `srulqmnils~, `srulyofilebas~ niSnavs. drom, JamTasvlam
daadastura am wodebis miniWebis samarTlianoba im xelovanisTvis, romlis
saxeli da naxelqmnari Rirseulad Sevida da damkvidrda msoflio xelovnebis istoriaSi. SemTxveviT ar SeurqmeviaT Tanamemamuleebs misTvis - `aRorZinebis xanis didostat mxatvarTa toli
da swori xelovani~.
viskontis kinoSemoqmedeba, metadre
misi `meore periodi~ - dawyebuli
filmebiT `roko da misi Zmebi~ da
`leopardi~, sul ufro da ufro sibrZniT daxunZlulad warmogvidgeboda.
sicocxlis bolo wlebSi igi Zalze
axlo iyo Tavis kinoTxrobaSi farTo
da tevad romanul formasTan. axal
epikur saxierebas iZendnen ara martoden misi e.w. `germanuli trilogia~
- `RmerTebis daRupva~, `ludvigi~ da
`sikvdili veneciaSi~, aramed Semdgomi
suraTebic: `ojaxis portreti interierSi~ (Tavisi moCvenebiTi kamerulobiT)
da viskontis bolo filmi - `udanaSaulo~ (e.w. `danuncios kompleqsis~
daZlevis cda). TiTqos aRaraferi aSorebda did xelovans, rom xorci Seesxa ekranze Tavisi didi xnis CanafiqrnaocnebarisaTvis - gadaeRo ekranizaciebi Tomas manis `jadosnuri mTis~ da
marsel prustis romanisa - `dakarguli drois ZiebaSi~.
magram... ulmobelia wuTisoflis
triali. 1976-is swored am TveSi - 17
marts aResrula viskonti. jer 70-ic
ar Sesruleboda. albaT ar darCenila dasavleTSi gazeTi Tu Jurnali,
radio - Tu telearxi - wrfeli dananebiT rom ar gamoTxoveboda mas. maxsovs erTi popularuli gamocema werda: `misi biografia istoriis Sedevrad
moCans - masSi ise Tvalxmierad aisaxa
italiis - da saerTod - didi evropuli kulturis uwyveteloba, misi
ZirZveli, maRali tradiciebisa da dekadenturi esTetizmis winaaRmdegobrivi
kavSiri~.
... vgrZnob, rom rogorRac gagvigrZelda winaTqma, magram viskontis gamo
SemdegisTvisac bevria saTqmeli. amje-
rad ki, filmis Cvenebis dawyebamde, albaT, mainc unda aRiniSnos erTi sagulisxmo garemoeba:
rogorc viciT (da vinc ar icis axla ixilavs), - `roko da misi Zmebi~
iwyeba imiT, rom samxreT italieli,
lukanieli pafundebis mravalsuliani ojaxi, romelsac marCenali mama
daukargavs, winaparTa keridan ayrila
da - dabneuli da miusafari - ukve
CrdiloeTis didi samrewvelo qalaqis,
milanis rkinigzis vagzalzea...
filmis dramaturgiul fuZeSi anu
scenarSi ki aris `prologi~, romelic,
samwuxarod, viskontis ar gadauRia.
`samwuxarod~-meTqi, rameTu, SesaZloa,
igi italieli mayureblisaTvis aucilebeli arc iyo, metadre - maSin, roca
maT sulSi jer isev `duRda~ e.w. `samxreTis problema~, magram sxva qveynebis mayureblebisaTvis lukaniel glexTa iZulebiTi emigraciis mTeli tragizmis warmosadgenad, vfiqrob, saWiro
da aucilebelic ki iyo es mokle `prologi~. ai, isic:
`... dilabindia. wvims da gaSmagebiT uberavs qari. zRvac gaavebula da zaTqiT, RrialiT awydeba
kldovan napirs... koncxze nislSi
ilandeba oTxi adamianis uZravi figura. amaTgan ors mxrebze kubo SeudgamT. isini moulodneli moZraobiT kubos maRla asweven da zRvaSi
isvrian... erTi vaJi win gamodis.
wvima da cremli usvelebs saxes.
qviTins Zlivs ikavebs da ambobs:
- me simone var. SenTvis gamosaTxovari sityva vinCencos unda eTqva.
is aris Seni ufrosi Svili. magram
axla igi Sorsaa da Cveni ara icis
ra. Sen rom zamTarSi momkvdariyavi,
dasamarxavad bernalSi wagiRebdiT.
iq aris sasaflao. axla ki yvelgan
mewyeria, yvelaferi lafSi efloba
da gza arsad Cans...
simones gverdiT dgeba meore Zma
da gaubedavad warmoTqvams:
- me roko var. gulSi mwuxareba
Cagvidga da nugeSismcemeli aravinaa. magram mand, zRvis fskerze, sxvebica wvanan, isini yvela Seni megobrebi arian...
Zmebi ukan brundebian, uxmod Cauvlian lukaniaSi Sromis birJasTan
TavSeyril umuSevar Tanasoflelebs... Semdeg ismis ojaxis dedis - qvrivi rozarias werili ufrosi Svilisadmi, romelSic Taviseburad axsnilia ojaxis sasowarkveTa da milanSi
Camosvlis iZulebiTi nabiji...~
vimeoreb, samxreTeli Rataki pafun-
23
debis sabediswero emigraciis, CrdiloeTis milanSi misi tragikuli Sedegis asaxsnelad, es `prologi~, uTuod,
gamarTlebuli iqneboda, cxadia, ara
italielebisaTvis, aramed CvenTvis sxva qveynebis mayureblebisaTvis. etyoba,
Tavad lukino viskontic grZnobda amas
da amitomac datova es `prologi~
wignad gamocemul filmis scenarSi.
filmis pirveli
naxevris Semdeg:
1961-Si, roca `roko da mis Zmebs~
uCvenebdnen bevri qveynis ekranebze, lukino viskonti moskovs estumra, rogorc
saerTaSoriso kinofestivalis Jiuris
wevri. bunebrivia, rom im did kinoforumze saxelganTqmul reJisors araerTi
Sexvedra da dialogi hqonda kinoxelovan kolegebTan, kinokritikosebTan,
JurnalistebTan. maSin am festivalis
prescentrSi mec viyavi akreditebuli,
rogorc kinokritikosi da, raRa Tqma
unda, davswrebivar viskontisTan Sexvedrebs. gansakuTrebiT SemomrCa xsovnaSi misi saubari SesaniSnav reJisor mixeil romTan, sadac - arcTu SemTxveviT,
- sityva Camovarda italiur kinoSi
imJamad neorealizmis irgvliv sakmaod garTulebul viTarebis gamo. cnobilia, rom am Zalze mniSvnelovani mimarTulebisa Tu mdinarebis gaCenis momenti
Tanxvda italiaSi faSisturi reJimis
damxobas. da viskonti ambobda: `mimaCnia, rom iseTi mxatvruli mdinareba,
rogoric neorealizmia, ver gaCndeboda
da ver icocxlebda, imavdroulad rom
ar damdgariyo simarTlis Tqmis garduvaloba~.
ase zustad da ubralod, xilvadi
konkretulobiT gansazRvra maSin viskontim neorealizmis xelovanTa umTavresi mizani da amocana - xalxis cxovrebis marTlad, Seulamazeblad Cveneba!
igi ambobda: `neorealizmis - da saerTod, xelovnebaSi realizmis - sakiTxi,
pirvel rigSi, Sinaarsis sakiTxia da
ara stilistikuri sistemisa~. da iqve
asaxelebda im filmebs, romlebsac igi
gulisxmobda `neorealizmis~ mcnebaSi.
uwinares yovlisa, gaixsena:
roberto roselinis `romi, Ria qalaqi~ da `paiza~, Cezare Zavatinisa da
vitorio de sikaseuli Sedevri - `velosipedebis gamtacemlebi~, `SuSa~, `umberto d.~, dageSiT aRniSna juzepe de
santisis tetralogia - `tragikuli
nadiroba~, `mware brinji~, `ar aris
mSvidoba zeTisxilis WalebSi~, `romi,
11 saaTze~. maSin, im momentisTvis Cven
ukve nanaxi gvqonda am filmebis umrav-
24
lesoba, romlebSic yvelaze naTlad,
mkveTrad da mTeli sisavsiT iyo xorcSesxmuli marTlmorwmune neorealistTa msoflgancda, maTi stilistikuri
da ideuri midrekilebani. da rasakvirvelia, isic vicodiT, rom Tavad lukino viskontis naxelqmnari iyo - siciliaSi, zRvispira Ratak sofel aCi
trecSi gadaRebuli `miwa caxcaxebs~,
romlis gamoc Semdeg ityvian cnobili kinomoRvaweebi: rom es suraTi
axal italiur kinoSi imTaviTve `gamoirCa Tavisi simedgriT da gabedulebiT~ (karlo liZani), gamoCnda rogorc
`neorealizmis mwvervali~ (juzepe ferara), rom is iyo `upirvelesi, yvelaze diadi filmi omisSemdgomi periodis italiaSi~ (franCesko rozi)...
diax, `miwa caxcaxebs~ umaRlesi
novatoruli Rirsebis nawarmoebia, e.w.
`gamougonebeli simarTlis kinematografis~ arnaxul SesaZleblobaTa aRmomCeni. viskontisaTvis neorealizmi
iyo zneobrivi princi pi, cxovrebasTan
damokidebulebis mrwamsi. aqedan moedineboda misi swrafva - aesaxa sinamdvile ise, rogoric isaa - yovelgvari
sicruisa da simrudisagan Tavisufali,
Seulamazebeli, piruTvnelad warmomCeni
im problemebisa, romelic aRelvebda
xalxs...
rodesac 1947-is Semodgomaze lukino viskonti siciliaSi miemgzavreboda, ganacxada, rom apirebs dokumenturi filmis gadaRebas samxreTis dRevandel mebadureebze da, imavdroulad, es
iqneba mweral jovani vergas romanis `malavolis ojaxis~ ekranizaciao. maxsendeba viskontis Semoqmedebis erTi
mkvlevaris SeZaxili: `msgavsi ormagi
Canafiqri albaT arc arsebula msoflio kinos istoriaSi!~ arada, mkacrad
dokumentur films, personaJTa rolebis araprofesionali SemsruleblebiT,
marTla uSualod vergas romanis siuJetis mixedviT iRebdnen. da miuxedavad am nawarmoebis novatoruli xasiaTisa, reJisoris mier tradiciul kinosanaxaobaTa gadaWriT uaryofam filmi
- (maSindeli yvelaze avtoritetuli
kinokritikosis, andre bazenis TqmiT)
- `sastik warmodgenad~ aqcia, rameTu
`misi dokumenturi Rirebuleba raime
emociuri gamomsaxvelobiTi saSualebiT
mxardaWerili ar aRmoCnda~.
filmi `miwa caxcaxebs~ - Tavisi SinaarsiTa da bunebiT WeSmaritad saxalxo xasiaTis nawarmoebi - ver gaxda
masobrivi mayureblis mimzidveli sanaxaoba. `igi gamoiyureboda rogorc movlenaTa qronika. iazreboda rogorc
romani, da ar ki moqmedebda rogorc
drama~... raRa Tqma unda, viskonti guldaTanRruli iyo misTvis esoden moulodneli viTarebiT, romlis ganeitralebas igi Seecdeba - da miaRwevs
kidec - Semdgomi namuSevrebiT, uwinaresad ki filmiT `grZnoba~, romelic
lamis erTxmad aRiares `imJamindel
msoflioSi ferebSi Sesrulebul yvelaze saukeTeso ferwerul kinosanaxaobad~. magram mainc, `roko da misi
Zmebi~ darCeba yvelaze mWidrod dakavSirebul viskontis siciliur dokumentur panoramasTan - `miwa caxcaxebs~.
orive filmi eZRvneba imJamindel italiis samxreTis gulSemZrav duxWir
adamianur da Zalze mtkivneul socialur dramas. orive yvelaze realisturi filmia lukino viskontis kinoSemoqmedebaSi.
albaT, aqve unda iTqvas, rom viskontisaTvis SemTxveviT ar uwodebiaT
`reJisori-stenografi~, radgan am gamoTqmis mniSvnelobis gaazrebis gareSe
SeuZlebelia yvela misi kinematografiuli Tu Teatraluri namuSevris
esoden maRali gamomsaxvelobiTi kulturis axsna. neorealistebma xom imTaviTve Seurigebeli omi gamoucxades
yovelgvar esTetizms da ekranze amkvidrebdnen yofierebis yoveldRiurobis
mosawyen xats. lukino viskonti ki
pirveli iyo italiur kinoSi, vinac
samSoblo-qveyanas daubruna misi srulfasovani silamaze.
da aqve: Znelia dumiliT gverdis
avla im faqtze, romelic uTuod sagulisxmo aRmoCnda rogorc viskontis,
ise mTlianad axali italiuri kinos
sinamdvileSi. 1954-Si idebs saTaves
mwvave kamaTi neorealizmis bediRbalsa da momaval gzasavalze: - saiT miemarTeba axali italiuri kino, ra gziT
viTardeba misi, arcTu didi xnis winandeli aRmoCenebi? kamaTi mTlad gaalmasda, rodesac lamis erTdroulad
gamoCnda kinoekranebze ori, marTla
drois winaaRmdegobrivi suliskveTebis
matarebeli filmi: axalgazrda federiko felinis - `gza~ da nacadi lukino viskontis - `grZnoba~.
amboben, viskontis arc erT suraTs
ar mohyolia esoden mravalmxrivi da
mravalmniSvnelovani gamoZaxili da nayofieri diskusiebio. erTni sayvedurobdnen viskontis, rom zurgi Seuqcevia
neorealizmis tradiciebisaTvis da sanaxaobiTi kinos Zveli poetikisaken
ixrebao. meoreni ki, aRfrTovanebulni
aRniSnavdnen, rom viskontim amjerad
mweral kamilo boitis xandazmuli
novelis Cveulebrivi ekranizacia ki
ar gadaiRo, aramed Seqmna italiur
kinoSi pirveli namdvili istoriuli
filmi - sruliad moulodneli Tanadrouli JReradobisao.
gamogitydebiT, Tavis droze CemSi
raRac gaucnobierebul protests iwvevda felinisa da viskontis, maTi yoveli axali qmnilebis is auxsneli dapirispireba, romelic ratomRac jiutad
fexs ikidebda presaSi da kinokritikaSi. ara-da, zogjer ironiuli Rimilis momgvrelic iyo is paradoqsuli
axireba: 1957-Si viskontim Seqmna dostoevskis moTxrobis - `TeTri Rameebis~
ekranizacia. Tavad reJisori acxadebda:
am filmze muSaobisas `ocnebasa da
sinamdviles Soris kontrastis~ Tema
mi pyrobdao. kinokritikam ki, suraTi
filosofiur-fsiqologiur etiudad
aRiqva da mas `formiT romantikuli
da azriT antiromantikuli~ uwoda...
magram moxda ise, rom imav 1957-Si gamovida felinis axali filmic - `kabirias Rameebi~ da sensaciur `aRmoCenebze~ daxarbebulma presam da kritikam am or, Zalze gansxvavebuli suraTis saxelwodebaTa Tanxmier JReradobaSic (`TeTri Rameebi~ - `kabirias Rameebi~) maTi avtorebis erTmaneTTan dapirispireba `amoikiTxa~.
am tendenciam kidev ufro damafiqreblad iCina Tavi Semdgom wlebSi.
jer iyo-da, 1960-Si veneciis saerTaSoriso bienalieze, festivalis aSkarad araobieqturi direqcia arafers
daridebia, oRond `roko da mis Zmebs~
ar mieRo `gran-pri~ - `wminda markozis
oqros lomi~. es gaxmaurebuli skandali ukve cnobili iyo CvenTvisac, roca
1961-Si vixileT, moskovis meore saerTaSoriso kinofestivalze konkursgareSe warmodgenili `roko da misi Zmebi~.
maSin CvenSic arcTu cota iyo am
filmis irgvliv gansxvavebul azrTa
Sejaxeba, sjani da kamaTi, metadre mis literatul TavwyaroTa gamo. ra
varaudi aRar gamoiTqva, TumcaRa yvelaze sando isev reJisoris aRiareba iyo.
viskonti ki, erT-erT preskonferenciaze
aRniSnavda: `rokos~ rom viRebdi, STagonebuli viyavi verizmis TvalsaCino
warmomadgenlis - jovani vergas romanebiT~, riTac gamoxata pieTeti sakuTari erovnuli mwerlobis memkvidreobisadmi. igi asaxelebda sxva Tavwyaroebsac: biblias, Tomas manis `iosebsa
da mis Zmebs~, jovani testoris qalaquri bulvaruli beletristikis Tavisebur samyaros, - da bolos - dostoevskis romans - `idiots~, romlis erT-
`leopardi~ 1963
`RmerTebis
daRupva~ 1969
`ludvigi~ 1972
25
`sikvdili veneciaSi~ 1971
`ojaxuri
portreti
interierSi~ 1974
`udanaSaulo~ 1976
26
erT personaJs, Tavad miSkins `TviTmiznad qceuli sikeTis filosofiis Zalze damaxasiaTebeli warmomadgeneli~
uwoda.
bunebrivia, rom rusuli kritika
gulisyurs amaxvilebda, Tu ra siRrmiT
aris gaazrebuli filmSi dostoevskis
prozis klasikuri motivebi, kerZod,
ramdenad mkveTradaa miniSnebuli nadias,
rokosa da simones urTierTobebiT roman `idiotis~ mTavar gmirTa - nastasia fili povnas, miSkinisa da rogoJinis e.w. `samkuTxedi~...
werdnen, rom `rokoSi~ uCveulod
rTulad aRiqmeba suraTis damdgmelis
reJisoruli neba da wadili, metadre
- mis mier aRmoCenili mTavari rolebis axalgazrda Semsruleblebis - ani
Jirardos, alen delonis, renato salvatoris artistuli niWis gaxsnasa da
efeqtur warmarTvaSi;
aRniSnavdnen - erTgvari Sinagani
winaaRmdegobis, raRac mogangaSe da gulSemZravi disharmoniis SegrZnebas, rom
suraTSi `miRweuli ar aris naturalizmisa da esTetizmis mTlianoba, fsiqologiuri daZabuloba mezoblobs sociologiur sqematurobasTano~.
da lamis erTxmad miuTiTebdnen filmSi damTrgunvel STabeWdilebas
axdens Zaladobisa da mkvlelobis scenebis sisastikeo...
diax, Tavdapirvelad raRac gaorebuli, eWviani da frTxili kritikuli
damokidebuleba ufro sufevda CvenSi
`roko da misi Zmebisadmi~. mere, mogvianebiT, araerTi recenzenti da kinomimomxilveli inaniebda Tavis maSindel
miuxvdomlobas Tu Secdomas, TumcaRa,
iSviaTad, Tu vinme eZebda mizezTa mizezs.
arada, yvelafris Tavi da Tavi mizezi
isev felinisa da viskontis da maTi
filmebis tradiciulad dapirispireba
iyo. swored im wels `roko da misi
Zmebis~ paralelurad ekranebze gamoCnda kidev erTi mniSvnelovani italiuri suraTi - felinis `tkbili cxovreba~, romelic umal iqca imJamindeli sazRvargareTuli kinos mTavar
movlenad. raRa Tqma unda, maSin swored
felinis am araCveulebrivad STambeWdav `freskasTan~ uSualod gverdigverd yofnasa da masTan garduval SedarebaSi aRiqmeboda `roko da misi Zmebi~.
- ra xiblavda an riT i pyrobda mayureblisa Tu kritikosTa gulisyurs
`tkbili cxovreba~? - uwinares yovlisa, sinamdvilis gamWoli mzeriT aRqmisa
da mxilebis ZalasTan erTad, albaT
es iyo adamianis warmoudgenel SesaZleblobebiT gancvifreba, yofierebis
poeturi gancda da swored xelovanis esoden wrfeli da gadamdebi gancvifreba ganapirobebda mayureblis winaswar ganwyobas ara martoden filmis
personaJebTan SexvedrisaTvis, aramed
suraTis avtorTan uSualo urTierTobisTvisac.
da axla, Tu kadnierebad ar CamiTvliT, movixmob erT amonarids swored
imxanad - 1960-Si Tu 1961-Si - daweril Cemi naSromidan, romelsac `Taoba da misi bedi~ erqva. movixmob imisTvis,
rom dRevandeli mayurebeli, metadre
- axalgazrdoba ukeT gaerkves, Tu ra
socialuri sinamdvilis, ideaTa Widilisa da kinoSemoqmedebis konteqstSi
aRiqmeboda imJamad ori kinoSedevri `roko da misi Zmebi~ da `tkbili
cxovreba~.
intermedia - CanarTi
`omis Semdgom, sul male, - 50-anis
CamodgomisTanave - gansakuTrebiT mwvaved iCina Tavi dasavleTis samyaroSi
axalma krizisma, romelic pirvel rigSi gamovlinda rogorc sulieri anu
ideebis krizisi. es ar iyo raRac moulodnelad `Tavsdatexili ubedureba~. igi kanonzomierad, TandaTan mzaddeboda. magram Tu es procesi `mamebisTvis~ Tanmimdevruli iyo, `Svilebs~
daxvdaT am procesis mxolod Sedegi.
cxovrebaSi SemosvlisTanave maT dainaxes irgvliv gamefebuli sibinZure,
sisastike, siyalbe da gamomfitavi erTferovneba. presa ki xmamaRla `winaswarmetyvelebda~ atomuri omis garduvalobas...
da axalgazrdoba, romelsac, cxadia,
ar gaaCnda raime axali Tavisi ideali, amboxda, uari Tqva yvelaferze,
yovelgvar moralur princi pze, ramac
gamoxatuleba hpova ukidures anarqizmSi... da ai, gazeTebi myvirala saTaurebiT iuwyebian TviTmkvlelobisa da
mkvlelobis, mZarcvelobisa da sisxlis samarTlis qronikebs, yoveldRiurad afiqsireben axalgazrdobis ukiduresobamde misul sulieri sicarielis, cinizmis, amoralurobis gamovlinebebs...
sazRvargareTuli kinos progresuli moRvaweebi gverds ver auvlidnen
am mware sinamdviles. asec moxda.
msoflio ekranebze gamoCnda reJisor
nikolas reis `umizezod meamboxe~,
andre kaiatis `warRvnis win~, laslo
benedekis `velurTa brigada~, marsel
karnes `TvalTmaqcebi~, xuan bardemis
`mTavari quCa~, karel reisis `SabaT
saRamos, kviras diliT~, alen renes
`SarSan zafxuls marienbadSi~, franguli `axali talRis~ liderTa - fransua triufos da Jan-liuk godaris
pirveli filmebi, klod Sabrolis `bi-
ZaSvilebi~. da bolos, TiTqos yvelas
erTad Semajamebeli lukino viskontis
`roko da misi Zmebi~ da federiko felinis `tkbili cxovreba~, romelsac
imTaviTve adarebdnen miqelanjelos
freskebs, goias ofortebs, dantes `jojoxeTs~...
zemoT CamoTvlil filmebSi asaxulia sxvadasxva qveynebis da gansxvavebuli erovnebis axalgazrdebis cxovrebis erTi raime momenti Tu etapi.
cxadia, amjerad Cven gvainteresebs
ara maTi gadamRebi reJisorebis filosofiuri koncefciebi, aramed Tavad
filmebSi asaxuli sinamdvile:
erTgan axalgazrdebi ocnebiT miiltvian Soreul marjnis kunZulebisken
- isinic SeZrwunebuli arian mosalodneli atomuri katastrofiT da
`warRvnis win~ gadarCenis imeds eZeben
gaqcevaSi... magram ai, gamoCndnen `TvalTmaqcebi~, romlebic usasrulod msjeloben atomur omsa da TviTmkvlelobaze, fransuaza saganis romanebsa da
beketis piesebze da, gamosavlis ZiebaSi, iZirebian parizis kafeebSi, loTobisa da Ramis drostarebisaTvis daqiravebul oTaxebSi, jazis RrialSi, ucxo
loginSi - pirvel SexvedrilTa gverdiT...
mere TiTqos Cadga qarbuqi, dacxrnen axalgazrdebi da is, rac zogs
saxad saymawvilo senad eCveneboda,
iqca yoveldRiurobad: isev wamieri,
swrafwarmavali sasiyvarulo kavSirebi, mosawyeni uRimRamo qeifebi, uxaliso Sexvedrebi da ganSorebebi, usixarulo warmateba, guls gaukarebeli
xelmocarva, diliT universitetebis
mkacri auditoriebi, RamiT ki isev
Tavbrudamxvevi rokva, ugrZnobi kocnisTvis meqanikurad gawvdili tuCebi, alkoholiTa da avadmyofuri vnebiT
dabinduli Tvalebi, uazro yofiT gamofituli saxeebi...
- ra daayenebT `ZeSecTomilebs~
WeSmaritebis gzaze?
am SekiTxvaze sagulisxmo pasuxad
meCveneba klod Sabrolis `biZaSvilebis~ finali. suraTis mTavar gmirs pols xelmarcxad Semoakvdeba provinciidan parizSi bedis saZieblad Camosuli biZaSvili Sarli, es Jiulien
sorelisa da rastiniakis dakninebuli
oreuli. pols, romelic uneburi
mkvleli Seiqmna, saxeze aRbeWdia tkivili, gaoreba, gaurkvevloba... iqve, mis
gverdiT ki, radiolaze isev brunavs
patefonis Savi firfita... brunavs...
brunavs...
... da ai, `tkbili cxovreba~ - misi
sawyisi efeqturi kadrebi:
qristes Crdili dascemia roms siZveleebiT damZimebul Ria qalaqs.
helikopterze dakiduli macxovris
qandakeba gadaufrens abdRvialebul
via venetoze Ramis klubebs, feSeneblur vilebs, Zvel aristokratul cixedarbazes, kosmopolitur salonebs...
TiTqosda, marTla goias ofortebidan
gadmosulano, landebiviT irevian Ramis
saeWvo duqnebis mudmivi muStrebi;
iaffasiani siZvis diacebi kabareebTan;
sxvaTa intimur cxovrebas dadarajebuli, sensaciebs daxarbebuli paparaci
reportiorebi; Tavxedi turistebi; aRtkinebuli, lamis SeSlili fanatikosebi - `madonas saswaulebrivi gamocxadebis~ adgilze TavSeyrilni; cxovrebamoyirWebuli milioneris qaliSvili, meZavi qalis sawolze rom eZleva vnebaTaRelvas... ai, axali babiloni,
misi ZeSecdomilTa `tkbili cxovreba~ da amaoeba amaoebaTa!
aseT garemoSi gvixatavs felini
Tavis sulierad gaxleCil personaJebs
da erTdroulad imasac migvaniSnebs,
Tu rogori iqnebodnen isini sxva samyaroSi da rad aqcia Tanadroulma sinamdvilem. es ar aris ganyenebuli sjani
adamianze an sazogadoebaze. `tkbili
cxovrebis~ personaJebi konkretuli
sazogadoebis istoriis, misi gansazRvruli momentis Svilebi arian. amitomac ase Seucdomlad amoicno am
filmSi Tavisi saxe Tanadroulma dasavleTma, dainaxa sakuTari `gankiTxvis
dRe~. amitomac ase gaborotebiT aRsdgnen mis winaaRmdeg vatikani, memarjvene politikuri partiebi da presa.
martoden kaTolikuri eklesiis oficiozma - `osservatore romanosma~
TerTmeti saredaqcio statia `miuZRvna~ `tkbil cxovrebas~, TerTmetjer
gadasca igi anaTemas. kinos istoriaSi jerac ar Cawerila aseTi sastiki
brZola romelime filmis gamo. erTi
kritikosis moxdenili Sedarebisa ar
iyos. felini bibliur brZenTa msgavsad
amxels da winaswarmetyvelebs swored im sazogadoebis kraxs, romelsac
Tavadve ekuTvnis~.
lukino viskonti ki gansxvavebuli
poziiciidan, sul sxvagvarad Wvretda
da ganixilavda `rokoSi~ Tavis personaJebs - mRelvared, gulSeZrulad, TanagrZnobiT da, imavdroulad, yovelgvari
macTunebeli sibralulis gareSe. es
aris mZime da mware istoriuli gamocdilebis pozicia. igi uRrmavdeba da
xsnis ara oden fsiqologiur, aramed
im socialur kanonzomierebasac, romelsac xSirad mihyavs adamiani fatalur
Sedegamde - TviTmsxvrevamde, roca adamiani uneburad da gaucnobiereblad TviTonve xdeba sakuTari Tavis damRupveli viTarebis xelSemwyobi.
TiTqos moulodnelia, rom `rokos~
literaturuli Tavwyaroebidan viskontis - rogorc scenaris satitulo
27
furcelze, ise filmis TavsarT titrebze - dautovebia mxolod erTi: `jovani testoris romanis - `xidi gizolfize~ motivebi~. TumcaRa arc esaa
SemTxveviTi, rameTu - iseve, rogorc
alberto moravia da pier paolo pazolini TavianT nawarmoebebSi ZiriTadad
romisa da misi Semogarenis sinamdviles
asaxaven - jovani testoric Tavis novelebsa da romanebSi mxolod milans
gvixatavs. lukino viskonti ki, mogexsenebaT, milaneli gaxldaT da kargad
icnobda `CrdiloeTis dedaqalaqad~
wodebul am samrewvelo gigantis cxovrebas, mis naTel-Crdils, zne-Cveulebebs,
codo-madls.... cxadia, reJisors uSualod ar gamoqvs filmSi romanis siuJeturi svlebi, magram suraTSi mainc
aSkaraa testoris milanuri moTxrobebis atmosfero da TiTqmis gameorebulia is sqema, romelic damaxasiaTebelia am mwerlisa da, saerTod, qalaquri bulvaruli folklorisaTvis. es
sqema ki, daaxloebiT, ase warmogvidgeba:
`ori RviZli Zmis siyvaruli erTi
gzasamcdari qalisadmi. am qalis wrfeli ltolva da dauokebeli vneba sufTa, Seuryvneli Wabukisadmi. am axali
siyvaruliT misi sulierad ganwmendis
imedi, magram binZur sinadvilesTan Sejaxebis Sedegad misi imedis gacrueba
da cxovrebaze xelis Caqneva, bolos
ki - eWvianobis cofmoreuli yofili
sayvarlisagan sisxliani Surisgeba...~
cxadia, viskonti - Rrma fsiqologireJisori da qalaquri xalxuri beletristikis SesaniSnavi mcodnec - am
sqemas martoden WeSmariti xelovnebis
keTilSobilebas ki ar sZens, aramed
mniSvnelovani socialuri azriTac tvirTavs. igi imTaviTve acxadebda, rom
es suraTi mas warmoudgeboda rogorc
`Tanadrouli italiiis Taviseburi
matiane, viTarca epikuri reportaJi,
romelic ar gulisxmobda istoriul
distancias da retrospeqtivas~, rom
`am filmSi gansakuTrebulad mitacebda
sociologiuri analizio~.
`roko da mis ZmebSi~ moqmedeba viTardeba 1955-is oqtombridan 1960-is Tebervlamde, esec Zalze niSandoblivia,
radgan cnobilia, rom 50-iani wlebis
meore naxevridan italia ukve ganicdida,
- Tu SeiZleba ase iTqvas, - `materialurad momjobinebas~, e.w. `bums~ anu
`ekonomikur saswauls~. isic cnobilia,
rom am `saswauls~ pirvel xans mohyva
adamianTa zneobrivi dacemuloba, maTi
moqalaqeobrivi Segnebis daqveiTeba, rasac xelovani mtkivneulad ganicdida.
swored xalxis sulieri cxovrebis
28
`didi daTvis nisliani
Tanavarskvlavedi~ 1965
`cduneba~
1943
am krizisuli mdgomareobis, qveynis
istoriaSi am gaurkveveli momentis
mxatvruli gaazrebaa `roko da misi
Zmebi~. igi ganixilavs im utopiis
cdas, roca burJuazia cdilobda `ekonomikuri saswaulis~ - `bumis~ pirobebSi `socialuri arsebobis gareSe~
daeyenebina adamiani, an ufro sworad,
filmi asaxavs am utopiuri cdis moralur da sulier Sedegs - mis katastrofulobas, xsnis da TvalnaTlivs
xdis, rom socialuri cxovrebidan xelovnurad gamodevnil adamians gardauvalad elis gadagvareba, rom igi iqce-
va an iseT biologiur cxovelad, amZuvebuli kunTebisa da hormonebis imgvar
monad, rogoric simonea, anda iseT `ganyenebul sikeTed~, adamian-sulad, rogoric
rokoa...
da bolos: `roko da misi Zmebi~
lukino viskontis rigiT meeqvse didi
filmia, Semdeg man kidec rva suraTi
gadaiRo - yvela lamis xelierTpirad
kinoSedevri.
imedi maqvs, rom `viskontianaSi~ gzadagza yvela films vixilavT da metnaklebad saubaric gveqneba TiToeulze.
gemSvidobebiT - momaval Sexvedramde!
redaqciisagan:
redaqciis misamarTze SegiZliaT gamogzavnoT Tqveni
azrebi, Sexedulebebi, survilebi, mogonebebi... maT piradad
batoni oTar sefiaSvili gaecnoba da upasuxebs.
filmis naxva SegiZliaT am linkze:
http://www.youtube.com/watch?v=j-3u70OpDoI
giga zedan
ia
zedania
qarTuli serialis sociologia
Tu satelevizio seriali Sedga, rogorc esTetikuri faqti,
maSin mas sociologiuri Rirebulebac eqneba. anu, Tu seriali warmatebulia mxatvrulad, maSin is sazogadoebis aRsaweradac gamogvadgeba. ara imitom,
rom is realobas pirdapir asaxavs, aramed
imitom, rom is adamianTa didi jgufis
fantaziebsa da cnobierebas aireklavs.
amis gareSe seriali ver Seasrulebda
sakuTar mTavar funqcias - iyos xelovneba masobrivi mayureblisaTvis.
ori serialis magaliTze Sevecdebi
am Tezisis dadasturebas. qarTuli satelevizio serialebis istoriaSi swored
isini mgonia yvelaze warmatebuli, jer
erTi, esTetikurad, meorec - maTi mWidro
kavSiriT koleqtiur cnobierebasTan. es
serialebia „cxeli ZaRli“ da „Cemi colis daqalebi“.
kargad mesmis, rom Janrebi sruliad
gansxvavdeba erTmaneTisagan.
`cxeli ZaRli~
„cxeli ZaRli“ politikuri deteqtivia. is 2003 wels gamovida ekranze
da mogviTxrobs miliciis ori gamomZieblis Sesaxeb. erTi maTgani gamocdili, asakSi Sesuli operia (Janri lolaSvili), meore ki - amerikaSi ganaTlebamiRebuli da idealisti axalgazrda (giorgi yifSiZe). is, rac iwyeba,
rogorc rigiTi kriminaluri SemTxveva,
male gadaizrdeba politikuri konspiraciis gamoZiebaSi, romelsac mTeli
qveynisTvis didi mniSvneloba aqvs. ori
ramaa saintereso.
pirveli, serialis naxvis Semdeg
advilad SeiZleba mixvde, ratom moxda
noembris revolucia saqarTveloSi: sajaro institutebis disfunqcia, korufcia, yoveldRiurobis nawilad qceuli kriminali - da usamarTlobis
mZafri gancda, rasac es yovelive tovebs. garda amisa, aris kidev erTi sagulisxmo Tema - am, erTi SexedviT,
wmindad kriminaluri movlenebis ukan
serialSi erTmniSvnelovnad rusuli
specsamsaxurebis konspiracia ikveTeba. SeiZleba iTqvas, rom revoluciam-
de gadaRebul pirvel or sezonSi mocemulia yvela is Tema, romelic ganmsazRvreli iqneba revoluciis Semdgomi
ramdenime wlis sazogadoebriv debatebSi.
magram, garda amisa, aris kidev erTi
saintereso momenti - garkveuli utopiuri xedva imisa, Tu rogor unda moevlos yvela am problemas. xedvis arsi
Taobebis urTierTkavSirSi mdgomareobs. adgilobrivi situaciis mcodne,
gamocdili mamakaci da dasavluri codnisa da Rirebulebebis mqone axalgazrda - es ara mxolod warmatebuli
deteqtivebis duetad SeiZleba aRviqvaT,
aramed utopiur xedvad imisa, Tu rogori unda yofiliyo sasurveli sazogadoebis modeli. solidaroba ara klasebs, sqesebs, eTnosebs Soris, aramed
Taobebs Soris - es aRmoCnda serialis mTavari Tema, radgan mTavari socialuri napralic swored generaciebs
Soris Cndeboda. serialma warmosaxviT
doneze gadaWra realurad arsebuli
problema, romelsac jer arc ki mieRwia gamZafrebis pikisaTvis.
serialis esTetika
rac am or naxseneb serials ganas-
xvavebs umetesi sxva qarTuli seriebisagan, aris maTi mimarTeba, ukacravad
naTqvamia da, pornografiasTan. umberto
ekom Tavis droze pornografiuli filmebi gaaanaliza da mivida daskvnamde,
rom maTi mTavari maxasiaTebeli aris
realuri qmedebis realur droSi Cveneba. Tu seqsualur aqtebs Soris gmiri
manqaniT mgzavrobs, pornofilmi aCvenebs
am mgzavrobis yvela detals: rogor
gaaRebs is manqanis kars, rogor daxuravs mas, rogor daqoqavs motors, rogor gadarTavs siCqares, rogor daZravs
manqanas... mizezi martivia: aqtebs Soris
filmSi raRac unda aCvenon, magram
seriozuli siuJetis da dialogebis
mofiqreba aravis unda. hoda, aCveneben
sruliad umniSvnelo detalebs realur droSi.
umberto eko TviTon avlebs paralels pornografiis am maxasiaTebelsa
da sxva Janris xelovnebis nawarmoebebis zogierT xerxs Soris. marTlac,
gavixsenoT braziliuri an venesueluri
serialebi, anda Tundac mravali qarTuli teleproduqti: isini savsea ufun-
29
qcio qmedebebiT, romelTa erTaderTi
daniSnuleba drois Sevsebaa.
umberto ekoze Sorsac SeiZleba
wavideT (rac gaakeTa kidec robert
skoulzma): Tu nebismier Txrobas warmovidgenT, rogorc seqsualur aqts, romelic boloSi orgazmiT unda dasruldes, xolo yvelaferi danarCeni misTvis
momzadebaa, maSin aseTi ti pis dabalxarisxiani serialebi zustad ise iqcevian, rogorc pornografiuli filmebi - ganuwyvetliv, gulisarevamde aCveneben monotonur aqts. amis sapirispirod kargi Tanamedrove seriali imdenad Cqaria, rom is ufunqcio monotonurobisTvis adgils ar tovebs. Tanamedrove amerikuli sitkomebi, magaliTad,
savsea patar-patara „orgazmebiT“, romlebsac xumrobebis Zalian maRali sixSire uzrunvelyofs. garda amisa, TiToeuli detali aseT serialebSi Casmulia simetriebisa da gameorebebis saaTiviT awyobil sistemaSi, sadac SemTxveviTi, drois Sesavsebad naCvenebi ufunqcio detalebisTvis adgili ubralod
aRar rCeba.
serialebis am monotonul „pornografiulobas“ sxva gzebiTac SeiZleba
gaeqce. swored am perspeqtividan xdeba
gasagebi iseTi reJisorebis talanti,
rogorebicaa tarantino da linCi. tarantinos, marTalia, serialebi ar gadauRia, magram Cvens konteqstSi misi
filmebi mainc sainteresoa, radgan am
filmebis dialogebi savsea „pornografiiT“ (zemoT aRwerili azriT). erTi
gansxvavebiT: tarantinos maTSi komikuri
elementi Seaqvs da swored amiT usxlteba xelidan televiziasa da realobas, sadac aseTi uazro dialogebis simravles xSirad ganvicdiT. xolo
rac Seexeba linCs, man moaxerxa gaekeTebina sruliad unikaluri seriali
- „tvin piqsi“ - romelic Txrobis aranormalurad dabal siCqares akompensirebs mizansceniTa da saspensiT, romlebic nebismier, yvelaze ufunqcio detalsac ki arnaxuli mniSvnelobis SegrZnebas aniWeben. tarantino mibaZvadia, imitom rom man gamoigona meTodi; linCi
- ara, imitom rom man Seqmna stili.
SeiZleba gadaiRo tarantinosnairi filmebi, linCis ki mxolod parodireba
SeiZleba.
magram davbrundeT ukan, saqarTveloSi. Cemi azriT, rogorc „cxeli ZaRli“,
ise „Cemi colis daqalebi“ warmatebiT arTmeven Tavs am „pornografiulobis“ daZlevis amocanas, romelsac
Zalian bevri sxva qarTuli seriali
emsxverpla. rogorc aRmoCnda, am warma-
30
tebisTvis araa aucilebel saaTiviT
awyobili teqnikuri maSineria gqondes
(romlis saucxoo magaliTic aq SegiZliaT naxoT) da arc maincdamainc genialobaa saWiro (rac raRac axlis
gamogonebas gulisxmobs kinematografiis enaSi). ubralod, orive qarTuli
serialis SemTxvevaSi SemoqmedebiT
jgufs eyo codna da gemovneba, ar gadaemlaSebina iq, sadac ar iyo saWiro.
am gemovnebis zusti gazomva SeuZlebelia, magram mas mayurebeli grZnobs.
„Cemi colis daqalebi“
viRacas SeiZleba gaukvirdes, komediuri satelevizio Janridan ratom
avirCie gasul wels dawyebuli es seriali da ara „Sua qalaqSi“, romelmac Tavis droze marTlac did auditorias Seayvara Tavi (mis dRevandel
mdgomareobaze jobs delikaturad gavCumdeT). saqme isaa, rom „Sua qalaqSi“
iyo sitkomi, romelmac moaxerxa xalxis kargad garToba, magram ver moaxerxa Seeqmna personaJebi, romelTa gavliTac moxdeboda koleqtiuri fantaziebis aqtualizeba. debi Rlontebis
SesaniSnavi duetis garda, „Sua qalaqis“ personaJebi daaxloebiT imave planis figurebi iyvnen - Tumca, ra Tqma
unda, Seudareblad ufro gemovnebianad Seqmnilni - rogorebic arian dRes
„komedi Sous“ sketCebis gmirebi. maT
ar hqondaT fsiqologiuri siRrme, rac
aZnelebda maTTan identifikacias. metic,
maT ar hqondaT sakuTriv sociologiuri ganzomilebac - magaliTad, axalgazrdebis cxovreba umeteswilad ise
iyo „Sua qalaqSi“ warmodgenili, TiTqos maTi mSoblebi arc arsebobdnen.
koleqtiuri fantazia, rasakvirvelia,
kargia, magram raRac kavSiri realobasTan masac ki unda hqondes.
„Cemi colis daqalebSi“ sxvadasxva
Taobebis urTierTobis CvenebasTan dakavSirebiT yvelaferi rigzea. daviwyoT
imiT, rom es sitkomi ki ara, komediuri dramaa. Tu „Sua qalaqis“ modeli
amerikuli „megobrebi“ iyo, „rusTavi
2“-is seriali Janrulad ufro „seqsi
da qalaqis“ gverdze unda davayenoT.
nawilobriv am Janruli mikuTvnebulobis gamo, nawilobriv ki - meti fsiqologizmis gamo, romelic personaJebs
ufro reliefurs xdis, axalma serialma SeZlo aqtivacia gaekeTebina imasTvis, rasac, sakmaod mouxerxeblad, koleqtiur cnobierebas Tu koleqtiur
fantazias vuwodeb.
Tu „cxel ZaRlSi“ orive mTavari
gmiri mamakaci iyo da qalebs mainc
ukana planis rolebi hqondaT, am axal
komediaSi mTavar personaJebad sami
axalgazrda qali gvevlineba. es araa
Cvens sazogadoebaSi qalebis rolis
zrdis niSani - ubralod, deteqtivis
mamakacebi da komediuri dramis qalebi sxvadasxva sivrceebSi moZraoben.
pirvel SemTxvevaSi Cveulebrivi kriminali aucileblobiT gadioda nacionaluri politikisa da sajaro problemebis ganzomilebaSi; meore SemTxvevaSi ki sajaro sivrce ubralod ar arsebobs: sami axalgazrda qali eqskluziurad kerZo sivrceSi cxovrobs, romelic garda ojaxisa, marTalia, samsaxursac moicavs, magram es samsaxuric
sruliad privatuli saqmea. ojaxi, naTesavebi, mezoblebi, TanamSromlebi, Tayvanismcemlebi - esaa serialis axalgaz-
rda qalebis socialuri garemo. „cxeli ZaRlis“ gadaRebidan aTi welic
ar gasula, magram cvlileba saxezea.
SeiZleba vinme Semomedavos - es
gansxvaveba ara periodebis, aramed Janrebis gamoao. magram ar daveTaxmebodi:
Cven gvinaxavs qarTuli deteqtiuri
serialebi, romelTac aranairi politikur-sajaro datvirTva ar hqoniaT (magaliTad, „yava da ludi“), xolo komediuri Janris qarTuli seriali arasodes uCioda politikosebis vizitebis
simcires, rac maT sajaro funqcias
Tu ar aniWebda, mani pulaciis iaraRad
namdvilad aqcevda. ase rom, Tu Cven
dRes vuyurebT komediur dramas, romelic mTlianad kerZo sivrceSi mimdinareobs, es SeiZleba garkveuli simptomi
iyos - swored jgufuri cnobierebisa,
romelic, gansxvavebiT 2003 wlisgan,
qveynis Secvlaze ki ara, sakuTri cxovrebis mowyobazea mimarTuli.
gamiWirdeba imis Tqma, es realobis
asaxvaa, romelic tendenciis saxiT arsebobs, Tu kidev erTi utopia, romelsac
axdena ar uweria. magram me mainc mgonia, rom dRes saqarTveloSi ukve arseboben iseTi adamianebi, romlebic cxovrebis azrad swored privatuls miiCneven da ara - sajaros. es ar gamoricxavs am adamianebis „politizacias“
qarTuli azriT: anu politikaze bevr
laparaksa da Cxubs. marTalia, zedapiruli politizaciis es aspeqti serialSi asaxuli araa, magram albaT swored imitom, rom sinamdvileSi es adamianebi sakuTari problemebis gadaWras
politikur sferos aRar ukavSireben.
„Cemi colis daqalebi“ - esaa seriali saSualo klasis Canasaxze, romelic piradi cxovrebis mowyobas cdilobs. miuxedavad imisa, Tu ras amboben seriis personaJebis prototi pebi
realur cxovrebaSi nacmoZraobasa Tu
„qarTul ocnebaze“, maTi cxovrebis
WeSmariteba maTi kerZo cxovrebis dramebia, romlebsac seriali ase niWierad gadmogvcems. xolo socialurad
es imis momaswavebelia, rom saqarTveloSi nel-nela xdeba privatuli sferos
avtonomizacia, romelic aRarc infrastruqturul problemebzea damokidebuli da aRarc uSualo fizikuri Zaladobis safrTxeze. ubralod es privatuli sfero jer kidev Zalian cota
adamianis privilegiaa - maTi, visac
kargi Semosavali aqvs.
moxdeba Tu ara am adamianebis ricxvis zrda, amas, albaT, ase aT weliwadSi vnaxavT, Semdegi kargi qarTuli
satelevizio serialis analizisas.
31
wm. ninos saxelobis niu-iorkis
qarTuli eklesiis avtobusis marSruti
:18
avtobusi
muSaobs
SabaT saRamosa
da kvira diliT,
agreTve
sadResaswaulo
dReebSi
s 5 e.
amo ld Av n;
a
a
saR
8/ Don basT
9 : 1 Mc
re
is . da gaCe
dil ve -is
ay A rain
t
:20
kw
Par Si, F
s 5 i,
amo xeS
Bay kuTxe
saR t kuT ares;
0/
e
9:2 h Stre o mx
t
is
ir
7
isp
dil a 6
r
d
ve. sapi
5
5:2
ay A is
l
e
kw
os reet
Par svl
Ram h St in;
a
a
t
s
Bay Ses
5/ da 85 is w
.
9:2
-is
kis y Ave Ban
rain
N-t
dil kwa hase
Par Si, C
Bay uTxe
k
dilis 9:35/saRamos 5:35
92nd street da
Fort Hamilton Ave.
kuTxeSi, R-train-is
gaCerebidan 2 blokSi.
dilis 9:15/saRamos 5:15
Coney Island Ave. da Avenue J kuTxeSi,
ChaseBank-is mopirdapire mxares;
dilis 9:10/saRamos 5:10
Coney Island Ave. da Kings Hwy.
kuTxeSi, AT&T-is win;
dilis 9:05/saRamos 5:05
Coney Island Ave. da Avenue U kuTxeSi,
McDonald-is sapirispiro mxares;
dilis 9:00/saRamos 5:00
Coney Island Ave. da Brighton Beach Ave.
kuTxeSi, ChaseBank-is win;
thsb upbc
cfafcehb
jhb ljkfhb
dagvikavSirdiT:
rauli: 646-267-8312
malxazi: 347-634-9836
32
vaJa-fSavela
CxikvTa qorwili
es ambavi dids, Savs, daburuls tyeSi mohxda, soflebsa da qalaqebze didad moSorebiT. ra ambaviao?
ikiTxavT. CxikvTa qorwilze mogaxsenebT. Cxikvi zaqara iwerda jvars lamazs, siturfiTganTqmul da metismetad eSmak Cxikvs qeTevanze. am or axalgazrda frinvels jvarsa swerda mxcovani Cxikvi Toma.
Tomam gulmodgined aRapyro Tvalni zecad da warmoTqva: akurTxe, ufalo, gvirgvini amaTi, STaunerge
amaT erTmaneTis siyvaruli da erTguleba, ganamravlen eseni, viTarca wyalSi Tevzni, caSi varskvlavni,
hqmen SeubRalavi sareceli monisa Senisa zaqariasi
da mxevlisa Senisa qeTevanisa. amin.
sTqva ra es, orives turfa yvavilebis gvirgvini
daadga Tavze.
amin! amin! - gaisma grgvinviT xma aqeT-iqidan. amas
iZaxdnen stumrad mowveulni frinvelni: Cxikvni, qeronebi, wipriebi, nibliebi, kakbebi, gnolebi, RobemZvralebi, bolocecxlebi, WivWavni, kodalebi, gvritni, mtredni da sxvani mravalni.
teva aRar iyo, imodena stumrebs moeyaraT Tavi.
saqeifod mSvenieri adgili amoerCiaT: erTi tafobi
xSiryvaviliani, balaxiT dafenili da uzarmazari xeebiT daCrdiluli. yvavilebsac uxarodaT,
isinic qorwilSi iyvnen dapatiJebulni. iqve civi,
ankara wyali gamodioda. sufra grZlad iyo
dafenili da zed aTasnairi saWmelebi da xileuloba elaga. ra juris Wias da buzs ityviT, aq ar
moetanaT, - balaxTa Tesli aTasnairi.
nefe-dedofali miiwvies yvavilebiT dafenils taxtze da wveulnic wamosxdnen mwkrivad.
gaimarTa didi smeuloba da Wmeuloba. aTasnairi
sasmelebi ismeoda: kaxuri lalisferi Rvino wyaliviT modioda sufraze. yvelam adRegrZela nefe-dedofali da yvelamac ZRveni miarTva.
iqve kodala mjdariyo erT yunWze fuRuroSi da
iman „mravalJamieri“ daiZaxa.
- Sen, ei, myviralav, Rvinos ki ara svam, Sviloniav, da ra iqneba? Rvino dalie, da! - SeuZaxes kodalas
erTxmad frinvelTa.
- moicaT, kacebo, cota xani damacadeT, RmerTi
gadRegrZelebT; aq erTi kai msuqani Wia vipovne, is
minda gamovTxaro da mere, ramdenic ginda, Rvino masviT, fiqri aRara maqvs, guldamSvidebiT viqnebi, - miugo maT kodalam da Tan niskartiT dauwyo futuro
xes CiCqna. yvelam Tvali kodalas miapyro.
- aba, Sen ici da Senma vaJkacobam, - misZaxodnen
kodalas frinvelni: - Tu ar gamogiyvania, vai Sens
tyavs, purs aRar gaWmevT, icode.
karga xans gaudioda futuro xeze kodalas niskarts da fexebs fxakuni da arc tyuilad: kodalam gamoaTria erTi kargi mogrZo Wia, gvelis Waris (gvelis wanayari tyavi) msgavsi, da niskartiT miarTva
nefe-dedofals.
- gaumarjos nefes da dedofals! - daiyvira kodalam maRalis xmiT, - kampaniasac gaumarjos, ura!
- gaumarjos, gaumarjos! ura! yoCaR, kodala! baraqala, rom arc Tavi Seircxvine da arc Cven, - hyvirodnen frinvelni. Tamadam „sakargymo“, radganac vaJkacoba gamoiCina kodalam, RviniT savse jixvi miawoda;
imanac suluqcevrad gadahkra da gadaugdo Tamadas carieli jixvi. Tamadad igive moZRvari Cxikvi Toma amoerCiaT.
- pursa sWamen da Rvinos smen, simReras ar ityviano, - sTqva yvavma da Tavis mSvenieris xmiT SemosZaxa
sufruli. yvavs misces aqeT-iqidan bani da gaZlierda
mRera ise, rom tyes WaxWaxi gahqonda. mTa-bari zanzarebda. yvavilebi siciliT ixocebodnen.
aqve axlos erT Taguniasa hqonda soro. xmaurobaze saRerReli aeSala da gamoixeda sorodan gareT.
33
didxans ucqira frinvelTa nadims, Seqcevas, hxedavda
msuqans, noyier saWmelebs, ferad-ferads, nair-nairs
da xarbad hylapavda nerwyvs nerwyvzed. iTmina didxans
da veRar moiTmina: rac momiva momivao, sTqva; micunculda axlos, iskupa da pirdapir nefe-dedoflis win
Txilians sufraze daskupda.
- vinc movida, gaumarjos! gaumarjos wruwunas! gaisma saerTo xma frinvelTa, - hoi, Seni Wirime, ro
dagvxede, biWo! - eubnebodnen Tagvs SezarxoSebulni
frinvelni.
- gagimarjoT, gagimarjoT, genacvaleT, icocxleT da ixareT, mudamac lxini da kai saqme nu mogiSaloT ufalma dambadebelma, - ambobda Tagvi da Tan
erTs gulians Txils Cascieboda, kbiliT aknawunebda
nel-nela.
- Rvino miarTviT wruwunas, Rvino! - daiZaxa Tamadam, - magas Cvenodnobamdis bevri aklia.
- ar giaxlebiT, genacvaleT, Txili Cemis Tvalis
sinaTlesac mirCevnia, Tqven gaatareT droeba; me Txils vaknawuneb, araferi miSavs.
- ar giaxlebiT, ra sityvis pasuxia! ha, dalie,
Torem Tavze dagasxamT Rvinos, uTxra SeteviT Tamadam
Tagvs da jixvi kodalas miawoda. kodalam CamoarTva
Tomas jixvi da miujda wruwunas axlos.
- dalie, e, Zmobilo, qorwilia, gana is xom ar
aris! Txili aknawuno, ra brZanebaa! hai, Tu aknawuneb
Senca, ha, CamomarTvi jixvi-meTqi, - uTxra kodalam
da Tan jixvi miawoda.
- ver davlev, Tu Zma xar, Tavi damanebe, ar SemiZlian da ra vqna, ra wyalSi gadavvarde, - miugo mas Tagvma
da piri moarida.
- daasxiT, Tavze daasxiT mag viriSvils, magas! daiyvira Tamadam, - maS, nefe-dedofali ar unda adRegrZelo, Se briyvo, Sena?!
- Cems dReSi Rvino ar misvams, kacebo, exla unda
damaCvioT Rvinis smasa? rogor iqneba, ra axirebaa
mainc da mainc?! patiosani, darbaiseli xalxi brZandebiT. ai, nefe-dedoflis sadRegrZelod erTs sokos
giaxlebiT.
- daaleine, daaleine, ZaliT unda dalios. aq risTvis moeTreoda, Tu Rvinos ara svamda, daaleine, daaleine, - ismoda frinvelTa xma.
kodalam dastaca wruwunas calis xeliT kiserSi,
meore xeliT pirSi miageba RviniT savse jixvi da dauwyo ZalaTi smeva.
- Seni neba Tu iqneba, ki vici, ar miirTmev, vaJbatono, magram aq Tamadis nebaa. uyureb amodena dunias,
erTi ar aris, Rvinos ar svamdes. erTi Sen gamosCndi
34
aq axirebuli. ha, gaubede, gaubede, codo ar aris dedis rZesaviT Rvinos pirs aridebde, Se ujiSov, Sena?
Tagvma ris wvalebiT Caylapa ramdenime wveTi da
Tan wruwunebda, etyoboda, ar esiamovneboda Rvino.
- gaubede, wruwunav, gaubede! aba da ha! emangre,
mangre! a, yoCaR, biWo! - dahkiJinebdnen Tagunas frinvelni.
Tagunam daiwkipa, daiWima yelis Zafebi, SeebrZola
Rvinos da gadahkra, dascala. xolo xaverdis qulajaze gadaesxa cotaodeni Rvino.
- qulajaze nu masxam Rvinos, e, CerCeto, gana Sens
xaCanis fafanaksa hgavs, rom agre briyvad eqcevi?! Seutia kodalas. mere Rrmad amoixvneSa. sul ukanaskneli ylapiRa aklda da daiyvira: gaumarjos nefes
da dedofals!
- gaumarjos! gaumarjos! mocala! mocalao! - ismoda aRtacebuli xma.
wruwunas male moedo Rvino da mohyva baiaTebs.
ise mReroda, rom wripiniT yvelas yurebi gamouWeda.
mere cekvac daiwyo. xalxs siciliT hxocavda. imas kaWkaWi ahyva da davlurs uvlidnen oriveni. yvavebs muclebi xeliT eWiraT, imdens icinodnen am suraTis
mnaxvelni.
- uh, daviRaleo, - sTqva bolos Tagvma; marTlac
pirze da gul-mkerdze xviTqi gadasdioda: iqve sufris
axlos wamowva. gamoburTuli faSvi zecas miapyro da
ise qSinavda. sul bolos sufraze bulbuli ijda, mgalobeli Citi ara lxinobda, ar icinoda; daRonebuldafiqrebuli ucqeroda seirs.
- mSveniero bulbulo, ratom Sens mSveniers xmas
ar gagvagonebo? - SesTxoves bulbuls frinvelTa.
bulbuli uarze dadga; gana yovelTvisa var simReris iStaze, ugunebod gaxlavarTo, - sTqva man. rogorc iyo, frinvelTa xvewna-mudaram gasWra da bulbulmac daiwyo. frinvelT xma gakmindes, buzebis frena
ismoda, yvavilT suli ganabes da motrfiale TvalebiT Sescqerodnen mgosans. bulbulma daimRera.
amdros Soriaxlos xariremi gamoCeniliyo da
gulmodgined ugdebda yursa frinvelTa mReras, bulbulis stvenas. bulbulis stvenam naRveli aRuZra
gulSi. raRac moagonda, Tvalebze cremli mouvida,
amoioxra da gabrunda, miefara uRrans tyes.
frinvelT gaabes saerTo mRera. erTs simReras ambobdnen yvelani, xolo Tav-TavianTs xmaze ki; am simReraSi bunebis qeba ixateboda, tyisa da dedamiwis madli. am madls madlobas uZRvnidnen frinvelni. am dros
Tvalis vlebiT gadmoiara arwivma; „arwivi, arwivi!“
gaisma xma: „mefe mobrZandebao!“ erTbaSad yvelas Cau-
aCveneT bavSvebs multfilmi:
http://www.youtube.com/watch?v=MdxyJ8XJ80I
35
vardaT mucelSi ena, xmis amoRebas veRar hbedavdnen;
yvelani caxcaxma, kankalma aitana.
marTlac da saSineli sanaxavi iyo am dros arwivi:
ra undoda? erTis datevebis meti ki ar moundeboda,
rom mTlad burnuTad eqcia frinvelTa brbo.
- rad SehkrTiT, xalxno? xma amoiReT. gana mefe
Cvens Semusvras ikadrebs, moiwadinebs?! - etyoda frinvelT Cxikvi moZRvari, - Tu metyviT, am wuTas aq moviwvev mefes.
zogni uarze dadgnen; imis Tvalebis brials vin
gauZlebso, ambobdnen: Cven ki veRaras visiamovnebT
da ra iqnebao. sxvebma mouwones, moviwvioTo.
moZRvari Cxikvi wavida srialiT aRma da gauTamaSa win frinvelTa mefes. arwivma siaruli ar SeSala,
TiTqos buzi ufrinavda wina.
- gaumarjos Sens didebulebas, Cveno mefev, - misca
qudmoxdilma Cxikvma salami arwivs.
- gaumarjos Cxikvsac, - sTqva man dinjad.
- Cveno didebulo mefev, gTxovT qorwilSi gvewvioT, gTxovT guliT da suliT; muxlmoyriT gevedreba
mTeli Seni saymo; Tu gvikadrebs Seni didebuleba, didad madlobelni dagrCebiT, Tavs SemogevlebiT.
- SeiZleba, ratom! - sTqva arwivma, - gamiZeR win!
Cxikvi daeSva Tavqve da arwivmac Semoikveca Tavisi
mZlavri frTebi da daeSo Tavqve.
mTeli frinvelTa gundi wamoiSala da Jivil-xiviliT miegeba win Tavis mefes. arwivmac Taviseburi salami misca frinvelTa krebuls.
moiwvies mefe da dasves TavSi. yvelani fexze idgnen
qudmoxdilni. bulbuli ara sCanda mxolod.
- SegiZliaT dasxdeT, - uTxra maT arwivma da frinvelnic ufros-umcrosobis wesze dalagden.
es ambavi oTxSabaTs dRes mohxda. tyeSi wasuli
xalxi, Tu samuSaod, Tu sanadirod, gaocebuli rCeboda. ambobda yvela: es ra ambavia, ram gaawyo Citebi,
rom erTis xmac aRarsaidan ismiso. xalxma ra icoda,
Tu frinvelni CxikvTa qorwilSi iyvnen, - gancxromasa da qeifSi. arwivs miarTves Rvino jixvebiT. igi dauzarebliv svamda da Zlierac gamxiarulda; SemosZaxa
Tavisi sazareli xmiT raRac sagmiro simRera; yvelas
tanSi Jruantelma dauara.
- RmerTo, - exvewebodnen yvelani RmerTs, - RmerTo, nu gaajavreb nurafriT Cvens mefes, Torem gagvJuJavs erT wamSio.
arwivi mainc ara javrobda, sTxovda frinvelT emxiarulaT, emReraT, ecekvaT, magram frinvelT raRac
guneba gadaubrundaT. ar icodnen, ra daemarTaT, rom
frinvelebisTvis gabeduleba mieca, arwivma ubrZana
36
STaeberaT buk-naRarisaTvis. brZaneba imave wuTas asrulda da arwivmac daiwyo bobRva Tavis mZlavris klanWebiT: sul gaTela TiTqmis is yvaviliani adgili.
mainc kidev veravin hbedavda TamaSobas. bolos isev
wruwunam gahbeda: iseTi lekuri dauara, iseTs buqnaSi amodioda, rom mtveri casa swvdeboda. erTxel gatacebuli da gacxarebuli arwivsac ki gadaaxta Tavze.
cota ar iyos, ewyina mefes ymis aseTi briyvuli qceva,
magram zrdilobisa da SemTxvevis gamo, araferi uTxra, mxolod SeubRvira ki erTxel ise, rom Tagunam
SiSisagan kinaRam suli ganuteva. mainc am SebRvervis
Semdeg wruwuna kacad aRar vargoda, gaxda avad, wavida da dawva erTis xis Ziras, zed erTi xmeli verxvis
foToli waixura.
frinvelebSi yvelaze Tamamad kodala iqceoda, karga gadakrulic gaxldaT da iseTs baiaTebs gahkioda, rom mTeli mTa-bari inZreoda. kodala exla iqamdis gaTamamda, rom mefesac auxirda.
- Sen mefoba vin mogcao, - uTxra man arwivs, - Cven
rodis amogirCieTo.
- biWo, Se ojaxqoro, su, gaCumdi, ras ambob, Se
Tavxedo? - wasCurCules frinvelTa.
- arc gavCumdebi da arca! rad unda gavCumde, rao
Cemo?! - ambobda kvlav SezarxoSebuli kodala. - Tqven
ra xalxi xarT? guli-gulSi yvelas gejavrebaT, da
pirSi ki verafers eubnebiT. biWoba pirad Tqmaa.
arwivma bevri icina kodalas axirebaze, magram
frinvelTa iTakiles mefis Seuracxyofa, Seipyres kodala, niskartSi wbila gauyares da iqve xeze miakres.
daRonda kodala, aRar iRebs xmas, ar esmis, risTvis
dasajes ase sastikad. frinvelni rom am gazidulobaSi iyvnen, mela mohparvodaT axlo. didxans uTvalTvala cbierma cxovelma tyis piridan da ucdida dros,
fiqrobda, jer kargad daTvrnen, maSinaa Cemi drovo.
mela im dros dainaxes, rom is-is iyo unda nefe-dedoflisaTvis etaca piri. atyda xma, yvirili, aiSala
frinvelTa gundi, xolo niskartaRerebuli arwivi
eZgera melas da erTs wams suli gaafrTxobina. frinvelni gaifantnen: zogi xeebze Sesxda, sxva maRla
trialebda. dabla arwivi da kodalaRa darCa; avadmyofma Tagvmac gangaSis xmaze soro moZebna. arwivma kodalac gaaTavisufla da uTxra: eg miqarva mipatiebia,
radganac nasvami iyavi, da meored aRar gabedoo.
TviTonac afrinda, afrinda maRla, TiTqos cas miekrao, da iq irgvliv daiwyo triali. qeTevani da zaqarac miefarnen uRran tyes: erTmaneTis alersSi da
kocna-xvevnaSi gaatares is dRe da saRamod erTis wiflis totze daeZinaT gverdis-gverd.
buCqi deidas
moyolili ambebi
„torpedos“ stadionis win, mixeil
mesxis quCaze, orsarTuliani, kerZo saxlebia Camwkrivebuli. erT-erTi maTganis WiSkarTan mivakvlieT friad kolorituli garegnobis, 72 wlis qalbatons. moklesaxeloebiani monacrisfro kaba ecva, marcxena Rawvze didi,
muqi xali hqonda, Tavze koxtad Semoxveuli Savi xilabandidan ki WaRaraSereuli, mowiTuro, xveuli kululebi uCanda. ifiqrebdi, Sexnierebuli
margalita bicolaa „Serekilebidano“,
ise Camohgavda... axalgazrdobaSi marTlac mSvenieri qali iqneboda.
masTan saubrisas aseTi saintereso
ram movismineT:
- saxlSi buCqis meZaxian, ise qsenia
mqvia pasportSi. qmari iyo Cemi bregvaZe,
valiko bregvaZe. rezos bebia da Cemi
mamamTili besarioni da-Zmani iyvnen.
kinoSi ro margalitaa, sinamdvileSi,
iyo rezos kvidri deida. isedac margalita erqva. marTla gavda imas, ekranze romaa: didi, mosuli, farTesaxiani
qali iyo isic, saxeze is qonda, ra qvia,
nabatonars ro ityvian... nayvavilars...
kai Sexeduli qali iyo Zaan.
marifaTiani qali, ui, raferi!
jer muSaobda konduqtorad - pirvelad ro gevida troleibusi aqane,
maSin. icoda gadmoZaxeba mgzavrebSi:
sayvarlebo, oqroiebo, genacvaleT! efereboda xalxs, bileTis fuls ro
iTxovda. mere gadmevida sunelebze did
bazarSi. niorebs qe ro yidian axla,
im riadSi ijda.
yvelas uyvarda margalita da pativs cemda, sanaTesaoSic kai qali iyo
nametani.
didi xania, gardaicvala. iqneba erTi 15 wlis, metis gardacvlili. Svili yavda erTi, mayvala, kai gogo Zalian da mokvda isic, sawyali! kai STamomavloba darCa mayvalas, naswavli xalxi.
Cem mamamTils, rogorc giTxariT,
besarioni erqva, marTla kai kaci iyo,
mSromeli, gulkeTili, giJdeboda disSvilebisTvis. es filmi, „Serekilebi“
ro gamovida, rezo emasxra: Sen gamogiyvane, biZiao. aseao. Sen ar ici gadaxTa
valis da amiza gamogiyvaneo. Cem mamamTils ewyina, aseTi var meo? - da
daemdura. Cemi mamamTili filmSi romelia da - mizana bregvaZe. ra iyo
gulmosasvleli, mara Cem mamamTils
guli dawyda mainc: me aseTi varo? me
miyvars sxvis xarjze yofnao? erTi
patara ambavi momxdara didi xnis winaT,
- Cemi mamamTili gviyveboda, - Turme,
Zalian Znelia, cdunebas gaumklavde da ar dainteresde sayvareli
mwerlis Sida laboratoriiT: rogor qmnis is siuJets; rogor iyenebs
prototi pis Tvisebebs mxatvruli saxis Sesaqmnelad; rogor aisaxeba mis
SemoqmedebaSi realurad nanaxi da gancdili...
ho, kacma rom Tqvas, ra Cveni saqmea! mkiTxvelebma ukve gamzadebuli da
garanduli nawarmoebi unda vikiTxoT, xolo mwerlis ubis wignakSi Tu
mexsierebis dafaze Cawerili, samzeoze gamoutaneli sityvebi, saxelebi,
faqtebi ra Cveni gansaxilvelia! magram mainc... rogor unda gauZlo cnobismoyvareobas da ar mousmino adamianebs, romlebic didi rezo gabriaZis
Sesaxeb Taviseburad giyvebian?!
margarita, mizana da
rezo gabriaZis didi
samyaros sxva mobinadreebi
„iwivla mizanam, xma zecas
ebdRvna, eCxuba, Semdeg moefera, Tavqve daeSva da, is iyo,
sufras unda dabruneboda, isev afrinda zeviT da isev iwyo
caSi brdRvna da gleja...“
SroSaSi wasula rezos babuas, varlamis faetvniT, Wurebis Camosatanad, ese
igi, siZe da colisZma. xoda, raxan
axloblebi iyven, Cemma mamamTilma, besarionma, fuli ar gadauxada, Turme,
siZes. es axsovda, etyoba, rezos. amaze
aago mizanas xasiaTi, mgonia, ra vici.
margalitasac uTxra Turme: deida,
es Sen xaro da imasac wyenia - rois
iyo, biWo, me buxrebSi vaZvrendi kacebso. mara, yvelaferi zustad ise xo ar
iqneboda, mwerali xo amatebs da lamazad yoba ambavs. me margalitac Zaan
momwons da mizanac. rezos naCuqari
wignebi maqvs, siamovnebiT vkiTxulob,
mara axla amaTma sacxa gadamikargen
am remontis dros.
TviTan rezoc rogori kai kacia
urTierTobebSi! uyvars ubralo adamianebi. icis SekiTxvebi, ki. namdvilad
ar aris iseTi, qe ro gei pranWebian.
ufro - Sinauruli da Tbili kacia.
wignebic ra kai aqvs dawerili! rogor
iyo, rafer izrdeboda, - yvelaferi
aqvs erT wignSi Setanili...
ufrosi da
prototi pebsa da mwerlis Sinaur
37
garemoze sasaubrod, sad unda i povno
mis RviZl daze ukeTesi respondenti?
rogorc ki Tbilisis quCaze, mwvane
suroSi naxevrad Cafluli saxlis
sadarbazo kars gagiRebs Tovlisferi
qalbatoni, Rvawlmosili eqimi nora
gabriaZe, pirveli gaoceba Segi pyrobs:
„rogor hgavs saxis nakvTebiT Zmas!..“
- qalbatono nora, Tqveni naTesavis TqmiT, margalitas prototipi rezo gabriaZis deidaa. asea?
- me vfiqrob, rom rezos personaJebs erTi konkretuli prototi pi
ar hyavT. isini cxovrebaSi Sexvedrili adamianebisa da gamogonilis krebiTi saxea, mxatvrulad gardaqmnili da
damuSavebuli. ase rom, ver davadastureb.
rezos unikaluri mexsiereba aqvs.
iseT rameebs gaixsenebs xolme warsulidan, iseT SemTxvevebs, faqtebs, adamianebs, uwvrilmanes detalebs, rom yovelTvis gaocebuli var - saidan gaxsovs-meTqi. ai, is STabeWdilebebi da
emociebia mxatvrulad gardasaxuli
mis nawarmoebebSi.
magaliTad, mizana mamaCvenis erTerT TanamSromels erqva... ara, ara, TanamSromeli ki ara, fardulSi Rvinos
yidda. Zalian kargi, simpaTiuri kaci
iyo. rezom mere swored mizana daarqva Tavis erT, sruliad gansxvavebul
personaJs, romelsac, vfiqrob, Zalianac mouxda es saxeli. mis personaJebs Soris bevrs hqvia Cveni axloblebis saxelebi, gvarebi. magaliTad, varlami (romanidan „quTaisic qalaqia“)
Cveni babuas saxelia da a.S.
me rezoze xuTi wliT ufrosi
var. gvyavs kidev erTi da, lali. imis
miuxedavad, rom mamaCveni, levan gabriaZe, umaRlesi partiuli muSaki iyo,
Cveni ojaxic, sxvebis msgavsad, Zalian
did gaWirvebaSi cxovrobda. ise, rom,
Tqven warmoidgineT, roca saswavleblad TbilisSi gadavedi da iqaur ojaxebSi movxvdi, zogierTi kerZi pirvelad gavsinje da bevri ram pirvelad
vnaxe. Cven arasodes gvqonia fufuneba
da sxvebisgan gansxvavebuli yofiTi
pirobebi. mZime dro iyo, SiSis da
gaWirvebis dro. Cemgan, albaT, kargi
dizaineri dadgeboda, magram eqimis profesia amirCia ojaxma da, iciT, ratom?
- gadasaxlebaSi rom moxvdes, am profesiiT ufro gaitans Tavso... ai, aseT
droSi vcxovrobdiT, Tumca am wlebidan bevri kargic gvaxsovs - adamianuri urTierTobebis, qalaquri tradiciebis, kulturis silamaze... es yvelaferi
daleqilia rezos nawarmoebebSi, roca
38
maT vkiTxulob, veRar gamovdivar im
Zveli, mSvenieri quTaisis nostalgiidan. rezo ise wers, veRarc vamCnev,
sad mTavrdeba namdvili quTaisi da
sad iwyeba rezos Semoqmedeba.
- rogori urTierToba gaqvT Semoqmed ZmasTan?
- me SemiZlia vTqva, rom mudam misi
erTguli mkiTxveli viyavi. roca raimes
Seqmnida da wamakiTxebda, icoda, rom
gulwrfelad gavuziarebdi Cems STabeWdilebebs, SeniSvnebs. Tumca, naklebad maxsendeba, rom raime SeniSvna mimeces - is ise lamazad, gansxvavebulad
werda, rom, rogorc mkiTxveli, yovelTvis udides siamovnebas vgrZnobdi.
axla aRar makiTxebs. arc vici,
raze muSaobs. mgoni, ufro xatavs. mas
erTi dRiTac ki ar SeuZlia, ar xatos. ai, ageraa misi Zveli naxatebic daakvirdiT, xom sakuTari, gansxvavebuli xelwera aqvs?
- diax, Zalze gamorCeuli.
- misi Zveli naxatebi ufro meti
mqonda; wlebia, vinaxav. magram, ramdenjerac Camovida, imdenjer SearCia namuSevrebi da waiRo. erTxelac, gavubrazdi da vuTxari - awi, Seni Camosvlis
win, naxatebs sadme gadavmalav-meTqi.
me ise miyvars TiToeuli namuSevari
da ise vufrTxildebi, Zalian guli
mwydeba, roca miaqvs.
- batoni rezo quTaisSi Camosvlisas sul Tqveni ojaxis stumaria?
- diax, ra Tqma unda. ai, es misi
sayvareli kuTxea, aq iZinebs xolme.
misi naxatebic aqvea gamofenili.
erT saidumlos gagimxelT: rezos
CemTan patara ubis wignaki darCa, Sig
raRacebi aqvs CaniSnuli... Zalian miy-
vars es wignaki, amitom ar veubnebi,
jerjerobiT, rom esec ar wamarTvas.
- qalbatono nora, SeiZleba, cali
TvaliT mainc CavixedoT am wignakSi?
- jer ara. jer vetyvi rezos. mere,
pirobas gaZlevT, pirveli, vinc am wignakSi Caixedavs, Tqven iqnebiT. mainc
sadRac maqvs gabneuli...
- uRrmesi madloba. erTi aseTi
SekiTxva maqvs: Tqveni meuRle saqarTvelos damsaxurebuli mxatvari, cnobili moqandake da kolorituli pirovneba gogilo nikolaZe brZandeboda. zogjer amboben, rom swored gogilo nikolaZe iyo rezo gabriaZis „araCveulebrivi gamofenis“ gmiris - aguli erisTavis prototi pi. marTalia?
- ai, Tqvens winaSea gogilos namuSevrebi, daakvirdiT - es xelmocaruli moqandakis nawarmoebebia? erTxel
viRacam dawera da mere sxvebmac aitaces, TiTqos gogilo iyo agulis prototi pi. araviTar SemTxvevaSi! minda
es xazgasmiT giTxraT, sxvebis gasagonadac, rom erTxel da samudamod morCes amaze laparaki: gogilo nikolaZe
ar aris agulis prototi pi! sxva mxatvaria, dasaxeleba ar minda...
- modiT, batoni rezos marionetebzec miTxariT rame: „araCveulebrivi
gamofenis“, „ar daidardos“, „feolas“,
„Serekilebis“ - am aRiarebuli, SesaniSnavi filmebis Semdeg, rezo gabriaZem, yvelasTvis moulodnelad, marionetebis Teatrisaken aiRo gezi...
- zustad maxsendeba is dRe da
adgilic ki - sportis sasaxlesTan,
wiTel Suqze iyo manqana gaCerebuli,
roca rezom uecrad miTxra, rom marionetebis Teatris gakeTebas apirebs. me
gavocdi: ras ambob, kinosamyaroSi aseTi cnobili xar, Seni scenarebiT Seqmnili filmebi msoflioSia aRiarebuli,
kinos rogor toveb-meTqi?
mimaCnia, rom rezom, rogorc Semoqmedma, saocari winaTgrZnobiT ganWvrita is procesebi, rac msoflio kinoSi
male moxdeboda... daiwyo sruliad
sxva JanrSi moRvaweoba da Seqmna kidec
Tavisi sruliad gansxvavebuli, axali
samyaro.
ramdenjer mitiria misi ama Tu im
speqtaklis dros! magaliTad, „stalingradis brZola“-Si aris scena, roca
moaxloebuli matareblis borblebis
xmaurSi JRers simfonia, romelsac qvemexebisa da zarbaznebis Semzaravi griali Caanacvlebs: ...iseTi emociuri epizodi iyo, wnevam amiwia. rezos vuTxari, gaskda guli, meti aRar SemiZlia,
ras miSvrebi-meTqi. imis mere „sta-
lingradis brZola“ saerTod aRar minaxavs.
marionetebi, mxatvroba, musika, teqsti - yvelaferi ise sinTezuradaa
erTmaneTTan dakavSirebuli, rom scenuri pirobiTobidan uceb namdvil cxovrebaSi aRmoCndebi da, ggonia, am tragikomediis uSualo TviTmxilveli da
monawile xar.
- gamorCeulad romeli nawarmoebi giyvarT batoni rezos Semoqmedebidan?
- „Serekilebi“. Sesavali mainc saocaria, didebulia. ram dagawerina esmeTqi, kidec vuTxari aRfrTovanebulma.
- Tqveni bavSvobis okribaSi aRmoCndiT, ara? ZuynurSi...
- arc ki viyavi namyofi.
- rogor...
- erTaderTxel gaxldiT maSin, sawyali zurab gabriaZe rom daasaflaves,
sazogadoeba „baRiskidis“ Tavmjdomare. ara, manamdec var, ki, erTxel namyofi, 7-8 wlis winaT.
- ese igi, mxolod batoni rezo
dadioda bavSvobaSi ZuynurSi?
- bavSvobaSi sad dadioda!.. Cven
arsadac ar davyavdiT... saidan SeigrZno da daxata ase Rrmad sofeli,
pirdapir gakvirvebuli var. SeiZleba,
rom wamoizarda, mere dadioda?
ar vici.
zurabis dakrZalvaze rom viyaviT
ZuynurSi, Jruantelma damiara: vxedav,
sasaflaos qvebze yvelgan aweria: gabriaZe, gabriaZe... viRac ymawvili gvaxlda
megzurad, imas gavuziare Cemi emocia,
ramdeni gabriaZea-meTqi da - mec gabriaZe varo. vuTxari, mec-meTqi. ise gauxarda, ise gauxarda, ar icoda, riTi
gamoexata pativiscema.
- qalbatono nora, visac „Serekilebi“ aqvs wakiTxuli, an rezo gabriaZis scenaris mixedviT gadaRebuli
filmi unaxavs, rogor daijerebs, rom
mwerali „turfa okribis qveyanas“ uRrmesi fesvebidan ar icnobs? am frazas,
sxva SemTxvevaSi, mwerali rogor dawerda:
„iwivla mizanam, xma zecas ebdRvna,
eCxuba, Semdeg moefera, Tavqve daeSva da,
is iyo, sufras unda dabruneboda, isev
afrinda zeviT da isev iwyo caSi
brdRvna da gleja...“
- Tqven zepirad gcodniaT „Serekilebi!“
qalbatoni nora iRimeba.
da kidev erTxel vamCnev, ufrosi
da rogor saocrad hgavs saxis nakvTebiT
Tavis saxelovan Zmas.
erTaozi
margarita
mizana
nanuli cxvediani
39
SeiZleba filmi gegonoT, an raindobis droindeli ambavi. marTla rTulia dajereba, rom es dRes moxda...
20 weli Zalian cotaa imisaTvis, rom fexsa da mklavSi daWrils, ufro mZime mdgomareobaSi myofi TanamebrZolebi hospitalisken migyavdes. roca sami daWrili
mebrZoli samSvidobos gamoiyvana, roman zoiZe eqimebs ar
daemorCi-la da ukan, cxeli wertilisken gaswia... dRes
samive qa-rTveli cocxalia da cxovrebis bolomde emaxsovreba gmiri, romelmac maT sicocxle aCuqa...
qarTulma SenaerTebma ukan daxeva daiwyes, romani da
misi TanamebrZolebi, jer SindisSi eklesiasTan SeCerdnen,
Semdeg ki matareblis relsebs meore soflisken gauyv-nen.
Turme win qarTuli droSebiT SeniRbuli rusuli Casafreba elodaT... moulodneli aRmoCnda biWebisTvis mSobliur droSebsmiRma mtris tyviamfrqvevis aRmoCena. alyaSi moqceulebs resursi mxolod saaTsa da oc wuTs
eyoT. rusebi ise ucbad gadmovidnen Setevaze, rom veRarc
Setyobinebis gadacema moaswres da derefnis gareSe darCnen.
70 metris radiusSi mimdinareobda ormxrivi srola.
mteri Zalian bevri iyo. erTi rusuli aseuli, sxvadas-xva
SenaerTebiT, Cvidmetiode qarTvels ebrZoda. rogorc SeeZloT, mters akavebdnen, Tan daWrilebi gahyavdaT. 17-ma
biWma iseTi winaaRmdegoba gauwia rusebs, rom maTi manqanebis kolonam, rogorRac ukan daixia da sxva gziT wavida.
17–ma biWma maSin ramdenime qarTuli aseuli gadaarCina.
am ambis momswre rusi oficeri, saSa drozdovi, dRemde
gakvirvebuli yveba Turme am istorias.
alyaSi sabolood orni darCnen, romani da misi naTlia
- aleqsandre oniani. romani kidev daWrila, arteriaSi
moxvedria anasxleti da sisxlisgan icleboda... aleqsandre saerTod uvneblad iyo gadarCenili, Tumca romani ar
miutovebia... exveweboda naTluli, me mainc veRar gadavrCebi da Sen mainc gaaRwie, rom Semdeg saflavze Cemi sadRegrZelo Tqvao, magram isini bolomde erTad darCnen...
muxlebze idgnen da `mamao Cvenos~ ambobdnen, ori gaaqtiurebuli yumbara fexebSoris hqondaT damaluli. rusebi
moityues, viTom xelaweulebi bardebodnen mters da rodesac maT siaxloves mtris raodenobam imata, yumbarebi
gaixsna. 300 metris radiusiT gaiSala anasxleti da 48
rusis jariskaci daaziana, aqedan 35 daiRupa. didi danaklisi miayenes rusebs. orma kacma TiTqmis gaanadgura
mtris aseuli...
gmirobis istoria 1988 wlis 9 ivniss, dedofliswyaros raionis sofel firosmanSi daiwyo, roca samSoblos
roman zoiZe SeeZina.
marina zoiZe, deda: „Suaxevis raionSi, sofel karapetSi
vcxovrobdiT. mewyersaSiSi zona iyo da iqidan kaxeTSi,
dedofliswyaros raionis sofel firosmanSi gadagvasaxles. romani iq daibada da oTx wlamde iq izrdeboda.
bavSvebma haeri ver aitanes da 1993 wels gadmogvasaxles
marneulis raionSi, sofel SulaverSi. Tavidan aqaurobas
ver eCveoda, ucxo garemo iyo, Tan bevri azerbaijanuli
ojaxi cxovrobs da maTi saubari ar esmoda... roca wamoizarda, ukve kargad flobda azerbaijanul da rusul
enas. Zalian bevri megobari hyavda...
sul metyoda xolme, rom gavizrdebi, arafers mogaklebo... gaizarda da roca marTla raRaca SeeZlo, bedma
gvimtyuna...“
fridon zoiZe, romanis Zma: „skolidanve hqonda gadawyvetili, samxedro gamxdariyo. Cvens ojaxs samxedro xazi winaprebidan mogvdevs, babuaCemi, misi Zmebi, Cveni biZaS-
40
u
v
b
h
b
kap
rali
pr
roman zoiZe
vaxtang gorgaslis
III xarisxis ordenosani
1988-2008
vilebi, yvelani samxedroebi iyvnen da arian. mec sasazRvro policiaSi vmuSaob amJamad. roca bavSvobaSi gvekiTxebodnen, vin unda gamoxvideTo, orive jariskacs vambobdiT... Zalian uyvarda istoria, bevrs kiTxulobda da
albaT, aqedanac modioda misi survili.“
deda: „18 wlis rom gaxda, komisariatidan mowveva
mouvida. jan-RoniT savse biWi iyo, kargi simaRlec hqonda
da komisariatSi Semowmeba rom gauvlia, uTqvamT, es biWi
pirdapir senakSi gavuSvaTo. weliwadi rom moixada savaldebulo, Semdeg gadavida kontraqtze. magram manamde saxlSi
movida da gviTxra, kontraqts unda movawero xeli da
mSoblebis Tanxmoba mWirdebao. vuTxari, jer samxedro
bileTi aiRe, saxlSi dabrundi, sadme Caabare da iswavlemeTqi, magram verafriT daviTanxme... Senc da mamamac aucileblad unda moaweroT xelio.
iseTi mizanswrafuli da mondomebuli iyo, rom ver
SevewinaaRmdegeT. mamamisma uTxra, mami, Sen rogorc gagixardeba, ise moiqecio, es iyo da es...“
Zma: „mec winaaRmdegi viyavi. veubnebodi senaki SoriameTqi. mag periodSi Sevitane sasazRvroSi sabuTebi da
yoveldRe velodebodi, rom unda daerekaT. romansac veubnebodi gaiare testireba da Senc dagawyebineb-meTqi. Seni
didi xaTri maqvs, Zmao, magram iq erTi oceuli biWebi vinc
varT, yvelani gadavdivarT sainJinro aseulSio. sainJinro
qimiuri aseuli, ase erqva maT aseuls. danaRmva, ganaRmva,
sangrebis gaTxra... es iyo maTi misia. sakmaod safrTxilo
da saSiSi profesiaa.
maTze asec ambobdnen, cxovrebaSi or Secdomas uSveben,
pirveli am profesiis arCevaa da meore Secdomas rom
uSveben, ise iRupebian, mesame Secdomis dro aRar rCebaTo.
vkiTxe maincdamainc es profesia ratom airCie-meTqi da
mi pasuxa: - erTi nacnobi myavs, sainJinro aseulSia da
roca am Temaze vlaparakobT, Zalian minda es yvelaferi
viswavloo... minda, rom Cems mters ,,siurprizebi“ movuwyoo... oceulis biWebma movilaparakeT da am saqmes ver
vuRalatebo.“
2008 wlis agvistos omSi, erT oceulSi 9 jariskaci
arc erT brigadas da danayofs ar daukargavs. yvelaze
didi danaklisi sainJinro aseulma ganicada - maT Sindisis gmirebi uwodes, erT-erTi romani iyo.
Zma: „mec maqvs wvrTnisa da aRWurvis programa gavlili da vici, rodesac Semadgenlobis 30% ikargeba brZolis
dros, danayofi ukan ixevs. es sisxlis dakargvas niSnavs, 9
adamiani oceulisTvis Zalian bevria... mainc ar moeSvnen
da bolomde gmirulad ibrZoles...“
deda: „16 agvistos zustad erTi weli Seusruldeboda,
rac kontraqts moawera xeli, magram 11 agvistos, SuadRis
mere yvelaferi gaCerda...
rac kontraqtze iyo, sam TveSi erTxel Tu amovidoda
saxlSi. sul menatreboda da gzas gavyurebdi. pirvel
ivlisamde bolo ori kvira Svebuleba hqonda aRebuli da
saxlSi iyo amosuli. Zalian ucnaurad iqceoda. saxlSi
rom modioda, ar undoda, rom dameZina, surda sul masTan
vyofiliyavi. metyoda xolme, deda bavSvobaSi, rom iavnanas
mimRerodi, erTxel ise mimRereo.... oTaxSi iyo wamowolili da ,,gaputulo glexis Svilo“ wavuRiRine, eg ar
gamagonoo da maSin ,,visi bedisa xar meTqi“- vumRere.
gaiRima. im Rames bevri vilaparakeT, sanam cols moviyvan
jer bina unda viyidoo, mere warmoidgina, rogori qorwili eqneboda. Seyvarebuli hyavda da seqtemberSi daojaxebas apirebdnen... ar uyvarda am Temaze bevri saubari. marto
is viciT, rom quTaiseli gogo uyvarda. marto Cveni karis
mezobels, Tavis Tanaklasel gogonas uyveboda-xolme mis
ambebs. marto misTvis uTqvams omSi var da dedaCems ar
uTxrao... mxolod is vici, rom gogo quTaiselia, warmoSobiT aWaridan. mSoblebi saberZneTSi hyolia da Turme
romans exveweboda kontraqti daarRvie, jarimis fuls
Cemi mSoblebi gadmogiricxaven da Cvenc saberZneTSi wavideTo... Seyvarebulis Zmamac daureka, ukve siZed miaCnda
romani da manac uTxra: wamodi jarimis fuls Cven gadmogiricxavTo, magram ar qna... me Tu Sevqmni, Cemi xeliT
Sevqmni cxovrebaso... xuT Svilze ocnebobda...
roca pirveli xelfasi aiRo, 90 lariani telefoni
iyida. saxlSi rom movida vuTxari, deda es ra giyidia,
ori Tvis xelfasi aiRe da cota normaluri mobiluri
geyida-meTqi. miTxra, dedi rom dagirekav, xom dageleparakebio da meti ra mindao... bolos garderobi miyida, xumrobiT
miTxra kidec, erTi ujra Cemiao... 6 seqtembers ufrosi
ZmisSvili erTi wlis xdeboda. meubneboda, iseTi raRac
unda vuyido, rom mTeli cxovreba darCes samaxsovrodo...
Zmis Svils bolo saCuqari, velosi pedi uyida... mTel
ojaxs romani inaxavda...“
Zma: „mdinareze CavdiodiT da iq vsvamdiT xolme luds.
saRamos saxlSi rom movdiodiT ezoSi videqiT da vlaparakobdiT. deda fanjridan gadmogvZaxebda-xolme, amodiTo.
romani ki etyoda ,,deda, samSoblo - cxinvali gvixmobso“.
es fraza amoiCema bolo erTi kvira da am sityvebs xSirad
imeorebda. rogorc aRmoCnda am yvelaferSi raRac gamoZaxili iyo...“
deda: „pirvel agvistos senakSi unda gamocxadebuliyo. kviras wavida saxlidan, meore kviras isev unda Camosuliyo, megobris mejvare iyo da qorwilSi modioda. im
dRes, roca senakSi midioda, wveri mamamisma gaparsa, ra
lamazi xar mamio, moefera mamamisi da romanma uTxra: ,,is
urCevnia mamulsa, rom Svili sjobdes mamasao...“ es iyo
misi bolo sityvebi. Caicva da saxlidan gavida... megobari manqaniT ezoSi elodeboda, mas unda waeyvana senakSi...
fanjridan vuyurebdi rogor Cavida kibeebze. Cajda manqanaSi da xeli damiqnia, aba, Tqven iciTo...“
manqana ramdenime wuTi gaunZrevlad mdgara, Semdeg saxlisTvis biWebs ramdenime wre daurtyamT da wasulan.
romani megobris qorwilSic ver Camovida, iq idga sadac
mis qveyanas gmiri yvelaze metad sWirdeboda...
ojaxis wevrebs cxel wertilSi yofnis ambavs bolomde ar umxelda, roca daWrili Zmas esaubra, uTxra fexi
41
mivartyi manqanidan Camosvlisas da gadayvlefili maqvso...
14 agvistos gaigo ojaxma es ubedureba... bolomde
egonaT, rom senakis tyeSi iyo... Sindisis gmirebi uwmindesis daxmarebiT gadmoasvenes. romanis gardacvalebis
ambavs misi TanamebrZolebi, canava, kalmaxeliZe da CitiZe
Seeswrnen, isini daWrilebi iyvnen mis Soriaxlos, sami
dRis Semdeg i poves, samive komaSi iyo, hospitalSi gaacocxles... Sindisis tragedias mxolod isini gadaurCnen.
dRes biWebi yvebian istorias, romelic did tkivilTan
erTad gulSi siamayis grZnobas acocxlebs...
isini idgnen iq, sadac gmirebi erTxel da samudamod
dgebian saqarTvelos sadarajoze.
u
v
b
h
b
umc. serJant
i
serJanti
aleqsandre on
ian
i
onian
iani
vaxtang gorgaslis
I xarisxis ordenosani
1988-2008
aseTi gmiroba marto qarTvels Tu SeuZlia, es, albaT,
yvelaze Semzaravi tragediaa da kidev erTi dasturi
qarTuli sulis siZlierisa. aleqsandre oniani roman
zoiZis naTlia iyo... aq Sindisis tragedia grZeldeba...
roman zoiZe ukve sisxlisgan icleboda, alekos sTxovda: damtove, Tavs uSveleo, ar dagtoveb da arc maT CavbardebiTo, - iyo naTliis pasuxi, mtkice da saboloo, gadawyvetileba ukve miRebuli hqonda...
mamao Cveno waikiTxes - naTliam da naTlulma, xelebi
auwevia onians, bolos Turme aRarc esrodnen rusebi...
rogorc gadarCenili biWebi amboben, maTi tyved ayvana
undodaTo. Rimilnarevi saxiT miiwevdnen rusi samxedroebi qarTveli gmirebisken. onians fexebSi hqonda damaluli gaaqtiurebuli `limonka~ da mtris moaxloebas eloda. swored am dros gaisma afeTqebis xma... naTlia-naTlulis gmirobam bevri jariskacis sicocxle ixsna. maT
mteri saaTnaxevris ganmavlobaSi SeaCeres SindisTan da,
sakuTari sisxlis fasad, yvelaze didi danakargic mouta-
42
nes rus agresorebs.
elene oniani, da: `alekom da romanma erTmaneTi senakSi,
jarSi msaxurobis periodSi gaicnes. zoiZe mosanaTli
iyo da Cemi Zma saxlSi gveubneboda-xolme, erTi biWia
jarSi da unda movnaTloo... TviTon alekoc gvian moinaTla, daaxloebiT 23 wlis iqneboda. amis miuxedavad,
yvela dResaswauls eswreboda da swamda uflis.
erT dRes, rodesac davureke, miTxra, rom naTlia gavxdio. pirveli da ukanaskneli naTluli iyo Cemi ZmisTvis
roman zoiZe...
samwuxarod, misi naTluli ver gavicaniT. mxolod
Cemi umcrosi Zma icnobda.
... verafriT vukavSirdebodiT alekos. mis megobrebTan
daviwyeT rekva. erTma misma TanamebrZolma miTxra, roca
Wurvi Camoagdes liandags aqeT viyavi mofarebuli da
aleko liandagis meore mxares imalebodao.
brZolis velze mamacurad yofila, daWrilebi gadmohyavda da yvelafers uxmod akeTebda. im biWebma gviTxres
mere, bolos Segvrcxva biWebs da Cvenc vexmarebodiTo...
erT-erTi Cveni saubris dros vTxove, iaraRi xom Caaba-reT
da wamodi, dedaSeni Zalian cudadaT aris da veravin
gaigebs, mand iqnebi Tu ara-meTqi. miTxra, ras meubnebi, axla
vWirdebi aq xalxs da vinc ukan brundeba, yvelas pasuxi
moeTxovebaTo...
daWrilebi erTad Seuyvania SenobaSi. ormxrivi srola
mimdinareobda. 17 biWi iyo daaxloebiT daWrili. tyviebi gamoleviaT da erTaderTi `limonka~ hqondaT darCenili... daWrili biWebi exvewebodnen, wadi, Sen mainc gaaswari rusebso. SeeZlo wasuliyo, magram ar datova arc
erTi... naTluli, zoiZec exveweboda, `svani~ wadio (ase
eZaxdnen jarSi), magram ar dautovebia... mere biWebs uTqvamT,
sisxli mainc waisvi da Caweqi, viTom daWrili xaro,
magram azri ar hqonda, sakontrolod mainc esrodnen da
Seamowmebdnen cocxali iyo, Tu ara...
zoiZe ukve sisxlisgan icleboda, nu geSinia, ar dagtoveb da arc maT CavbardebiTo, uTqvams alekos....
bolos Turme aRarc esrodnen, Rimiliani saxiT miiwevdnen maTken rusebi. rogorc biWebi yvebian maTi tyved
ayvana undodaT. daWrilebi bolomde exvewebodnen gaiqeci, Cveni gulisTvis ratom unda moikla Tavio, magram...
amaT tyved ar CavbardebiT. `limonka~ gauxsnia, danarCenebs Tvalebi dauxuWavT da afeTqebis xmac gaisma...
aleqsandre oniani 1981 wlis 9 marts daibada, mravalSvilian ojaxSi. ori da da ori Zma hyavda. lentexSi,
sofel SaxunderSi gaizarda. sanimuSo bavSvi yofila.
cxra klasis daamTavrebis Semdeg moixada savaldebulo.
pirvelad umcrosi Zma wavida kontraqtze, Semdeg - leqso.
mama rva wlis win gardaecvalaT da ojaxze zrunva
biWebma ikisres.
elene oniani, da: `roca kontraqtze midioda, winaaRmdegoba ar hqonia ojaxidan, radgan leqso iseTi adamiani
iyo, romelic rasac ityoda, aucileblad gaakeTebda... vazianSi msaxurobda, Semdeg senakSi ZmasTan erTad gadavida.
xelfass roca aiRebda saCuqrebs yidulobda CvenTvis,
disSvilebze gagiJebuli iyo. didi amagi hqonda maTze.
dasaojaxebeli iyo, magram, rogorc viciT, hyavda Seyvarebuli... ambobda, jer umcrosi Zma unda davniSnoo...
sxvanairi pirovneba iyo. dedaze giJdeboda da Zalian
xSirad adioda mis sanaxavad.
... omamde 10 dRiT adre, lentexSi, saxlSi iyo asuli.
am aTi dRis ganmavlobaSi, Zalian Secvlili yofila.
dReidan Cveni Jurnali Tanamedrove saqarTvelos gmirebs gagacnobT... 2008 wlis agvistoSi gmirulad daRupul qarTvel vaJkacebs.
es saSuri proeqti gamomcemloba `praimtaimsma~ ganaxorciela da xelisuflebisagan miviwyebuli gmirebi ukvdavyo. am saqmeSi Cvenc
gvsurs wili SevitanoT da amerikaSi mogiyveT
maTi gmiruli istoriebi.
saerTod Tbili da mosiyvarule iyo, sxvanairad iqceodao,
amboben. mTeli sanaTesao Semouvlia. yvela unaxavs, bolos
uTqvams, SeiZleba veRar amovideo...
saxlidan daaxloebiT 1 agvistos gavida. dedaCemi
mTaSi iyo asuli, cxvari hyavda ayvanili. sanam saxlidan
wavidoda, asula mTaSi dedasTan da gamomSvidobebia...
cudi winaTgrZnoba gvqonda. im kviraSi, roca omi daiwyo gulze Camokidebuli ori jvari gamityda...
roca deda sainformacio gamoSvebebSi ambebs igebda,
aleko giJdeboda, eubneboda - nu ujerebo.
bolos ra ricxvSi velaparake aRar maxsovs, magram
maxsovs, rogor gavigone sxva biWebis xma, gaviqeciT biWeboo da telefoni gaiTiSa...
Cemi ufrosi Zma cixeSia da man dagvireka - omi daiwyoo... orive waiyvaneso. maSinve umcros Zmas, sozars
davureke, mere alekosac da orivem miTxres senakSi varT,
araferi ar xdebao. ver davijere, rom omi iyo qveyanaSi...
Semdeg gavigeT senakis baza daibombao. alekos davureke,
miTxra, rom yvelaferi kargadaa, araferze inerviuloTo.
televizori CavrTe da maSinve mivxdi, rom saSineleba
trialebda qveyanaSi... umcros Zmas veRar vukavSirdebodiT... 11 agvistos ufrosi Zma mirekavs cixidan da meubneba, rom sozars davukavSirdi, sadRac aris, magram ver
ambobs, sad ariso. areuli aqvs goneba, Zalian mZime dReSia
da iqneb, rogorme daexmaroTo...
mTeli Rame telefoni xelSi meWira, rom romelimes
daereka da ar CamZineboda. Ramis 4 saaTze sozarma dareka, xaragaulis tyeSi var, gadavrCio. xaragaulis sasaflaoebze sZinebiaT biWebs... saSinel mdgomareobaSi iyo...
sozari gadarCa... me vxvdebodi, aleko cocxali rom
yofiliyo, aucileblad damirekavda.
micvalebuli sami dRis Semdeg mogviyvanes... yvelas
scodnia, rogor da ra viTarebaSi daiRupa, Cven mere gviTxres,
misi gmirobis ambavi... erT-erT interviuSi rusi jariskaci yveba, Cvenma ufrosma gviTxra, aseTi jariskacebi me rom
myoloda, Zalian amayi viqnebodio da brZaneba gaucia, rom
es gardacvlili biWebi ar gaeZarcvaT. maT saamayod ibrZoles Tavisi qveynisTviso.
bolos svaneTSi rom yofila, mamis saflavze iyo asuli,
raRac mTasaviTaa da uTqvams, ra kargi adgilia, rom movkvdebi, aq davimarxebio. Cems biZaSvils uTqvams, ra dros es
aris, Cvenamde aq bevri daimarxebao... aleko im adgilze
davkrZaleT...
saSinelia mis gareSe cxovreba. erTi ocneba hqonda,
undoda, rom didi saxli eyida da yvela dedmamiSvils
erTad gvecxovra.~
es ocneba aleqsandre onians auxdeneli darCa. samagierod, man samudamod daimkvidra adgili eris saamayo istoriaSi, iseve, rogorc agvistos omSi gmirulad daRupulma
qarTvelma vaJkacebma. dRes maTi saxeli yvelam icis...
Sindisis sisxliani tragedia, 17 gmiris saxels iTvlis.
damaxsovrebuli yava
namdvili istoria
erTxel erT-erTi radiosadgurSi stumrobisas cnobilma italielma poetma, mweralma
da scenaristma tonino gueram aseTi istoria
mohyva:
- erTxel me da de sika misi filmis ”qorwineba italiurad” scenarze vmuSaobdiT. amisTvis neapolSi momixda Casvla. de sikam niSnismogebiT miTxra: vici rom CrdiloeT italielebs samxreTelebi naklebad giyvarT. axla iseT
rames gaCveneb, ris gamoc samxreTelebi ufro
Segiyvardeba.
de sikam yavaze dampatiJa. Cven davsxediT
sazafxulo kafeSi, romelic sadguris moedanze iyo ganTavsebuli. saSinlad cxeloda da
kafes kari Ria iyo. Semovida ori axalgazrda
mamakaci da mimtans uTxres:
- xuTi yava, ors aqve davlevT, sams ki davimaxsovrebT!
maT marTlac xuTi finjani yavis safasuri
gadaixades. TiTo-TiTo finjani yava dalies
da wavidnen.
me de sikas mivutrialdi: - ras niSnavs damaxsovrebuli yava?
de sikam miTxra: moicade!
Semodian axalgazrdebi, gogonebi, vaJebi,
Cveulebrivad ukveTaven yavas, safasurs ixdian,
svamen da midian.
kafeSi solidurad Cacmuli mamakacebi Semovidnen. isini samni iyvnen, magram Svidi yava SeukveTes: - sams davlevT, oTxi davimaxsovroT.
Svidi yavisas ixdian, svamen sam finjan yavas da midian.
Semdeg erTma biWma SeukveTa ori finjani,
erTi dalia, erTic daimaxsovra.
me de sikas vuyurebdi, is - dumda.
SuadRe dadga. mze anaTebda. gaRebul vagzalis win mdebare moedani mzis TvalismomWrel
sinaTleSi iyo gaxveuli. am sinaTleSi nelnela Crdili gamoikveTa. kafeSi wynarad Semovida aCaCul-daCaCuli maTxovari. man aqeTiqiT moridebiT mimoixeda, Semdeg barmens Cumad,
Zlivs gasagonad mimarTa:
- damaxsovrebuli yava aris?
43
Tbilisis
quCebSi
`mogelandebi~
gamoCnda
Tumca dRes Tbilisis quCebSi kvlav
gamoCnda da es `molandeba~ ar aris qarTveli mwerali, msaxiobi da kinoreJisori samSoblos daubrunda da
isev iseTivea, rogoric iyo, erTaderTi
- WaRara morevia, STabeWdilebas ki
isev danaxvisTanave axdens. arasodes
damaviwydeba redaqciaSi stumrobisas
misive pijakis jibidan iatakze gadmovardnili kovzi, romelic aiRo da
miTxra: - es kovzi, diliT rom visauzme, gavrecxe, WurWlis saSrobze unda damedo, magram Tan gamomyolia. kidev kargi - gzad viRacis ojaxur
kafeSi Cemi usayvarlesi ispanaxis mxali davinaxe da am kovziT mivirTvio.
- rogor gaZeliT amden xans ukrainaSi kacma, romelic ambobda, saqarTveloze Zvirfasi araferi maqvso?
- rogorc Zleben isini, visac samSoblos putCistebis sisxliani xrova xelidan hglejs. magram gagdebamde
ukrainaSi Tavad zviad gamsaxurdiam
mimavlina elCad. vuTxari, iq ra unda
gavakeTo-meTqi da - rasac aq akeTeb,
ukrainaSi ukrainuli ena unda daicvao. samSobloSi dabrunebis neba mxolod 2000 wels damrTo saqarTvelos
mTavrobam. magram veRar Camovedi Cemi movaleobebi mqonda Sesasrulebeli. magaliTad, valebi unda gamestum-
44
qarTul enaSi kacis dasaxasiaTeblad mravali sxarti sityvaa. zogi
aRgafrTovanebs, zogic guls mogiklavs. magaliTad, sityva `uferuli~
adamians spobs, - es imas niSnavs, rom kaci SeiZleba asjer naxo, magram ar
dagamaxsovrdes, arsebobs iseTi xalxic, romelsac erTxel naxav da arasodes dagaviwydeba. magaliTad, guram petriaSvili, - is yovelTvis axerxebda
da axerxebs, Tqvas Tundac erTaderTi sityva da samudamod CagrCes gulSi. ase iyo 1992 welsac. visac erTxel mainc unaxavs gaqanebuli omis
dros televiziiT gamosuli damoukidebeli saqarTvelos uzenaesi sabWos
wevri guram petriaSvili, gamoricxulia, an is daviwyeboda, anda misi
`mogelandebiT!~ mas mere 20 weli am sityvas xalxi sxvadasxva konteqstiT imeorebda. Tavad guram petriaSvili mas Semdeg aRaravis unaxavs...
rebina - dalxinebulad ar vcxovrobdi. magram madloba RmerTs, mainc vcxovrobdi. amaSi is damexmara, rom Cemi
coli ukrainelia. umcrosi Svili
waviyvane da jer colis mSoblebTan
vcxovrobdi, mere bebia-babuis saxlSi.
rezo CxeiZe da misi damsaxurebiT
naswavli xelobac damexmara. bevri
iviwyebs sikeTes, magram me ver daviviwyeb, - rezo CxeiZem rusebs pirdapir
xelidan gamohglija TbilisSi kinosareJisoro fakulteti da me am fakultetze vswavlobdi Tengiz abulaZis saxelosnoSi. mivedi am xelobiT
Cernigovos televiziaSi da gadaviRe
Svidi multfilmi `ku-ku-ku, anu samjer
ku~. es aris ambavi kusa da mis gasa-
Wirze. Zalian moewonaT iqaur bavSvebs. mere gadavedi kievSi, iqac gadaviRe mxatvruli filmebi. Tanac vwerdi
(rusuladac) werilebs, leqsebs, zRaprebs (cxadia, qarTulad - enas xom
ver vuRalateb) - me bevri ram SemiZlia, magram sinamdvileSi mainc namdvili mezRapre var, bavSvebs uyvarT
Cemi zRaprebi. mweralma nino sadRobelaSvilma, me rom ukrainaSi viyavi,
maSin dauwera Tavis bavSvobas, - naxe,
is kaci, Sen rom geSinoda, televizorSi rom gamodioda da `mogelandebio~,
- iZaxoda, ra keTili yofila, ra kargi
zRaprebi aqvs dawerilio.
- mec Zalian miyvars Tqveni zRaprebi. marTla, maSin vis aSinebdiT, `moge-
landebiTo~?
- Tqven ar geubnebodiT, imaT veubnebodi, vinc tyvia isrola. is ki ara,
imasac vpirdebodi, rom mogelandebiT,
fanjridan gadaxtebiT-meTqi. magram
sindisis natamali ar hqoniaT da ras
gadaxtebodnen. zviad gamsaxurdias abralebdnen, 200 milioni dolari moipara saqarTvelodano da mere gairkva,
rom am fulis waRebas Turme erTi
konteineri sWirdeboda... magaT am laparakiT vebrZodi - roca rame `mogelandebiT~-is msgavss vityodi, srola
Zlierdeboda, Tu gavCerdebodi, misustdeboda. oTar CxeiZem Tqva Tavis romanSi - `gadatrialeba~, - rac guramma
gaakeTa, imas ciceronic ver gaakeTebda,
gurami laparakobda srolis dros, ciceroni - parlamentSio.
- Tqven aseTi maprovocirebeli
ukompromisobiT manamdec iyaviT cnobili da nervebs bevrs `putCamdec~ uSlidiT.
- riT? axla bevr maSindel putCistze laparaki aRarc minda, radgan
am sisxlianobisTvis RmerTmac miago,
magram me vuSlidi, Tu aqeT miSlidnen?
ar vilaparakeb imaze, rac kargad ar
vici da ra vici kargad, es namdvilad
vici. aristoteles davimowmeb: isic
ambobda, rom `namdvili codna aris is,
roca ici, ra ici da ra - ara~. me ki
kargad vici qarTuli ena da masze
vlaparakobdi. medavebodnen da raRacebs mabralebdnen enis ucodinarni.
magaliTad, momaweres, TiTqos moviTxovdi, rom violinosTvis dagverqmia
yelfandura. putCis Semdeg erTma kacma isic ki Tqva, - rogor ar momewyo
putCi, roca petriaSvils undoda violinosTvis yelfandura daerqmiao! magram me vambobdi, rom Cven, qarTvelebma
unda vilaparakoT qarTulad da roca
ase vilaparakebT, maSin SeiZleba violinos yelfandurac davarqvaT-meTqi.
rusebi da ukrainelebi rom violinos
skri pkas eZaxian, amitom iq gadatrialebas awyobs vinme da xalxs xocavs?
- arc operaSi SevardnilxarT puCinis `turandotis~ warmodgenaze da
msaxiobebisTvis ar giyviriaT, rad gWirdebaT es rusuli operao?
- eg germaniaSi myofma erTma `politikosma~ Tqva da mere vaxtang kikabiZem gaimeora, - petriaSvili evropasTan urTierTobas gviSliso. ese igi,
me, Teatralur institutSi gazrdilma
kacma, ar vicodi, rom puCini rusi ki
ara, italieli iyo? sinamdvileSi ki
kulturis ministrad daniSnul gogi
xoStarias Sevyevi operaSi da Tanac
maSin, roca araviTari speqtakli iq
ar iyo da iqaur muSakebs vuTxari, megobrebo, vatyob, rom giyvarT rusuli operebi da amitomac mReriT rusulad `turandots~, magram Tu rusuli operebi giyvarT, rusulad imRereT `boris godunovi~, `turandoti~ ki italiurad-meTqi. urCxuloba
damabrales. ras igoneb, ras mabraleb,
Se kaco, cotani arian namdvili ur-
Cxulebi?!
- msaxioboba namdvilad aravis daubralebia TqvenTvis, qarTul filmebSi Tqveni epizoduri rolebi marTlac
brwyinvalea. visac unaxavs, ar daaviwydeba, rogor gaqvT mxarze amosuli
naZvi goderZi Coxelis filmSi.
- dabraleba ara, magram viRacas
Cemi dacinva rom unda, ambobs, - yvela
filmSi Tavis Tavs TamaSobso. kaco,
yvela filmSi Tu yvelas me vTamaSob,
- kagebeSniksac, parikmaxersac, mebaResac
da yvelas hgonia, rom es namdvilad me
var, ese igi, tyuilad damcinian! mag
films `werili naZvebs~ hqvia. erTi
leqsi maqvs - `CameZina mindorSi erTxel, rom gaviRviZe, vnaxe, viRac dabneul mebaRes zed Cems mkerdze pawawina
nergi daergo da rogorc wamoviwie,
nergma amoikvnesa~. waukiTxavs goderZis es leqsi da meubneba, - guram, Sens
leqsze scenari davwere da aucileblad
Sen unda gadagiRoo. borjomSi rom
viRebdiT, biWebi damdevdnen, - aba, mxari
gvaCvene, marTla amogivida eg nergio?
veubnebodi, - amomdis, aba, ra! saRamos
gadaWris goderZi da dilas isev mezrdeba-meTqi. mere wamovedi TbilisSi,
gadis kino, uyurebs Cemi ufrosi go-
dilaadrian nawvimar baRs
vucqer fanjridan
da Tvals varideb
baRis erT kuTxes;
iq mowyenili da fiqriani
dgas patara xe alublisa,
pirvelad rom
dakrifes guSin.
gona, am filmSi ormoSi rom Camagdeben da uceb iseTi tirili amouSva,
veRar vaCereb, - ratom tiri, Svilo, ar
var im ormoSi, ager var Sen gverdiTmeTqi, magram verafriT gavaCere.
- amaze gamaxsenda Tqveni naTqvami mTawmindaze fili pe maxaraZe amosaTxrelia saflavidan da egeba, Cemma Svilma amoTxaroso. is marTlac amoTxares, magram saflavidan amoTxra sworia?
- me ar var arc vinmes mkvleli,
arc vinmes amomTxreli. fili pe maxaraZe suleli iyo. magisTana suleli
bevri gvyavs da axla magas rom mivyveT,
daiwyeba saflavebis Txra. cotaa, vinc
daumsaxureblad daidga Zegli? me is
kaci var, romelic dabadebisas xelidan
gauvarda bebiaqals da Tavi im kuTxiT
daartya, rom ukurnebeli optimizmi
Sehyroda. ara marto fili pe, zogadad
ar varT qarTvelebi Wkua-damjdarni,
RvTismSobeli rom ar gvifaravdes, Cven
qveyanas gavanadgurebdiT. yvela qarTvels unda, iyos saqarTvelos gadamrCeneli, magram vTqvaT, es qarTveli
aris vinme RobeglejiaSvili, mas unda
rom am gadarCenas mxolod misi, kerZod, RobeglejiaSvilis saxeli daerqvas da Tu ase ar daerqmeva, mzad aris,
saqarTvelo daangrios. frangebi amboben, Cveni naklovaneba Cveni Rirsebis
gagrZelebaa da Tu moviSoreT naklovaneba, maSin SeiZleba Rirsebac mogvSordes da gadaviqceT sxva erad, romelsac eqneba axali Rirseba, magram
aRar eqneba Zvelio. ase varT Cvenc, es
yvelaferi, - putCic, SevardnaZec, saakaSvilic... aucilebladac unda yofiliyo, rom am droSi dabadebuliyo da
gazrdiliyo is axalgazrdoba, romelmac adamianis sulieri sikvdili Rirsebis sikvdili gaaprotesta (laparakia aqciebze `Zirs wameba cixeebSi~).
didi xania ase amayad da aRtacebiT
aRar gamixedavs, rogorc maT vuyurebdi Tbilisis quCebSi. ai, swored aseTi
`siurprizebis~ gamo venanebiT RvTismSobels gadasaSeneblad...
eTer eraZe
45
n
niu-iorkis
iu-iorkis
taqs
taqsis
taqsis
is
mZRolis
mZRolis
monaTx
monaTxrobi:
monaTxrobi:
robi:
misamarTze misvlisTanave davusignale. ramdenime wuTiani lodinis Semdeg
isev davaWire sayvirs. vinaidan es Cemi
bolo gamoZaxeba iyo da samuSao dRes
vasrulebdi, vifiqre wavsuliyavi, magram
amis nacvlad manqana quCaSi davtove,
avakiTxe da karze davakakune.
- erTi wuTiT, - pasuxad susti, moxucebulis xma gaisma. karsmiRma raRacis Zirs davardnis xmac momesma.
xangrZlivi pauzis Semdeg kari gaiRo. Cems win idga tanmorCili, oTxmocdaaTamde wlis asakis qalbatoni. tanT
CiTis kaba ecva, Tavs emosa pilboqsis
qudi koxtad mimagrebuli vualiT, zustad iseTs, 1940-ani wlebis filmebSi
rom vxvdebodiT.
gverdiT patara neilonis Cemodani
edga. binaSi iseTi STabeWdileba Segeqmneboda, TiTqos didi xania aravis ucxovria. aveji zewrebiT iyo dafaruli,
saaTic ki ar ekida kedelze, verc tkbileulobas da WurWels dainaxavdi
samzareulos daxlze. mxolod erTi
muyaos yuTi idga kuTxeSi - savse fotoebiT da SuSis nakeTobebiT.
- xom ver gaitandiT Cems CanTas
manqanaSi? - mokrZalebulad mkiTxa man.
Cemodani gavitane da ukan moxucis
dasaxmareblad Semovbrundi. man mklavze
CamWida xeli da neli svliT daviZariT manqanisken. xSirad maxsenebda madlobas sikeTisTvis.
es araferia, - vpasuxobdi, - vcdilob
Cems mgzavrebs ise moveqce, rogorc visurvebdi dedaCems moqceodnen.
- oh, ra kargi biWuna xar, - gauxarda Cemi pasuxi.
roca manqanaSi CavsxediT, momawoda
46
misamarTi da mkiTxa, SevZlebdi Tu ara
qalaqis centriT gavlas.
- es arc is mokle gzaa, - vupasuxe
umal.
- oh, es ar Semawuxebs, arsad meCqareba, davrdomilTa ukanasknel TavSesafarSi mivdivar.
gavxede sarkidan, Tvalebi ubrwyinavda.
- ojaxi aRar myavs, - saTno, rbili
xmiT ganagrZo, - eqimebma miTxres, bevri
dro aRar damrCa. mSvidad mivaRwie
dasasruls da Cemi mricxveli gamoirTeba.
- romeli gziT isurvebT wasvlas?
- SevekiTxe.
Semdegi ori saaTi qalaqSi davdiodiT. maCvena Senoba, sadac erT dros
liftis operatorad muSaobda. gaviareT im ubanSic, meuRlesTan erTad
rom cxovrobda, axaldaqorwinebuli.
misi TxovniT SevaCere manqana avejis
sawyobis win, romelic adre sacekvao
darbazi yofila, sadac ymawvilqalobisas dadioda.
zogjer SemaCerebda gansakuTrebul
SenobebTan Tu kuTxesTan, ijda usityvod da gascqeroda wyvdiads fiqrebSi CaZiruli.
mzis pirveli sxivis gamoCenisTanave,
uecrad miTxra rom daiRala da wayvana
mTxova. mgzavroba uxmod gavagrZeleT
daniSnulebis adgilisken.
iq misulT dabali Senoba dagvxda
- patara sanatoriums Camohgavda misasvleli gziT, romelic Sedioda TaRebian SesasvlelSi.
misvlisTanave manqanas ori sanitari mouaxlovda, romlebic gamoirCeodnen mzrunvelobiT da sifrTxiliT.
Tvals adevnebdnen mis yovel moZraobas. rogorc sCans, elodebodnen kidec.
gavaRe sabarguli da amoviRe patara Cemodani. qalbatoni ukve invalidis
etlSi CaejinaT.
- ramdeni mmarTebs Tqveni? - mkiTxa
da Tan xelCanTisken waiRo xeli.
- araferi, - vuTxari me.
- Tqvenc xom unda iarseboT?
- sxva mgzavrebic arseboben! - vupasuxe.
daufiqreblad davixare da gadavexvie. man gulSi Camikra mWidrod.
- Tqven moxuc qalbatons sixarulis wuTebi aCuqeT, - warmoTqva man.
xeli movuWire da davemSvidobe.
gavuyevi dilis mqrqal Suqs. Cems ukan
kari daiketa da mas cxovrebis daxurvis xma hqonda.
im cvlaSi meti mgzavri aRar amiyvania. davxetialobdi umiznod, fiqrebSi
dakarguli. dRis bolomde metyvelebac
ki miWirda.
warmovidgine - ra moxdeboda im
qalbatons braziani an gaRizianebuli
mZRoli rom Sexvedroda, an vinme sulswrafi Tu rodis daamTavrebda samuSao dRes? an me rom ar avsuliyavi, ubralod erTxel mimeca signali da
ukan gamovbrunebuliyavi?
mokled rom giTxraT, ar mgonia
amaze mniSvnelovani rame gamekeTebinos
cxovrebaSi. Cven dasaCuqrebulni varT
iseTi cxovrebiT, romelic brunavs udidesi momentebis irgvliv. magram xandaxan es udidesi wamebi gaufrTxileblad modian - lamazad SefuTulni,
Tumc umniSvnelo rom ggonia.
moamzada Tiko maWavarianma
iveria
$19.99
V[JKJL
qarTuli televizia da filmebi
amerikaSi, Tqvens televizorze
pirdapiri eTeri, erTi kviris Canaweri; nebismier dros
yureba, pauza, gadaxveva; klasikuri, dokumenturi, axali
filmebi; qristianuli da sabavSvi gadacemebi; umaRlesi video
da audio xarisxi; umartivesi instalacia, qarTuli meniu.
www.iveriatv.com
1-800-959-8541
i
v
a
y
i Si!
l
x
sa
47
nomris
stumari
48
manana: Zalian, Zalian didi survili mqonda, rom Cems mSobliur qalaqSi, monatrebuli megobrebis gverdiT,
aRmeniSna es dRe - 50 wlis Sesruleba...
ici, ris fasad miviRe es bedniereba? yovel kviraSi vikeTeb gadasxmas... eqims davuCoqe, rom neba moeca,
es erTi kvira rogorme „amoegdo“ da
CemTvis Tavisufleba eCuqebina.
fizikurad ar viyavi kargad... RamiT
iyo daniSnuli reisi da dRis 4 saaTze
jer kidev ar mqonda gadawyvetili,
gamovfrindebodi Tu ara. bileTi dajavSnuli mqonda. Cemma Zvelma nacnobma Tengom, romelic „airzenas“ warmomadgenelia, orjer damireka - modixaro? me TviTon ar vici, saidan movikrife es Zala da nebisyofa - gamovfrindi...
- manana, quTaisSi Zalian aqtiur
adamianad gicnobdnen. iq, israelSi, ras
saqmianob?
- faqtobrivad, axla arafers vakeTeb. me maqvs 100 procentiani invalidobis statusi, amitom oficialurad ar meZleva muSaobis ufleba. saxlSic ra gamaCerebs, Cavdivar xolme
meuRlesTan, Cvens daqiravebul patara
mini-marketSi da cotas vexmarebi.
CvenTan, xaifaSi, qalTa kargi organizaciaa, romelsac mwerali izolda
moSiaSvili xelmZRvanelobs. Zalian
sasiamovno adamiania, didi xnis wasuli gaxlavT saqarTvelodan. ai, iq xSirad ikribebiT sxvadasxva profesiis,
asakisa da interesebis qalbatonebi,
vawyobT Sexvedrebs, saintereso RonisZiebebs.
- saerTod, rogor cxovroben da
saqmianoben iqauri qalebi?
- ra vici, ra giTxra. migraciaa
qveyanaSi Zalian maRali. saerTod, Seicvala ekonomikuri mdgomareoba yovelnairad. imata umuSevrobam, axalgazrdobas araviTari perspeqtiva ar
gaaCnia. saocrad Zviria swavla. daamTavreben da ver saqmdebian, an iseTi
mizeruli xelfasebia, swavlaSi danaxarjis amoRebas ver axerxeben. gamosavals imaSi Zebnian, rom qveynidan garbian.
- CvenTanac igive xdeba...
- iq uaresia. swavla aris metismetad Zviri. madloba RmerTs, rom me da
Cemi meuRle wlebis manZilze yovelTviurad gadavinaxavdiT xolme danazogs. bavSvebis samomavlo swavlis qirisaTvis, Torem ra Seswvdeboda axla! iq pirvel etapze swavlis gadasaxadi 10 aTasi dolaridan iwyeba da
manana quTaisSi daibada. dedamisi, ruTi TavdidiSvili, Tojinebis
Teatris msaxiobTa pirveli Taobis TvalsaCino warmomadgeneli iyo.
mananac bavSvobidan am TeatrSi izrdeboda. rad ar imuSava: scenis muSad,
mokarnaxed, rekvizitorad, bolos - reJisoris TanaSemwed (70-ze met
speqtaklSi). aqtiurad TanamSromlobda presasTan. man, faqtobrivad, Tojinebis Teatris saintereso istoria Seqmna - 80-90-iani da Semdgomi
wlebis Jurnal-gazeTebSi dabeWdili Tavisi korespondenciebiT, interviuebiT, recenziebiT, msaxiobTa SemoqmedebiTi portretebiT... xalisiani,
energiuli manana aronaSvili uyvarda misi qalaqis sazogadoebas, amitomac yvelas Zlier daswyda guli, roca israelSi gaemgzavra qmar-SvilTan
erTad.
da, ai, manana, mSobliur qalaqSi Camovida da Tavisi gulis siTbo, macxovris saflavidan wamoRebul sanTlebTan erTad, alalad uwilada monatrebul megobrebs.
universitetsac gaaCnia, fakultetsac,
yvelas Tavisi tarifi aqvs...
- Svilebi swavloben?
- ufrosi qaliSvili, nanuCia, am
wuTSi gadis alternatiul samsaxurs,
rom jarSi ar wavides. skolaSi exmareba saqmeTa mmarTvels, Tu CamorCenili bavSvebi arian, xels waukravs
xolme swavlaSi... Tan naxevar ganakveTze muSaobs maRaziaSi gamyidvelad.
fiqrobs, gaisad Caabaros - frangulebi, saerTaSoriso Jurnalistika da
samarTali ainteresebs.
umcrosi gogona xaifaSi, rubinis
saxelobis bavSvTa konservatoriaSi
eufleba vokals. mis xelmZRvanelia
cnobili pedagogi mari kleri, romlis
klasSi moxvedra didi bednierebaa.
Cems maris am mxriv Zalian gaumarTla.
sxvaTaSoris, mari, mariami israelSi
iwodeba rogorc miri, miriami. „me
ara var miri, - mari var, gaCeCilaZeo!“
- daJinebiT gaiZaxoda mari da imas
miaRwia, rom dRes mTel skolaSi mas
yvela icnobs, rogorc mari gaCeCilaZes.
- Cven viciT, rogor pativs scem
Seni qarTveli, marTlmadidebeli qmarSvilis rwmenas, rogor uvli saxlSi
maT salocav kuTxes. albaT, qarTvelTa da ebraelTa megobrobisa da siyvarulis sazomad, Tqveni ojaxis magaliTic gamodgeba.
- ... (Tavdaxrili iRimeba)
- manana, Sen ar giyvars sakuTar
qvelmoqmedebasa da sikeTeze xmamaRla
laparaki. da mainc, Zalian minda gTxovo, gviambo, rogor uvlidiT da patronobdiT debi aronaSvilebi daWril
qarTvel jariskacebs israelSi.
- 2008 wlis agvistoSi omi aq
rom damTavrda, iq, CvenTvis - ara! xuTi
Tve kidev gagrZelda! bevri daWrili
qarTveli jariskaci iyo Camoyvanili
israelSi da Cven gavxdiT, ase vTqvaT,
maTi dedobilebi: vuvlidiT, saWmels
vukeTebdiT, sarecxs vurecxavdiT, vamxnevebdiT. israelSi Camosuli iyo
goris samxedro hospitlis qirurgiuli ganyofilebis ufrosi goCa kinwuraSvili, romlis pirad mZRolad
da Tarjimnad dainiSna Cemi da, marina. rogorc eqTani da rogorc ivri-
49
meuRlesTan erTad
mama-Svili
jariskacebTan
50
Tidan qarTulad mTargmneli, marina
emsaxureboda mas. qalaqidan qalaqSi,
saavadmyofodan saavadmyofoSi davdiodiT, sad ar iyvnen qarTveli biWebi:
xaifaSi - „rambamis“ saavadmyofoSi,
ierusalimSi - „hadasas“, Tel-avivSi „telha-Someris“, berSevaSi - „sorokas“ saavadmyofoebSi... iseTebic iyvnen
maT Soris, rusulic ki ar icodnen
da Zalian uWirdaT medpersonalTan
urTierToba, Cven vexmarebodiT. rogorc sakuTar ojaxis wevrebTan, ise
migvqonda daWrili biWebisaTvis xaifaSi cxel-cxeli Romi, xaWapuri, sacivi... faqtobrivad, bevr maTgans saavadmyofos kerZi arc gausinjavs. Cveni
qalTa organizaciis qalebic dadiodnen
da biWebs Zalian did yuradRebas aqcevdnen. erT-erTi jariskacis, guramis dedas, gulTbili samadlobeli
werili gamouqveynebia gazeT „menoraSi“, magram, samwuxarod, is nomeri ver
movi poveT. Tumca, jariskacis dedis
madlierebam Zalian gagvaxara.
- roca daWril qarTvel biWebs
ise uangarod, sakuTari surviliT uvlidi, gansakuTrebuli mizezic gqonda?
- warmovidgine Cemi Svilebi (sxvaTaSoris, agvistos omis dReebSi Cemi
gogonebi saqarTveloSi iyvnen, Cvenma
ojaxmac didi SiSi da mRelvareba
gadaitana maSin)...
ar SemeZlo, gansakuTrebuli siyvaruliT ar momevlo am biWebisaTvis
imis gamoc, rom isini qarTvelebi iyvnen. es Cveni omic iyo. da yvela qarTveli ebraeli Zlier mtkivneulad ganicdidia saqarTvelos beds.
aramarto isini! me Sevxvdi cnobil
ebrael Jurnalists cadoki iesxikiels, romelic gorTan daiWra. mas pirveli operacia saqarTveloSi gaukeTes
da, faqtobrivad, sikvdils gadaarCines.
imdenad didi personaa, mis gadasayvanad sagangebo TviTmfrinavi gaigzavna
israelidan. mere Tveebis manZilze
grZeldeboda iesxikielis reabilitaciis procesi israelSi. ise uyvars
am adamians saqarTvelo da iseTi didi
STabeWdilebebiTaa savse, rom, amdeni
gancdil-gadatanilis miuxedavad, interviuSi miTxra: me isev waval saqarTveloSio. zustad aseTi saTauri mqonda micemuli Cveni interviusTvisac.
es masala JurnalSi „didi kavSirebi“
daibeWda.
- vici, rom israelSi sagastrolod
Tu sxvadasxva mizniT Casuli araerTi cnobili qarTveli xelovanis, sazogado moRvawis upirvelesi maspinZeli
xar, xaifadan Soreul qalaqSic ki
Cadixar maT sanaxavad...
- yvelaferi, rac saqarTvelosTan
makavSirebs, ganuzomlad Zvirfasia. nebismieri qarTvelis danaxva israelSi
CemTvis zeimia.
- manana, ai, agisrulda natvra da
quTaisSi xar. ras grZnob?
- CemTvis TiTqos gaCerda dro. is
monakveTi, rac iq, israelSi, gavatare,
TiTqos amovarda da kvlav „im“ quTaisSi var. Tumca, meore mxriv, guli
mwydeba, rom bevr nacnob saxes veRar
vxedav baRiskideze, qalaqis centrSi,
sayvarel quCebSi, sadac mTeli Cemi
bavSvoba gavatare.
me rogor unda daviviwyo is siTbo
da saocari erTguleba, aq rom migrZvnia da ganmicdia? rogor daviviwyeb, magaliTad, lia xarabaZes, Tavisi
ukanaskneli 40 TeTri CemTvis rom
moucia: manana, bavSvs puri uyideo da
TviTon, SuaRamiT, presis saxlidan avtoqarxanamde, fexiT wasula saxlSi,
radgan gzis fuli aRar hqonda. amis
daviwyeba rogor SemiZlia.
ici, am diliT dedaCemis saflavi
movinaxule. iqaurobis gawmenda-gasufTaveba mindoda da momvleli movikiTxe. iqve mcxovrebma qalma Cems Tvalwin
dareka: „moi, vincxa ibrailia mosulio“,
anu - fulis Sovnis Sansi ar dakargoo. saocrad damwyvita guli am sityvebma: „vincxa ibraili“ rogor gavxdi
Cemi quTaisisaTvis! mere movida is
qalbatonic da 70 lari moiTxova!
fulze ki araa saqme, am adamianebis
utaqtobam da sixarbem SemaZrwuna.
es ar iyo Cemi quTaisi, sadRac,
sxvagan movxvdi...
quTaisi CemTvis yvelaferia, aq rom
urTierTobebia, aq rom siyvarulia, iseTi iq ar aris. me sul es quTaisi menatreba israelSi, maxsovs, miyvars da
fiqrebiT veferebi.
* * *
saRamos, muxnaris tyeSi, restoranSi, manana aronaSvilma uaxloesi megobrebis garemocvaSi aRniSna Tavisi
dabadebis 50 weli.
mezobeli magidebidan sruliad ucnobi quTaTurebi ki restornis musikosebs mananas pativsacemad wamdauwum
ukveTavdnen simRerebs qarTul-ebraul
megobrobaze. megobrebma wris SuagulSi
Caiyenes Tvalcremliani iubilari da
aiZules, Tavadac ecekva, gamxiarulebuliyo.
darbazSi nairferi Suqis rkali
sevdiani sixaruliT elicliceboda
qarTul-ebraul samegobros.
Cems qalaqSi
bednieri
wlebi
Sexvedra msaxiobTan
nanuli cxvediani
51
didi siamovnebiT davTanxmdi, damewera rame rubrikis qveS `imogzaure
saqarTveloSi~. didi siamovnebiT imitom, rom rac Tavi maxsovs, marTla
aqeT-iqiT davexetebi da araTu kuTxe,
saqarTveloSi administraciuli erTeuli ar meguleba, rom ar viyo namyofi.
roca sawerad davjeqi, swored maSin mivxvdi, rom me am qveynis TiTqmis
araferi vici. ki, bevri mixetialia da
yvelgan namyofi var, magram is, rac
mniSvnelovania, is, rac ganasxvavebs saqarTvelos sxvadasxva kuTxeebs erTmaneTisgan - adamianebi - maT Sesaxeb araferi
vici. garda imisa, rom am aRmoCenam Zalian damamwuxra, damafiqra kidec da
Tvalic amixila - droa gavicno Cemi
qveyana da viyo ukeTesi turisti, vidre
avstrieli klausi.
am yvelafridan gamomdinare, gadavwyvite dRes saqarTvelos im nawilze
mogiyveT, sadac aravin cxovrobs, garda
gareuli cxovelebisa da zafxulobiT
karvebSi dabanakebuli turistebisa.
am adgils yelis tba hqvia da dRes
iq moxvedra TiTqmis SeuZlebelia. ara
imitom, rom zamTaria, aramed imitom,
rom yelis tbis mimdebare teritorias dRes rusi da osi mesazRvreebi
akontroleben.
yelis tbaze moxvedra ramdenime
marSrutiT aris SesaZlebeli da aqedan
yvelaze popularuli TeTri aragvis
xeobidan, gudamayris marSruti da
qsnis xeobis marSrutia. amboben, - qsnis
xeobidan jobs, ufro STambeWdavia, bevrad ufro lamaziao. eg marSruti me
ar vici, me aragvis xeobidan wavedi,
zemo mleTas cota gavcdi da serpantinis pirvelive mosaxvevSi Camovedi
transportidan, danarCeni fexiT...
oTxni viyaviT - Tiniko, daTo, Zia
da me. Tinikoc da daToc tye-RreSi
gamocdili mogzaurebi arian, mec, ase
Tu ise vqaCav, ai, Zias ki aSkarad etyoboda, rom gamoucdeli iyo. amas pirvelad maSin mivxvdiT, rodesac transportidan Camosulebma bargis gadanawileba
daviwyeT. Zias iseTi zurgCanTa hqonda
wamoRebuli, erTi kilometri ori kilo
bargic ro etarebina, mxarze mosakidebeli qamrebi mxrebs moaWrida. es problema movagvareT, magram mere aRmoCnda,
rom TiTqmis CustebiT iyo wamosuli,
rac imas niSnavda, erTi aTjer mainc
gadautrialdeboda fexi da SeiZleba
ukan mobrunebac ki dagvWirveboda. Zias
sasaxelod unda iTqvas, rom yvelaze
magrad iara. maSin 15 wlis iyo.
daviZariT da pirveli dabrkoleba
iq Segvxvda, sadac yazbegas saxli dgas
52
V
yelis tba
da saxls kidev ramdenime qofaki icavs.
yazbegas saxli aragvis marjvena napirze
(dinebis mimarTulebiT) sul marto
dgas, Sefenili mTis ferdze. yazbega
saxlSi ar iyo, misma qaliSvilebma ki
ZaRlebs veraferi mouxerxes, amitomac
TiTqmis kedelze mogviwia xoxva. rogorc iqna, aviareT yazbegas saxls ukan
mTis ferdi da gavswordiT.
pirvelive naxevar saaTSi ise daviRale, vifiqre, aqve gavSli karavs-meTqi.
sworze mwyemsebi Segvxvdnen. salam-qalamis Semdeg, - aba, saiT gagiweviaTo, da rom gaiges, yelis tbaze mivdiodiT
da Tan Cemi qoSinic didxans ismines,
Tavi gaaqnies da gza dagviloces. ki
gagvikvirda, uxalisod rom agvixsnes
gza, xelebiT da Tavis gawev-gamoweviT,
magram sami dRis Semdeg, rodesac tbas
mivaRwieT, mivxvdiT ratomac gvixsnidnen
uxalisod - amxela gzis Cveneba SeuZlebelia da gansakuTrebiT maSin, roca
TiTqmis gzis dasawyisSi xar. mignebiT ki mivagnebdiT, topografiuli samxedro rukac gvqonda da Tan Tbilisidan erTi TviT adre yelis tbaze
namyofi jaba malaRuraZec xazze iyo,
da Tu sadme orientirs vkargavdiT,
egreve zari jabasTan da, yvelaferi
Tavis adgilze dgeboda.
orsaaTnaxevari ise viareT, erTxelac ar gavCerebulvarT da sakmaod
didi da rTuli monakveTi gaviareT.
dasasveneblad rom davsxediT, davinaxeT, gudauri TiTqmis motovebuli
gvqonda. ise ki, ucnauri sanaxavi iyo
xevis meore mxares motitvlebuli
gudauri. amis Semdeg kidev cota viareT, ramdenjerme SevisveneT da aragvis
saTavesTan misulebs, iq, sadac miwas
mowyvetili mdinare CanCqerad iqceva,
davbanakdiT. pirvelma dRem, rukis da
jabas monacemebis Tanaxmad, sakmaod nayofierad Caiara, anu meore dRes, daaxloebiT xuTi-eqvsi saaTisTvis ukve
yelis tba unda gvenaxa.
im Rames davkrifeT deka da gzad
fiCxic mivayoleT da mSvenieri koconi gamogvivida. davlieT arayi, romelic imdeni gvqonda, sad wagveRo, ar
vicodiT da daviZineT.
meore dRe ufro rTuli iyo, vidre
wina RamiT warmogvedgina, cecxlis
garSemo mjdomebi arays rom vurtyamdiT. pirvelad sworad yelis tbaze
gamovcade, Tu rogori mZime SeiZleba
iyos `paxmelia~. me da daTo davitanjeT, rac Seexeba Zias da Tinikos, maT
araferi etyobodaT. miuxedavad imisa,
rom Zia da Tiniko mkvircxlad Seuyvnen biliks, iZulebulni gaxdnen, Cemi
da daTos temps morgebodnen, amitomac
yelis tba verc im dRes vnaxeT. Tumca,
erTi aTjer mainc iyvira win wasulma
Ziam, - vxedav, vxedavo, magram... Cven
vulkanur platos mivuyvebodiT, sadac
ramdenime aTeuli tba aris da albaT
gazafxulobiT kidev ufro meti.
Rame erT-erTi patara tbis napiras
gavaTieT. karvebi qviSaze gavSaleT da
gavimeoreT is, rac wina RamiT - koconi, oRond cota mokrZalebuli da dalevac kidev ufro mokrZalebuli. raSic Tavi ar davzogeT, Wama iyo. gemrielad mivirTviT da dagveZina.
daTom dilauTenia wamogvyara. Cven
patara sanapiros jer mze ar mosdgomoda, kera, ra Tqma unda, gaciebuli iyo,
da amitomac CavicviT yvelaferi, rac
ki Tan gvqonda, ramenairad sicives rom
ar avetaneT. daTom jer dasiebul saxeebze Semogvxeda, mere karvebis garSemo
da mTel plaJze jer kidev Tbili daTvis nakvalevi gvanaxa da xeli CrdiloeTiT gaiSvira, - am goras iqiT yelis tba ariso.
yelis tba marTlac ulamazesi sanaxaobaa, miT ufro dilauTenia, jer
kidev haeri rom ar iZvris da tbas
mzis sxivebi ar dasdgomia. ggonia, TiTqos uzarmazari sarkis namsxvrevi gdia
da masSi yvelaferi Cans, rac mas zeviT
aris. mzis amosvlis Semdeg niavic
dauberavs xolme da garda imisa, rom
tba mzis sxivebs ireklavs da misi
sruli silamaziT datkbobas ver axerxeb, tbac livlivs iwyebs, da sarkis
efeqtic momaval dilamde qreba. dilaobiT yelis tba yvelaze lamazia.
gadaviReT fotoebi, vibodialeT
aqeT-iqiT da or saaTSi banakSi davbrundiT. jer aTi saaTic ar iyo. gadavwyviteT, maleve avbargebuliyaviT, rom
is manZili erT dReSi Cagvevlo, romlis
amovlasac TiTqmis sami dRe movandomeT. aq cotaTi kanonzomierebis darRveva movisurveT albaT, da amitomac moxda
ise, rom mainc meore dRes CavediT.
me mTeli meore dRe weli mawuxebda. xo, damaviwyda meTqva, rom yovel
Rame wvimda. Cems karavSi wyali Semovida, Sesabamisad saZile tomaraSic
da weli amitomac mtkioda - gamicivda. welis tkivilis gamo, CemTvis adgoma-dajdoma did sirTuleebTan iyo dakavSirebuli, amitomac daTos, Tinikos
da Zias vuTxari, - me waval, ar gavCerdebi, gaxurebulze saerTod ar mawuxebs welis tkivili, da aragvis saTavesTan dagelodebiT, sadac pirveli banaki gvqonda-meTqi. Ziam, mec wamogyvebio.
saaTnaxevari-ori saaTi iyo, rac
gzaSi viyaviT, me da Ziam srolis xma
rom gavigeT. Zalian Sors, daaxloebiT 40 wuTis savalSi qveviT davinaxeT, wertilebi moZraobdnen. Zias filosofiurad vuTxari, - mwyemsebi, maTTan
SevisvenoT da iq davelodoT daTos
da Tinikos-meTqi. Tan gamoricxuli
iyo, daTo da Tiniko agvcdenodnen ukana gzaze viRac RvTisnieris mier
agebul yorRanebs movyvebodiT.
daaxloebiT 40 wuTSi adgilze
mivediT. manamde vxedavdiT, rom mwyemsebi
raRac ucnaurad gadaadgildebodnen.
arc rame oTxfexi dagvinaxavs da cota
eWvi ki Semepara - mwyemsebisTvis cota
ucnaurad iqcevian-meTqi. mere vifiqre,
monadireebi iqnebian, aba, sxva vin unda
iyos-meTqi...
Ðóêè ââåðõ! - didi lodis uknidan gamoZvra axalgazrda ymawvili da
avtomati mogviSvira me da Zias. mas
kidev ori daexmara - mogviSvires ruminuli kalaSnikovebi; dagvagdes qvasTan
da gvekiTxebian aTas sisuleles. Zias
uxaria, erTferovnul Tbilisur cxovrebas mowyvetili aseT ambavSi rom
gaexvia. ver xvdeba, ramdenad seriozulad SeiZleba ganviTardes movlenebi
da amitomac raRac sisuleleebs laparakobs, mesazRvreebs elaparakeba. aRmoCnda, rom osi mesazRvreebi yofilan da
Cven gvadanaSauleben sazRvris ukanono
gadakveTasa da jaSuSobaSi. me da Zias
(15 wlis aris!). arafers gveubnebian,
garda imisa, rom cxinvalSi unda wagviyvanon da xelisuflebas gadagvcen.
gveubnebian, rom Tavis megobrebs elodebian da, rogorc ki isini movlen,
cxinvalisken daviZvrebiT, magram gamoCnda erTi problema - rodesac gvkiTxes,
marto xarT Tu arao, daveTanxme.
am Cemma daufiqrebelma pasuxma kinaRam imsxverpla daTo: sanam mesazRvreebis megobrebs velodebodiT, erT-erTi
mesazRvre, romelsac SemdegSi rododendroni SevarqviT, durbindiT aremares aTvalierebda. uceb SaSxana moimarjva da Caujda. ra xdebao? viRac
zangi da qali modiano. zangi daTo
iyo, wverebSi da damwvari saxiT. saswrafod viyvire - íå ñòðåëÿéòå, îíè ñ
íàìè!
sanam daTo da Tiniko Cvenamde movidnen (gzaSi maTac egonaT, rom mwyemsebi
daxvdebodaT), avuxseni mesazRvreebs, rom
ar momityuebia isini, rodesac vuTxari, marto varT-meTqi. Cvenze win iyvnen
da megona, ukve unagirs iqiT iqnebodnen da amitomac giTxari, rom marto
varT, eseni aq moCanCaleben-meTqi.
daTo da Tiniko gaRimebulebi movidnen, Tinikos gzad alpuri yvavilebis
Taigulic ki Seekra. roca mixvdnen,
raSi iyo saqme, iseTive gaRimebulebi
darCnen da gverdiT mogvisxdnen. hoda,
visxediT ase gaRimebulebi, sanam is
sami mesazRvrec ar movida. yvelaze
uaryofiTi gmiri teroristi Tu gagaxsendaT vinme, romelime amerikuli `boevik~-trileridan, ai, sworad eg gmiri
iyo erT-erTi im samidan da amitomac
mis danaxvaze Rimili bunebrivad wameSala da saSineli mwuxareba gamomexata saxeze. yvelaferze vifiqre, rac
ki damiSavebia cxovrebaSi da vinane
yvelaferi, risi gakeTebac SemeZlo da
ar gavakeTe. kbilebamde SeiaraRebuli,
cxenze amxedrebuli Samil basaevi moemarTeboda Cvensken dinjad da cxenis
yoveli nabiji maaxlovebda infarqtTan,
arada, aseTi axalgazrda viyavi.
sabednierod, Samil basaevi mxolod
`vidze~ aRmoCnda Samil basaevi da im
eqvskacian jgufSi mTavari da yvelaze saSiSi Turme sul sxva yofila,
saxeladac da gvaradac `ZeduSka~ romlis sityvac iseTive kanoni iyo danarCeni xuTisTvis, rogorc - venesuelis
ltolvilTa da gansaxlebis ministrisTvis ugo Cavesis sityva.
bevri rom aRar gavagrZelo, dagvavles xeli da narnariT Camovlili es
daRmarTi sul aRmarTad gviqcies cxinvalisken gzas SevudeqiT. roca
mivxvdiT, rom ar mogvklavdnen, daviwyeT
jer tkbili sityviT axsna, rom agentebi
ar varT, mere cota waviwuwuneT, mere
mxolod vwuwunebdiT da bolos roca
fexebi aRar gvemorCileboda da arc
goneba, isev instinqtma gamogviyvana mdgomareobidan da gavbrazdiT. ufro
sworad ki, Tiniko gabrazda, Cven ki
Tinikoze vbrazobdiT, - nu uyviri, aqve
dagvxocaven, dagvCexaven, dagvyrian da
egeTi rame-rumeebi.
Tinikom Tavisi gaitana: maSin maRlaferiZe mcxeTa-mTianeTis regionis gubernatori iyo, amaT vuTxariT, gadarekeT cxinvalSi, gadarekon vasosTan da
iq gaarkveven, vin varT Cven. aman gaWra,
mirekva-morekvis Semdeg gviTxres, - dRes
veRar gagiSvebT da Rame erTad gavaTioT, xval ki Tqven gzaze mibrZandiTo.
im Rames isev is gavakeTeT, rasac
wina RameebSi vakeTebdiT - iseTi koconi gvqonda, jordano brunosac ki SeSurdeboda, arCvis mwvadebi (amaT iq unadiriaT kidec), cota arayi da cotac
spirtSi gazavebuli wyali. maSin ki
vinaneT, simZimis gamo pirvel banakTan
ori litri arayi rom davtoveT, magram
verafers vizamdiT - vsviT da vsviT
es wyalnarevi samedicino spirti. sadRegrZeloebSi yvelam aRvniSneT, rom politikis dedac da Cven Zmebi da debi
varT, ram gagvyo osi da qarTvelebi,
rom orive marTlmadideblebi varT
da daviZineT, magram tkbilad vera, imitom rom gawvimda da isev davsveldi.
diliT fotoebi gadaviReT, Zias
avtomatic ki misces xelSi da xelic
gadaxvies. `ZeduSkam~ Tavisi telefoni
Cagvawerina, Cven Cveni miveciT da saxlSi mSvidobiT davbrundiT.
omamde `ZeduSkac~ rekavda da Cvenc
vrekavdiT masTan, omis mere ki Cveni
telefonebi dadumda. dadumda yelis
tbac, imitom rom iq, qarTvelebis da
saqarTveloSi Camosuli turistebis
garda, aravin dadioda da isic Zalian
iSviaTad, axla ki, albaT, aRaravin dadis
da, vin icis, ramdeni weli iqneba ase.
sandro naveriani
53
bantiani
54
masterklasi
qeTevan sadRobelaSvili
besik xaranaulTan
nobelis premiiT dajildoebis ceremonialze, romlisTvisac Turme yvela
mwerali pirveli gaumarTavi striqonis dawerisTanave emzadeba da romelic ager ukve 40 welia teqstobs
besik xaranaulSi, is aseTi ramis Tqmas
apirebs: mwerali amaod cdilobs, Tavisi
sulieri metamorfoza aqcios wignad,
cdilobs, raRaceebi moigonos, magram
araferi gamosdis da ambobs: - xedav,
ra yofila es poezia - erTaderTi
marTali, romelic sruliad tyuilia...
kidev amis Tqmasac apirebs: dae, didi
erebi nu Caylapaven patara erebs, vaiTu,
romelime aRmoCndes almasisa... didTa
enebo, nu daamcirebT mcireTa enebs,
vaiTu, romelime RmerTs eamebodes...
am `sanobele sityvaSi~ saCemo adgilsac mivageni, besik xaranaulis axal
wignTan mkiTxvelis misatyueblad rom
gamomadgeba.
`modi, fragmentebs SevaCvioT Cveni
mkiTxveli. sinamdvileSi gabmulad araferi xdeba. yvelaferi fragmentebad
mimdinareobs. modi, SevayvaroT. modi,
SevaCvioT. modi, davarwmunoT fragmentebSi~.
Seyvareba, SeCveva da darwmuneba
fragmentebiT maSin gadavwyvite, roca
besik xaranaulis axali wignis `samoci
jorze amxedrebuli raindi anu wigni
hiperbolebisa da metaforebisa~ mkiTxvelis winaSe wardgena mTxoves. wigns
rom waikiTxav, wesiT, unda Segrcxves,
rame dawero, radgan rac SeiZleboda
gefiqra, gelaRa, geTqva da Cagedina, aq
yvelaferia. wardgenac ra, wignis pirveli gverdidan, saTaurebis sarCevSivea.
me ubralod, `tkbili sigiJis~ monawilis `statusi~ mTvral avtorTan
saubarSic SevinarCune da mindoda Tu
ara, alogikuri fragmentebis mdinares
mivyevi. ai, ase:
`imRere sisulele, dae sibrZnes
edos safarveli! sisulele ver gaZlebs umRerlad, sibrZne kidev dumilis gareSe, Sen iqnebi maT pirSesayarze rogorc mTvrali miwismzomeli da
sinamdviles aur-daurev~.
`Cemi sityva arafers
araa amofarebuli, arc
gmirobas, arc nawarmobs...
marto sakuTar Tavs ebrZvis da sxvebisTvis dro
aRar rCeba~
- CemTan yvela sityva aris kristali,
romelsac unda miagno da poeziad
aqcio. saerTod ar miyvars, roca poeti rames igonebs, poeti unda moedinebodes sinamdvilidan. me saidumloebebi ara maqvs, arasodes momindeba viyo
arqiloqe, arada, momwons. homerosis
iliada magonebs xevsurul poezias,
absoluturad erTnairia da bevri aqvT
saerTo, ti pebi iqac oxrad yria, magram
saqcieli, morali, zneoba da vaJkacoba
erTnairia. sxvaTa Soris, homerosTan
Semjavrda vaJkacoba, saZaglobaa da imitom, mTeli gza amtkicebs, rom es gmirebi sulac ar arian gmirebi, isini arian
ampartavani xalxi, mkvlelebi da momxveWelebi.
- egre Tu gavyvebiT, `vefxistyaosnis~ gmirebic arahumanurebi arian, mkvlelobebze rom araferi vTqvaT.
- mand ori rame ireva erTmaneTSi,
`vefxistyaosani~ rogorc mxatvruli
nawarmoebi, yvelaze winaa mTel dedamiwaze, radgan arsad araa suli da
xorci aseT harmoniaSi, dante vin aris
magasTan. yoveli mesame striqoni rom
erTmaneTs eriTmeba, is aris qajoba.
vaJasTan striqonebi aris ioli. jojoxeTis aRwera xalxur poeziaSi iseTia,
rom magasTan veravin miva. sikvdili?
qarTvel kacs marto eg ainteresebs.
- me mgoni, `jorze amxedrebul raindebsac~ marto eg ainteresebT - sikvdilTan TamaSi da arSiyi. sikvdili
gaigivebuli aqvT adamianTan, romelic
uyvarT, romlis Tanasworadac Tvlian
Tavs.
- arc arsebobs iseTi srulyofili arseba, visTvisac sikvdili ar iyos
subieqti. sikvdili aris marad arsebuli mistika, amitom is, rac ukvdavia,
aris mxatvruli, rac mokvdavia, aris
aramxatvruli.
- adamians, romelsac ar esmis poezia,
rogor gaagebinebT, ra aris poezia.
- ver gaagebineb. es yofila saocari raRac. me verc davijereb, rom
wesier adamians ar esmis ra aris poezia. niWia, ra. me rom dagaswro imis
Tqma, rasac Sen mere gaigeb. poeti
aris arseba, romelic igebs da ambobs
`raRacas~, me mgoni swori eg aris.
- axla es gamaxsenda: `rac me ar
vici - es aris cxovreba, rasac ar vicnob - adamiani, magram ameebsac arafrad
CavTvlidi Cems Tavs rom vicnobde,
amitomac vwer, vwer arcodnaze da usasruloa Cemi asparezi~.
- me sanam cocxali var, ar Sevwyvet
brZolas imisaTvis, rom gavigo, vina
var, saidan movdivar... adamians aqvs
ufleba ecados, meti araferi SeuZlia.
erTi suraTi gadamiRo dedaCemma,
yelze abreSumis bantiT, mis mere vexvewebi yvelas es banti momitanon, traqtors mogitanen, magram im bants veravin
mogitans. minda rom is viyo, imas ver
davSordebi, dedaCems, Cems bavSvobas, imis
iqiT nabiji ar minda.
- mTvrals odesme giweriaT?
- damiweria, magram ar vargoda da
gadavyare, sisulele iyo, samarcxvino.
bantis ambavi ar gainteresebs? dedaCemi movida erTxel, sayvareli, da miTxra - wamo, sosikom suraTi unda gadagiRoso. gamikeTa Savi banti da wamiyvana, sosikom gamoaRo Sifaneris kari,
foni daayena, Cxak-Cxuk gadamiRo da
gamovedi jokondasnairi tipi... is adamiani, romelic pirvelad Seuracxyves,
exla vin unda Seuracxmyos? ici, ra
magari biWi viyavi? yvelas vereodi
ubanSi, mere miTxres, mamaSens ra qviao
da davkompleqsdi, ratom ici? Cems garda aravin iyo iseTi, visac mama ar
hyavda da aman damTrguna.
`aseT patara sofelSi xbozec ki ar ikiTxavdnen, - visiao? da mec SemkiTxvelebs, sxvadasxva
formiT, maxsovs, valSi ar
davrCenilvar. amaze guli
ara mwydeba. me ufro is
mainteresebs, am bolo xanebSi kiTxva rom amekviata: gana RmerTs miwaze
Svili ara hyavs? gana RmerTi ar eZebs Tavis Svils?
da, ai, erT dilas, azrisa da grZnobis erTdroulma dartymam gamomaRvi-
55
Za: RmerTi eZebs Svils
da poulobs mas nagavsayrelze.
ukeTes pasuxs arc velodi~ (wignidan)
- nervebamde SiSveli poetia besik
xaranauli, visTanac araferia dafaruli
da ratom gaqvT es mamis kompleqsi,
TqviT erTxel da moisveneT. zedmet
tvirTs ratom imatebT?
- tvirTs ki ara, upiratesobas vimateb. magari var da arc SeiZleba, sxvanairi viyo. me myavs SviliSvili, romelsac besiki hqvia da Zalian mgavs, ici,
rogor umklavdeba sofels? erTxel
levans uTqvia - sawyali mamaCemi, rogor
umklavdeboda am gaTaxsirebul sofelso.
- gaTaxsirebul qalaqs rogorRa
umklavdebiT?
- vacli, rom iyos gaTaxsirebuli,
ra Cemi saqmea. sofeli sxva aris, radgan
Sen TviTon xar sofeli. qalaqi didia,
aqedan waxval, sxvagan mixval, sofeli
pataraa.
rogor ivargeb - esaa, meti ki araferia cxovreba, amisTvis ki yvelaze kargia
xelovneba. xedav, ramdenxans gaZlo homerosma, imitom rom ufro maRalia,
vidre sinamdvile. poezia yvelaze didi
ramea, prozaSi rac kargia, isic poeziisaa. bevri poeti xom ar arsebobs,
poetebi arian TiTo-orola Serekilebi.
TavisTvis cxovrobdnen didi poetebi
- bernsi, mercxala. Cvenze didi poetebi ar arsebobs, mere es yvelaferi
Sekona Seqspirma, homerosma.
- aRar gamogeliaT maragi?
- arc gamomeleva arasodes. erTaderTxel mqonda krizisi, roca mivxvdi,
rom Cemi naweri leqsi ar iyo, patara
viyavi maSin, skolaSi vswavlobdi. beboCemma sami maneTi saxsari gamatana gasvenebaSi, iq itires qalebma, visac TviTonac hyavdaT micvalebuli. kioda motirali da es scena arasodes amomiva
Tavidan, namdvili iyo, is tiroda Tavis
qmars, Svilebs, warsuls, qmari aqeT ixrwneboda - es iyo ZRveni CemTvis, imitom,
rom maSin gavige, ra aris poezia. Sen
rogor fiqrob, axali aRTqma, ioanes
saxareba prozaa Tu poezia?
- fsalmunebic didi poeziaa.
- me ese mimaCnia, rom saxareba poeziaa. CemTvis WeSmaritebis forma poeziis garda arafers ara aqvs. 2+2
aris 4, Tu es poeziaSi ar aris naTqvami,
me is ara mwams, mecineba. absoluturad
maTematikurad zustia poezia. baraTaSvilisTana geniosi poeti sadRaa, arc
daibadeba. nikoloz baraTaSvilisnai-
56
ri rom viyo, Tavs moviklavdi dResve.
anda ilia, yvarlis mTebisnair leqss
veravin dawers. kidev aTas sisuleles
amboben iliaze. me magaliTad viltvi,
rom vinme kargi iyos, egeni iltvian,
rom vinme cudi iyos. viRacam miTxra,
ai, tomeulebi gamovida galaktionis
da ori tomi Tu iqneba kargio. galaktioni imiT ki araa cudi, rac ar uvarga, imiTaa kargi, rac kargi aqvs. cuds
eZeben, gaige?
- jorze amxedrebul raindebs mivxedoT, realurebi iyvnen isini?
- ici, ras getyvi? (pauza), me mgoni
minaxia egeni. raRacnairad darwmunebuli var, rom minaxia, Tu ar minaxia,
ar mainteresebs.
`imis eWvic miCndeba,
iyo Tu ara es yvelaferi sinamdvileSi, magram
rom gamaxsendeba, rogor
maZlevda sicxeebs am ambebis gamo da rogor visvelebdi RamRamobiT, ris gamoc iZulebuli gaxda dedaCemi, calTvala mkiTxavTan waveyvane gamosalocad
(aseTi SemTxveva erTi da
ori rodi yofila), vamjobineb davijero, rom samoci jorze amxedrebuli
raindi namdvilad vnaxe~
(wignidan)
- nanaxi gamonagons unda Sereoda,
sxvadasxva avtorebis mogonebebiT da
eTnografiuli CanaxatebiT - Tavidanve
aseTi forma gqondaT Cafiqrebuli?
- es aris erTi leqsi, dawerili
xuTas gverdze, meti araferi. erTi
xuTasi gverdi kidev, amovyare. rom
Caixedo im gadayrilSi, dagenaneba, ratom
ar Sevida wignSio, magram veRar avitane.
davxoce xmliT, xanjliT. 3 weli vwerdi. Cemi tvini aris isariviT gasrolili, magram mainc is banti minda
mqondes, suraTSi rom maqvs, Zvirfas
saCuqrebs mCuqnian da im bants aravin
mCuqnis.
- vinc ukve waikiTxa `hi perbolebisa da metaforebis wigni~, yvela ambobs, Zegli daudga fSav-xevsurebso.
- ra Zegli? es aris zRapruli
sinamdvile, romelSic adamiani cxovrobda. qeris marcvals iTvlidnen da
sicocxles ar iTvlidnen, es iyo maTi
ubedureba, magram mainc jigrebi iyvnen,
miyvaran, ra.
- wignSi mainc SeimCneva dapirispireba xevsurebsa da fSavlebs Soris.
- vaJa fSaveli iyo da 85-86 wlebSi
werda korespondenciebs hi perboleb-
ze ki ara, maT aCrdilebze, magram ra
qna ici, rac genialuri dawera, dawera
hi perbolebze, anu xevsurebze. `aluda
qeTelauri~ da `gvelismWameli~ sul
magaT andrezebze dawera. es xalxi
Tavad iyo wigni, magram rogorc ki
fexi gadmodges wignidan, daerxaT...
- Tqven maTi dawerili zepiri wigni
gadmowereT?
- yvela sityva, rac wignSia, me mekuTvnis, da amave dros, Cemi ki ar aris,
ekuTvnis namdvil istorias.
- mkiTxvelma rogor gaarCios, Tqven
ra gekuTvniT da istorias ra.
- rac Cemi araa, brWyalebSia. mkiTxveli TviTon igrZnobs, rom me arasodes
vityvi imas, rac ar vici. rasac amboben zisermani, rade, vaJa-fSavela, rafiel erisTavi, besarion gabuuri, me imaTTan ar verevi, Cemsas vmReri, Cems simReras.
- romelic saTaurebidanve igrZnoba.
- ai, iqa var, saTaurebSi. 140 saTauria anu erTi didi leqsi, marto saTaurebi rom waikiTxon, metis wakiTxvis
Tavi arca aqvT da arc aris saWiro.
arada, am wignSi kiTxva vaqcie xelovnebad, mTeli wigni aris TamaSi, radgan
veraferze ityvi, rom realuria. mTel
wigns vTavazob mkiTxvels imisaTvis,
rom imxatvrulos, raRaca naxos.
- wignis saTauridanve `jorze amxedrebuli raindebi~ erTgvar ironiul
asociacias iwvevs rosinantze amxedrebul raindisas.
- gana ratom ar unda gaCndes es
asociacia? oRond es aris komizmi marad ganmeorebadi WeSmariteba. sinamdvile, silamazea komizmi, eseni absoluturad ara hgvanan don kixots, magram
mkiTxveli elodeba don kixots, am
dros ki mkiTxvelsac davcini da yvela
danarCensac.
- Zalian naTelia jorosnebis saxeebi,
cocxebis Tavebsa da joris floqvebs
adevnebuli mtvris buRs axlac vxedav.
namdvili wignic xom sinamdvilea, romelic odesRac ginaxavs. `hiperbolebisa
da metaforebis~ finali Cveni saukunis ironiaa?
- namdvilad ironiaa. is biWic me
var, 40 wlisa rom xdeba, mere wava,
wava da uceb gaxdeba asakis gareSe.
cxovrebaSi Sesatyuebel wignSi vambob:
sitkboTi ki ar Seityuebs kacs cxovreba - simwariT. sixaruliT ki ara tanjviT.
- wignSi bevria filosofia da
sibrZneebi.
- sibrZnea Svilo, esa, filasofiaa.
rac vnaxe, vnaxe bavSvma da is araso-
des amomewureba. me, bavSvma vnaxe mTeli
qveyniereba, rogor midgas ici Tvalwin
mTeli samyaro, gagiJdebi. xandaxan vfiqrob, ras vaferadeb-meTqi, mrcxvenia.
rac vnaxe, imas vwer da Zaan ioladac.
wamovwvebi, vdgevar Tu davdivar, yvelgan
Camesmis ra unda davwero. asea, ase.
`unda mihyve poezias srulad da leqss
ramdenadme~.
warsuli aris is, rac ar gaxsovs,
magram gelandeba. me magaliTad ucnauri
raRaceebi memarTeba. wina wignSi myavda
proklovianT kato, erTxelac, minda,
rom gadavakeTo es proklovianT kato
da mivdivar gamomcemlobaSi, sadac wigni
ewyoba, erTi quCa unda gadavkveTo da
gadavide meoreze. besik, gamarjoba! mesmis uceb - ver micani, proklovianT
katos SviliSvili varo. iseTi grZnoba
gamiCnda, mindoda, metira. mapatie, Cemo
kato deida, rogor gRalatobdi-meTqi.
- am erTgvar eposSi kavkasiaze umetesoba xalxur andrezebzea dafuZnebuli Tu gamonagonic bevria?
- me var adamiani, romelsac uyvars
es yvelaferi da minda vanaxo mkiTxvel-
sac, rac dawera vaJam, gabuurma. gabuurs xom arasodes waikiTxavs mkiTxveli. movagrove es yvelaferi da miveci mkiTxvels. bevri ram aRmovaCine
CemTvisac, imdenad mxatvrul ironiaSia moTxrobili yvelaferi, moukvdeT
Cemi Tavi, `vyofilvarT cotinikani, adgil gvWeriva xmliTao, vxocilvarT
siuWkoviTa, isiv adgomamc iyvao!~ aravis
ar aqvs TavisTavze egeTi ram naTqvami.
xevsurebisnairi kilokavic, mwignobruli ena arsad araa saqarTveloSi, maTnairi tansacmelic, Cemi axirebiT kavkasiaSi aravis acvia, arada, kavkasia ra
aris? yvelafers erTmaneTisgan iReben.
- hiperbola da metafora ase gaqvT
ganmartebuli - SeuZlebeli da SesaZlebeli. roca SeuZlebeli da SesaZlebeli erTmaneTTan ver Tavsdeba, is kultura iRupeba?
- ara, is kultura ar iRupeba, poeziaSi rCeba. sanam aris SesaZlebeli da
SeuZlebeli da es yovelTvis iqneba,
manam aris poezia, egrea. poezia ki maradcocxalia, sicocxlis gareSe poezia ar arsebobs.
- meeWveba `hi perbolebisa da metaforebis wigns~ mravalricxovani mkiTxveli gamouCndes.
- mkiTxvels mxaliviT davukepe mTeli wigni anu saTaurebi rom waikiTxos, isic eyofa, bolomde magis wakiTxva vis SeuZlia? davuSvaT, Sen ginda
msoflios gaagebino, razea es wigni,
esaa saga kavkasiaze, adamianebze, romlebmac siyvaruli ki ar icodnen, survili hklavdaT. survili maTTvis iyo
SeuZleblisadmi ltolva.
- es aRmatebuli sagaa?
- besarion gabuurisas rom waikiTxav, ar aris egre.
- besik xaranaulisas rom waikiTxav?
- aki giTxari, mTeli wigni poeziaa,
xuTas gverdze gaWimuli da arcerTi
striqoni ar aris iseTi, poeturi rom
ar iyos. mejavreba yvelaferi arapoeturi da arc SemiZlia, vera vwer egeT
frazebs, imitom, rom poeziis garda
arcerTi ena ar mesmis. arc arasodes
daixureba poeziis kari, iseTi ramea,
waawydeba viRaca da aiRebs. me ara
mwams iseTi warsuli, romelsac ada-
57
miani Tundac orasi wlis mere aRiqvams
rogorc imdrouls, me mwams iseTi
warsuli, romelic axal kulturul
garemoSi moeqceva, rac iyvnen xevsurebi da fSavlebi, is kulturuli garemo unda viTamaSoT axal droSi, axali
xerxebiT.
- saxarebas aRiqvamT rogorc poezias, Tavad poeti religiuria?
- me saxareba `Semowmebuli~ maqvs
poeturi TvaliT, imitom rom poezia
CemTvis aris yvelaze zusti mecniereba da poeturi TvaliT rom Sevamowme,
vnaxe, rom zustia, qristes yoveli sityva aris zusti anu poeziaa. CemTvis
saxarebis oTxive teqsti poeziiTaa
gaJRenTili, fsalmunebze ara var ise
gadareuli, ramdenime miyvars, magram
fsalmunebs ise ar vuyureb, rogorc
saxarebas, fsalmunebis avtori qriste
ar iyo. qristem Secvala kacobrioba
Cemi azriT, mere borotad gamoiyena
qriste kacobriobam, eg ar momwons.
qriste CemTvis Zala ki ar aris, romliTac SegiZlia mokla meore, aramed Zalaa,
romliTac Sens Tavs unda moerio.
- hiberbolebsa da metaforebsac
aseTive damokidebuleba hqondaT? maT
xom arc esmodaT locvebi, romlebic
gaugebari sityvebis grova ufro iyo.
`mamao da RmerTo Cveno, romeni xar caTaSia,
agre xoyanaTaSia! mogviSvi da mogviteve puri Cveni arsobilTa, rac ufalTa mogvitana nu Segviyvan
gansacdelsa~ (wignidan)
- erTi RmerTi yovelTvis hyavdaT.
istorikosebi da eTnografebi arasodes
amboben, rom es xalxi niWieri iyo,
arada, niWierebi iyvnen, rac zeviT miiwevda marto is qondaT - alvis xe da
muxa - rac maRali iyo da maT zeviT
iyo, imaze loculobdnen, mere i poves
RmerTi. kacobriobam ra, rodis i pova
qriste, maSin, roca daWirdaT, rogorc
adamiani. amaT kide, sul adamianebi
hyavdaT xatebad, imisaTvis rom gverdze
yolodaT da mixmarebodaT, mere yvela
wminda giorgiT gardaisaxa. `mze dedaa
Cemi, mTvare mamaCemi...~ kosmosSi araa
gasuli amis mTqmeli?
- locvebis azrs ki ar miyvebian,
aramed ritms.
- sworedac iqcevian, imitom rom
Selocvebi da qadageba ZiriTadad emyareba poetur ritms.
- fiqrobT, rom isini ufro metad
ganviTarebulebi, sivrceSi ganfenilebi,
samyarosTan daaxloebulebi iyvnen, vidre
Cven?
58
- darwmunebuli var, rom TavianT
mcire sivrceSi isini absoluturad
ekuTvnodnen mxolod cas da miwas,
swamdaT, ra. arada, dascinodnen maT.
Cven xom sasacilod vigdebT imas, rac
Tavad ar SegviZlia.
- am samyaroSi arian hi perbolebi
da metaforebi, Tu gadaSendnen?
- ar gadaSenebulan, iltvian, iltvian,
iltvian. arc Sen da arc me ar gvinda
viyoT Sedarebebi, Cven gvinda viyoT
hiperbolebi da metaforebi. xangrZlivi epika ki araa poeti, erTi abzacia,
erTi striqonia, romelsac is mTeli
cxovrebis ganmavlobaSi moi povebs.
- mere ras Svreba, rom moi povebs?
- arafers ar Svreba, poetis mopovebuli rame ginaxavs? poeti moi povebs
mxolod sikvdils, namdvil sikvdils.
poetisTvis bedniereba ra aris, ici?
iman icis, rom kvdeba, magram warmoidgine, rom waxvedi saiqioSi da dagejaxa homerosi, aqilevsic dagejaxa, nabuqodonosoric...
- geSiniaT saiqiosi?
- saiqiosi ara, codvebis meSinia
da imis, rom codva ar Cavidino, Cven
vcxovrobT anbans zeda, notebs zeda,
Zaan mgrZnobiarea miwa, rasac codvas
varqmevT, amas mxolod Cven vxedavT.
arada, codva aris iseTi rame, romelic mogindeba, rom sxvam ar gagikeTos. mokled, codva aris siglaxe (didi pauza). Tu iyav, rad aRar xar, Cemo
Tavo.
- besik xaranauli esaa deda, miwa
da poezia. vercerTidan ver gadixarT,
es aris tvirTi Tu jildo?
- deda, miwa da poezia aris erTi
da igive.
ratom viyavi dedasTan ese? marto
viyaviT, erTad viyaviT, sul ase iqneba,
me dedaCemze kargi adamiani ar minaxavs cxovrebaSi.
miwa kidev, erTi mtkaveli gvqonda
da sul vicavdi imaTgan, vinc im miwaze Semoiwevda.
poeziaSi davibade kaco da axla
rom meubnebian xolme verlibris mama
xaro - mecineba, ra verlibri, verlibrze davimcireb Tavs? ioanes saxareba
verlibria? natirlebi verlibria? me
ar davbadebulvar verlibrSi, me davibade poeziaSi.
P.S. meeWveba ase waradgendnen axal
wigns. marTla ise gamovida, mTvrali
miwismzomeli rom sinamdviles aurdaurevs. arada, es wigni sayovelTaoa, yvelanairi jurisa da Janris mkiTxvelisTvis:
Tavgadasavlebis moyvarulTaTvis
istoriisadmi TavmodrekilTaTvis
eTnografiiT dainteresebulTaTvis
sasiyvarulo, romantikulisadmi
TvalebminabulTaTvis
uxamsobis motrfialeTaTvis
fantastikurSi dakargulTaTvis
ironiulad TvalebmowkurulTaTvis
filosofia - sibrZneebisaken miltolvilTaTvis
paTetikisken midrekilTaTvis
Sara-gzisa da nagavsayrelis xifaTosnebisaTvis
avtoriT aRfrTovanebulTaTvis
poeziaze gadareulTaTvis
TqvennairebisaTvis
CemnairebisaTvisac `adre megona, rom yvelas vuyvardi.
mere mindoda, rom yvelas vyvarebodi.
axla minda, rom Tavi damanebon~.
narkomanebi birJaze dganan. gamoiara Savkanianma.
- es vin ari, to? - ikiTxa erTma.
- es somaleli ltolvilia!
- va, somalic davkargeT to? - daamata mesamem.
* * *
sami svani sadguridan axlad daZrul matarebels misdevs. ori Seaxteba,
erTi ver daeweva, dgas da icinis. sadguris morige ekiTxeba:
- ra gacinebs?
- is ori me macilebda!
* * *
megrels uTxres, spilo gaqceula
zooparkidan da dasaWerad dasdeveno.
- xox, ras daiWeren egeni amxela
spilos?!
mere gaigo, dauWeriaTo.
- xox, aba sad gaiqceoda magxela
spilo.
* * *
guruls ekiTxebian, Wadraks ratom
ar TamaSobo?
- reiza Zama da dedofals ro vkideb
xels, Jruanteli miars tanSio.
* * *
avtobusSi:
- modi Svilo, mowove ZuZu, Torem,
ager, im Zias mivcem!
qalma gajiutebul bavSvs veraferi
Seasmina, gverdiT mjdoma kacma uyura,
uyura da bolos veRar moiTmina:
- qalbatono, droze gadawyviteT
ras apirebT, Torem ukve sami gaCerebiT gavcdi Cems saxls.
* * *
qalma ufrosi qaliSvili gaaTxova.
dedam Svils sTxova, rom Seetyobinebina, rogor aewyoboda misi intimuri
cxovreba. erTi kviris Semdeg qaliSvilisagan werili miiRo, romelSic erTaderTi sityva ewera: `neskafe~.
dedam gazeTSi `neskafes~ reklama
waikiTxa: siamovneba ukanasknel wveTamde.
deda kmayofili darCa. male meore
qaliSvilic gaaTxova da masac igive
sTxova. ori kviris Semdeg iRebs werils, romelSic weria: `benson end hajis~.
dedam pasuxs sigaretis reklamaSi miagno: eqstra long, qing saiz, - da isev
kmayofili darCa.
mesame, nabolara gogonac gaTxovda
da masac igive Txovna gaumeora. pasuxi erTi Tvis Semdeg miiRo, masSi ewera: `britiS earveis~. sareklamo gancxadeba naxa da goneba dakarga. masSi
ewera: dReSi samjer, kviraSi Svidi
dRe, yvela mimarTulebiT.
* * *
gamoigones roboti, romelic qur-
debs iWers. iaponiaSi, 5 wuTSi daiWires 100 qurdi; amerikaSi, 5 wuTSi
daiWires 200 qurdi; quTaisSi, 5 wuTSi
moi pares super-roboti.
* * *
wvrTnas gadian rusi, qarTveli da
amerikeli specrazmelebi. davalebaa, vin
ufro male gamoiyvans kurdRels tyidan. amerikelebma Sekribes gundi: fsiqologi, snai peri, advokati, policieli
da monadire. Sevlen tyeSi da naxevar
saaTSi gamoiyvanen uvnebel kurdRels.
rusebi Secvivdebian tyeSi tankebiT,
mTvrali specrazmelebiT da `uras~
ZaxiliT. naxevar saaTSi gadawvaven tyes,
daxocaven cxovelebs da gamoiyvanen
mkvdar kurdRels.
qarTvelebidan tyeSi Seva 3 Ri piani policieli, cota xanSi ismis cemisa
da ginebis xma. gamoiyvanen daTvs, dasvamen magidasTan, CasCrian TaTSi kalams
da daawerineben: var kurdReli, vcxovrob soroSi, meZaxian yurcqvitas...
* * *
guruls anketas avsebineben:
- saxeli: levani
- gvari: Rlonti
- ojaxuri mdgomareoba: uf, nametani daxlarTuli.
* * *
guruli vaWrobs jixurSi. klienti ekiTxeba:
- sigareti Tu gaqvT RerebiT?
guruli pasuxobs:
- sigareti RerebiT ara, Zama, mara
`maroJni~ gvaqvs tlakviT.
* * *
muzeumSi guruls zedamxedveli eubneba: - am savarZelSi jdoma ar SeiZleba, es savarZeli napoleonisaa.
- mere ro mua qi avdgebi.
* * *
guruls TokiT indauri hyavs da
rusTavelze aseirnebs. gaaCerebs patruli da etyvis: - aq frinveliT seirnoba ar SeiZleba!
- reiza kaco? mtredebi ro dadian?
- mtredi mSvidobis simboloa.
- davijero Cem indours omi unda?
* * *
amerikaSi wasuli Svili dedas urekavs guriaSi. gadairia sixaruliT
deda:
- menatrebi Svilo, reiza ar Camoi
amdon xans?
- ki minda, Camosvla, mara mrcxvenia.
- ra qeni, nena, amferi, saxlSi dabruneba rom grcxvenia?
- coli meviyvane!
- magas ra jobia, Svilo?!
- zangia, nena! - pauza.
iumori
- siyvaruls feri ara aq, Svilo,
Camoi da Cameiyvane!
- oTxi Svili yavs, nena!
- ara uSavs nena, geixarebs kuTxe,
ezoSi Savtuxei baRnebi ro irbenen.
- ki mara, sad dagvawven amden suls?
- Sens Zmas naliaSi, mamaSens sawnaxelSi...
- Sen, nena, Sen sa dawobi?
- me, nena, ravarc davkideb yurmils,
im minutSi kuboSi Cavwobi nena!!!!
* * *
dilauTenia ori guruli xvdeba
erTmaneTs:
- rafer xar Zama, saiT mixval?
- mamaCemis saflavze.
- mere am dilauTenia?
- rava, eZineba Tu?
* * *
- aa, daayure, ra weria ager, - eubneba
erTi guruli meores, - egnate ninoSvili iseTi gaWirvebuli da Raribi
yofila, civi WadiT izrdebodao.
- ver yofila moxerxebuli mai vincxa ninoSvili.
- reiza viTom?
- rava, Se kaco, i Wadi cxeli ar
cxveboda? ras ucdida gaciebas!
* * *
deda Svils cixeSi werils swers:
`Svilo, Zala aRar maqvs, bostnis Txra
ar SemiZlia, arc aravin damexmara, wels
veraferi davTese, ra vqna, aRar vici...~
Svili pasuxobs: `deda, bostans ar
gaekaro, Torem iseT rames amoTxri, magrad inaneb!~
deda: `Seni werili rogorc ki movida, policia movarda, bostani sul gadaTxares, veraferi ipoves da gabrazebulebi wavidnen~.
Svili: `ra vqna, dedi, riTac SemeZlo, dagexmare. daTesva Senzea~.
* * *
guruls mama moukvdeba, fuli ar
aqvs da meoradebSi uyidis kostums.
gadis ori kvira, xvdeba mezobeli, ra
gWirs, ras gigavs Tvalebio, - ekiTxeba.
- bijo, mamai mesizmreba yoveldRe,
meubneba: ra miqeni aio, damdevs aqane
erTi germaneli, momeci Cemi kostumio.
* * *
guriaSi Camovida Cineli turisti
da erT-erT guruls estumra saxlSi.
Cinelma gacnobis mizniT guruls xeli
gauwoda da Tavisi saxeli da gvari
uTxra: - sagava kuo!
- magiza Tu moi Zama, ager gai aivanze.
59
adamianebs xSirad metsaxeliT mimarTaven. es saxelebi maT umetesobas bavSvobidan moyveba. xSirad metsaxeli
zustad asaxavs adamianis bunebas, Tvisebebs. xSirad ki akninebs mas da mTeli
cxovreba ver iSorebs mis anarekls.
Wyvitina, wiwila, kuWa, Cloye... ra metsaxels ar arqmeven, ras ar gaigeb...
sofelSi izrdeboda biWi da mas
`amCemfexeba~ Searqves. Turme uyvarda
Wama, ar swavlobda, yvelaferi iyo misTvis sulerTi, gulTan araferi mihqonda da SerCa es saxeli didobamdec. gavida wlebi da erTxelac es adamiani,
ukve asakSi, Semxvda quCaSi. Tbilad
momikiTxa. ver vicani. goCa varo, miTxra.
roca Seatyo, ver gavixsene, daamata:
- amCemfexeba var bela, rogor ver
micanio.
- ras ambob, rogor maSinve ar miTxari, rogor gamixarda Seni naxva, - marTlac gaxarebulma vuTxari. Tumca moulodnelobisgan verc ki movzome, rom
arakoreqtuli viyavi.
- TbilisSi Camovedi, 20 welia aq
vcxovrob. vifiqre, aq mainc aravis exsomeba es oxeri saxeli-meTqi da aqac
ar masvenebs, - sevdanarevad miTxra goCam.
mivxvdi, rom Zalian aRizianebda es
metsaxeli. ufro metic, mgoni am saxels
gamoeqca soflidan.
ra aris cxovreba. SeiZleba gamdidrde, SeiZleba varskvlavebi dakrifo,
magram saxels verasodes Seicvli...
goCas vkiTxe Tu sad, ras saqmianobda.
miTxra, rom biznesi hqonda da gakotrda. roca Sevicxade, damamSvida:
- am Cems fexebs, gavkotrdi da ra
unda vqna. cxovreba grZeldeba. fuls
kidev viSovi. axla ki Salvas daureke
da minda sadme dagpatiJoTo.
vucqerdi goCas da vfiqrobdi, rogor
ar cvlis wlebi adamians.
* * *
mezoblis bavSvi Camovida safrangeTidan. maTi ojaxi ukve 7 welia wasulia emigraciaSi. Camomijda da iqaur
ambebs miyveboda. erTi patara istoria
damamaxsovrda... nona, parizis erT-erT
skolaSi mesame klasSi swavlobs. man
miTxra, rom mamam mas flomasterebis
ori Sekvra uyida. skolaSi rom mivida, erTi kolofi klasels, lutecias
aCuqa. megobarma Zalian gaixara da
nonamac mamas mouyva sixaruliT. megobars kidevac unda aCuqo da kidevac
unda uyido, Tu es mas sixaruls moutanso, - Seuqia nona mamas.
gavida ramdenime dRe da nonas saxlSi darCenia Tavisi flomasterebi. lutecia maTxovebso, daumSvidebia guli
60
redaqtorisagan:
ocdameerTe saukuneSi, Cais saRamoebma socialur qselebSi gadainacvla
da saintereso adamianebsac ukve virtualur sivrceSi vicnobT. viciT, rogor sunTqaven, ra stkivaT da uxariaT. zogi `frendi~ imdenad sainteresod meCveneba xolme, survili miCndeba Tqvenc gagacnoT, im kuTxiT daganaxoT da SegayvaroT, rogorc me vxedav.
es axali rubrikac siyvaruls emsaxureba, imas, rom gagacnoT adamianebi,
daganaxoT portretebi feisbukidan.
dRevandel rubrikas Cemi virtualuri megobris - bela alanias gacnobiT viwyeb. is ulamazesi sulis adamiania, kargi deda, da Wkviani meuRle
- nomer pirveli leiboristis, Salva naTelaSvilisa.
da ukan ar motrialebula, gaugrZelebia
gza skolisken.
- bela deida, roca skolaSi mivedi
da lutecias fanqrebi vTxove, man mkacrad miTxra: Tu SenTvis ar gqonda, me
ratom maCuqe. Tu gqonda erTi flomasterebis kolofi, meore rad iyide. Tu
me maCuqe, ar unda meTxovo. miTumetes,
roca gaqvs, saxlSi ar unda datovo
da ufro yuradRebiT unda iyo sakuTari nivTebis mimarT. axla me rom
gaTxovo, mieCvevi da ivli Cems imedzeo.
nonam es yvelaferi naRvlianad miambo. iTxovda Cemgan iseT ganmartebas,
rom menugeSebina. davibeni Zalian. mesame
klaseli lutecia iseT ganmartebas
akeTebda, rogorsac Cveni cxovrebis
gamocdilebac ar eyofa. luteciam
ra icis, rom nonas mama emigrantia da
ukanaskneli kapikebs gaiRebs marto
SvilisTvis ki ara, sxvisTvisac. lutecia ver gaugebs, Tu ratom unda iyido
2 flomasteri, roca mxolod erTi
gWirdeba, miTumtes Tu saSualeba ar
gaqvs da saxelmwifo daxmarebaze cxovrob. lutecia verc imas mixvdeba, rom
saxlSi SemTxveviT roca dagrCeba saWiro nivTi, SeiZleba eTxovo vinmes da
ar dabrunde mis asaRebad. ra Tqma unda, verasodes gaigebs, rom megobris
imediT SeiZleba mTeli sicocxle iyo.
rom megobroba flomasteris Txovebaze metia... samagierod lutecias mkacri
ganacxadi, nonas Wkuas didi xniT aswavlis da miaCvevs ekonomias, Tavis imediT
yofnas, pasuxismgeblobas..
Zalian gamiWirda nona menugeSebina.
misi pawia guli Zalian iyo natkeni.
- nona, miTxari, rom apatieb megobars.
ise moiqcevi, TiTqos araferi momxdara
da roca Sesaferisi momenti dadgeba,
Seni saqcieliT aswavli megobrobas.
- ar vapatieb, arc arafers vaCuqeb
da saerTodac misgan araferi minda! mi pasuxa nonam.
- mere ra gamodis, ginda misnairi
iyo, masaviT eqceode megobrebs da advilad stkende guls?
- ar minda, - Caqindra Tavi gogonam.
- hoda, aqedan rom dabrundebi, raime
qarTuli Cautane da uTxari, rom Zalian giyvars da amitomac ginda, rom es
mciredi incidenti daiviwyoT...
- SeiZleba ase sjobdes, - dameTanxma
nona da imaze fiqri daiwyo, rogor
gaexarebina megobari. gadavirie misi
aseTi ucabedi gardasaxviT. fusfusebda
da arCevda nivTebs saCuqrad.
didxans vfiqrobdi, rom Znelia ucxoeTSi myofi Cveni TanamemamuleebisaTvis iqaurebTan adaptireba. udidesi
kulturis mqone qveynebma gaiares ekonomikuri, politikuri daRmavlobisa
da aRmavlobis periodebi; iswavles
ekonomia; sakuTari da sxvisi Sromis
pativiscema; meti pasuxismgebloba da
mudmivi brZola arsebobisa Tu damkvidrebisaTvis; Sromisa da swavlis fasi...
amaod ecdeba nona, rom lutecias
qarTveloba aswavlos, megobrobas ki,
albaT, aucileblad aswavlis. nonac
bevr rames iswavlis misgan.
* * *
am ambidan albaT 20 weli gavida.
fasanaurSi gavemgzavreT. Salvas deida fefeno unda gamecno. roca mivediT, WiSkarSi idga da gvelodeboda.
- rogor imgzavreT, Svilebo? - gagviRima da Cagvexuta orives.
- egaa, dei, Cemi qala! - uTxra Salvam.
deidam amxed-damxeda, TiTqos TvaliT
gamzoma da amwona...
saxlSi fxlovanebi da xinkali gveloda. erTmaneTs nel-nela gavuSinaurdiT da deidam gulwrfelad hkiTxa
Salvas: - amas elodi 9 weli? am gogos jani sul gamoclia. eg rogor
migixedavs sofels?
Salvam mwared gaiRima da uxerxulad gadmomxeda.
- ager erbo-Tafli gadaurie da Seneburad aWame, uceb moemateba jani -
`gaimarTla~ Tavi Salvam.
gavida wlebi. erTxelac deida avad
gagvixda da TbilisSi CemTan Camoviyvane.
- ici, pirvelad rom gnaxe gaxsovs?
adamiani erTi naxviT arasodes Seafaso. SenTvis saCuqari maqvs, - miTxra
da CanTidan vercxlis qamar-xanjali
amoiRo.
- es nivTi mamapapiseulia da Salvas
ekuTvnis. am xmliT Cemi winapari mters
ebrZoda. magas kidev imxela ena aqvs,
aba xanjali rad unda. eg Sen Sainaxe
da balRs gamaadgeba.
unikaluri silamazis, ganumeorebeli nakeToba gadmomca deidam da didxans movundi mis daTvalierebas. kidev
raRac unda gaCveno Svilo, - miTxra
da Cemi miwerili, 3-4 wlis winandeli werili manaxa: - es is werilia,
daSas rom gamaatane, gaxsovs? midi kidev erTxel wamikiTxe, gTxov..
arc ki maxsovda eg werili. vkiTxulobdi, Tan vfiqrobdi, axla ufro
sxvanairad davwerdi, axla ufro sityvagrZeli viqnebodi. deidas Tvalebze
cremli moadga. me kidev misi mowerili baraTi vaCvene...
- ici, me Svilebi ar myavs da Cemi
Svilebi Tqven xarT.
- deida, male SviliSvili gagiCndeba, eqoze miTxres gogoao. Salvas unda
dedamisis saxeli daarqvas, darejani...
minda rom Tqvennairi Tvalebi hqondes,
Tqvennairi TeTri gogo gamiCndes, - marTlac Zalian gulwrfelad vuTxari.
darejani rom gaCnda, Salvas vkiTxe,
mgoni marTla deidasac hgavs-meTqi.
Salvam miTxra: masSi yoveli Cvengani
mis sayvarel adamians dainaxavs, imas
amoicnobs, visi danaxvac surs, visTan
msgavsebac uxaria: cols, qmars, deidas,
dedas, Zmas, das... esaa Cveni sulieri
da genetikuri erTobis gagrZeleba.
axla Cems Svilebs vuyvebi yvela im
adamianze, visac maTma gaCenam amqveynad
didi bedniereba moutana, maT danatovar nivTebs, maT Soris werilebs, maTTvis
naqsov windebs da uamrav xilul Tu
uxilav wvrilmanebsac vuyvebi, rom TvalnaTliv avuRwero maTi raoba. minda
maT davanaxo isini iseTebi, rogorsac
Cemi Svilebi ver moeswrnen...
* * *
gulo babo movida dRes da Rvinis
kasri mTxova.
- ager, gulo babo, modi naxe, egeTi
gindaT? - gaviyole sakuWnaoSi.
- ki, Svilo, eg minda... ui, am kladovkaSi mgoni Tagvi gagCenia, - daiwyo gulom aremaris daTvaliereba.
- guli ar gamixeTqo, gulo babo,
meSinia me Tagvebis, - SevZaxe da uceb
gamovkete kari.
- amxela qalai xar da patara wruwunam SegaSina? - icinis gulo babo
da Salvas sayvedurobs, TiTqos mas
elaparakeba: moiyvane cicai da morCa
SiSi.
Salvas gadavxede, TiTqos TvalebiT
vekiTxebi, neta raRaa cicaiiii-Tqo.
- gogo, cicai gaixsene fSaveladan...
mimaniSna Salvam.
daaklikeT:
Cxelac barem ar davinane.
Cemi kurselebi monatrebul qarTul
sufraze Tavs Sinaurulad grZnobdnen.
taniam mTxova, rom Tamadac me vyofiliyavi. bevri TavpatiJi arc damiwyia
da movkalaTdi sufris TavSi da SevudeqiT sadRegrZeloebs. smisa ra mogaxsenoT, magram brtyel-brtyeli sityvebi, ra Tqma unda, ar davakeli da suliko-sulikos RiRiniT moTavda qeific
da moqeifeebic.
- alo, tania, Sen xar? - vekiTxebi
https://www.facebook.com/bela.alania
portretebi
`feisbukidan~
oi, es rogor damaviwyda: `Tavis patroni enacvlos, Tavis Tav-yviTel cicasa,
daZvreba mezoblebSia, dambal xaWosa
zidavsa, vinc magas rames damirtyavs,
ZaRl iyos misi mkvdrisada~. cicai
xom kataa. gamagiJa am fSavlebma. kidev
kargi gamaxsenda.
- xo, gulo babo, momiyvane cicai,
momiyvane...
gulo babo gavacileT, kasri bavSvebma
miutanes. saxlSi dabrunebulma Salvas
vuTxari, ratom pirdapir ar miTxari,
rom kataa-meTqi?
- gonebas Tu wvens gamoaden, mere
arasodes gadaviwydeba. ise ki, xvalamde
ar migyveba, - miTxra gaRimebulma.
kidev kargi gamaxsenda, Torem mteri
Cavarda fSavlebis ybaSi.
* * *
mesame kursze viyaviT, taniam damireka da dabadebis dReze dampatiJa. me
SevTavaze, Tu ginda sacivs gagikeTeb
da `mamaligasac~ SenTan movamzadebmeTqi. wavedi, sulugunic Tan gaviyole, qarTuli Rvino da dedaCemis Cur-
Cems Tanakursels.
- belaCka, Cemo sayvarelo, rogor
damekarge, xom kargad xar? - mpasuxobs
sasiamovnod aRelvebuli.
- momenatre Zalian. rac TbilisSi
wamovedi, ratom ar mexmianebi, albaT
ar genatrebi an ar gaxsovar. Sen, marTalia moskovSi varskvlavebs eTamaSebi,
CvenTvis aba rodis moicli.
- ras ambob, me girekavdi 2008 wlis
agvistoSi, Sen ar mpasuxobdi... me, me...
mindoda bodiSi momexada yvelas magivrad, - aukankalda xma tanias.
- Sen ra SuaSi xar, me da Sen aravin
arafers gvekiTxeba. Cven xom gviyvars
erTmaneTi, esaa mTavari, - vuTxari mec
akankalebuli xmiT.
- sofelSi gaxsovs, bebos `peCkaze~
Rameebs rom vaTenebdiT. gaxsovs petrovna, rogor gvicxobda sokos `peraSkebs~, gaxsovs rogor kiTxulobdi esenins xmamaRla, me kidev rogor gikiTxavdi tabiZes qarTulad da Sen meubnebodi, rom yvelaferi gaige... aryis
WalaSi seirnoba menatreba. is siTeTre,
61
siCume da Cveni gulwrfeli megobroba.... - ametira me.
- mec, menatreba Seni suliko... - vemSvidobebi da Tan studenturi dReebi
midgas Tvalwin. ramdeni dro gasula.
- belaCka, icode, rom me miyvars saqarTvelo da xma arasodes mimicia im
ZalisTvis, visac saqarTvelos atkina.
me minda, rom Sen es icode. momikiTxe
Salva, bavSvebi da iza deida. me dResac
maqvs misi moqsovili `variSkebi~...
davemSvidobe tanias da mere didxans
vixsenebdi lamaz dReebs. mtkioda, Zalian mtkioda gulSi Rrmad Cemi afxazeTi, Cemi samaCablo.... mjera rom taniasac stkioda CemsaviT.
* * *
saarCevno kampania iyo da guriaSi
gavemgzavreT. lanCxuTSi aris maRalmTiani sofeli - acana. soflamde arc
ise axlo gzaa. rogorc iqna mivaRwieT. soflis TavSi manqanidan gadmovediT da fexiT avuyeviT gzas. uknidan
moxuci kaci dagvewia, uRelSi Zroxa
yavda Sebmuli: - dabrZandiT, wagiyvanT,
stumrebi CanxarTo. TavpatiJi daviwye:
- Zroxaa da codoa, ar SewuxdeT...
- me ki ara mixeila TevdoraZe abamda
Zroxas, xarsac da kameCsac... saqonlis
daniSnuleba egaa! - ar Cerdeba moxuci. am saxeli da gvaris gagonebaze
Salvas gadavxede.
- mixeila vinaa? - vekiTxebi moxucs.
- vinaa da am kuTxis baton-patroni,
kaci, romelmac erovnuli mTavroba daafinansa da safrangeTSi gaagzavna. erTi
meSoki oqro gaatana. rom ara mixeili, verc ki wavidodnen amxela gzaze...
siamayiT aRvivse. es moxuci Cems
did babuaze saubrobda. TvalebiT vesaubrebi Salvas da TiTqos veubnebi,
rom rasac giyvebodi Cems winaparze,
xedav rogori simarTlea-meTqi?!
- iciT me vin var? albaT verc ki
warmoidgenT, rom me mixeilas SvilTaSvili var. ra ucnauria, rom Tqven ase
SemTxveviT swored axla axseneT Cemi
didi babuas saxeli?! - veubnebi da
Tvalebidan cremlebs ver vikaveb. moxucsac cremlebi moadga...
sofelSi damxvdnen naTesavebi. bevr
maTgans arc ki vicnobdi. am sofelSi
erTaderTi umdidresi ojaxis fuZeze
ukve sxvebi cxovroben. gakulakebuli,
raionis muzeumSi gadatanili awdakarguli veS-inventari arsad iyo... veZebdi Cemi winaprebis aCrdilebs naTesavebis saxeebSi da RimilSi, maT mogonebebSi, siTbosa da siyvarulSi. uceb
vi pove is Zafi, romelic warsuls da
awmyos aerTianebs; Zafi, romelic uwyve-
62
tia da romelsac Cveni genetikur-sulieri kodi hqvia.
levilis mamuli, romelic qarTvelebis navsayudelia safrangeTSi, swored is adgilia, romlis SeZenaSic mixeil TedoraZem didi wvlili gaiRo
da Jordanias xelisuflebas didad
daexmara...
didi sufra gaiSala, yvela sadRegrZelo dailia...
Tbilisisken gvian gamoveSureT... mTeli gza vfiqrobdi imaze, rom adamiani
manamaa cocxali, sanam misi sikeTe Tundac erT adamians axsovs.
* *
abaSis raionSi aris sofeli ontofo. iq Cemi bebos ded-mama cxovrobdnen
- anton da liza nadareiSvilebi. Cemi
bavSvobis mogonebebSi dResac cocxlobs ulamazesi ezo-kari oda saxliT,
uTvalavi vardiT da gumbaTovani bzebiT; ezoSi mofusfuse moxucebiT da
qalaqebidan zafxulad CamobrZanebuli
stumrebiT.
erT zafxuls saSineli tragedia
datrialda da 17 wlis axalgazrda
gardaicvala mdinareSi. bunebrivia, rom
mTeli sofeli glovobda da Cvenc
vmonawileobdiT mTeli dakrZalvis ceremonialSi. bavSvebs gvirgvinebs dagvirigebdnen, zogs suraTi eWira da mivyvebodiT micvalebuls... damwuxrebulma
Wirisufalma, yvelas jvari gvweria
da sasaflaoze maleve aaSena patara
saxli. iq micvalebulis sruli foto,
karada misi tansacmelebiT, televizori,
magnitofoni, e.w. praigrivateli Tavisi plastinkebiT, magida, skamebiT, nardi,
Wadraki, domino elaga.
saxlidan sasaflaomde sul raRac
50-100 metri iyo. soflis centramde
rom misuliyavi, sasaflao unda gagevlo. micvalebulis ojaxi 40-mde yovel
dRe magidaze awyobda xils, xaWapurs,
Rvino-limonaTs. soflis bavSvebis Sekrebis adgili sasaflao gaxda. simaRlis mixedviT davmwkrivdebodiT da
mivdiodiT, rom plastinkebi CagverTo
da limonaTi dagvelia... ase grZeldeboda raRac dro, sanam, erTxelac anto
babum mocekvave da momReral bavSvebs
ar mogviswro. wvrili wkneliT sul
saxlSi gamogvreka: `gvalo, miodineTi
sindisi~, `onjRore va giCqunani~. dResac maxsovs im wknelis xma da simware.
meore dRes Wirisufali saxlSi
mogvadga da antoni da liziko sul
bodiSebiT miegeba. qalbatonma naTelam
ki moxucebs usayvedura:
- me sanam am bavSvebis Jriamuli
mesmoda, manam megona, rom Cemi kaxa co-
cxalia. gana marTla micvalebuls davudgi televizori da radio... anto,
eg ra miqeni, rogor dadumda da dasamarda dRevandeli dRe.
saxlSi dabrunebuli moxucebi tirodnen. meore diliT bebom xaWapuri
gamogvicxo da gagvatana. Cven sirbiliT gaveSureT da kidev erTxel movilxineT kaxas saflavTan.
* * *
cota xnis win ulamazes qorwilSi
viyavi. me patarZlis mxares warmovadgendi. siZe marTlmadideblad moinaTla
patarZlis TxovniT da jvaric ananuris eklesiaSi daiweres. qorwilSi
germaniidan specialurad CamobrZanebulma stumrebma gamogvicxades, ar inerviuloT, patarZali ki ar wagarTviT,
aramed siZe SemogimateTo. marTlac,
siZe ise gaSinaurda, rom qarTulad
sadRegrZeloc ki dagvalevina da didi
simpaTiebic moi pova Cveni.
mTelma ceremonialma uaRresad Tbil
garemoSi Caiara... Tamadam winaprebis
sadRegrZelo warmoTqva da siZe-patarZlis papis Sesandobari warmoTqva. Turme, nu ityviT da orive 1945 wels germaniaSi omis dros daRupula, orive
erT qalaqSi da vin icis... Tvalebze
cremlebi momadga. me Cemi babua gamaxsenda, romelic omidan ar dabrunebula... ramxela Zala aqvs siyvaruls, is
Slis sazRvrebs, midgomebs, wyenas, tkivils... visxediT gverdi-gverd axla
ukve moyvrebi da saqarTvelosa da germaniis sadRegrZelos guliTa da suliT, marTlac da didi siyvaruliT
vsvamdiT.
* * *
saqaRaldeSi raRacas veZebdi da SemTxveviT Cemi Svilebis pataraobis droindel Canawerebs wavawydi. Cems bebos
Camouweria maT mier warmoTqmuli sityvebi: matabele-matarebeli, kafua-kamfeti, peCeCia-peCenia, bebe-bebia, ononominda, fua-mtkiva, zizi-lamazi, Zia-mZivi,
amunia-ZaRli, mua-fiso...
iqve, saqaRaldeSi werilebi vi pove...
moskovSi yofnisas rom mwerdnen axloblebi. siamovnebiT Cavujeqi. Zalian didi
siamovneba miviRe maTi kiTxvisas da
sinanulic. zogierTi maTgani axla
cocxali aRaraa... ramdeni siTbo, siyvaruli modis maTgan. am xelnawerebis
miRma TiToeuli maTganis sunTqva ismis
TiTqos. xelnaweri avtoris sulis nawilia udaod. TiToeuli sityvis ukan
emociaa...
guli mwydeba, rom TandaTan sakomunikacio saSualebebma gaaZeves Cveni ukvdavi, uberebeli, gacveTili, magram mainc
maradiuli werilebi.
* * *
moskovSi, samsaxurSi erTma qarTvelma qalbatonma damireka. sakmaod asakovani xma hqonda, menatreba saqarTveloomiTxra. didxans visaubreT... SevTanxmdiT, rom xSirad damirekavda da me
movuyvebodi axal-axal ambebs. mere
saxlSic vewvie. sruliad martoxela,
daucveli iyo. TandaTanobiT davuaxlovdiT. vficavar, guls da suls ar
viSurebdi misTvis. vyidulobdi saWmels, tkbileuls, wamlebs. saelCodan
daxmarebac ki gamovawerine. uZlurobisgan uWirda Tavis movla. ar mezareboda namdvilad. gareT ijda xolme da
melodeboda, rodis mividodi masTan.
patara bavSviviT mimndobi iyo... ase
gagrZelda Tveebi. erTxelac uxasiaTod momeCvena, miTxra, rom salaparako
aqvs CemTan. ar gewyinos da ase mgonia,
rom Cemi bina gainteresebs da imitomac mivlio, - miTxra Tvalcremlianma.
xma gamiwyda, veraferi vuTxari. maSin
Zalian axalgazrda viyavi da es sityvebi did tragediad miviRe... uceb wamovxti skamidan da gaviqeci usityvod.
mivrbodi da yelSi gaCxerili burTi
maxrCobda. man Cems uangarobaSi eWvi
rogor Seitana-meTqi... imis mere mirekavda samsaxurSi da me ar vpasuxobdi,
mere sulac gaqra. axla mgonia, rom
masTan ufro damTmobi unda vyofiliyavi, an saerTod ar mimeqcia didi yuradReba misi sityvebisaTvis. ar vici,
axalgazrdobaSi yvelaferi sxvanairad
geCveneba. axla, albaT sxvanairad moviqceodi, vapatiebdi didsulovnad.
* * *
1995 wlis saparlamento arCevnebi
axlovdeboda. Salvas senakis xoravas
saxelobis TeatrSi hqonda amomrCevelTan Sexvedra. dedaCemi saguldagulod
emzadeboda da am dRisTvis TeTri kostiumi Seukeravs. me vurCie, rom oqtombrisTvis arc ise Sesaferisi samosiameTqi da Tan ar minda, rom gamorCeulad gecvas xalxisgan-Tqo. dedam sinanuliT Semomxeda da usityvod gamoicvala...
or TveSi mamaCemi gardaicvala da es
kaba-pijaki dResac ukidia Caucmeli...
amaswinaT, karada rom gamovaRe, TvalSi meca da cremlebma damaxrCo.
aseTia cxovreba - arasodes ici ra
moxdeba xval. arasodes gadado xvalisTvis is, risi moswreba, gakeTeba, Tqma
dRes SeiZleba.
* *
universitetSi am dReebSi pirvelkurselebis registracia mimdinareobs.
dilidan reestrSi viyaviT atestatis
asaRebad me da Cemi qaliSvili. bunebrivia, rom sabuTebis CamonaTvalSi, romelic unda waradginon axladCaricxulebma, atestatic aris. reestrSi rigia.
Cven win 80 wels gadacilebuli qalbatoni dgas yavarjniT. mas piradobis
aReba surs. qalbatoni Sewuxebulia,
radgan fexi aqvs motexili da daxmarebas ver aiRebs, Tu piradoba ar aiRo.
mis magivrad vnerviulob, radgan Zalian
tkiva... rodesac misi rigi movida, gaarkvia, rom 30 lari unda gadaixados
piradobaSi. moxuci Zalian dabneuli
Cans, radgan egona ufasod aiRebda.
- ar maqvs Svilo 30 lari, - tiris
da Civis.
- ra vqna qalbatono, roca geqneba,
maSin mobrZandiTo, - zrdilobianad
da Sewuxebuli saxiT pasuxobs TanamSromeli...
guli damewva. mindoda misTvis es
Tanxa gadamexada, magram amomrCevlis
mosyidvaze Sari ar avikido-meTqi...
axla saxlSi var da vnerviulob. RmerTo, ra eSveleba am qveyanas, ramdeni sawyalia Cvens irgvliv. ratom ar gamovarTvi telefoni an misamarTi? axla
amaze bevrs vidardeb.
* * *
malina, malinaaa... malina, malinaaa...
dilauTenia Camesmis yurebSi. ra maRali
notebiT mReris qalbatoni, ra xma aqvs.
usaTuod gaimarjvebda `niWierSi~.
ra sayvarlad Tendeba. amitomac miyvars Tbilisi.
* * *
mezoblis dedam sasiZod biWi daiwuna. atira da aiZula qaliSvili dascileboda Seyvarebuls.
- ra sWirs, kargi biWia, lamazi, ganaTlebuli qarTvelia-meTqi, - Zlivs Sevbede mezobels.
- Raribiao, - miTxra, - da sad velodo rodis gamdidrdebao.
Semecoda is biWic da misi siyvarulic - fulze gacvlili da dawunebuli.
* * *
es ambavi ramdenime wlis win iyo.
Tamaris saxelobis taZari doliZezea
da siaxlovis gamoc iq xSirad davdivar. erTxelac, Zalian adre momiwia
misvla. wirva dilis 7 saaTze iwyeboda da mgoni, naxevari saaTiT adre
mivedi. taZarSi aravin iyo. erTi qalbatoni alagebda. bunebrivia, gulxeldakrefili ver viqnebodi da mec mivexmare. xalxiT nel-nela ivseboda darbazi, Cven ki ganvagrZobdiT dalagebas,
dawyebamde unda mogveswro... wirvis
damTavrebis Semdeg qalbatons telefoni davutove da vTxove, roca saWiro
viqnebodi, mzad viyavi mec davexmarebodi mas aseT madlian saqmeSi...
am ambavSi gasakviri araferia, rom
ara zari, romelic or dReSi gaisma
Cems mobilurze. axalgazrda qalbatonma damireka da wyneTis agarakis dalagebaSi 150 lari SemomTavaza. marTali
giTxraT davibeni, vuTxari, albaT sxvagan moxvdiT-meTqi. Cemi nomeri gaimeora da miTxra, rom es nomeri misces,
radgan Turme Zalian kargad valageb.
- Tu davrdomili, loginad Cavardnili xarT, dagexmarebiT-meTqi, - amoviluRluRe... aseTi rom yofiliyo, marTla davexmarebodi. meeWveba, rom mas
dalageba sdomoda, mgoni sakmaod uniWod gamaSayira.
* * *
sazamTros mozrdili naWeri Cems
stumrad myof naTluls gadavuRe da
Tan gavafrTxile, rom Tu kurkebs SeWamda, mucelSi sazamTroebi gaezrdeboda.
man Semomxeda da ironiulad gaicina.
arada, misi toli rom viyavi, advilad
vtyuvdebodi. marTalia ar vasrulebdi
da rac SeiZleba met kurkas vylapavdi imis molodinSi, rom mucelSi diiiiiidi sazamTro gamezrdeboda. sarkeSic sul tyuilad vicqirebodi. mezoblis gazrdil mucels mis Rormucelobas da kurkebis siyvaruls mivawerdi da saSinlad mSurda. ra Sterukaa
bavSvi...
* * *
dedaCemi metyoda: xeli ar axlo am
`bambanerkas~, stumrebisTvis gvindao.
miveparebodi, gamovxravdi da cariel
kolofs, isev adgilze davdebdi. stumrisTvis gasamaspinZleblad ki carieli kolofi imdenjer SerCeniaT, rom
mainc ver iswavles Wkua Cemma mSoblebma... magram axla sxva ramis Tqma minda.
arsebobs msoflioSi aseTi eri, romelic yvelafer saukeTesos stumars
unaxavs, yvelaferi gemrieli misTvis
emeteba. Cven xom Sewiruli eri varT,
roca vambobT: `Seni Wirime, Sen genacvale, Sen Semogevle, vaime, uime~...
daakvirdiT Cvens dedikoebs, gana maT
mxolod CvenTvis ar icocxles. ramdeni ram daakles Tavs, oRondac Cven
araferi mogvkleboda... elementarulad
sufrazec ki mudmivad vgrZnobdiT maT
mzrunvelobas. me manam megona, rom dedaCems mxolod qaTmis frTa, kiseri uyvarda, sanam TviTon deda ar gavxdi.
aseT xalxs ar uweria gadarCena?!
mudmivad sxvisTvis fiqrsa da jafaSi daRlil ers.
63
rogor menatrebi
ulamazeso Cemo qveyanav,
ra vqna, rom ase miyvarxar Zlier
minda cota xniT gadagiviwyo,
magram siyvaruls verafriT vZlie.
sul maxsovxar da sul menatrebi,
saocreba xar namdvilad didi,
rac wamovedi da Sen dagtove,
dRe ar mqonia wynari da mSvidi.
aq me yvelafers - Sensas vadareb,
saxlebs, xeivnebs, skverebs Tu quCas
Sens silamazes ra Seedreba....
Sens monatrebas bolo ar uCans.
iqneb verc gnaxo, veRar vixilo
Seni usazRvro mSveniereba,
dae, ufalma Sen moganiWos
ukvdaveba da bedniereba.
patara nergi
es norCi nergi Cven erTad davrgeT,
magram ar xarobs - daWkna, Camoxma...
es imitom, rom Cveni mdinaris
Sen gaRma xar da me ki - gamoRma.
nergi xom Cveni imediT aris,
da mas sicocxle Zlier swyuria,
Tuki patara ar gaizarda
es xom samyaros dasasrulia.
kacis Zala rom erTobaSia,
Cven bavSvobaSi yvelam viswavleT.
cxovrebaSi ki mas ar viyenebT,
sxvebsac vawvalebT,
Tavsac viwvalebT.
Cven erTad SevZlebT mis gadarCenas,
orTav gavuyofT gulebis siTbos,
mas Cven orTave erTad vWirdebiT,
orTaves erTad gveZebs da gvixmobs.
da rom patara gadavarCinoT,
erTad yofna rom SevZloT,
viswavloT,
neba momeci xeli mogxvio
da Cems napirze gadmogiyvano.
Tanguli zambaxiZe
mkiTxvelis kuTxe
erTmaneTs rogor saocrad SveniT...
me ki sixaruls veRar davfarav,
ar dameteva guli sagules...
gulSic, saxlSic da
Cems samyaroSic,
bedniereba daisadgurebs.
mzisken gafrena
es bilikebi mzisken midian
Sen mas miyvebi sul martod-marto
is xom saSiSi bewvis xidia
Sen ki mis gavlas eswrafvi, natrob.
Tavad mzis sxivi misken miiltvi
rom mzes Seerwyme misi nawili
bednierebis wamsac miiTvli
rom dai pyari Sori manZili.
dedamiwaze mze kvlav ibrwyinebs
SuqTamfeni da sxiviT aRvsili
is ar Caqreba, ar ganeldeba
radgan Sena xar misi nawili.
SenTvis...
sul yvavilebiT movrTav Cems binas,
rom silamaze sufevdes irgvliv,
diliT, mze roca SemoanaTebs,
mas atyvevebdes yvavilTa xibli.
mzis siTbosa da yvavilT morevSi,
CaiZireba mSveneba Seni...
o, rogor nazad erwymiT erTmaneTs...
is Soreuli mogonebebi
gacamtverda da sul mTlad moisra,
rogor gadarCa es mogoneba,
viT ar waleka talRam droisa...
Sena xar CemTvis dauviwyari,
Sen ver giviwyeb Zvirfaso dedav,
da menatrebi, o, ise Zlier,
sizmarSiac da cxadSiac gxedav.
xan baRSi gxedav sul mofusfuses,
xan Cais kref da mzeSi iwvebi,
xan - ki martoka gascqeri Saras
Svilebs moeli TavdaviwyebiT.
sadRac midixar, isev modixar,
sikeTes Tesav da sofels Sveni...
Senze fiqrebs da Sens warmosaxvas,
msurs Semoevlos sicocxle Cemi!
manheteni
Senobebi maRla camde aziduli,
aziduli Senobebi maRal caze,
manheteni, manheteni niu iorkis
savizito baraTi da silamaze.
reklamebis siuxve da ferTa gama,
silamaze, sikaSkaSe, elvareba.
yvelaferi, yvela erTad aRebuli
sixaruli, siyvaruli, mRelvareba.
garTobebi, musika da simRerebi
Serwymulia erTmaneTSi maRal xmaze.
manheteni, manheteni niu iorkis
savizito baraTi da silamaze.
gaswavliT inglisurs
nebismieri
asakisa da donis
msurvelebs.
survilis
mixedviT
praqtikis
gakveTilebi
Catardeba
telefonis
da skaipis
saSualebiT
64
lela
347-924-4027
212-564-4148
30
26
29
28
27
31
1
litvordi
2
3
32
36
35
4
5
34
37
7
6
8
9
41
40
33
10
39
38
11
12
42
13
14
15
16
18
17
43
19 44
20
45
21
22
46
23
24
25
Tarazulad:: :
1. poeturi uSfoTveli cxovreba
bunebis wiaRSi; 2. urCxuli (wign); 3.
literaturuli nawarmoebi an misi
nawili, romelic dawerilia saubris
saxiT; 4. taepebi, romlebic leqsSi
garkveuli wesiT meordeba; 5. rusi
mwerali; 6. dionises mxlebeli berZnul miTologiaSi; 7. qarTveli mwerali, dramaturgi, avtori piesebisa `metexis CrdilSi~ da `ieTim gurji~; 8.
`mas tansa kaba emosa, gare-Tma vefxis...~;
9. arCibald mekeSis satrfo (`gvelis
perangi~); 10. floberis romani; 11.
ninoSvili `Cveni qveynis...~; 12. rezo
WeiSvili `Cemi megobari...~; 13. xelovnuri ena; 14. hamletis megobari; 15.
daTa TuTaSxias sayvareli; 16. literatori, romelic raime nawarmoebis,
visime Semoqmedebis kritikas eweva; 17.
homerosis poema; 18. bernard Sou `...
da kleopatra~; 19. mTavari personaJi
grinis nawarmoebidan `alisferi ialqnebi~; 20. v. gunias piesa `da-...~; 21.
mefe-liris erT-erTi qaliSvili; 22.
mSvenieri elenes da dioskurebis deda;
23. zolas romani; 24. produqti, romelsac magdana yidda; 25. IV-Vss berZeni poeti, ... panapoliseli;
Sveulad:
7. leqsi `... muxasa~; 21. qarTveli
mwerali ... CaCaniZe (`gza navsadgurisken
midis~, `lurji wigni~); 26. zola
`tereza...~; 27. ra gvaria SuSaniki?;
28. literaturuli nawarmoebis didi
qveganayofi; 29. mama gorios erT-erTi
qaliSvili; 30. erT-erTi `bremeneli
musikosi~; 31. jumberis gamzrdeli
`sibrZne sicruisadan~; 32. kontinenti,
sadac gaemgzavra aiboliti mxecebis
samkurnalod; 33. juanSeris deda
(`TeTri kurdReli~); 34. ase gamoiTqmis berZnulad sityva `vwer~; 35. Cexovi `...vania~; 36. nunus satrfo (`mamis
mkvleli~); 37. ungreli mwerali; 38.
godunovis saxeli; 39. nabukovis romani; 40. leoniZe `Ciriki da...~; 41. ninoSvilis moTxroba; 42. `rac ufro
Sors xar, miT ufro vtkbebi! me SenSi
miyvars ... Cemi~ (galakt); 43. amerikeli mwerali, avtori romanisa `wyurvili sicocxlisa~; 44. sulelis amyoli TviTonac... (and); 45. iaponeli
mwerali; 46. diuma `dedofali...~
wina nomris litvordis pasuxebi
Tarazulad:: 1. dorian; 2. dea; 3. adela; 4. mTas; 5. abaSiZe; 6.
nekrasovi; 7. balzaki; 8. bioni; 9. fanjikiZe; 10. nifnifi; 11. kasia; 12. maiko; 13. defo; 14. mumu; 15. iaraRo; 16. dadiani; 17. lalioni; 18. bonasie;
19. epiTeti; 20. dania; 21. eklaSi; 22. ampi; 23. anabazisi.
Sveulad: 24. jorjaZe; 25. proza; 26. zaqara; 27. gavatini; 28.
grigori; 29. alan; 30. xalvaSi; 31. Tvali; 32. leo; 33. didi; 34. finezi;
35. igoris; 36. merime; 37. buxaiZe; 38. noneSvili; 39. ariosti; 40. ras;
41. fausti; 42. maRraZe; 43. navoi; 44. danae; 45. biZina; 46. ilia; 47. gza.
65
Ztj,t,b tvbuhfwbfib
V
patara daCis dabadebas
vulocavT irina mSvenieraZesa
da giorgi CantlaZes.
patara giorgi kakauriZis
dabadebas vulocavT dimitri
kakauriZesa da Teo gobeCias.
V
patara zosime adeiSvili
veisis dabadebas vulocavT
eka adeiSvilsa da akiva veiss.
vusurvebT bednier da laR bavSvobas, sasaxelo qarTvel vaJkacebad gazrdas
dabadebis dRes vulocavT 64-wliani SualediT erT dRes
dabadebul babua da SviliSvils - Cveni emigraciisaTvis
sayvarel kacs, ansambl `fesvebis~ cnobil medoles, baton
nodar obolaSvils da mis patara sexnia SviliSvils nodari obolaSvils. pataras vusurvebT amayad evlos da
gaegrZelebinos babuis didi saxeli da kacoba, babuas ki
didxans tkbobas vusurvebT misi monagariT.
megobrebi jvrisweras vulocavT Cvens
Zvirfass megobrebs beqa gubelaZesa
da Tiko SalamberiZes, vusurvebT
sitkbos, ojaxur bednierebas da ulev
siyvaruls.
66
67
68
SemecnebiT-sazogadoebrivi
Jurnali amerikaSi
`2(70)
dekemberi,
2012
manuCar kaWaxiZe
EDITOR&PUBLISHER MANUCHAR KATCHAKHIDZE
mTavari redaqtori
Jurnalis am nomris dabeWdva
SesaZlebeli gaxda `mamulis~ didi
megobris, baton ilia baramiZis
uSualo xelSewyobiTa da TanadgomiT
Cveni partnioria:
asaval-dasavali
mogvwereT: PO Box 13121, Jersey City, NJ 07303
tel.: 1-347-724-0770; Tbilisidan: 2-420-320
elfosta: mamuliusa@gmail.com; www.mamuli.com
Jurnali akrebilia, dakabadonebulia,
dabeWdilia da akinZulia SeerTebul
StatebSi da am nomris gamocemis dros
warmoadgens erTaderT emigrantul,
qarTul gamocemas a.S.S.-Si.
yjvthibf|
5
saiubile mimarTva
Salomianad, batono oTar!
9
tavtologia
cisferi ekranidan
10
Cemi bebo nino ramiSvili
12
lana RoRoberiZe:
ra mxrebiT vzido amxela dardi!
17
brZola avtorobisaTvis
sada xar Cemo varinka?!
20
`iluzioni~ kabadonebSi
viskontiana - roko da misi Zmebi
29
ras vuyurebT?
qarTuli serialis sociologia
33
saymawvilo CanarTi
vaJa-fSavelas `CxikvTa qorwili~
37
margarita, mizana da
rezo gabriaZis diadi samyaro
40
agvistos omis gmirebi
roman zoiZe da aleqsandre oniani
44
`mogelandebi~
Tbilisis quCebSi gamoCnda
48
nomris stumari
iq CemTvis dro gaCerda
52
imogzaure saqarTveloSi
ginaxavs yelis tba?
54
masterklasi
besik xaranaulTan
60
portretebi `feisbukidan~
gaicaniT - bela alania
3
sapirvelgverdo leq s i
levan
fanCviZe
me damesizmra
wvimda da aRar gadaidara,
Zlivs miaRwia sulma xatamdi,
me damesizmra - viyav nikala
da funjiT qarTul zecas vxatavdi.
roca sicocxle ase tkbilia,
vin gaimeta qarTli esoden?
me damesizmra - viyav ilia
da wiwamurTan tyvias mesrodnen.
var yvela drois Tanamedrove,
fiqriT mivcurdi natvris yuremdi,
me damesizmra - viyav Tevdore
da yizilbaSebs Tavgzas vurevdi.
dafiqrebuli modis rioni,
ca imereTis mxiblavs tiloTi,
mesizmra - viyav galaktioni
da TviTmkvlelobas Cemsas vcdilobdi.
ver gamovican soflis igavi
beTlemis mxridan qristes mosvlamdi,
me damesizmra - beri viyavi
da sinas mTidan mamuls vlocavdi.
ramdeni leqsi damrCa uTqmeli,
moquxs aragvad talRa striqonTa,
me damesizmra - viyav rusTveli
da samSoblodan cremli mimqonda.
ioris piras cecxli minTia,
dRe imzireba atmis Cerodan,
me damesizmra - viyav mindia
da Cemi sibrZnis arvis sjeroda.
vidre Semova mwuxri Ramisa,
Cemo xatebav, Cemo lerwamo, momeci Tafli, unda wavisva
da cotnesaviT SenTvis vewamo!
4
manuCar
kaWaxiZe,
Jurnal `mamulis~ redaqtori
zRapariviT saamod Semovida Cvens SegnebaSi sityva iluzioni. bevrma arc ki vicodiT am sityvis mniSvneloba. Semovida mTeli evropuli civilizacia Tavisi siaxliT sabWour cnobierebaSi, rac realizmis parametrebSi
ar eteoda da ar jdeboda. ar iyo stereoti pebi da kliSeebi, ar iyo zeaRmatebuli paTosi kacobriobis bednier
momavalze mofiqrali gmirebis.
kacobrioba iyo, rogor ara, Tavisi maradiuli RirebulebebiT, magram ZaldatanebiT Tavs arafers gaxvevda;
kacobrioba iyo adamianuri yofis yoveldRiurobaSi, TiToeuli kino-gmiris cxovrebaSi – mis tragizmSi, mis sarkazmSi, mis dramatizmSi...
es iyo rkinis fardis miRma arsebuli realoba, romelic erTma gonierma kacma Cveni cxovrebis yoveldRiurobaSi daamkvidra kinoxelovnebis warmoCenis egidiT.
am gonier kacs oTar sefiaSvili hqvia.
man Tavis telegadacemebSi is moaxerxa, rasac ver moaxerxebda veranairi politikuri moZraoba, veranairi ukuTqmaTa aralegaluri gavrceleba.
batonma oTarma moZebna is rakursi, riTac xels ver
SeuSlidnen, TumcaRa xelis SeSlis mcdeloba da survili mravlad iyo. gana vinmes raime sawinaaRmdego aqvs
kino-klasikisa? - ismoda pirdapir kiTxva.
mavani da mavani aq Cerdeboda, Tavis agresias Sesaferisi droisTvis inaxavda. aseTi dro ki arasodes dadga,
yvelaze Tamami filmebis Cvenebis drosac ki.
`iluzionis~ telegadacemebma da piradad batonma oTar
sefiaSvilma adamianTa azrovnebaSi mentalitetis cvlilebas didad Seuwyo xeli. misi sajaro leqciebi ama Tu
im kino-klasikis garSemo, an reJisorisa Tu msaxiobis
Sesaxeb iyo uaRresad akademiur doneze Sesrulebuli da
rac mTavaria mavansa da mavans ar aRizianebda.
iyo am gadacemebSi azartic,
iyo metis Semecnebis survilic.
ganxilvas eqvemdebareboda rogorc kinoxelovnebis mimdinareoba, aseve reJisoris, scenaristis, msaxiobisa da sxvaTa
Semoqmedebis detalebi da biografiuli niuansebi. sirTules warmoadgenda is, rom aqamomde es yvelaferi sistematizebuli ar yofila da yvelafris sistemaSi moyvana baton oTars Tavad uxdeboda. es ki titanur Sromas moiTxovda yoveldRiurad.
misma dauRalavma nebisyofam telegadacema `iluzioni~ popularuli gaxada ara mxolod saqarTveloSi, aramed
mTels sabWoTa kavSirSi, Tanac msoflios kinoxelovneba
moaqcia erTian mecnierul sistemaSi... da es maSin, roca
informaciuli simwire sufevda sabWoeTSi da vkmayofildebodiT mxolod im informaciebiT, rac `Ñîâåòñêèé
ýêðàí~-Si da qarTul kinoperiodikaSi ibeWdeboda. Tanac
misi saubrebi udavod mimzidveli iyo. es SemecnebiTi
saubrebi, xandaxan Warbi monotonurobac ki Tavisebur
xibls sZenda gadacemas da `iluzionis” savizito baraTad qceuliyo. swored amaSi gamovlinda batoni oTaris
Tavisebureba, misi sulis nawili Caido am telegadacemaSi da amiT yvelani migvizida Tavisken, migvizida Tavisi
naTeli saxismetyvelebiTac.
wlebis manZilze izrdeboda Taobebi mis namoRvawarze erTia gadaiRo filmi da Tanac kargi filmi,
Salomianad
brZandebodeT
batono oTar!
meorea moiZio es kargi filmi da gauSva teleekranebze da marto ki ar gauSva, aramed masze, an mis SemoqmedebiT jgufze moi povo informacia da ase srulyofilad
miawodo is mayurebels. batonma oTarma yvelaferi es
SesZlo pirvelyovlisa Tavisi ganswavlulobiT, Tanac Rirebulebas isic matebda `iluzions”, rom masSi ar moi poveboda Worebis doneze SeTxzuli informacia, orRobeebSi rom uyvebian erTmaneTs usaqmurebi. masSi mecnieruli akademizmiT, TanmimdevrulobiTa da avtoritetul
kinomcodneTa damowmebiT ganxiluli iyo TiToeuli gaSvebuli filmi, TiToeuli warmodgenili reJisori da msaxiobi da mTeli kinoproduqtis koleqtivi. im akrZalulSic
gadadioda da ise ostaturad, rom amas xazgasmiT ar akeTebda, aravis aRizianebda.B
batoni oTari amas marto akeTebda, ra Tqma unda, teqnikurad telespecialistebi exmarebodnen, magram umTavresi
mis mxrebze gadadioda - yvelaze sarTulo da sapasuxismgeblo. erTis mxriv rTuli iyo maSindeli ideologiuri politikis gaTvaliswinebiT aramarto masalis Sekreba, aramed TviT filmebis mopovebac da Tanac iseTebis,
rogorebic ar iyo sabWoTa kinogaqiravebaSi, an iyo da
akrZalvis tabu edo maT.
TavisTavad sabWour sistemaSi did rols asrulebda
enobrivi barieri. Tu filmi dublirebuli ar iqneboda,
ucxo enaze maTi gaSveba uazroba iqneboda. maSin kapitalisturi qveynebis enebis codna didi fufunebis sagani
iyo da am enebs mxolod erTeulebi flobdnen, iseTebi, vinc
sandoni iyvnen partiisaTvis, Tu arada, maT meTvalyureobda
fxizeli yovlismxedveli Tvali.
mxolod aseTebisTvis, bunebrivia, mTeli telegadacema
verc da arc gakeTdeboda.
sazRvarze filmebis gadmotana, miT umetes aralegalurad, warmoudgeneli iyo (filmebi ar iyo patara videokasetebze Cawerili, an kompaqtdiskze, aseTi fufuneba jer
ar iyo gamogonebuli, an Cven maTze xeli ar migviwvdeboda. filmebi warmoadgenda didi daxveul kinofirebis rulonebs sul mcire aTi nawilisgan Semdgars. TavisTavad simZimiTac gamoirCeoda, gansakuTrebiT orseriani
filmebi).
baton oTars Sejaxeba uwevda konkretuli kinofilmebis SemoqmedebiT jgufebTan maTi saavtoro uflebebis
gamo, rac sakmaod solidur Tanxas warmoadgenda ama Tu im
filmis Tundac erTjeradi gaSveba. es ki saxelmwifos
daawveboda jarimebad da aqedan gamomdinare sanqciebad.
amitom unda gakeTebuliyo yvelaferi ise, rom iuridiuli safuZvliT marTali yofiliyo batoni oTari da Tanac saSualeba miscemoda qarTvel mayurebels usasyidlod
yovelgvari kabalis gareSe saRamoobiT CaerTo televizori da eyurebina sayvareli gadacemisa da kinoSedevrebisaTvis. erTgvari xerxi SeimuSava batonma oTarma, sadac
xel-fexi exsneboda da filmis saavtoro jgufi vera-
5
fers moiTxovda anazRaurebis magvars - sakmarisi iyo
filmi arasruli saxiT eCvenebina, rom saavtoro honorarebze moTxovna iqve Sewydeboda, amasTanave, am kino-nawarmoebebs wamZRvarebuli Tu eqneboda sakvlevi masala. batoni
oTari amas Tavisuflad axerxebda - yvelaze gaWianurebul adgilebze Seakvecda films mcire nawils ise, rom
filmis Rirebuleba ar waSliliyo da Tavisufldeboda
erTi Tavi problemebisagan, romelsac SeeZlo gamoewvia
arc meti da arc naklebi saerTaSoriso skandali. amas ki
sabWoTa xelisufleba aravis patiobda.
rac Seexeba filmebs, romlebic cenzuram Taroze Semodo akrZalvis iarliyiT da isini rusulad mainc iyo
gaxmovanebuli - isev da isev mecnieruli kvlevis egidiT
da keTilismyofelTa mier Tvalis daxuWvis xarjze gamodioda samzeoze da mxolod amis Semdeg ixsneboda tabu da
gadioda sajaro CvenebebiT mTeli sabWoeTis masStabiT.
mravali aseTi filmi gamovida kinoekranebze telegadacema `iluzionis~ wyalobiT.
oficiozi TviT gadacemis saTaursac almacerad umzerda
da baton oTars aiZules ufro banaluri saTauri gamoeZebna Tavisi teleproeqtisaTvis - `filmi, msaxiobi, roli~. am iarliyiTac gamodioda es gadacema. `iluzions~
daCveulebi erTxans daibnen, magram maleve auRes alRo.
TumcaRa daCveuliyvnen gadacemis araerTxel daxurvasac,
miT umetes, mis isev da isev aRdgenasac. saCivrosnebic ki
werdnen saCivrebs, oRond im gansxvavebiT, rom iTxovdnen
yoveli daxurvis Semdeg `iluzioni~ aRdgeniliyo. es ar
iyo mxolod kinofilmebis an cnobili kinomsaxiobebis
siyvaruliT gamowveuli - batonma oTarma yvelas Seayvara
Tavi. sazRvargareTuli filmebi (nebadarTulebi) sakavSiro, Tu respubliuri televiziiT ase Tu ise mainc gadioda, magram `iluzionsa” da mis mier yuradRebul filmebs
Tavisi ganumeorebeli xibli hqonda. axlac ki, am Tavisufali mediis pirobebSi msgavsi gadacemebi ar ewyoba.
dRes ucxour filmTa bumia, magram Rirebuli filmebi cotaa. waleka teleekranebi e.w. sakaso filmebma. informaciebic ama Tu im msaxiobebze Tavsayrelad Semodis,
gnebavT presis saSualebiT,
gnebavT televiziiTa da
Tundac internet-saSualebebiT,
magram ise dawyobil-dalagebuli da mecnierulad Seswavlili monacemebi, rogorc amas batoni oTari akeTebda,
aRar mogvepoveba. maTSi aris yvelaferi sapirfareSo oTaxidan dawyebuli intimiT damTavrebuli, magram ar aris
mTavari, riTac yuradReba unda miaqcio ama Tu im msaxiobs
- Semoqmedeba, Semoqmedebis Tavisebureba, Semoqmedebis kavSiri msoflio kulturul tradiciebTan da am Semoqmedebis
gansxvaveba sxvaTa Semoqmedebisgan.
batoni oTaris leqciebi swored amiT gamoirCeoda, es
iyo misi interesTa sfero da amitom gaxada man `iluzioni~ ganumeorebel gadacemad aramarto saqarTveloSi, aramed
mTels sabWoTa samyaroSi.
gadacemis qudic ki gamoirCeoda - kolaJiTa da musikiT. am qudSi ido mTeli idea kinoxelovnebisa. wlebis
Semdeg rom movismino es musika kinofilmidan `cis quxili~, am musikis Semdeg, ase mgonia (da survilic maqvs),
batoni oTaris momRimare saxe gamoCndeba, mogvesalmeba da
daiwyebs Tavisi keTilxmovanebiT Txrobas romeliRac mimdinare filmze. man SegvaCvia sakuTar TavSi CaRrmavebas,
gveswavla siyvaruli,
megobroba,
6
erTguleba kinoxelovnebis enaze.
sakmaod STambeWdavi iyo misi gadacema miZRvnili induri
filmebisadmi: imxanad, sabWoTa genseki iyo Casuli indoeTSi, Tu indira gandi Camovida saWoTa kavSirSi, gamocxadda
mTels qveyanaSi indoeTis dReebi da yvela televizia,
kinoTeatrebi sul indoeTis filmebs uSvebdnen da indoeTis Sesaxeb werdnen da uCvenebdnen dokumentur filmebs,
iyo koncertebic, sadac warmoCenili iyo indoeTis folklori. TavisTavad `iluzionsac~ unda eTqva Tavisi sityva.
batonma oTarma gasaocari moxseneba gaakeTa indoeTis
kinoze, sabWoeTSi sakmaod kargad cnobil msaxiob raj
kapurze. faqtiurad man Tvali agvixila indoeTis kinoze
zogadad da mis fenomenze. Cven, ase vTqvaT, indoeTis filmebze
vizrdebodiT - yovel kviraSi axal-axali induri filmebi Semodioda da bileTebi windawin iyideboda. erTi ki
iyo, aravin gvaxedebda mis samzareuloSi: riT cxovrobdnen,
ra miswrafebebiT, ra suliskveTebiTa da ra msoflWvretiT.
batonma oTarma Cveni cxoveli interesi sul raRac
erTi Ramis ganmavlobaSi daakmayofila. Semdeg nimuSad
gauSva sayovelTaod cnobili filmi `batoni 420~. momdevno
gadacemaSi gvesaubra indoeTis filmebis struqturul
Taviseburebebze, Tu ratom aris esa Tu is modeli induri
kulturisTvis esoden misaRebi. Seexo rabindranaT Tagoris Semoqmedebas da gadaswvda kriSnaizmsac ki. mimoixila
mahaTma gandisa da javaharlal nerus Sexedulebebi kulturisa da xelovnebis Sesaxeb da gagvacno axalfexadgmuli
inglisisgan damoukidebeli indoeTis politikuri viTareba 1947 wlisTvis (roca indoeTma damoukidebloba gamoacxada da amis Semdeg dRemde arsebuli, yvelaferi kinokonteqstSi). visac yuri hqonda da ismenda, uTuod sxva
TvaliT Sexedavda indoeTis kino-fenomens. saubris dasasrul nimuSad gviCvena k/f. `avara~.
ai, midgoma Tavisi gadacemisadmi amgvari hqonda baton
oTars. arc erTi zerele da zedapiruli gadacema, arc
erTi yalbi paTosi. Tundac misTvis miuRebeli filmi, an
reJisori (gemovnebidan gamomdinare, Torem miuRebeli batoni
oTarisaTvis arc erTi filmi ar arsebobs, undac yvelaze
mdore filmic) mas unda warmoeCina ise, rogoric is
Sevidoda msoflio kulturis saganZurSi da ara ise,
rogoradac mas hqonda Seqmnili subieqturi azri.
subieqtivizmis miRma arsebobs maradiuli Rirebulebebi
da es kargad moexseneba baton oTars. man CvenSi ganaviTara
kino-eniT azrovneba, daxvewa gemovneba. amiT gvaswavla sakuTari pirovnebisadmi pativiscema, sakuTari mosazrebis Camoyalibebis kultura. Tavmoyvareobam (da ara pativmoyvareobam) gaaCina moTxovna ukeTesisadmi da veRar veguebodiT banalur sabWouri kliSeebiT gawyobil filmebs.
mayurebeli momTxovni gaxda pirvelyovlisa erovnuli
kinos mimarT, yofiliyo im mowinave simaRleebze, ra simaRleebsac flobda evropuli kino.
didi cvlilebi gamoiwvia CvenSi akira kurosavas filmebis Semotanam da iaponuri kino-kulturis gacnobam. sabWoeTSi iTargmneboda riunaske akutagava, magram mis Semoqmedebas jerovan yuradRebas aravin aqcevda, sanam `iluzionSi~ ar iqna naCvenebi `rasemoni~. am filmma misca biZgi
qarTvel literaturaTmcodneebs SeeswavlaT iaponuri literatura safuZvlianad, amis Semdeg iTargmna qarTul enaze
iaponuri `tankebi~ (erT-erTi mTargmneli murman lebaniZec gaxldaT) - iaponuri saleqso modeli. telegadacema
`iluzionma~ gaakeTa swored kulturaTa daaxloveba. Tundac
Turquli filmebi (ZiriTadad melodramebi) Semovida CvenSi.
esec didi RonisZieba iyo kulturisa da xelovnebis dargSi da amas batoni oTari axorcielebda Tavisi gonebagamWriaxobiT.
ase rom, `iluzioni~ da oTar sefiaSvili lamis sinonimebad iqca qarTul realobaSi da visac ki misTvis mousmenia da misi erTi gadacemac ki unaxavs, aseTadve darCeba
mTeli cxovrebis manZilze.
igi iseve uCumrad wavida televiziidan, rogorc uCumrad movida 1981 wlis 1 ianvars. sabWoeTi daingra. Seiqmna damoukidebeli saxelmwifoebi, maT Soris saqarTvelos
respublikac. Sidaproblemebma da konfliqtebma xalxs
gadaaviwyda, droebiT mainc, maradiuli Rirebulebebi. gamogvepara politizebul sazogadoebas teleekranebidan `iluzionis~ gauCinareba, TiTqosda misi saWiroeba gaqra. arada
rogor videqiT am gadacemis sadarajoze, raTa komunistur cenzuras ar gaeqro CvenTvis yoveli SabaTis moaxlovebis siamovneba. xalxi iluziebidan iluziebSi vcxovrobdiT (komunizmis iluziidan gadavinacvleT demokratiis iluziebSi) da axlac vcxovrobT ase.
batoni oTar sefiaSvili erTaderTi pirovneba iyo,
visac Ria eTeris meSveobiT xalxi iluzoruli warmosaxvebidan gamohyavda da namdvil kinoxelovnebas aziarebda. es maSin (axla miT ufro) gmirobis tolfasi iyo.
axla ra, mogveZaleba Zveli filmebis nostalgia da am
nostalgiis dasakmayofileblad remiqsebs viRebT, an vyidulobT ucxour garemiqsebul filmebs, romlebsac aranairi mxatvruli Rirebuleba ar gaaCnia. iqamde, ucxo enis
swavlis egidiT qarTul televiziebSi subtitrebian filmebs uSveben da veRarc filmebs vuyurebT da veRarc maT
wakiTxvas vaswrebT. faqtiurad Cvengan gaqra kinoxelovnebaca da wignic, radgan masiurad warmodgenili filmebi
arc filmebad weria enobrivi barieris gamo da arc
wignad subtitrebiani Targmnis gamo, romelic saCqarod
da sinqronulad aris Sesrulebuli da ara profesionalur doneze. `iluzionSi~ yvela filmi rusuli dublirebiT gadioda da cota Tu iyo subtitrebiT warmodgenili, magaliTad miuziklebi, rogorebic iyo `Serburgis
qolgebi~, `vestdsaiduri istoria~. dRes sanatreli gagvixda
es gadacema, saerTod, akademizmi did iSviaTobas warmoadgens Cvens sinamdvileSi, zogadad.
amJamad batoni oTari amerikis SeerTebul StatebSi
cxovrobs. Cemi bavSvobis cocxali legenda Cems siaxlovesaa. maxarebs da manebivrebs satelefono mokiTxvebiT,
saxlSi mipatiJebebiT. masTan Sesaxvedrad sagangebod vemzadebi, vewvevi da gamTeniisxanamde vsaubrobT saqarTveloze,
msoflio kinoze, legendebze, mis wil Tbilisze, xSirad
Cais TanxlebiT, iSviaTad - ludis TanxlebiT.
Cvens JurnalSi `iluzionis~ gacocxlebis ideac didi
mokrZalebiT SevTavaze, vifiqre, yoymans daiwyebs-Tqo, magram
man gamiRima da siamovnebiT damTanxmda am titanur samuSaos Sesrulebaze.
yvela konspeqti, romliTac igi sargeblobda, TbilisSi
inaxeboda saimedod. kompania `barami~ da misi Tavkaci, batoni ilia baramiZe dagvidga gverdSi uangarod am saSuro
saqmeSi, rom es xelnawerebi (romlebic 750-mde gadacemis
konspeqtia) srulad Camosuliyo mis avtorTan, raTa `iluzioni~ sastambo kabadonebSi gamaradiulebuliyo.
82 wlis amagdari kinoxelovani, CvenTvis legendaluri oTar sefiaSvili isev Cveuli enTuziazmiT Seudga
`iluzionze~ muSaobas, raTa isev sazogadoebis sakuTrebad
daabrunos `iluzioni~.
didi kacia batoni oTari, didi pirovneba - ebraelma
guliT Seiyvara Tavisi meore samSoblo saqarTvelo, qarTveli
xalxi da Tavisi Segnebuli cxovreba moaxmara. Segnebulad Seayvara qarTvelebs kino, Torem kino Tavisi gaCenis
dRidan spontanurad yvelam Seiyvara, yvela ocnebobda
bavSvobaSi cnobili msaxiobi gamosuliyo, maTi fotosuraTebis koleqciasac agrovebdnen, magram batonma oTarma am
siyvaruls sxva elferi SesZina - mecnieruli safuZveli
daudo da cnobierebaSi Cado am siyvarulis Rrma azrovneba. siyvaruli azrovnebis gareSe sapnis buStiviTaa. batonma
oTarma es siyvaruli yvela TaobaSi gaamyara da gaamaradiula. amitom xmamaRla da siamayiT vambob Salomianad brZandebodeT, batono oTar mravalJamier!
7
stumrad CvenTan
natoda gelaSvili
laSa Rlonti
273 Brighton Beach Ave, Brooklyn, Ny 11235
bileTeb
bileTebii: 718-646-1225; 718-781-6945
n acionali
restoran
i
ni
18
ianvari,
7 saaTze
8
mayaSvili,
biZina
radio `Tavisufleba~
amas winaT werili davwere qarTul
televiziebze, didi gamovida da boroti. roca movrCi da wavikiTxe, mivxvdi,
rom Zalian arakolegialuri viyavi.
absoluturad yvelas vlanZRavdi. yvelas `imedis~ garda, radgan isini amas
Cemze ukeT ukeTeben sakuTar Tavs. mere
werilSi movZebne yvelaze uwyinari nawili, amoviRe sakuTari saxelebi da
nawyveti davarqvi.
mogexsenebaT, televizia marto informacia ar aris. ideaSi mas garTobisa da ganaTlebis funqciac unda
gaaCndes. ganaTleba - axla televizoria da Zalian bevric ar unda mosTxovo,
nu, leqcias xom ar wagikiTxaven?! magram
ra ganaTlebazea laparaki, roca dRis
ganmavlobaSi erTi da imave arxis sam
sxvadasxva dros gasul sainformacio
programaSi belgiis qalaq lieJis saxeli erTxelac ar emTxveva mis originalur dasaxelebas?!
kidev imaze vRiziandebi, roca oficiozs pretenzia aqvs, rom naTargmni
filmebiT mosaxleobas ucxo enas aswavlis. ra ucxo enis swavlebazea laparaki, roca maswavlebelma mSobliuric
ar icis?!
rac Seexeba garTobas, aq TiTqos
yvelaferi rigze unda iyos: Rlabuci
xom sami centraluri arxidan oris
profilia?! piradad me maT programebze
ar mecineba. me ufro im gadacemebze
mecineba, sadac, wesiT, ar unda gagecinos. magaliTad, sainformacio programebze. ise ar minda gaigoT, TiTqos am
programebSi iumoris winaaRmdegi viyo.
piriqiT, Zalian momwons BBC-s axali
ambebis wamyvanis erTi Zveli xumroba,
romelsac yvelas vuyvebi xolme da
arc TqvenTvis davizareb: diqtorma mayurebels miuloca londonSi axali saavtomobilo gvirabis gaxsna da dasZina
- dReidan erTi satransporto sacobidan meoreSi bevrad ufro swrafad
moxvdebiT, vidre am gvirabis aSenebamdeo.
RmerTma damifaros, Cvens wamyvanebs
aseTi done movTxovo. maTi Zalian madlobeli davrCebi mxolod im SemTxvevaSic ki, Tu sakuTari saxelebis sworad gamoTqmas SeZleben. siciliT ki
maTi kolegebis mier momzadebul siuJetebze gavicineb.
magaliTad, Zalian mamxiaruleben im
borotmoqmedebis mezoblebi, romelTa
danaSaulic kvalificirebulia, rogorc `sazareli mkvleloba damamZimebeli garemoebebiT~. saSinaod gamowyobi-
uazrobis tavtologia
cisferi ekranebidan
li es saTno qalbatonebi kamerebis
win gaocebas ver malaven:
- rogor gekadrebaT?! magas vin
ifiqrebda?! WianWvelas ar gaWylitavda,
ara genacvale, buzs ar aafrenda. saerTod ise uyvarda mwerebi, erTi skac
ki hqonda da sul futkrebs efereboda.
- marto mwerebi?! unda genaxa mcenareebi rogor uyvarda. raRac patara
buCqic ki dargo saxlis ukan, mofarebulSi, SviliviT uvlida. gagiJda kinaRam nerviulobisagan, ubnis biWebma rom
daukrifes.
magram, sanam am siuJets gvaCveneben,
danaSauls detalurad aRwers sainformacio programis wamyvani. Semdeg
is sityvas gadascems danaSaulis adgilze myof Jurnalists, romelic ukve
iqidan mogviyveba zustad imave istorias. Semdeg es Jurnalisti, Tavis mxriv,
alaparakebs borotmoqmedis mezobels
(mamakacs), romelic kidev erTxel, ukve
mesamed mogviyveba am istorias, oRond
wamyvanisa da Jurnalistisgan gansxvavebiT, is damnaSaves gvariT ki ara, saxeliT moixseniebs.
da swored am mesamed mosmenis Semdeg, roca ukve zepirad ici avismqnelis
yvela mzakvroba, mobezrebuli gaqvs es
istoria da mzad xar televizori sxva
arxze gadarTo, siuJetis mxsnelad gvevlinebian zemoT naxsenebi qali mezoblebi TavianTi gamamxiarulebeli komentarebiT. amis Semdeg siuJets damTavrebamde iumoris maRali done uWiravs.
mayureblisTvis ambavi grZeldeba
quCaSi, romelime gamWvirvale Senobis
win mdebare kibeebze, romelsac xalisiani kuntruSiT auyveba bortmoqmedi
samarTaldamcavi struqturebis warmomadgenlebis TanxlebiT. mere `hugo
bosSi~ gamowyobili axalgazrda samarTaldamcavi meoTxed mogvasmeninebs danaSaulis istorias, oRond borotmoqmeds eWvmitanilad moixseniebs.
da bolos dgeba kulminacia: danaSaulis Sesaxeb amjerad mexuTed mogviyvebian! da amas TviT danaSaulis
Semoqmedi gaakeTebs. yvelaze ucnauri
is aris, rom danaSaulis simZimis da
amazrzenobis miuxedavad, Cemi mxiarule-
bis xarisxi izrdeba. amas ki ZiriTadad ganapirobebs borotmoqmedis saocari gaxsniloba da mkafiod gamoxatuli survili - maqsimalurad daexmaros gamoZiebas da telemayurebels
aRuweros sastiki mkvlelobis yvela
gulisamrevi detali: Tu rogor ar
moawevina dazaralebulma sigareti, ris
Sedegadac damnaSave afeqtSi Cavarda.
is gaiqca saxlSi, gamoitana puris
dana da mivida momaval dazaralebulTan, romelic `Zerski roJiT isev ubanSi abirJavebda~. mis mokrZalebul SekiTxvaze, ra praviT ar mawevineb sigaretso, momavalma msxverplma gamomwvevad
upasuxa - aramweveli var da ar maqvso.
am Tavxedurma provokaciam eWvmitanili sabolood gamoiyvana mwyobridan.
`TavSi sisxli amivarda da dana davaZre.
Tavidan meTqi gavafuWeb-Tqo da erTi
ori trakSi vxie, mara sisxli ro davinaxe, mivxvdi, ro spravedlivad isjeboda da davai mucelSi, kiserSi, mkerdSi. bolo-bolo daeca da akuwva davuwye, Tan viTvlidi. sul 362 nawili
gamovida. pasuxismgeblobas ar gavurbivar da imedi maqvs, rom mosamarTle
Segnebuli pirovneba iqneba.~
ase mxiarulad dawyebul sainformacio programas, sxva, aranakleb mxiaruli siuJetebi mohyveba xolme. magaliTad Zalian mamxiarulebs qarTuli
sainformacio seriali `axali saavadmyofo~. aseve sakmaod xalisian ganwyobaze mayenebs meore seriali, romelsac
`mitingis darbeva moskovSi~ hqvia. maT
tols ar udebs siuJetebi saqarTvelos
turistuli infrastruqturis ganviTarebis Sesaxeb, gansakuTrebiT is adgilebi, romlebic `Zalian magaria~. Tumca,
aseTebi xom Cven samSobloSi Zalian
bevria! ase rom, mxiaruli ganwyoba TiTqmis uwyvetad gvaqvs garantirebuli.
samwuxarod, ganaTlebasTan dakavSirebiT aseT mxiarulebas ver dagpirdebiT. Cveni arxebiT naCvenebi filmebi
Zalian calmxriv ganaTlebas iZlevian. maTi meSveobiT srulfasovan inglisurs vera, magram `iT mai SiT” da
`bladi mada faka”-s namdvilad iswavliT. da ggoniaT, rom vaWarbeb?
9
nino suxiSvili
me dRemde vcxovrob im saxlSi,
romelSic iliko da nino cxovrobdnen
da romelSic davibade. CemTvis es saxli-muzeumia, romelic arc maSin mivatove, roca Cemi mSoblebi gadavidnen.
bolo periodSi marto me da nino
vcxovrobdiT aq. masTan erTad viyavi
sul - saxlSi, samsaxurSi, repeticiebze, gastrolebze. erTmaneTTan gansakuTrebiT bolo 15 wlis ganmavlobaSi vmegobrobdiT - roca ilikos Semdeg
marto darCa. mas Semdeg me viyavi misi
TanaSemwe, megobari, Svili, SviliSvili,
deda, ar vici, yvelaferi.
misi wasvliT Cems cxovrebaSi iseTi
sicariele darCa, rom TiTqos aRar
vicodi, ra unda gamekeTebina da visTvis
mecxovra. yovelTvis vcdilobdi, raRaciT gamekvirvebina da mesiamovnebina
bebiaCemi. misi wasvlis mere ki, Zalian
gamiWirda. magram imis SegrZneba, rom
is dResac Cem gverdiTaa, sul maqvs.
rasac ar unda vakeTebde, yvelafers
TiTqos uxilavad mas vuTanxmeb. zustad vici, ra moewoneboda, ra ara da
dRemde misi azri CemTvis barometria.
xSirad vambob: bebiaCemi amas ase ityoda, axla ase moiqceoda.
Zalian daxvewili gemovnebis qali
iyo. erTi saaTi undeboda sarkesTan
momzadebas, sanam saxlidan gavidoda.
repeticiebze yoveldRe maRali quslebiT dadioda. maxsovs, rogori gansakuTrebuli CanTebi da fexsacmelebi
hqonda, rogori Tavsaburavebi. Zalian
uyvarda samkaulebic: beWdebi, sayureebi, samajurebi, bolomde iyenebda am
yvelafers.
bavSvobaSi Zalian miyvarda mis karadaSi Zromiali. vicvamdi mis fexsacmelebs, tansacmels, viqeqebodi mis skivrSi.
sarkis win videqi misi samkaulebiT
da princesobanas vTamaSobdi. arasdros
mibrazdeboda.
roca wamovizarde, sul giJdeboda,
rogor SeiZleba, erTi jinsiT, erTi
maisuriT da erTi Tmis samagriT iaro
da ise gaxvide saxlidan, sarkeSi arc
Caixedoo.
bolo wlebSi arafriT gaikeTa plastikuri operacia, saxe Zalian danaoWebuli hqonda, magram mainc ar undoda arc gadaWimva, arc araferi. roca
amis Sesaxeb eubnebodnen, sul ana manianis sityvebs ixsenebda: `nu malavT
Cems naoWebs, isini me Zalian Zviri damijda~. ninoc sul ambobda, am yvela
naoWs dRe da ricxvi aqvso.
Cvens saxlSi yovelTvis Zalian sa-
10
intereso adamianebi ikribebodnen: maxsovs,
soliko virsalaZe xSiri stumari iyo
Cveni, aseve qeTevan maRalaSvili - mas
ninos portretic aqvs daxatuli. kargad maxsovs sesilia TayaiSvilic, romelic quCis gadaRma cxovrobda da aseve
xSirad modioda CvenTan. svamdnen Cais
da uamrav saintereso ambavs yvebodnen.
saocrad qvelmoqmedi iyo; am saxlSi gamudmebiT viRac cxovrobda: xan
misi mkeravi, xan mamaCemis gamzrdeli,
romelic moxucda da movla sWirde-
TukiT ijda da ase atarebda repeticiebs, rac Zalian didi stimuli iyo
ansamblisTvis.
gastrolebisas, qalaqidan qalaqSi
mogzaurobisas, xandaxan 10-12 saaTi
gviwevda avtobusSi yofna. nino erTi
wuTiT ar moixreboda, sariviT gamarTuli ijda: maRali quslebiT, makiaJiT, asxmuli sayureebiT da beWdebiT.
arasdros gagrZnobinebda, rom daRlili
iyo. amis Semxedvare, axalgazrdebs ukve
rcxvenodaT, rameze daewuwunaT.
Cemi
bebo
boda, xan Cemi ZiZa. xSirad epatiJeboda sadilad Cvens meezoves, romelic
axalgazrdobidan am ezoSi muSaobs. Zalian uyvarda xalxTan urTierToba.
miuxedavad imisa, rom erTi SexedviT
mkacri qalis STabeWdilebas tovebda,
Zalian Tbili, mosiyvarule adamiani iyo.
profesiaSi ukompromiso da momTxovni iyo: rogorc mocekvaveebis, ise
sakuTari Tavis mimarTac, veravin gabedavda repeticiaze dagvianebas. mocekvaveebi sul formaSi unda yofiliyvnen.
maSin, ansamblis garda TiTqmis veravin
gadioda sazRvargareT da amitom dass
Zalian didi pasuxismgebloba hqonda:
mTeli msofliosTvis gaecno da dadebiTad warmoeCina saqarTvelo. es yvelaferi ki xdeboda totalitaruli reJimis periodSi, roca sul imis mtkiceba giwevda, rom qarTveli xar da ara
rusi, da es maSin, roca uamravi uSiSroebis TanamSromeli dagyveboda, oficialuradac da araoficialuradac.
xSirad ambobda xolme: me mebrZoli
var, mTeli cxovreba vibrZvio. patara
rom viyavi, sul mikvirda, netav, ras
ibrZvis es qali-meTqi, magram mere mivxvdi, rom marTla ibrZoda mTeli cxovreba, bolo wuTamde ibrZoda.
maxsovs, 1990-iani wlebis dasawyisSi,
im rTul periodSi, erT dRes ar Cavardnila repeticia. nino yoveldRe dadioda samsaxurSi, xelTaTmanebiT da qur-
me da ilikos bavSvobaSi arasdros
gvaZalebdnen, rom maTi saqme gagvegrZelebina, saerTod ar vizrdebodiT am
ideiT, miaCndaT, rom cekva TviTon unda
mogindes da ara viRacis gavlenis gamo.
roca gadavwyvite, rom Cemi Tavi scenaze
seriozulad gamomecada, kai xani ver
vumxeldi ninos. didi pretenzia iyo
es Cemi mxridan 20 wlis asakSi da
Zalian bevri muSaoba damWirda, sanam
dass SevuerTdebodi.
90 wlis asakSic ki bunebiT axalgazrda da novatori iyo, yovelTvis
Zalian uyvarda axalgazrdebTan kontaqti. Cemi megobrebi xSirad masTan saurTierTod ufro modiodnen, vidre CemTan. bolo periodSic, Cvens axal wamowyebebs Zalian dadebiTad afasebda. sul
ambobda, ansambli ar aris cekvis muzeumi, es aris cocxali organizmi da
unda viTardebodeso.
maxsovs, bolos rogor uxaroda:
vici, rom es yvelaferi saimedo xelSiao. ambobda, me vici, iliko geniosia da
gaakeTebs imas, rac me ver movaswario.
axla, roca kedlebze mis fotoebs
vuyureb, sul Tvalwin warmomidgeba
misi saocari feris, varskvlaviviT anTebuli Tvalebi da sicocxliT aRsavse
gamometyveleba. amboben, asakSi Tvali
qrebao, mas ar Cauqra, bolomde cocxali da xasxasa Tvalebi hqonda; Zalian lamazi, Rrma da TiTqos ukidegano.
bolo wlebSi arafriT gaikeTa plastikuri operacia,
saxe Zalian danaoWebuli hqonda. roca amis Sesaxeb
eubnebodnen, sul ana manianis sityvebs ixsenebda:
`nu malavT Cems naoWebs, isini me Zalian Zviri damijda~.
ninoc sul ambobda, am yvela naoWs dRe da ricxvi aqvso.
11
ra mxrebiT vzido amxela dardi~
lana RoRober
iZe:
RoRoberiZe:
`
`aniesis sanapiroebi~ - ase hqvia anies
vardas avtobiografiul dokumentur
films, romelmac cota xnis win franguli oskari, anu `cezari~ miiRo.
`sasaciloa idea, dadga da gadaiRo Seni avtoportreti, rodesac ukve
80 wlisa xar. es idea damebada erTxel nuarmuties plaJze, rodesac gaviazre, rom sxva sanapiroebmac daaCnies
daRi Cem cxovrebas, - wers avtori, zRvis sanapiroebi iqcnen filmis bunebriv sababad da Tavebad. bevr moxucs
aqvs survili, mohyves Tavisi cxovrebis ambavi, mec aseve. mominda, gadavce
Cem axloblebs da zogierT sxvasac
Cemi cxovrebis faqtebi da namuSevrebi~.
am survilebis Sedegi - ucnauri,
Zalian subieqturi da Taviseburi filmi, fantaziis, warmosaxvis, ironiis
da realobis narevi. `Cem erT-erT filmSi me erTi wuTiT gamovCndi ekranze.
aq pirdapir wyalSi gadaveSvi da viTamaSe sakuTari Tavi. Cems azrebs, romlebic axlosaa sinamdvilesTan, kveTs sketCebi, sadac me Riad vTamaSob rols. momwons, viyo cotaTi masxara, rac maZlevs gaucxoebis saSualebas~.
CrdiloeTis qariani, usasrulo da
ukacrieli sanapiro, kamera aRbeWdavs
80-ode wlis, patara, `Colkian~, sakmaod Casuqebul qals, CafarTxunebul
samosSi, is modis kamerisken da laparakobs filmis miznebze da Tavis Tavze, romelsac moixseniebs, rogorc `erT
enaWartala moxuc qals~, rac ukve
TavisTavad gansazRvravs suraTis ironiul intonacias da mayurebelsac
ndobiT ganawyobs momavali filmis
mimarT... da isev is usasrulo qariani sanapiro da adamianebi, varda da
misi TanamSromlebi, romlebic ebrZvian
qars, raTa dadgan plaJze, anu daamagron sxvadasxvagvar konstruqciebze
sul sxvadasxvagvari sarkeebi, didi
da patara, mrgvali, mogrZo, Tu ovaluri, Zvelebur, xSirad moxatul CarCoebSi Casmuli... da am moulodnel adgilas damagrebul sarkeebSi raRac ucnaurad aisaxeba TviTon avtori, da sxvebi,
da zRva, da sanapiro... erTdroulad
realuri da ararealuri samyaro. da
aseTia mTeli filmic. ironiuli, Rrma,
gulwrfeli, Tamami. `enaWartala moxuci~ hyveba Tavisi cxovrebis istorias - Tavisive filmebis kadrebiT, dRe-
12
vandeli gamosaxulebiT, Tavisi, Zveli
da axali, fotoebiT... da sityviT. `kinos erT-erTi mizani - ocnebebis gacocxlebaa~ - ambobs reJisori. zRvis piras qalis da kacis SiSveli, erTmaneTze gadajaWvuli sxeulebi... isev zRvis
piras, erTmaneTisgan moSorebiT, silaSi moTamaSe bavSvi da zRvisken mibrunebuli kaci, da avtoris teqsti: me
isini yovelTvis mainteresebdnen - moTamaSe bavSvi da kaci, romelic gahyurebs zRvas. TviTon varda ki Tamamad
daabijebs ekranze, xan Savad SeRebili
da xan naxevrad TeTri TmiT, xan farTxuna SarvliT da xan egzotikur, mdidrul, aRmosavlur samosSi gamowyobili, da yvela saSualebiT hyveba Tavis
Tavgadasavals, Tavisi fotografobis
istorias Jan vilarTan, Jerar fili pTan muSaobis ambebs, Tavisi siyvarulis da ojaxuri cxovrebis istorias `Serburis qolgebis~ avtor Jak
demisTan, romelic Turme - im dros
es saidumloebiT moculi sikvdili
iyo - SidsiT gardaicvala.
`siyvarulis es mSvenieri ambavi,
Cemi cxovrebis didi nawili, bunebrivad Cajda Cemi kinematografiuli
cxovrebis istoriaSi da am filmSi~.
momxibvleli da dasamaxsovrebeli plani: varda, romelic iyureba kameraSi
da Tan ukan-ukan ixevs, aseTi kadri
ramdenjerme meordeba, xan plaJze, xan
quCaSi, xan gadaRebis moedanze. `es
filmic xom Taviseburi ukan daxevaa~,
- ambobs TviTon. da kidev erTi Taviseburi plani - misi ojaxis wevrebi,
ori Svili da oTxi Tu xuTi SviliSvili, yvelani TeTrebSi, moZraoben ekranze, raRac jgufebs qmnian da iSlebian
da maT Soris - aniesi, SavebSi, isic
moZraobs am TeTri jgufis fonze da
Tan gvesaubreba: eseni Cemi ojaxis wevrebi arian, me ar vici, vicnob Tu ara maT
da mesmis Tu ara maTi, ubralod es
Cemi bednierebaa.
anies vardas Cems wina cxovrebaSi
vicnobdi. jer rogorc reJisors, misma
pirvelma filmma `kleo xuTidan Svidamde~ namdvili daRi daaCnia Cemi
Taobis kinematografistebs. mere vxvdebodiT frangi reJisoris da qarTveli
reJisorebis didi megobris - paskal
obies saxlSi. paskali - gaxmaurebuli filmis `valparaizos~ avtori, didi,
zonzroxa da dRes ukve Zalian Ri piani, 70-ian wlebSi namdvili `Sarmiori~ iyo - maRali, lamazi, niWieri,
kargi mosaubre, tipiuri frangi bonvivani... mimzidvelia misi warmomavlobac
- babua - wignebis cnobili gamomcemeli, deda - msaxiobi, axalgazrda paskals Tavis megobrebTan - Jerar filipTan da maria kazaresTan erTad akiTxavda xolme Tavgadaxdili manqaniT konservatoriaSi, (mogvianebiT samive erTad
Jan vilaris Teatris msaxiobebi gaxdnen); maT saxlSi, romelic luqsemburgis baRs gadahyurebs, ukravda diuk
elingtoni. sruliad araevropulad
stumarTmoyvare paskalis hobi, winaTac
da axlac - saWmlis momzadeba da
mravalricxovani megobrebis miRebaa.
unda naxoT, ra gatacebiT da ra SesaniSnavad, rogorc namdvili gurmani
da Semomqmedi, akeTebs, da xSirad igonebs,
Txzavs sxvadasxva kerZs, misi saxli
savsea yvela qveynidan Camotanili sunelebiT, da maT Soris yovelTvis moi poveba svanuri marili!
sasacilo isaa, rom paskals sami
coli hyavda da arc erTma arafris
gakeTeba icoda; ar vici, am niSniT arCevda is Tavis colebs, rom aravis
SeeSala misTvis xeli sayvarel saqmeSi,
Tu qalebi siamovnebiT esadagebodnen
qmris midrekilebebs. yovel SemTxvevaSi,
yvela wveulebisas, rac Zalian xSirad
meuRlesTan,
lado aleqsimesxiSvilTan
erTad
`roca ayvavda
nuSi~ gadaRebisas
13
imarTeboda, da imarTeba dResac, maT
ojaxSi, yoveli coli fexi-fexze gadadebuli zis, winsafarafarebuli paskali ki samzareuloSi trialebs.
is bevrjer yofila saqarTveloSi,
ukanasknelad SarSandeli zafxuli Tavis ojaxTan da megobrebTan erTad
kvariaTSi gaatara, Cvens mier amorCeul saxlSi, iqidan viRacis dayenebuli Rvinoc Camoitana, romelsac dRemde
gansakuTrebiT ufrTxildeba da aravis
asmevs. saqarTveloSi man kidev erTi
Cveva aiTvisa - sadRegrZeloebis warmoTqma, da unda naxoT, ra ostaturad
daeufla am xelovnebas. ai, am paskalTan vxvdebodi anies vardas, iseve, rogorc im drois franguli kinos sxva
cnobil warmomadgenlebs... da Tumca
maSin aniesic garegnulad sxvanairi
iyo, albaT, ubralod axalgazrda da
Txeli, me ekranze dResac zustad is
adamiani davinaxe - cocxali, ironiuli da yvelafrisadmi interesiT savse.
da CemTvis kidev erTxel gamovitane
daskvna, rom `drois msaxvrali xeli~
arcTu aucileblad swvdeba yvela adamians, ufro zustad, SeiZleba ise waxvide am qveynidan 80 Tu 90 wlis asakSi,
rom moxucis stereoti pad ar iqce.
* * *
dRes ramdenime saaTi konkordze,
anu `Tanxmobis moedanze~ gavatare.
davdiodi, vkiTxulobdi, vfiqrobdi...
konkordi - es mTeli samyaroa, da is
yovelTvis axlad mxiblavs - Tavisi
gansakuTrebuli sinaTliT, SadrevnebiTa
da skulpturebiT, mwvanisa da oqrosferis SexamebiT, xedebiT - triumfaluri
TaRisa da madlenisaken, da, rac mTavaria, sivrcis usazRvrobiT, rasac, Turme,
sruliad garkveuli axsna aqvs: is erTaderTi moedania msoflioSi, romelic
ar aris SenobebiT SemozRuduli da
Riaa sami mxriv, Sanzelizes, tiuilris baRebisa da senis mimarTulebiT.
da swored es gaxsnilobaa misi mTavari Tviseba, misi xibli. aq yovelTvis
meufleba harmoniulobisa da simSvidis gancda...
magram warsuli?
magram giliotina?
1793 wlis 16 oqtomberi.
maSin am moedans `revoluciis moedani~ erqva. mis SuagulSi giliotina idga. 16 oqtombris dRe iyo naTeli,
magram civi. 11 saTze maria-antuaneta
gamoiyvanes konsierJeridan `maisis ezoSi~ sadac mas talaxiani etli elodeboda. jalaTma miuTiTa adgili, sadac unda damjdariyo. TviTon mis
ukan dajda. etli nela migoravda
14
konkordisken, gzaze uamravi xalxi xvdeboda, magram ar ismoda arc yvirili,
arc lanZRva, CurCulic ki. 30000 jariskaci qmnida mTel gzaze cocxal
Robes. mxolod sent-onores misasvlelTan gaisma siZulvilis SeZaxilebi.
luvris pirispir dedis xelSi mokalaTebulma bavSvma kocna gaugzavna.
dedofals Tvalebi cremlebiT aevso.
etli revoluciis moedanze Semogorda. maria-antuaneta adioda eSafotis
kibeze, asvlisas SemTxveviT fexi daabija jalaTs xelze, misi bolo sityvebi iyo: `mapatieT, batono, me es gangeb
ar gamikeTebia~. mere yvelaferi Cveuli TanmimdevrobiT moxda. 12 saaTsa
da 15 wuTze rituali damTavrebuli
iyo. jalaTma TmebSi Caavlo xeli maria-antuanetas Tavs da aCvena brbos,
romelmac SesZaxa: `gaumarjos respublikas!~
igive gza ramdenime TviT adre ludoviko me-16-m gaiara. 1793 wlis 21
ianvars is gaxda revoluciis pirveli msxverpli. istoriaSi darCa misi
jalaTis, samsonis werili, dawerili
1793 wlis 20 Tebervals:
`rodesac mivida giliotinis fexTan, ikiTxa, Sewydeboda Tu ara dolebis braxuni. sanam xdeboda misi mibma
ficarze, daiyvira: `udanaSaulo var~.
mere mogvibrunda jalaTebs: `batonebo,
me udanaSaulo var yvelaferSi, rasac
mabraleben. visurvebdi, rom Cemma sisxlma SeaduRabos frangebis bedniereba~. mefem aitana es yvelaferi simSvidiT da simtkiciT, romelmac yvela
gaakvirva. me mjera, rom es simtkice
man ipova religiis principebSi,romelTac masaviT aravin Cawvdomia~.
ra sainteresoa, ara, rogor da ra
sityvebiT laparakobs jalaTi Tavis
msxverplze. am werilSi TanagrZnobac
ikiTxeba mefis mimarT, mowiwebac da
pativiscemac. rogor exameba es grZnobebi TviTon Tavis mokveTis faqts?
wlebis mere aleqsandre diuma, mama,
romelsac undoda ceremoniis detalebis dazusteba, Sexvda samsonis (jalaTis) Svils da Semounaxa istorias
am saubris Canaweri: `ra moxda mefesa
da Tqveni mamis damxmareTa Soris? diax, me SemiZlia gi pasuxoT, me iq
viyavi... roca mefe miiyvanes eSafotTan,
xelebi Tavisufali hqonda. erTi damxmare eloda TokiT xelSi, meorem
uTxra: aucilebelia SegikraT xelebi.
- arasodes! - SesZaxa mefem, - arasodes! da Tokian kacs xeli hkra. sami
danarCeni mefesTan miiWra. maSin mamaCemi miuaxlovda da didi mowiwebiT
uTxra: mxolod cxvirsaxociT, Tqveno
udidebulesobav. am mimarTvaze - Tqveno
udidebulesobav, romelic didi xania,
aRar gaegona, ludoviko me-16 SekrTa
da Tqva, - kargi, iyos ase. RmerTo Cemo,
esec! - da gauwoda xelebi dasabmelad~.
madam de stali ase afasebs ludoviko me-16-es pirovnebas:
`am kacma, romelsac aklda Zalauflebis SenarCunebisaTvis aucilebeli
Zala, siTamame - mtrebis mosagerieblad,
kacma, romlis bunebrivad morcxvma gonebam verc sakuTari ideebi gaiCina da
verc sxvaTa naazrevis aTviseba SeZlo,
tanjvisa da Rirseulad sikvdilis
gasakviri unari gamoamJRavna~. me es
sityvebi bevris mTqmelad mimaCnia da
mefisa da dedoflis golgoTas gza
kidev erTxel mafiqrebs imaze, ra rTuli da winaaRmdegobrivia adamianis
buneba da ramdeni, erTmaneTis gamomricxavi Tvisebis dateva SeuZlia mas.
binddeba. me isev konkordis moedanze var... revoluciis dros giliotinis aq aRmarTviT is revoluciis
sisxlian Teatrad iqca. am moedanze
Tavi mokveTes 1119 adamians. ukanasknelad, 1794 wlis 28 ivliss - robespiersa da mis megobrebs.
giliotina... sainteresoa, da raRac
gagebiT, Semzaravic am saxelwodebis
warmomavloba. 1789 wels cnobilma
eqimma Jozef ignas giliotinma parlamentSi orjer xotba Seasxa Tavis
mokveTis axlad gamogonebul meqanikur
meTods, rogorc ufro humanurs, CamoxrCobasa da najaxiT Tavis mokveTasTan
SedarebiT. giliotini Tvlida, rom
axali meqanizmi uzrunvelyofda dasjis myisierebas, rac Rirseuli sikvdilis aucilebeli da absoluturi pirobaa; Tavisi humanuri profesiidan
gamomdinare, is cdilobda, daerwmunebina kanonmdeblebi, uari eTqvaT najaxiT
Tavis mokveTisa da CamoxrCobis tradiciaze, romlebic sikvdilmisjils
damatebiT wvalebas ayenebda; is ise
damajereblad laparakobda, rom SeZlo
kidec deputatTa darwmuneba. axalma
meTodma Secvala Zveli, magram sabolood es gamarjveba humanisti eqimisTvis paradoqsulad tragikuli SedegiT dasrulda: Tavis mokveTis am axal
meqanizms misi saxeli daerqva, ris gamoc,
sawyali giliotini mTeli cxovrebis
manZilze Rrma sinanuls gamoTqvamda.
magram dasrulda teroris bneli
epoqa da 1795 wels revoluciis moedanma SeiZina Tavisi bevrismTqmeli saxeli: konkordi. anu Tanxmoba. mere
sxva mniSvnelovani ambebic moxda: 1831
wels egviptis mefem madlierebis niSnad aCuqa safrangeTs luqsoris taZris
obeliski, frangi mecnieris - Sampolionis - mier ieroglifebis gaSifvris
aRsaniSnavad; ludoviko-fili pe pirvelma ki gadawyvita misi dadgma konkordis moedanze, radganac `is ar gagvaxsenebs arc erT politikur movlenas~. ase aRmoCnda konkordis SuagulSi
es 3300 wlis asakis, 23 metris simaRlis, ramzes meores madidebeli ieroglifebiT mokazmuli, vardisferi granitis umSvenieresi monoliTi, romelic
isea aq Serwymuli sivrcesTan, TiTqos,
Soreul egvipteSi ki ara,aramed pirdapir aq, am adgilas gaCnda, gaCnda imisaTvis, rom samudamod daviwyebas miscemoda revoluciuri teroris avbediTi
wlebi da TviTon moedani adamianTa
da erTa Soris urTierTgagebis simbolod qceuliyo.
da ai, dRes, Sen dgaxar konkordze
da SeiZleba arc ici, rom sami saukunis win am moedanze cvioda adamianTa
mokveTili Tavebi da amas aTasobiT
damswre aRfrTovanebiT xvdeboda; magram Tu saRamoxans, bindSi idgebi didxans, zustad aq, am adgilas, usaTuod
igrZnob raRac gaugebar TrTolvas
da iqneb mogelandos kidec Tavis mosakveTad mimavali, lamazmani da garTobis
moyvaruli dedofali, romelic sikvdilis piras warmoTqvams Tavisi cxovrebis yvelaze gasaocar sityvebs, jalaTisadmi mimarTuls: `mapatieT, batono,
me es gangeb ar gamikeTebia~. magram am
molandebas maSinve gadafaravs silamazisa da harmoniulobis gancda. da
Sen mTeli arsebiT SeigrZnob mSvenierebas, romelic ase xSirad aris gadajaWvuli tragediasTan, agvirgvinebs
mas da iqneb amis gamo TviTonac ufro
Rrma, bevris damtevi da mimzidveli
xdeba.
mSveniereba, rogorc tragediis
gvirgvini!
* * *
am fiqrebSi Cafluli vbrundebodi
saxlSi da uecrad Tvalwin damidga
Cveni qveynis avbediTi wlebi, Cemi bavSvobis, da marto bavSvobis ki ara, albaT,
mTeli cxovrebis umZimesi dRe, raJden-biZas dapatimrebis dRe. maSin 13
wlisa viyavi, da miuxedavad imisa, rom
ukve gancdili mqonda mamis da dedis
daWera, magram es sul adreul bavSvobaSi moxda, 6 da 7 wlis asakSi, roca
am movlenis bolomde gaazrebac ar
SemeZlo. da ai, axla, raJden-biZa! adamiani, romelic umSoblod darCeni-
`me vxedav mzes~
gadasaReb moedanze
li bavSvis TavdaviwyebiT miyvarda, romelic CemTvis mamac iyo da dedac, da
kidev pirovneba, romelsac veTayvanebodi. yovel wuTas masTan erTad mindoda yofna, es iqneb winaTgrZnobac iyo
da SiSic, rom masac usaTuod wamarTmevdnen!
roca is baTumSi midioda leqciebis wasakiTxad, me mTeli dReebi Cvens
patara rkinis aivans vafarebdi Tavs
da vtirodi. roca is ijda Tavis
uzarmazar (rogorc me meCveneboda maSin) sawer magidasTan da werda, me
iqve mivujdebodi da ase vamzadebdi
gakveTilebs, an vkiTxulobdi. roca,
Tavisi Cveulebisamebr, oTaxSi bolTas
scemda, me maSinve fexebze Sevadgebodi
da is, yvelasTan mkacri da Seuvali,
studentebis risxva, me, mis `Savtuxa
gogos~, veraferze meubneboda uars, iZulebuli xdeboda aetana es axireba,
Semoexvia Cems mxrebze xelebi, CemTan
erTad evlo oTaxis erTi kuTxidan
meoreSi da aseT ucnaur mdgomareobaSi efiqra. efiqra wignebze da fizikis saxelmZRvaneloebze, romlebsac werda. me gvian mivxvdi, rom bavSvuri
egoizmiT ubralod sicocxles ar vaclidi, is ki udrtvinvelad itanda
yvelafers, vinaidan, albaT, masac hqonda winaTgrZnoba, rom im bnel qveyanaSi
es idilia obol bavSvsa da mravalWi-
15
rgamovlil 55 wlis kacs Soris didxans ver gagrZeldeboda...
an iqneb es winaTgrZnobac ar iyo,
iqneb man ubralod icoda, rac eloda,
vinaidan iyo cnobili germanofili,
mis di ploms ainStainisa da plankis
xelmowerebi amSvenebda, es ki namdvili
danaSauli iyo Cven aseT `progresul~
qveyanaSi, gansakuTrebiT germaniasTan
omis dawyebis Semdeg. icoda, rac eloda, vinaidan esmoda sistemis arsi...
vfiqrobdi raJden-biZaze da uceb
gonebaSi amomitivtivda leqsi, romelic
davwere misi dapatimrebis dRes. sakvirvelia, axla pirvelad mominda am Cemi
pirveli leqsis sxvebisTvis gandoba.
aqamde is Cemi, da mxolod Cemi saidumlo iyo; an ubralod TviTon leqss
ar vaniWebdi araviTar mniSvnelobas.
dRes ki man uceb CemTvis dokumentis Zala SeiZina, Savbneli drois mamxilebeli dokumentis Zala.
da raki vfiqrob, rom gamoqveynebis
Rirsia yvelaferi, rac im epoqaze laparakobs, rom dRevandelma bavSvebmac unda
gaigon, ra iyo es movlena, es `sabWoTa
kavSiri~ sadac icxovres maTma mSoblebma da bebia-babuebma, amitom vubrundebi mas:
modi, miSvele, miTxari rame,
Tvalze gaaSre cremli faruli,
modi, gandevne boroti Rame,
SigniT sxeulSi Semoparuli.
o, rogor mtanjavs avi sicive,
vis davuSave, ra davuSave,
rogor maSfoTebs sxvebis sicili,
rogor Semodis gulSi siSave.
umTvaro Rame meZaxis uxmod,
Cemebr euli fexze mexveva,
guls, naiarevs Tavisken uxmobs,
rogorc nugeSis frTxili Sexeba.
radganac davrCi masaviT marto,
me, raJden-biZas `Savtuxa gogo~,
ra mxrebiT vzido amxela dardi,
anda umisod vicxovro rogor.
vici, davkarge me mosveneba,
aq, saxlSic vxedav
kedlebs cixisas,
mxolod eg saxe, viT moCveneba,
aRmobrwyindeba, rogorc Tilisma.
bnel sudaraSi mTlad gavexvie,
gulSic Camdgara unaTlo Rame,
elva elvarebs, Tavze mexia,
o, manugeSe, miTxari rame.
marTali giTxraT, ar vici, vis mivmarTavdi da visgan velodi nugeSs! is
gancda ki maxsovs, rom Cems pirispir
vxedavdi saSinel urCxuls, romelic
Cemi usayvarlesi adamianis gadaylapvas lamobda!
da es aRsrulda kidec, vinaidan im
dRes raJden-biZa marTlac samudamod
davkarge - is ramdenime Tvis mere cixeSi gardaicvala dizinteriiT.
* * *
kalderisa da kandinskis gamofena
boburSi, anu pompidus centrSi. kalderi, romelic naklebad aris cnobili
saqarTveloSi...
pirvelive darbazidan movixible
misi sruliad gansakuTrebuli samyaroTi, am `rkinis ZafebiT~ Seqmnili
da aseTi metyveli figurebiT da portretebiT. 1926 wels es axalgazrda
amerikeli dasaxlda parizSi. es iyo
`giJuri wlebis~ epoqa, rodesac safrangeTis sruliad kosmopolitur dedaqalaqSi Tanaarseboben pablo pikaso,
salvador dali, amadeo modiliani, konstantin brankuCi...
ganaTlebiT inJineri da mowodebiT
mxatvari kalderi Cqara monparnasis
bohemis wevri gaxda. man adridanve
miagno rkinis, rogorc skulpturisaT-
vis Sesaferisi masalis SesaZleblobebs, demonstraciulad uaryo qandakebisTvis tradiciuli brinjao da marmarilo da Tavisi figurebisTvis masalad mxolod rkinas, naWers, Toks,
xes da mavTuls iyenebda.
da es marTlac sakvirveli sanaxaobaa! es rkinis ZafebiT `gamoZerwili~, haerSi dakidebuli, gamWvirvale,
mTrTolvare figurebi da portretebi, romelTac Tanamedroveebma daarqves `naxatebi sivrceSi~. Jak preveri
ambobda mis Sesaxeb:
`es giJmaJi inJineri gaugebari saSualebebiT awyobs cxovrebis dResaswaulebs~. sartri aRiqvamda mis ucnaurad moZrav mavTulis sxeulebs, rogorc
`adgilobriv dResaswaulebs~. miro
eZaxda `jirkvs mercxlis suliT~.
da bolos, misi Semoqmedebis kulminacia - cirki! kalderamde tuluzlotrekma Tu pikasom da bevrma sxvam, naklebad
cnobilma, ukvdavyves klounebi da akrobatebi. kalderic, Tavis mxriv, gamoxatavs rwmenas, rom `cirki aris arsebobis sinonimi~ da qmnis Tavis `moxetiale cirks~. is moicavs orasamde miniaturul personaJs da aqsesuars, romlebic izidaven mnaxvels TavianTi TaviseburebiT da sadResaswaulo ganwyobiT da romlebic maSin, meoce saukunis ocian wlebSi, moZraobaSi mohyavdaT TviTon kalders da mis asistentebs. dRes iTvleba, rom es warmodgenebi, romlebic imarTeboda kerZo binebSi
Tu sajaro darbazebSi, iyo saukunis
pirveli artistuli performansebi.
rogorc ambobs erT-erTi mkvlevari:
`kalderis cirki - es aris magiuri samyaro, sadac sxeulebi amarcxeben
mizidulobis kanons~.
Cveni Jurnalis megobaria eqimi - merab boTeraSvili
msxvili varikozuli venebis mkurnalobis
uaxloesi da yvelaze Sedegiani meTodi
tkivilis gareSe!
nawiburebis gareSe!
narkozis gareSe!
lazeriT
2177 65th st.
Brooklyn, NY 11204
1-718-238-1555
16
eqim
merab boTeris
operaciamde
Semdeg
lela gafrindaSvili
brZola `sulikos~
avtorobisaTvis
sada xar Cemo varinka?
xelebis dabana
1949 wels gamocemuli `deda ena~
rom naxoT da iakob gogebaSviliseuls
SeadaroT, - maSinve mixvdebiT, Tu ra
saSinelebas aSenebdnen bolSevikebi: lenin-stalin-berias portretebi, maTi bavSvobis Sesaxeb tyuil-marTali, beladTa sadidebeli, Camtkbari leqsebi, oqtombrelTa, pionerTa, komunistTa, sabWoTa armielTa gmirobis ambebi.
moTxrobaSi `ojaxis sixaruli~
meoce saukunis tiranis dabadebaa
aRwerili: gorel meCeqmes, besarions da mis meuRles, kekes pirveli ori vaJi daeRupaT da Svilis molodiniT edgaT suli.
amitomaa, rom sandala Tavisi megobris saxelosnosken gaxarebuli garbis, raTa vaJis
dabadeba amcnos.
- Sen pirs Saqari, Cemo
sandala, Sen pirs Saqari! wavideT, vnaxoT Cveni nukri da
misi deda! - pasuxobs bednieri mama.
amas mosdevs patara sosos
keTilSobilebisa da gulCvilobis ambebi. niSandoblivia,
rom mas cxovelebi uyvars, adamianebis mimarT mis Tbil grZnobebze ki `deda ena~ arafers
gveubneba.
erTi moTxroba gansakuTrebiT
Semzaravia: cigaSi cxeniviT Sebmuli besarioni aRma-daRma asrialebs
Svils. male mas patara dariko enacvleba da Sebindebamde anebivrebs Zmobils. bolos gundaoba imarTeba anu
`namdvili omi~, rogorc avtori uwodebs da iqve dasZens:
`sosom winaswar icoda gundebis
momarageba. vai mas, visac daumiznebda!
arasodes ar aacdenda. pirvel gundas
miayolebda meores, mesames... roca TamaSobiT guls ijerebda, Tavis cugas,
giSeras, cigaSi Casvamda da aWarxlebuli loyebiT Sinisaken mirboda, sadac
aguzguzebul buxars miujdeboda xolme da gayinul xelebs iTbobda~.
xom geniSnaT tiranis sisastike
da omis Semdeg xelebis gaTboba anu
xelebis dabana?!
Cven unda SevZloT sabWoTa istoriis wignidan mtvris, xavsisa da Semxmari sisxlis gadawmenda, Semdeg ki am wignis gadaSla da masSi `adamianis~ da adamianebis aRmoCena: daviwye-
bulTa, ignorirebulTa, daCagrulTa da
ganadgurebulTa alaparakeba da istoriis ise dawera, rogorc tiranias Sewirulni dawerdnen.
suliko-varinka
me-19 saukunis 70-ian wlebSi saqarTveloSi farTod gaiSala saganmanaTleblo moZraoba, romelsac rusifikaciis talRa unda Seekavebina. am
moZraobis monawile iyo gvitia agiaSvili, romelsac sofel WorvilaSi saSinao skola hqoda gamarTuli. misi
meuRle, generali spiridon maWavariani, qarTvelTa Soris wera-kiTxvis gamavrcelebeli sazogadoebis wevri iyo.
1874 wels axalgazrda wyvils qaliSvili, barbare (varinka), SeeZina. quTaisis qalTa gimnaziis damTavrebis
Semdeg, gansakuTrebuli musikalurobis gamo, zinaida vorobecs (filimon
qoriZis meuRle) miabares, romelic
fortepianos gakveTilebs atarebda quTaisSi.
niWier gogonas maWavarianebis
ojaxis yvela axlobeli da stumari Sehxaroda: `moswondaT Cemi
simRera da mamxnevebdnen. gansakuTrebiT magulianebda akaki, romelsac, rogorc TviTon ityoda, Cemi simRera yvelaze ufro tkbilad esaubreboda. musikas ufro daejereba, vinem
sityvebsao, - metyoda poeti,
da mec ufro xSirad mis leqsebs vmRerodi~ - ixsenebs varinka. igi male mgosnis rZali gaxda - Cvidmeti wlisam
sergo wereTelze iqorwina.
or weliwadSi wyvils vaJi
SeeZina, patara spiridoni, romelsac SinaurobaSi `gugulis~
eZaxdnen. erTxel akaki saxlikacs gaxumrebia: `Sen ra mogklavs,
Zamia, bulbulic saxlSi gyavs da
gugulic~-o.
1895 wels Jurnal `kvalSi~ daibeWda akakis `suliko~, romelic poetma
maleve gadasca varinkas da sTxova,
rame hangi SeerCia misTvis. `sagonebelSi Cavvardi, ra Tqma unda. leqsis
momxiblavma silamazem CemSi uTvalavi musikaluri saxe aRZra. me Rrma
interesiT movkide xeli gitaras da
arsebuli kiloebis dauxmareblad
Sevqmeni originaluri musika. amaSi
didad damexmara TviT leqsis ritmuloba, simsubuqe.
did poets Cem mier Seqmnili musika
Zalian moewona. igi mTeli grZnobiT
ugdebda yurs `sulikos~ simReras da
mis naTel saxeze usazRvro siamovneba
ixateboda. aRfrTovanebis gamosaxatavad akakim Tavisi suraTi maCuqa warweriT: `Cems sayvarel bulbuls, su-
17
liko-varinkas akakisagan~. akakis mier
simRera `sulikos~ aseTi mowonebis
Semdeg xSirad gamovdiodi saRamoebze
am simReriT da amgvarad gavrcelda
igi xalxSi~.
1898 wels inglisurma firmam `fonografi~ varinkas simRera cvilis
lilvalebze Cawera, vano maCablis saxlSi, xolo 1900 wels kote focxveraSvilma notebze gadaitana, meCongureTa gundisaTvis da fortepianosaTvis, romelic orkestrma 1905 wlis
agvistoSi Seasrula quTaisis saqalaqo TeatrSi.
1909 wlidan varinka wera-kiTxvis
gamavrcelebeli sazogadoebis Tavmjdomarea yvirilis (zestafoni) TemSi.
ramdenime weliwadSi samkiTxvelos gaxsnac moaxerxa da sakuTar saxlSi,
sofel cxrawyaroSi, skolac gamarTa.
es patara ganaTlebis kera aTamde sofels emsaxureboda. manve aRadgina adgilobrivi Teatris Senoba, sadac saqvelmoqmedo warmodgenebs marTavda, quTaisidan da Tbilisidan mowveuli SemoqmedebiT jgufebis daxmarebiT.
1905 wlis revoluciis Semdeg, reaqciis wlebSi alixanov-avarskis sadamsjelo laSqrobas swored zestafonis Teatri Seewira, sadac oxranka
didi raodenobiT iaraRs eZebda. axalgazrda revolucioneri stalini ki
Jandarmebs swored varinkas saxlis
sardafSi emaleboda. rogorc Cans, aqedan modis tiranis `sulikosadmi~ gansakuTrebuli siyvaruli.
amasobaSi varinkas vaJma saSualo
skola daamTavra da safrangeTSi, qalaq
monpelieSi gaemgzavra mevenaxeoba-meRvineobis Sesaswavlad. 1919 wels samSobloSi momavals peterburgSi Wleqis
umZimesi forma Seeyara. dauRalavi
mkurnalobisa da rudunebis miuxedavad, igi maleve gardaicvala. sasowarkveTili deda karga xniT moswyda garesamyaros: xaliCebakrul fanjrebSi
mzis sxivs ar uSvebda da dReniadag
dastiroda dakargul erTaderT imeds.
axali cxovrebis mSeneblebma martod darCenil varinkas misi qonebis
didi nawili CamoarTves, xolo saxlis
nawilSi meurneobis sawyobi gamarTes.
sasowarkveTas rom gamklaveboda, martosulma qalma naTesavis gogona iSvila da momavlis imedi daibruna.
am wlebis saqarTvelo sasomixdili da dabeCavebuli iTmenda bolSevikebis usastikes TareSs. 1924 wels
swored zestafonSi, antisabWoTa ajanyebaSi monawileobaSi braldebuli imerlebi ramdenime vagonSi Seyares da
18
msxvilkalibriani iaraRi dauSines, jalaTebi isrodnen manam, vidre sasaklao
sisxlisgan ar daicala.
20-ian wlebs vinc gadaurCa, maT
win 30-ianebi eloda.
simReris gadarCena orma faqtorma
ganapiroba: pirveli iyo - im dros
gadaRebuli filmSi `ukanaskneli maskaradi~ Casmuli gonebamaxviluri siuJeti, sadac saqarTvelo Sedarebulia
patarZals, romelsac jer mefis ruseTis Cinovnikze, Semdeg burJuaze da
bolos ki - bolSevikze gaTxovebas
upireben. mTeli Tbilisi alaparakda
da bevrma am filmSi dramaturgi qalis,
natalia azianis scenari amoicno.
filmis warmatebis meore mizezi
iyo `suliko~ romelsac filmSi Tavad
reJisori asrulebs. advili misaxvedria, Tu vis umReris Wiaureli, vis
vnebebs elaciceba?!
1937 wlis ianvarSi moskovSi qarTuli literaturisa da xelovnebis
pirveli dekada gaimarTa. roca `sulikos~ asrulebdnen, beladi Turme fexze
wamodga da ise usmina momRerlebs. im
dRidan mTelma qveyanam gaigo stalinis am simRerisadmi gansakuTrebuli
siyvaruli da amitomac mTeli sabWoeTis SemoqmedebiTi jgufebi erTmaneTs
aswrebdnen mis Sesrulebas, gadamRerebas Tu gadamuSavebas. varinka wereTeli, cxadia, aravis uxsenebia, radgan
`suliko~ warmodgenili iyo, rogorc
xalxuri simRera.
varinkas naTesavi, papuna wereTeli,
romelic dekadaze rusTavelis Teatrs
axlda, samSobloSi guldamZimebuli
dabrunda: `sulikos~ arnaxuli warmateba da varinkas unugeSo mdgomareoba erTmaneTTan ver Tavsdeboda.
mixvda varinka, rom mas yovelTvis
daiviwyebdnen, Tu Tavad ar gaixsenebda sakuTar arsebobas, amitomac daiwyo
`brZola gaxsenebisTvis~: Camovida Tbi-
lisSi da Sesabamis saministros mimarTa:
`saqarTvelos ssr. saxkomsabWosTan arsebul xelovnebis saqmeTa sammarTvelos ufross
zestafonis raionis, sofel
cxrawyaros 26 komunarebis saxelobis kolmeurneobis wevris varinka wereTlis
g an c x a d e b a
simRera `suliko~, romelic amJamad gavrcelebulia mTel sabWoTa
kavSirSi, misi sityvebis avtoris,
akaki wereTlis TxovniT, 1895 welSi Cems mier aris gamoTqmuli da
gitaraze dasamRereblad awyobili. am simReras aRniSnul wlidan ramdenime wlis ganmavlobaSi
mxolod me vasrulebdi da swored
am gziT gavrcelda igi mTel saqarTveloSi.
yovelive amis dasadastureblad me SemiZlia warmovadgino rogorc werilobiTi sabuTebi, agreTve sando mowmeebic, romelTa
CvenebiT gamoirkveva Cemi gancxadebis
sruli siswore. aseT mowmeebad
Cemis mxriT me vasaxeleb: sabWoTa
kavSiris umaRles sabWos wevrs,
sabWoTa kavSiris saxalxo artists,
ordenosans akaki xoravas da saqarTvelos respublikis saxalxo
artists, kompozitors, ordenosans
kote focxveraSvils.
gTxovT, moawyoT Tqveni TandaswrebiT Cemi sabuTebis ganxilva,
dasaxelebuli mowmeebis dakiTxva
da momceT Tqvenmieri sabuTi simRera `sulikos~ kiloze Cemi avtorobis damtkicebis Sesaxeb~.
sabWoTa kompozitorTa kavSiris,
1938 wlis 5 oqtombris sxdomam (Tavmjdomare vano gokieli, eswrebodnen:
kote focxveraSvili, Salva dadiani,
avqsenti megreliZe da xelovnebis damsaxurebuli moRvawe, ordenosani san-
dro kavsaZe) daadgina, rom simRera
`sulikos~ avtori varinka wereTelia.
magram avqsenti megreliZem ar isurva,
rom Semosavali avtorisTvis gaeyo
da Tanaavtoroba daiCema. amitom varinka
iZulebuli Seiqna, am sakiTxSi meti
garkveuloba Seetana da 1939 wlis 3
ianvars iusticiis komisars mimarTa:
`mas Semdeg, rac sruliad gamoirkva da dadasturda, rom simRera `suliko~ me mekuTvnis, am nawarmoebze
Semosuli saavtoro honorari me unda
meZleodes uklebliv.
magram es ase ar xdeba, radgan honoraris damrigebeli organizacia gadaWriT ver erkveva im erTaderTi pirovnebis pretenziaSi, romelic me honoraris nawilSi medaveba.
es aris moqalaqe avqsenti megreliZe, romelic Tavis pretenzias amyarebs ara kanonier safuZvelze, rom mas
CemTan SeTanxmebiT arsebiTad gadaemuSavebinos da axali, gansxvavebuli forma-Sinaarsi mieces Cemi kilosTvis, aramed mxolod masze, rom igi mas ara
Cemgan, aramed mraval ukve CamwerTa
Semdeg, mxolod ubralod Cauweria
da es Canaweri Congurze daumRerebia.
aseTi operaciis Camtarebels, am
SemTxvevaSi ki avqsenti megreliZes, Cemis
cnobiT, kanoni ar unda aniWebdes Tanaavtorobis uflebas.
Tu vinme Cems `sulikos~ gadaamuSavebs da axal gansxvavebul formaSinaarss miscems, es sxva sakiTxia.
avqsenti megreliZes ki gamoqveynebuli aqvs Cemi danamReris ganmeoreba.
gTxovT werilobiTi ganmarteba momceT amis Sesaxeb. amasTanave davsZen
`sulikos~ Sesaxeb ramdenime sabuTs
(daurTo levan asaTianis, kote focxveraSvilis, sandro kavsaZis werilebi, sadac isini kidev erTxel amtkiceben varinkas avtorobas, aseve kompozitorTa kavSiris 1938 wlis 5 oqtombris dadgenilebas).
1939 wlis 7 aprils xelovnebis
saqmeTa sammarTvelos ufrosis moadgile, leo esakia `sauds~ ugzavnis
werils: `xelovnebis saqmeTa sammarTvelo gacnobebT, rom simRera `suliko~-s avtorobis sakiTxis garkvevis
SemdegaT, Tanaxmad warmodgenili faqtiuri masalebisa, dadasturda, rom
aRniSnuli simReris avtoraT unda
CaiTvalos varinka wereTeli. honoraris 75%-i unda mieces varinka wereTels da 25% avqsenti megreliZes,
vinaidan ukanasknels ekuTvnis simReris Congurze damuSaveba~.
varinkas avtoroba sul male mos-
kovSic gaiges. 1939 wels TbilisSi
leningradis kapela Camovida, aleqsandre sveSnikovis xelmZRvanelobiT.
rusTavelis Teatris mcire darbazSi
gamarTuli koncertis bolos maT `sulikoc~ Seasrules da misi avtori
scenaze aiyvanes. aseTi yuradRebiT gakvirvebuli varinka aRtacebas ver malavda. Sin mimavalma, roca mas tramvaiSi adgili dauTmes, naTesavs uCurCula: `etyoba, micno am axalgazrdamo~.
1940 wlidan qarTul kulturas
xalxuri da qalaquri simReris ganumeorebeli Semsruleblebi Seematnen debi iSxnelebi. maTi deda, vasasi lolaZe varinkas megobari da saukeTeso
momRerali iyo.
iSxnelebis repertuarSi, `sulikos~
garda, Sedioda varinkas meore aranakleb popularuli `muxambazi~. samwuxarod, dRes ukve Zalian rTulia mis
mier Seqmnili sxva melodiebis dadgena, radgan aRaravinaa iseTi, visac am
sakiTxze daelaparakebi.
varinka wereTeli 1948 wlis 21
marts gardaicvala. dakrZalulia sofel cxrawyaroSi, misi vaJis gverdiT.
simRera `sulikos~ uamrav sanoto
gamocemaTagan musikis avtori mxolod
1939 wlisazea aRniSnuli, esec imitom,
rom es sakiTxi maSin sul axali garkveuli iyo. sxva yvela gamocemas aweria:
`teqsti akaki wereTlisa, musika - xalxuri~. maT Soris aris 1954 wels
vano gokielis mier gundisa da fortepianosTvis dabeWdili notebi. aq
ucnauri is aris, rom swored es adamiani Tavmjdomareobda sxdomas, romelmac varinkas avtoroba daadgina.
daviwyebis am mistikas eZRvneba lia
jayelis filmi `sada xar, Cemo suliko~. reJisori detalurad mogviTxrobs `sulikos~ istorias da demonstraciulad aRadgens samarTlianobas - titrebSi xazgasmulad aCvenebs
warweras: `kompozitori varinka wereTeli~ anu aRadgens samarTlianobas:
varinkas uwodebs `kompozitors~ rac
aqamde veravis dascda.
1981 wlidan, mamuka aslanikaSvilis
iniciativiT, varinkas mSobliur cxrawyaroSi `varinkoba~ aRiniSneba. wels
pirvelad movxvdi am zeimze. mowveuli stumrebi kmayofilebi darCnen, radgan bevri kargi simRera moismines da
saukeTesoebic gamoavlines. varinkac
mravaljer moixsenies, magram sulikovarinkas saflavi, romelsac mTeli saqarTvelo dRemde daeZebs, aravis gaxsenebia. arada, igi sakonkurso ezodan
sul raRac 40 metrSia.
kidev erTxel davfiqrdi am ganmanaTlebeli qalis tragikul bedze.
TiTqos swored mas eZRvneba akakis
`suliko~, 12-kupletiani leqsi, sadac
sayvarlis saflavis saZebnelad moxetiale mgosani moulodnelad aRmoaCens, rom satrfos suli vardis, varskvlavebis da bulbulis mSvenierebas
SenivTebia da gaxarebuli ambobs:
bulbuls yurs vugdeb, vards vynosav,
varskvlavs Sevyureb lxeniTa
da, rasaca vgrZnob me im dros,
ver gamomiTqvams eniTa!
isev gamexsna sicocxle,
dRemdi rom mwareT krul iyo,
axla ki vici, sada xar,
samgan gaqvs bina suliko!
19
ser
iidan
seriidan
roko da
oTar sefiaSvili,
misi Zmebi
eTerSi gavida 1982w. 7 marts
saqarTvelos xelovnebis
damsaxurebuli moRvawe
Cvens saubrebSi ukve araerTxel iTqva,
rom `iluzioni~ oden salaRobo da
Tvalsaseiro, gasarTobi gadacemebi ar
aris, rom igi, uwinares yovlisa, miznad
isaxavs telemayurebelTa farTo auditoriis ziarebas WeSmariti kinoxelovnebis qmnilebebTan (raRa Tqma unda,
Cveni SesaZleblobis farglebSi).
da ai, amjerad pirvelad Semodis
Cvens programaSi axali rubrika saxelwodebiT `viskontiana~, anu viwyebT sayovelTaod aRiarebuli cnobili italieli reJisoris - lukino viskontis
filmebis retrospeqtul Cvenebas.
meore msoflio omisSemdgom sazRvargareTuli kinos istoriaSi ki, albaT,
Znelad moiZeveba sxva, ufro naTeli
da amaRlebuli saxeli, vidre lukino
viskontia. WeSmaritad, rac mas gaukeTebia, rac Seuqmnia, yvelafers namdvili
xelovnebis Suqi adga da am Tval-gulgonebis mimtacebeli Suqis anarekli
efineba didostati xelovanis saxelsac.
dRes misi cxovrebis da Semoqmedebis araerTi mkvlevari acxadebs (da
mec mTlianad viziareb maT mosazrebas),
rom `viskonti~ saxierebaa im iSviaTi,
- kinoSi ki sulac gamonaklisi, - movlenisa, roca xangrZlivi da Zalze nayofieri sicocxle xelovanisa SemoqmedebiTi energiis arnaxuli afeTqebiT
mTavrdeba.~
arada, marTla saocaria - zogjer ra
idumal iers ideben sityvebi, odesme
yovelgvari qveteqstis gareSe Tqmuli:
1972-Si, italiur gazeT `stampas~ TanamSromelTan interviuSi viskontis
uTqvams: `Cemi mTavari filmi, - is, jerac
rom ar gadaRebula, - iqneba filmi
Tavad Cemze: `viskonti guSin da dRes~...
axlaxans ki, presaSi gamoCnda erTi
cnobiswadilis aRmZvreli informacia:
axalgazrda italieli kinematografisti luka verdone iRebs dokumentur
films, romelic miznad isaxavs lukino viskontis yofierebis av-kargze fiqrTan erTad, epoqis waruSlel movlenebTan wilnayar misi cxovrebisa da
Semoqmedebis gzebis saxierad Txrobas.
suraTSi mogonebebiT gamovlen didi
maestros yofili Segirdebi da Tana-
20
`viskont
iana~
`viskontiana~
moazreni - reJisorebi franko Zefireli da franCesko rozi, msaxiobebi vitorio gasmani da marCelo mastroiani, filmSi uxvad iqneba fragmentebi
viskontiseul kinosuraTebidan da speqtaklebidano...
ukeTilSobilesi da, imavdroulad,
umZimesi saqme utvirTia axalgazrda
kacs. aba warmovidginoT: ocdaaTwlianze meti xnis urTulesi gzebi xelovnebaSi, ToTxmeti didi filmi da xuTi
kinonovela, samoci dramatuli da saopero speqtakli, ocdaoTxi scenografiuli namuSevari! Tanac, lukino viskontis Tavis reJisorul moRvaweobaSi
arasodes miuniWebia upiratesoba oden
kinematografisaTvis, arasodes dauyenebia igi `dramasa~ da `operaze~ maRla.
misi ekranuli Tu scenuri naxelqmnaris mxilvelni erTxmad aRniSnaven, rom
isini, yvela Tanabari simaRlis movlenebia xelovnebaSio.
da isic xomaa, rom viskontis Semoqmedebis, misi filmebisa Tu Teatraluri
dadgmebis irgvliv arasodes damcxrala vnebaTaRelva. mis erT biografs,
romelsac Seuswavlia yvelaferi, rac
ki dawerila viskontize, gaognebuls
wamouZaxia: `SexedulebaTa warmoudgeneli kakofoniaao!~ viskontisa da mis
mxatvrul memkvidreobas erovnul siamayedac acxadebdnen da, imavdroulad,
araerTgzis ucdiaT maTi damcireba
da damdablebac.
is ki, uwinares yovlisa, iyo neorealizmis - omisSemdgomi sazRvargareTuli kinos am yvelaze adamianuri mdinarebis - Tavkaci da damfuZnebeli roberto roselinisTan da vitorio de
sikasTan erTad. mis filmSi `miwa caxcaxebs~ Tavmoyrili da Sejamebulia
am mdinarebis mTeli ideuri da esTetikuri princi pebi. SeiZleba iTqvas,
rom adreuli neorealizmi am nawarmoebis simaRlis dones ver ascilda,
iseve rogorc gviani neorealizmis sworupovar Sedevrad darCa misi filmi
`yvelaze lamazi~ - marTla igavmiuwvdomel legendis, ganumeorebeli ana
manianis monawileobiT.
jer kidev xelovanis sicocxleSi
kinokritikosebi da Jurnalistebi samduravs gamoTqvamdnen, rom lukino viskonti sityvaZviria da ar uyvars Tavis
Tavze laparakio. misi biografebi raRac Cagrulad grZnobdnen Tavs. samagierod iSviaTad Tu visme auvlia gverdi im efeqturi sapirispiro faqtisaTvis, rom uZvelesi aristokratiuli sagvareulos STamomavali lukino
viskonti (misi namdvili gvaria - viskonti di modrone) imTaviTve Segnebulad
miemxro istoriis cocxal Zalebs da
Cadga sazogadoebis Zireulad gardaqmnisaTvis mebrZolTa rigebSi da SeiZleba guldajerebiT iTqvas, rom mas
sicocxlis bolomde gahyva is rwmena,
zurgi ar Seuqcevia Tavisi axalgazrdobis idealebisaTvis.
iqneb amitomac iyo, rom viskontis
cxovrebisa da Semoqmedebis mkvlevarebi
raRac warmoudgeneli gulmodginebiT
uRrmavdebodnen xelovanis biografias
da Semdeg `aRmomCenTa~ siamayiT acxadebdnen: jer kidev meTerTmete saukunis italiis istoriul qronikebSi
sistematiurad gvxdeba viskontebis gvari, rogorc politikurad aqtiuri,
Sinaganad Zlieri, sisxliani damyroblebis Sto; rom TviT dante aligiersac hyavs moxseniebuli Tavis `RvTaebriv komediaSi~ viskontebis sagvareulo. Sua saukuneebidan moyolebuli
ki maT ixsenieben rogorc humanistebis, mwerlebis da arqeologebis STamomavlobas. italiuri xelovnebis istoriis analebidan cnobilia, rom milanSi viskontebis sasaxlis kedlebze
freskebi mouxatavs did jotos, xo-
lo meToTxmete saukuneSi Turme vinme
gasparo viskonti Txzavda komediebsa
da gasarTob sakarnavalo siuJetebs,
romelic genialuri leonardo da vinCis mier Seqmnil dekoraciebSi TamaSdeboda.
(da magondeba: milanSi yofnisas raRa
ar viRone, rom movxvedriliyavi viskontebis sasaxleSi. swored iq vixile
Cemi TvaliT namdvili saocreba - erTerT kedelze baTqaSqveS aRmoCenili
leonardo davinCis xeliT Sesrulebuli mcire zomis eskizi Tu scenuri
sanaxaobisaTvis sagulisxmo detalebis
fanqriT Canaxati. sxvaTaSoris, iqve viskontebis sasaxlis erT-erT darbazSi
didxans videqi monusxuli sakmaod
did TeTr italiur marmarilos lodTan, romelSic naTlad ilandeba vertikaluri tragikuli kompozicia - miqelanjelos daumTavrebeli meoTxe `pieta~).
Tavad lukino viskontis biografia
mWidrodaa dakavSirebuli meoce saukunis italiis im movlenebTan, romelic kvebavda da asuldgmulebda neorealizms. igi monawile gaxldaT e.w.
`winaaRmdegobis moZraobisa~ - im antifaSisturi brZolis, romliTac esoden
maRldeboda omisSemdgomi wlebis italiis, da ara martoden italiis, progresuli konoxelovneba. milaneli aristokrati, romelsac axalgazrdobaSive
movlili hqonda CrdiloeT afrikis
qveynebi da evropis kulturuli centrebi, 30 wlis asakisa parizSi Cadis
da modebis momavali kanonmdeblis koko Sanelis rekomendaciiT - cnobili frangi impresionisti mxatvris,
ogiust renuaris Svilis - aranakleb
saxelganTqmul, sicocxlisa da Tavisuflebis trfial-konoreJisor Jan
renuaris asistenti xdeba film `qalaqgareT gaseirnebaze~ muSaobisas. es iyo
1936-Si da SeiZleba iTqvas, rom swored
aqedan - franguli saxalxo frontis
atmosferoSi iwyeba viskontis ideologiuri mrwamsis simwifeSi Sesvla
da misi siZulvili faSizmisadmi.
samSobloSi dabrunebuli ki, igi
omis gansacdelis Jams, aqtiurad amoudga mxarSi frangul mebrZol jgufs,
romelsac frontis xazsmiRma gadahyavda sakoncentracio banakebidan ltolvili mokavSireTa armiebis samxedro
tyveebi. viskontis daeZebda gestapo,
igi imaleboda megobrebTan, maT Soris
legendarul ana manianisTanac. magram
erT-erTi operaciis dros Sei pyres
da `jojoxeTur satusaRod~ cnobil
- `pansion iakarinoSi~ gadaitana wamebiT dakiTxvebi. igi sikvdilmisjili
gadasaReb moedanze
`roko da misi Zmebi~
`roko da misi Zmebi~
21
`miwa caxcaxebs~ 1948
`yvelaze
lamazi~
1951
`TeTri Rameebi~ 1957
22
saswaulebrivad gadaurCa ganaCenis aRsrulebas da mravaldRian SimSilgamovlili, magram gautexeli, ukve mZime
distrofiiT dasneulebuli, sakaciiT
gamoutaniaT megobrebs `iakarinodan~.
aqve xazgasmiT vityvi: viskonti sicocxlis bolomde iyo antifaSisti da
Seurigebel antifaSistadve darCa xelovnebaSic.
amjerad, `viskontianas~ am pirvel
gadacemaSi, Cven vixilavT saukunis didi
reJisoris erT-erT dauviwyar naxelqmnars, films `roko da misi Zmebi~.
problemas, romelic wamoWrilia am
suraTSi, Tavad italielebi `samxreTis
sakiTxs~ uwodeben. igi Rrma istoriuli Zirebis, adamianurad Zalze mtkivneuli problemaa da mis gamo viskontis Cafiqrebuli hqonda farTo kinotrilogia Tu tri ptiqi. misi pirveli
kari - filmi `miwa caxcaxebs~ gadaiRo 1947-48 wlebSi. `roko da misi
Zmebi~ kinotrilogiis meore filmia.
igi 1960-Si gamovida. triptiqis mesame
kari ki saerTod ar gadaRebula.
viskontis mudam itacebda da aRelvebda `ojaxis Tema~ anu cxovrebaSi
mravalsuliani ojaxis erTobisa da
gadarCenisaTvis, mzis qveSeTSi Seni adgilisaTvis brZolis, adamianuri RirsebisaTvis SemarTebis Tema. `roko da
mis ZmebSi~ ki tradiciuli ojaxis
rRvevisa da sulierad gadagvarebis
tragedia sruliad gansxvavebul masStabSia gadmocemuli. SemTxveviT ar
acxadebda reJisori imTaviTve, rom es
suraTi `realistur tragediad~ maqvs
warmodgenilio. xolo Zala im gulaxdilobisa da emociurobis, romliTac
`roko da mis ZmebSi~ wamoWrilia imJamindel italielTa saarsebo problemebi,
films uTuod aqcevda socialuri sinamdvilis mniSvnelovan faqtad da, imavdroulad, cxadi xdeboda, rom viskonti ukve sul sxva elfers aniWebda
da axali mimarTulebiT warmarTavda
im mxatvrul aRmoCenebs, romelic Tavis
droze mohyva neorealizmis mdinarebas.
lukino viskontis ganumeorebeli
talanti, samyaros originaluri Wvreta
da gancda, misi individualuri xelwera iseTi ZaliTa da simkveTriT vlindeba mis filmebSi - Znelad, rom daeWvdes vinme am suraTebis avtoriseul
sawyisebSi. arada, viskontis filmebis
umetesoba literaturuli nawarmoebebis ekranizaciebia. Zneli warmosadgenia am xelovanis Rrma da intensiuri
sulieri cxovreba misi mSobliuri
qveynis mxatvrul memkvidreobasTan da,
saerTod, evropul kulturasTan ganuy-
reli kavSiris gareSe. aq idebda saTaves misi mravalferovani da mravalwaxnagovani Semoqmedeba, misi ltolva sxvadasxva avtorebisadmi:
Seqspiri da stendali, goldoni da
bomarSe, verga da kamiu, dostoevski da
Cexovi, Tomas mani da marsel prusti,
Jan kokto, anui... mas TiTqos xelTepyra raRac jadosnuri gasaRebi, romliTac axleburad xorcs asxavda am avtorTa nawarmoebebs, xelaxla xsnida da
avlenda maT arssac da azrs sakuTari
reJisoruli koncefciiT - scenasa Tu
kinoekranze. diax, viskontis filmebis
avtoriseuloba ganpirobebulia Tavad
xelovanis mxatvruli palitris ferTa
siuxviT, daxvewili reJisoruli partituriT da, uwinares yovlisa, CanafiqriT - drosTan, mRelvare sinamdvilesTan Tanxmier CanafiqriT, romelic
moedineboda avtoris msoflSegrZebidan,
msoflWvretidan.
raRa Tqma unda, yofiereba da gzasavali iseTi Rrma da daucxromlad maZiebeli xelovanisa, rogoric lukino
viskonti gaxldaT, oden vard-yvavilebiT mofenili ver iqneboda. mas araerTgzis ganucdia aTvalwunebisa da
xelovnebaSi misi Rvawlis daunaxaobiT gamowveuli Takilic; ugrZvnia da
Seucvnia sakuTari xelmocarvis, zogjer
ki aSkara Cavardnebis tkivilis sisastikec. da mainc, swored mas SeeZlo
eTqva - da Tqva kidec: `yvelafers, rac
sicocxleSi mikeTebia, oden kargad
vakeTebdio~. es sityvebi ki imis dasturi da gamoxatulebaa, rom Tavad masSi
arasodes Canavlula da Canacrebula
Semoqmedebis uwmindesi cecxli; da
maTSi imis miniSnebac ismis, rom igi
yovel Tavis naxelqmnarSi axorcielebda ukompromiso umaRlesi ostatobis
miRwevis sakuTar ltolvasa da wadils.
da iqneb, swored ostatobis, `xelobis~
dauflebis kriteriumia is uaRresad
faseuli aRTqma Tu anderZi, romelsac
kinematografistTa axal Taobebs utovebda didi maestro - lukino viskonti.
aqve aRvniSnav - viskonti arc sadme
da arca vis miuCneviaT bedis nebier,
e.w. `modur~ reJisorad. arada, viRa
ar yofila modaSi mis TanamedroveTagan - Jan renuari Tu roselini, bergmani
Tu kurosava, antonioni Tu felini,
xiCkoki, triufo, godari... viskontis
ki, marTalia, ver Cqmalavdnen, magram
misi saxelis irgvlis `sicivis~ an
dumilis gamefebas ki cdilobdnen saeWvo mimarTulebisa Tu mizandasaxulobis
presa da kritika. `amxedrebul snobebs~
TavianTi sinamdvilis Zalze dauride-
bel mxilebad, an yvedrebad eCvenebodaT
misi gulaxdilad moubari da araCveulebrivad daxvewili ostatobiT Sesrulebuli filmebi, maTi TvalsazrisiT, viskontis Semoqmedeba moklebuli
iyo e.w. `Tanadrouli kinos~ namdvil
garegnul niSnebs.
TumcaRa, viskontis arcTu iSviaTad
uwodebdnen `perfekcionists~. es gamoTqma warmomdgaria franguli sityvidan
- `perfection~, rac `srulqmnils~, `srulyofilebas~ niSnavs. drom, JamTasvlam
daadastura am wodebis miniWebis samarTlianoba im xelovanisTvis, romlis
saxeli da naxelqmnari Rirseulad Sevida da damkvidrda msoflio xelovnebis istoriaSi. SemTxveviT ar SeurqmeviaT Tanamemamuleebs misTvis - `aRorZinebis xanis didostat mxatvarTa toli
da swori xelovani~.
viskontis kinoSemoqmedeba, metadre
misi `meore periodi~ - dawyebuli
filmebiT `roko da misi Zmebi~ da
`leopardi~, sul ufro da ufro sibrZniT daxunZlulad warmogvidgeboda.
sicocxlis bolo wlebSi igi Zalze
axlo iyo Tavis kinoTxrobaSi farTo
da tevad romanul formasTan. axal
epikur saxierebas iZendnen ara martoden misi e.w. `germanuli trilogia~
- `RmerTebis daRupva~, `ludvigi~ da
`sikvdili veneciaSi~, aramed Semdgomi
suraTebic: `ojaxis portreti interierSi~ (Tavisi moCvenebiTi kamerulobiT)
da viskontis bolo filmi - `udanaSaulo~ (e.w. `danuncios kompleqsis~
daZlevis cda). TiTqos aRaraferi aSorebda did xelovans, rom xorci Seesxa ekranze Tavisi didi xnis CanafiqrnaocnebarisaTvis - gadaeRo ekranizaciebi Tomas manis `jadosnuri mTis~ da
marsel prustis romanisa - `dakarguli drois ZiebaSi~.
magram... ulmobelia wuTisoflis
triali. 1976-is swored am TveSi - 17
marts aResrula viskonti. jer 70-ic
ar Sesruleboda. albaT ar darCenila dasavleTSi gazeTi Tu Jurnali,
radio - Tu telearxi - wrfeli dananebiT rom ar gamoTxoveboda mas. maxsovs erTi popularuli gamocema werda: `misi biografia istoriis Sedevrad
moCans - masSi ise Tvalxmierad aisaxa
italiis - da saerTod - didi evropuli kulturis uwyveteloba, misi
ZirZveli, maRali tradiciebisa da dekadenturi esTetizmis winaaRmdegobrivi
kavSiri~.
... vgrZnob, rom rogorRac gagvigrZelda winaTqma, magram viskontis gamo
SemdegisTvisac bevria saTqmeli. amje-
rad ki, filmis Cvenebis dawyebamde, albaT, mainc unda aRiniSnos erTi sagulisxmo garemoeba:
rogorc viciT (da vinc ar icis axla ixilavs), - `roko da misi Zmebi~
iwyeba imiT, rom samxreT italieli,
lukanieli pafundebis mravalsuliani ojaxi, romelsac marCenali mama
daukargavs, winaparTa keridan ayrila
da - dabneuli da miusafari - ukve
CrdiloeTis didi samrewvelo qalaqis,
milanis rkinigzis vagzalzea...
filmis dramaturgiul fuZeSi anu
scenarSi ki aris `prologi~, romelic,
samwuxarod, viskontis ar gadauRia.
`samwuxarod~-meTqi, rameTu, SesaZloa,
igi italieli mayureblisaTvis aucilebeli arc iyo, metadre - maSin, roca
maT sulSi jer isev `duRda~ e.w. `samxreTis problema~, magram sxva qveynebis mayureblebisaTvis lukaniel glexTa iZulebiTi emigraciis mTeli tragizmis warmosadgenad, vfiqrob, saWiro
da aucilebelic ki iyo es mokle `prologi~. ai, isic:
`... dilabindia. wvims da gaSmagebiT uberavs qari. zRvac gaavebula da zaTqiT, RrialiT awydeba
kldovan napirs... koncxze nislSi
ilandeba oTxi adamianis uZravi figura. amaTgan ors mxrebze kubo SeudgamT. isini moulodneli moZraobiT kubos maRla asweven da zRvaSi
isvrian... erTi vaJi win gamodis.
wvima da cremli usvelebs saxes.
qviTins Zlivs ikavebs da ambobs:
- me simone var. SenTvis gamosaTxovari sityva vinCencos unda eTqva.
is aris Seni ufrosi Svili. magram
axla igi Sorsaa da Cveni ara icis
ra. Sen rom zamTarSi momkvdariyavi,
dasamarxavad bernalSi wagiRebdiT.
iq aris sasaflao. axla ki yvelgan
mewyeria, yvelaferi lafSi efloba
da gza arsad Cans...
simones gverdiT dgeba meore Zma
da gaubedavad warmoTqvams:
- me roko var. gulSi mwuxareba
Cagvidga da nugeSismcemeli aravinaa. magram mand, zRvis fskerze, sxvebica wvanan, isini yvela Seni megobrebi arian...
Zmebi ukan brundebian, uxmod Cauvlian lukaniaSi Sromis birJasTan
TavSeyril umuSevar Tanasoflelebs... Semdeg ismis ojaxis dedis - qvrivi rozarias werili ufrosi Svilisadmi, romelSic Taviseburad axsnilia ojaxis sasowarkveTa da milanSi
Camosvlis iZulebiTi nabiji...~
vimeoreb, samxreTeli Rataki pafun-
23
debis sabediswero emigraciis, CrdiloeTis milanSi misi tragikuli Sedegis asaxsnelad, es `prologi~, uTuod,
gamarTlebuli iqneboda, cxadia, ara
italielebisaTvis, aramed CvenTvis sxva qveynebis mayureblebisaTvis. etyoba,
Tavad lukino viskontic grZnobda amas
da amitomac datova es `prologi~
wignad gamocemul filmis scenarSi.
filmis pirveli
naxevris Semdeg:
1961-Si, roca `roko da mis Zmebs~
uCvenebdnen bevri qveynis ekranebze, lukino viskonti moskovs estumra, rogorc
saerTaSoriso kinofestivalis Jiuris
wevri. bunebrivia, rom im did kinoforumze saxelganTqmul reJisors araerTi
Sexvedra da dialogi hqonda kinoxelovan kolegebTan, kinokritikosebTan,
JurnalistebTan. maSin am festivalis
prescentrSi mec viyavi akreditebuli,
rogorc kinokritikosi da, raRa Tqma
unda, davswrebivar viskontisTan Sexvedrebs. gansakuTrebiT SemomrCa xsovnaSi misi saubari SesaniSnav reJisor mixeil romTan, sadac - arcTu SemTxveviT,
- sityva Camovarda italiur kinoSi
imJamad neorealizmis irgvliv sakmaod garTulebul viTarebis gamo. cnobilia, rom am Zalze mniSvnelovani mimarTulebisa Tu mdinarebis gaCenis momenti
Tanxvda italiaSi faSisturi reJimis
damxobas. da viskonti ambobda: `mimaCnia, rom iseTi mxatvruli mdinareba,
rogoric neorealizmia, ver gaCndeboda
da ver icocxlebda, imavdroulad rom
ar damdgariyo simarTlis Tqmis garduvaloba~.
ase zustad da ubralod, xilvadi
konkretulobiT gansazRvra maSin viskontim neorealizmis xelovanTa umTavresi mizani da amocana - xalxis cxovrebis marTlad, Seulamazeblad Cveneba!
igi ambobda: `neorealizmis - da saerTod, xelovnebaSi realizmis - sakiTxi,
pirvel rigSi, Sinaarsis sakiTxia da
ara stilistikuri sistemisa~. da iqve
asaxelebda im filmebs, romlebsac igi
gulisxmobda `neorealizmis~ mcnebaSi.
uwinares yovlisa, gaixsena:
roberto roselinis `romi, Ria qalaqi~ da `paiza~, Cezare Zavatinisa da
vitorio de sikaseuli Sedevri - `velosipedebis gamtacemlebi~, `SuSa~, `umberto d.~, dageSiT aRniSna juzepe de
santisis tetralogia - `tragikuli
nadiroba~, `mware brinji~, `ar aris
mSvidoba zeTisxilis WalebSi~, `romi,
11 saaTze~. maSin, im momentisTvis Cven
ukve nanaxi gvqonda am filmebis umrav-
24
lesoba, romlebSic yvelaze naTlad,
mkveTrad da mTeli sisavsiT iyo xorcSesxmuli marTlmorwmune neorealistTa msoflgancda, maTi stilistikuri
da ideuri midrekilebani. da rasakvirvelia, isic vicodiT, rom Tavad lukino viskontis naxelqmnari iyo - siciliaSi, zRvispira Ratak sofel aCi
trecSi gadaRebuli `miwa caxcaxebs~,
romlis gamoc Semdeg ityvian cnobili kinomoRvaweebi: rom es suraTi
axal italiur kinoSi imTaviTve `gamoirCa Tavisi simedgriT da gabedulebiT~ (karlo liZani), gamoCnda rogorc
`neorealizmis mwvervali~ (juzepe ferara), rom is iyo `upirvelesi, yvelaze diadi filmi omisSemdgomi periodis italiaSi~ (franCesko rozi)...
diax, `miwa caxcaxebs~ umaRlesi
novatoruli Rirsebis nawarmoebia, e.w.
`gamougonebeli simarTlis kinematografis~ arnaxul SesaZleblobaTa aRmomCeni. viskontisaTvis neorealizmi
iyo zneobrivi princi pi, cxovrebasTan
damokidebulebis mrwamsi. aqedan moedineboda misi swrafva - aesaxa sinamdvile ise, rogoric isaa - yovelgvari
sicruisa da simrudisagan Tavisufali,
Seulamazebeli, piruTvnelad warmomCeni
im problemebisa, romelic aRelvebda
xalxs...
rodesac 1947-is Semodgomaze lukino viskonti siciliaSi miemgzavreboda, ganacxada, rom apirebs dokumenturi filmis gadaRebas samxreTis dRevandel mebadureebze da, imavdroulad, es
iqneba mweral jovani vergas romanis `malavolis ojaxis~ ekranizaciao. maxsendeba viskontis Semoqmedebis erTi
mkvlevaris SeZaxili: `msgavsi ormagi
Canafiqri albaT arc arsebula msoflio kinos istoriaSi!~ arada, mkacrad
dokumentur films, personaJTa rolebis araprofesionali SemsruleblebiT,
marTla uSualod vergas romanis siuJetis mixedviT iRebdnen. da miuxedavad am nawarmoebis novatoruli xasiaTisa, reJisoris mier tradiciul kinosanaxaobaTa gadaWriT uaryofam filmi
- (maSindeli yvelaze avtoritetuli
kinokritikosis, andre bazenis TqmiT)
- `sastik warmodgenad~ aqcia, rameTu
`misi dokumenturi Rirebuleba raime
emociuri gamomsaxvelobiTi saSualebiT
mxardaWerili ar aRmoCnda~.
filmi `miwa caxcaxebs~ - Tavisi SinaarsiTa da bunebiT WeSmaritad saxalxo xasiaTis nawarmoebi - ver gaxda
masobrivi mayureblis mimzidveli sanaxaoba. `igi gamoiyureboda rogorc movlenaTa qronika. iazreboda rogorc
romani, da ar ki moqmedebda rogorc
drama~... raRa Tqma unda, viskonti guldaTanRruli iyo misTvis esoden moulodneli viTarebiT, romlis ganeitralebas igi Seecdeba - da miaRwevs
kidec - Semdgomi namuSevrebiT, uwinaresad ki filmiT `grZnoba~, romelic
lamis erTxmad aRiares `imJamindel
msoflioSi ferebSi Sesrulebul yvelaze saukeTeso ferwerul kinosanaxaobad~. magram mainc, `roko da misi
Zmebi~ darCeba yvelaze mWidrod dakavSirebul viskontis siciliur dokumentur panoramasTan - `miwa caxcaxebs~.
orive filmi eZRvneba imJamindel italiis samxreTis gulSemZrav duxWir
adamianur da Zalze mtkivneul socialur dramas. orive yvelaze realisturi filmia lukino viskontis kinoSemoqmedebaSi.
albaT, aqve unda iTqvas, rom viskontisaTvis SemTxveviT ar uwodebiaT
`reJisori-stenografi~, radgan am gamoTqmis mniSvnelobis gaazrebis gareSe
SeuZlebelia yvela misi kinematografiuli Tu Teatraluri namuSevris
esoden maRali gamomsaxvelobiTi kulturis axsna. neorealistebma xom imTaviTve Seurigebeli omi gamoucxades
yovelgvar esTetizms da ekranze amkvidrebdnen yofierebis yoveldRiurobis
mosawyen xats. lukino viskonti ki
pirveli iyo italiur kinoSi, vinac
samSoblo-qveyanas daubruna misi srulfasovani silamaze.
da aqve: Znelia dumiliT gverdis
avla im faqtze, romelic uTuod sagulisxmo aRmoCnda rogorc viskontis,
ise mTlianad axali italiuri kinos
sinamdvileSi. 1954-Si idebs saTaves
mwvave kamaTi neorealizmis bediRbalsa da momaval gzasavalze: - saiT miemarTeba axali italiuri kino, ra gziT
viTardeba misi, arcTu didi xnis winandeli aRmoCenebi? kamaTi mTlad gaalmasda, rodesac lamis erTdroulad
gamoCnda kinoekranebze ori, marTla
drois winaaRmdegobrivi suliskveTebis
matarebeli filmi: axalgazrda federiko felinis - `gza~ da nacadi lukino viskontis - `grZnoba~.
amboben, viskontis arc erT suraTs
ar mohyolia esoden mravalmxrivi da
mravalmniSvnelovani gamoZaxili da nayofieri diskusiebio. erTni sayvedurobdnen viskontis, rom zurgi Seuqcevia
neorealizmis tradiciebisaTvis da sanaxaobiTi kinos Zveli poetikisaken
ixrebao. meoreni ki, aRfrTovanebulni
aRniSnavdnen, rom viskontim amjerad
mweral kamilo boitis xandazmuli
novelis Cveulebrivi ekranizacia ki
ar gadaiRo, aramed Seqmna italiur
kinoSi pirveli namdvili istoriuli
filmi - sruliad moulodneli Tanadrouli JReradobisao.
gamogitydebiT, Tavis droze CemSi
raRac gaucnobierebul protests iwvevda felinisa da viskontis, maTi yoveli axali qmnilebis is auxsneli dapirispireba, romelic ratomRac jiutad
fexs ikidebda presaSi da kinokritikaSi. ara-da, zogjer ironiuli Rimilis momgvrelic iyo is paradoqsuli
axireba: 1957-Si viskontim Seqmna dostoevskis moTxrobis - `TeTri Rameebis~
ekranizacia. Tavad reJisori acxadebda:
am filmze muSaobisas `ocnebasa da
sinamdviles Soris kontrastis~ Tema
mi pyrobdao. kinokritikam ki, suraTi
filosofiur-fsiqologiur etiudad
aRiqva da mas `formiT romantikuli
da azriT antiromantikuli~ uwoda...
magram moxda ise, rom imav 1957-Si gamovida felinis axali filmic - `kabirias Rameebi~ da sensaciur `aRmoCenebze~ daxarbebulma presam da kritikam am or, Zalze gansxvavebuli suraTis saxelwodebaTa Tanxmier JReradobaSic (`TeTri Rameebi~ - `kabirias Rameebi~) maTi avtorebis erTmaneTTan dapirispireba `amoikiTxa~.
am tendenciam kidev ufro damafiqreblad iCina Tavi Semdgom wlebSi.
jer iyo-da, 1960-Si veneciis saerTaSoriso bienalieze, festivalis aSkarad araobieqturi direqcia arafers
daridebia, oRond `roko da mis Zmebs~
ar mieRo `gran-pri~ - `wminda markozis
oqros lomi~. es gaxmaurebuli skandali ukve cnobili iyo CvenTvisac, roca
1961-Si vixileT, moskovis meore saerTaSoriso kinofestivalze konkursgareSe warmodgenili `roko da misi Zmebi~.
maSin CvenSic arcTu cota iyo am
filmis irgvliv gansxvavebul azrTa
Sejaxeba, sjani da kamaTi, metadre mis literatul TavwyaroTa gamo. ra
varaudi aRar gamoiTqva, TumcaRa yvelaze sando isev reJisoris aRiareba iyo.
viskonti ki, erT-erT preskonferenciaze
aRniSnavda: `rokos~ rom viRebdi, STagonebuli viyavi verizmis TvalsaCino
warmomadgenlis - jovani vergas romanebiT~, riTac gamoxata pieTeti sakuTari erovnuli mwerlobis memkvidreobisadmi. igi asaxelebda sxva Tavwyaroebsac: biblias, Tomas manis `iosebsa
da mis Zmebs~, jovani testoris qalaquri bulvaruli beletristikis Tavisebur samyaros, - da bolos - dostoevskis romans - `idiots~, romlis erT-
`leopardi~ 1963
`RmerTebis
daRupva~ 1969
`ludvigi~ 1972
25
`sikvdili veneciaSi~ 1971
`ojaxuri
portreti
interierSi~ 1974
`udanaSaulo~ 1976
26
erT personaJs, Tavad miSkins `TviTmiznad qceuli sikeTis filosofiis Zalze damaxasiaTebeli warmomadgeneli~
uwoda.
bunebrivia, rom rusuli kritika
gulisyurs amaxvilebda, Tu ra siRrmiT
aris gaazrebuli filmSi dostoevskis
prozis klasikuri motivebi, kerZod,
ramdenad mkveTradaa miniSnebuli nadias,
rokosa da simones urTierTobebiT roman `idiotis~ mTavar gmirTa - nastasia fili povnas, miSkinisa da rogoJinis e.w. `samkuTxedi~...
werdnen, rom `rokoSi~ uCveulod
rTulad aRiqmeba suraTis damdgmelis
reJisoruli neba da wadili, metadre
- mis mier aRmoCenili mTavari rolebis axalgazrda Semsruleblebis - ani
Jirardos, alen delonis, renato salvatoris artistuli niWis gaxsnasa da
efeqtur warmarTvaSi;
aRniSnavdnen - erTgvari Sinagani
winaaRmdegobis, raRac mogangaSe da gulSemZravi disharmoniis SegrZnebas, rom
suraTSi `miRweuli ar aris naturalizmisa da esTetizmis mTlianoba, fsiqologiuri daZabuloba mezoblobs sociologiur sqematurobasTano~.
da lamis erTxmad miuTiTebdnen filmSi damTrgunvel STabeWdilebas
axdens Zaladobisa da mkvlelobis scenebis sisastikeo...
diax, Tavdapirvelad raRac gaorebuli, eWviani da frTxili kritikuli
damokidebuleba ufro sufevda CvenSi
`roko da misi Zmebisadmi~. mere, mogvianebiT, araerTi recenzenti da kinomimomxilveli inaniebda Tavis maSindel
miuxvdomlobas Tu Secdomas, TumcaRa,
iSviaTad, Tu vinme eZebda mizezTa mizezs.
arada, yvelafris Tavi da Tavi mizezi
isev felinisa da viskontis da maTi
filmebis tradiciulad dapirispireba
iyo. swored im wels `roko da misi
Zmebis~ paralelurad ekranebze gamoCnda kidev erTi mniSvnelovani italiuri suraTi - felinis `tkbili cxovreba~, romelic umal iqca imJamindeli sazRvargareTuli kinos mTavar
movlenad. raRa Tqma unda, maSin swored
felinis am araCveulebrivad STambeWdav `freskasTan~ uSualod gverdigverd yofnasa da masTan garduval SedarebaSi aRiqmeboda `roko da misi Zmebi~.
- ra xiblavda an riT i pyrobda mayureblisa Tu kritikosTa gulisyurs
`tkbili cxovreba~? - uwinares yovlisa, sinamdvilis gamWoli mzeriT aRqmisa
da mxilebis ZalasTan erTad, albaT
es iyo adamianis warmoudgenel SesaZleblobebiT gancvifreba, yofierebis
poeturi gancda da swored xelovanis esoden wrfeli da gadamdebi gancvifreba ganapirobebda mayureblis winaswar ganwyobas ara martoden filmis
personaJebTan SexvedrisaTvis, aramed
suraTis avtorTan uSualo urTierTobisTvisac.
da axla, Tu kadnierebad ar CamiTvliT, movixmob erT amonarids swored
imxanad - 1960-Si Tu 1961-Si - daweril Cemi naSromidan, romelsac `Taoba da misi bedi~ erqva. movixmob imisTvis,
rom dRevandeli mayurebeli, metadre
- axalgazrdoba ukeT gaerkves, Tu ra
socialuri sinamdvilis, ideaTa Widilisa da kinoSemoqmedebis konteqstSi
aRiqmeboda imJamad ori kinoSedevri `roko da misi Zmebi~ da `tkbili
cxovreba~.
intermedia - CanarTi
`omis Semdgom, sul male, - 50-anis
CamodgomisTanave - gansakuTrebiT mwvaved iCina Tavi dasavleTis samyaroSi
axalma krizisma, romelic pirvel rigSi gamovlinda rogorc sulieri anu
ideebis krizisi. es ar iyo raRac moulodnelad `Tavsdatexili ubedureba~. igi kanonzomierad, TandaTan mzaddeboda. magram Tu es procesi `mamebisTvis~ Tanmimdevruli iyo, `Svilebs~
daxvdaT am procesis mxolod Sedegi.
cxovrebaSi SemosvlisTanave maT dainaxes irgvliv gamefebuli sibinZure,
sisastike, siyalbe da gamomfitavi erTferovneba. presa ki xmamaRla `winaswarmetyvelebda~ atomuri omis garduvalobas...
da axalgazrdoba, romelsac, cxadia,
ar gaaCnda raime axali Tavisi ideali, amboxda, uari Tqva yvelaferze,
yovelgvar moralur princi pze, ramac
gamoxatuleba hpova ukidures anarqizmSi... da ai, gazeTebi myvirala saTaurebiT iuwyebian TviTmkvlelobisa da
mkvlelobis, mZarcvelobisa da sisxlis samarTlis qronikebs, yoveldRiurad afiqsireben axalgazrdobis ukiduresobamde misul sulieri sicarielis, cinizmis, amoralurobis gamovlinebebs...
sazRvargareTuli kinos progresuli moRvaweebi gverds ver auvlidnen
am mware sinamdviles. asec moxda.
msoflio ekranebze gamoCnda reJisor
nikolas reis `umizezod meamboxe~,
andre kaiatis `warRvnis win~, laslo
benedekis `velurTa brigada~, marsel
karnes `TvalTmaqcebi~, xuan bardemis
`mTavari quCa~, karel reisis `SabaT
saRamos, kviras diliT~, alen renes
`SarSan zafxuls marienbadSi~, franguli `axali talRis~ liderTa - fransua triufos da Jan-liuk godaris
pirveli filmebi, klod Sabrolis `bi-
ZaSvilebi~. da bolos, TiTqos yvelas
erTad Semajamebeli lukino viskontis
`roko da misi Zmebi~ da federiko felinis `tkbili cxovreba~, romelsac
imTaviTve adarebdnen miqelanjelos
freskebs, goias ofortebs, dantes `jojoxeTs~...
zemoT CamoTvlil filmebSi asaxulia sxvadasxva qveynebis da gansxvavebuli erovnebis axalgazrdebis cxovrebis erTi raime momenti Tu etapi.
cxadia, amjerad Cven gvainteresebs
ara maTi gadamRebi reJisorebis filosofiuri koncefciebi, aramed Tavad
filmebSi asaxuli sinamdvile:
erTgan axalgazrdebi ocnebiT miiltvian Soreul marjnis kunZulebisken
- isinic SeZrwunebuli arian mosalodneli atomuri katastrofiT da
`warRvnis win~ gadarCenis imeds eZeben
gaqcevaSi... magram ai, gamoCndnen `TvalTmaqcebi~, romlebic usasrulod msjeloben atomur omsa da TviTmkvlelobaze, fransuaza saganis romanebsa da
beketis piesebze da, gamosavlis ZiebaSi, iZirebian parizis kafeebSi, loTobisa da Ramis drostarebisaTvis daqiravebul oTaxebSi, jazis RrialSi, ucxo
loginSi - pirvel SexvedrilTa gverdiT...
mere TiTqos Cadga qarbuqi, dacxrnen axalgazrdebi da is, rac zogs
saxad saymawvilo senad eCveneboda,
iqca yoveldRiurobad: isev wamieri,
swrafwarmavali sasiyvarulo kavSirebi, mosawyeni uRimRamo qeifebi, uxaliso Sexvedrebi da ganSorebebi, usixarulo warmateba, guls gaukarebeli
xelmocarva, diliT universitetebis
mkacri auditoriebi, RamiT ki isev
Tavbrudamxvevi rokva, ugrZnobi kocnisTvis meqanikurad gawvdili tuCebi, alkoholiTa da avadmyofuri vnebiT
dabinduli Tvalebi, uazro yofiT gamofituli saxeebi...
- ra daayenebT `ZeSecTomilebs~
WeSmaritebis gzaze?
am SekiTxvaze sagulisxmo pasuxad
meCveneba klod Sabrolis `biZaSvilebis~ finali. suraTis mTavar gmirs pols xelmarcxad Semoakvdeba provinciidan parizSi bedis saZieblad Camosuli biZaSvili Sarli, es Jiulien
sorelisa da rastiniakis dakninebuli
oreuli. pols, romelic uneburi
mkvleli Seiqmna, saxeze aRbeWdia tkivili, gaoreba, gaurkvevloba... iqve, mis
gverdiT ki, radiolaze isev brunavs
patefonis Savi firfita... brunavs...
brunavs...
... da ai, `tkbili cxovreba~ - misi
sawyisi efeqturi kadrebi:
qristes Crdili dascemia roms siZveleebiT damZimebul Ria qalaqs.
helikopterze dakiduli macxovris
qandakeba gadaufrens abdRvialebul
via venetoze Ramis klubebs, feSeneblur vilebs, Zvel aristokratul cixedarbazes, kosmopolitur salonebs...
TiTqosda, marTla goias ofortebidan
gadmosulano, landebiviT irevian Ramis
saeWvo duqnebis mudmivi muStrebi;
iaffasiani siZvis diacebi kabareebTan;
sxvaTa intimur cxovrebas dadarajebuli, sensaciebs daxarbebuli paparaci
reportiorebi; Tavxedi turistebi; aRtkinebuli, lamis SeSlili fanatikosebi - `madonas saswaulebrivi gamocxadebis~ adgilze TavSeyrilni; cxovrebamoyirWebuli milioneris qaliSvili, meZavi qalis sawolze rom eZleva vnebaTaRelvas... ai, axali babiloni,
misi ZeSecdomilTa `tkbili cxovreba~ da amaoeba amaoebaTa!
aseT garemoSi gvixatavs felini
Tavis sulierad gaxleCil personaJebs
da erTdroulad imasac migvaniSnebs,
Tu rogori iqnebodnen isini sxva samyaroSi da rad aqcia Tanadroulma sinamdvilem. es ar aris ganyenebuli sjani
adamianze an sazogadoebaze. `tkbili
cxovrebis~ personaJebi konkretuli
sazogadoebis istoriis, misi gansazRvruli momentis Svilebi arian. amitomac ase Seucdomlad amoicno am
filmSi Tavisi saxe Tanadroulma dasavleTma, dainaxa sakuTari `gankiTxvis
dRe~. amitomac ase gaborotebiT aRsdgnen mis winaaRmdeg vatikani, memarjvene politikuri partiebi da presa.
martoden kaTolikuri eklesiis oficiozma - `osservatore romanosma~
TerTmeti saredaqcio statia `miuZRvna~ `tkbil cxovrebas~, TerTmetjer
gadasca igi anaTemas. kinos istoriaSi jerac ar Cawerila aseTi sastiki
brZola romelime filmis gamo. erTi
kritikosis moxdenili Sedarebisa ar
iyos. felini bibliur brZenTa msgavsad
amxels da winaswarmetyvelebs swored im sazogadoebis kraxs, romelsac
Tavadve ekuTvnis~.
lukino viskonti ki gansxvavebuli
poziiciidan, sul sxvagvarad Wvretda
da ganixilavda `rokoSi~ Tavis personaJebs - mRelvared, gulSeZrulad, TanagrZnobiT da, imavdroulad, yovelgvari
macTunebeli sibralulis gareSe. es
aris mZime da mware istoriuli gamocdilebis pozicia. igi uRrmavdeba da
xsnis ara oden fsiqologiur, aramed
im socialur kanonzomierebasac, romelsac xSirad mihyavs adamiani fatalur
Sedegamde - TviTmsxvrevamde, roca adamiani uneburad da gaucnobiereblad TviTonve xdeba sakuTari Tavis damRupveli viTarebis xelSemwyobi.
TiTqos moulodnelia, rom `rokos~
literaturuli Tavwyaroebidan viskontis - rogorc scenaris satitulo
27
furcelze, ise filmis TavsarT titrebze - dautovebia mxolod erTi: `jovani testoris romanis - `xidi gizolfize~ motivebi~. TumcaRa arc esaa
SemTxveviTi, rameTu - iseve, rogorc
alberto moravia da pier paolo pazolini TavianT nawarmoebebSi ZiriTadad
romisa da misi Semogarenis sinamdviles
asaxaven - jovani testoric Tavis novelebsa da romanebSi mxolod milans
gvixatavs. lukino viskonti ki, mogexsenebaT, milaneli gaxldaT da kargad
icnobda `CrdiloeTis dedaqalaqad~
wodebul am samrewvelo gigantis cxovrebas, mis naTel-Crdils, zne-Cveulebebs,
codo-madls.... cxadia, reJisors uSualod ar gamoqvs filmSi romanis siuJeturi svlebi, magram suraTSi mainc
aSkaraa testoris milanuri moTxrobebis atmosfero da TiTqmis gameorebulia is sqema, romelic damaxasiaTebelia am mwerlisa da, saerTod, qalaquri bulvaruli folklorisaTvis. es
sqema ki, daaxloebiT, ase warmogvidgeba:
`ori RviZli Zmis siyvaruli erTi
gzasamcdari qalisadmi. am qalis wrfeli ltolva da dauokebeli vneba sufTa, Seuryvneli Wabukisadmi. am axali
siyvaruliT misi sulierad ganwmendis
imedi, magram binZur sinadvilesTan Sejaxebis Sedegad misi imedis gacrueba
da cxovrebaze xelis Caqneva, bolos
ki - eWvianobis cofmoreuli yofili
sayvarlisagan sisxliani Surisgeba...~
cxadia, viskonti - Rrma fsiqologireJisori da qalaquri xalxuri beletristikis SesaniSnavi mcodnec - am
sqemas martoden WeSmariti xelovnebis
keTilSobilebas ki ar sZens, aramed
mniSvnelovani socialuri azriTac tvirTavs. igi imTaviTve acxadebda, rom
es suraTi mas warmoudgeboda rogorc
`Tanadrouli italiiis Taviseburi
matiane, viTarca epikuri reportaJi,
romelic ar gulisxmobda istoriul
distancias da retrospeqtivas~, rom
`am filmSi gansakuTrebulad mitacebda
sociologiuri analizio~.
`roko da mis ZmebSi~ moqmedeba viTardeba 1955-is oqtombridan 1960-is Tebervlamde, esec Zalze niSandoblivia,
radgan cnobilia, rom 50-iani wlebis
meore naxevridan italia ukve ganicdida,
- Tu SeiZleba ase iTqvas, - `materialurad momjobinebas~, e.w. `bums~ anu
`ekonomikur saswauls~. isic cnobilia,
rom am `saswauls~ pirvel xans mohyva
adamianTa zneobrivi dacemuloba, maTi
moqalaqeobrivi Segnebis daqveiTeba, rasac xelovani mtkivneulad ganicdida.
swored xalxis sulieri cxovrebis
28
`didi daTvis nisliani
Tanavarskvlavedi~ 1965
`cduneba~
1943
am krizisuli mdgomareobis, qveynis
istoriaSi am gaurkveveli momentis
mxatvruli gaazrebaa `roko da misi
Zmebi~. igi ganixilavs im utopiis
cdas, roca burJuazia cdilobda `ekonomikuri saswaulis~ - `bumis~ pirobebSi `socialuri arsebobis gareSe~
daeyenebina adamiani, an ufro sworad,
filmi asaxavs am utopiuri cdis moralur da sulier Sedegs - mis katastrofulobas, xsnis da TvalnaTlivs
xdis, rom socialuri cxovrebidan xelovnurad gamodevnil adamians gardauvalad elis gadagvareba, rom igi iqce-
va an iseT biologiur cxovelad, amZuvebuli kunTebisa da hormonebis imgvar
monad, rogoric simonea, anda iseT `ganyenebul sikeTed~, adamian-sulad, rogoric
rokoa...
da bolos: `roko da misi Zmebi~
lukino viskontis rigiT meeqvse didi
filmia, Semdeg man kidec rva suraTi
gadaiRo - yvela lamis xelierTpirad
kinoSedevri.
imedi maqvs, rom `viskontianaSi~ gzadagza yvela films vixilavT da metnaklebad saubaric gveqneba TiToeulze.
gemSvidobebiT - momaval Sexvedramde!
redaqciisagan:
redaqciis misamarTze SegiZliaT gamogzavnoT Tqveni
azrebi, Sexedulebebi, survilebi, mogonebebi... maT piradad
batoni oTar sefiaSvili gaecnoba da upasuxebs.
filmis naxva SegiZliaT am linkze:
http://www.youtube.com/watch?v=j-3u70OpDoI
giga zedan
ia
zedania
qarTuli serialis sociologia
Tu satelevizio seriali Sedga, rogorc esTetikuri faqti,
maSin mas sociologiuri Rirebulebac eqneba. anu, Tu seriali warmatebulia mxatvrulad, maSin is sazogadoebis aRsaweradac gamogvadgeba. ara imitom,
rom is realobas pirdapir asaxavs, aramed
imitom, rom is adamianTa didi jgufis
fantaziebsa da cnobierebas aireklavs.
amis gareSe seriali ver Seasrulebda
sakuTar mTavar funqcias - iyos xelovneba masobrivi mayureblisaTvis.
ori serialis magaliTze Sevecdebi
am Tezisis dadasturebas. qarTuli satelevizio serialebis istoriaSi swored
isini mgonia yvelaze warmatebuli, jer
erTi, esTetikurad, meorec - maTi mWidro
kavSiriT koleqtiur cnobierebasTan. es
serialebia „cxeli ZaRli“ da „Cemi colis daqalebi“.
kargad mesmis, rom Janrebi sruliad
gansxvavdeba erTmaneTisagan.
`cxeli ZaRli~
„cxeli ZaRli“ politikuri deteqtivia. is 2003 wels gamovida ekranze
da mogviTxrobs miliciis ori gamomZieblis Sesaxeb. erTi maTgani gamocdili, asakSi Sesuli operia (Janri lolaSvili), meore ki - amerikaSi ganaTlebamiRebuli da idealisti axalgazrda (giorgi yifSiZe). is, rac iwyeba,
rogorc rigiTi kriminaluri SemTxveva,
male gadaizrdeba politikuri konspiraciis gamoZiebaSi, romelsac mTeli
qveynisTvis didi mniSvneloba aqvs. ori
ramaa saintereso.
pirveli, serialis naxvis Semdeg
advilad SeiZleba mixvde, ratom moxda
noembris revolucia saqarTveloSi: sajaro institutebis disfunqcia, korufcia, yoveldRiurobis nawilad qceuli kriminali - da usamarTlobis
mZafri gancda, rasac es yovelive tovebs. garda amisa, aris kidev erTi sagulisxmo Tema - am, erTi SexedviT,
wmindad kriminaluri movlenebis ukan
serialSi erTmniSvnelovnad rusuli
specsamsaxurebis konspiracia ikveTeba. SeiZleba iTqvas, rom revoluciam-
de gadaRebul pirvel or sezonSi mocemulia yvela is Tema, romelic ganmsazRvreli iqneba revoluciis Semdgomi
ramdenime wlis sazogadoebriv debatebSi.
magram, garda amisa, aris kidev erTi
saintereso momenti - garkveuli utopiuri xedva imisa, Tu rogor unda moevlos yvela am problemas. xedvis arsi
Taobebis urTierTkavSirSi mdgomareobs. adgilobrivi situaciis mcodne,
gamocdili mamakaci da dasavluri codnisa da Rirebulebebis mqone axalgazrda - es ara mxolod warmatebuli
deteqtivebis duetad SeiZleba aRviqvaT,
aramed utopiur xedvad imisa, Tu rogori unda yofiliyo sasurveli sazogadoebis modeli. solidaroba ara klasebs, sqesebs, eTnosebs Soris, aramed
Taobebs Soris - es aRmoCnda serialis mTavari Tema, radgan mTavari socialuri napralic swored generaciebs
Soris Cndeboda. serialma warmosaxviT
doneze gadaWra realurad arsebuli
problema, romelsac jer arc ki mieRwia gamZafrebis pikisaTvis.
serialis esTetika
rac am or naxseneb serials ganas-
xvavebs umetesi sxva qarTuli seriebisagan, aris maTi mimarTeba, ukacravad
naTqvamia da, pornografiasTan. umberto
ekom Tavis droze pornografiuli filmebi gaaanaliza da mivida daskvnamde,
rom maTi mTavari maxasiaTebeli aris
realuri qmedebis realur droSi Cveneba. Tu seqsualur aqtebs Soris gmiri
manqaniT mgzavrobs, pornofilmi aCvenebs
am mgzavrobis yvela detals: rogor
gaaRebs is manqanis kars, rogor daxuravs mas, rogor daqoqavs motors, rogor gadarTavs siCqares, rogor daZravs
manqanas... mizezi martivia: aqtebs Soris
filmSi raRac unda aCvenon, magram
seriozuli siuJetis da dialogebis
mofiqreba aravis unda. hoda, aCveneben
sruliad umniSvnelo detalebs realur droSi.
umberto eko TviTon avlebs paralels pornografiis am maxasiaTebelsa
da sxva Janris xelovnebis nawarmoebebis zogierT xerxs Soris. marTlac,
gavixsenoT braziliuri an venesueluri
serialebi, anda Tundac mravali qarTuli teleproduqti: isini savsea ufun-
29
qcio qmedebebiT, romelTa erTaderTi
daniSnuleba drois Sevsebaa.
umberto ekoze Sorsac SeiZleba
wavideT (rac gaakeTa kidec robert
skoulzma): Tu nebismier Txrobas warmovidgenT, rogorc seqsualur aqts, romelic boloSi orgazmiT unda dasruldes, xolo yvelaferi danarCeni misTvis
momzadebaa, maSin aseTi ti pis dabalxarisxiani serialebi zustad ise iqcevian, rogorc pornografiuli filmebi - ganuwyvetliv, gulisarevamde aCveneben monotonur aqts. amis sapirispirod kargi Tanamedrove seriali imdenad Cqaria, rom is ufunqcio monotonurobisTvis adgils ar tovebs. Tanamedrove amerikuli sitkomebi, magaliTad,
savsea patar-patara „orgazmebiT“, romlebsac xumrobebis Zalian maRali sixSire uzrunvelyofs. garda amisa, TiToeuli detali aseT serialebSi Casmulia simetriebisa da gameorebebis saaTiviT awyobil sistemaSi, sadac SemTxveviTi, drois Sesavsebad naCvenebi ufunqcio detalebisTvis adgili ubralod
aRar rCeba.
serialebis am monotonul „pornografiulobas“ sxva gzebiTac SeiZleba
gaeqce. swored am perspeqtividan xdeba
gasagebi iseTi reJisorebis talanti,
rogorebicaa tarantino da linCi. tarantinos, marTalia, serialebi ar gadauRia, magram Cvens konteqstSi misi
filmebi mainc sainteresoa, radgan am
filmebis dialogebi savsea „pornografiiT“ (zemoT aRwerili azriT). erTi
gansxvavebiT: tarantinos maTSi komikuri
elementi Seaqvs da swored amiT usxlteba xelidan televiziasa da realobas, sadac aseTi uazro dialogebis simravles xSirad ganvicdiT. xolo
rac Seexeba linCs, man moaxerxa gaekeTebina sruliad unikaluri seriali
- „tvin piqsi“ - romelic Txrobis aranormalurad dabal siCqares akompensirebs mizansceniTa da saspensiT, romlebic nebismier, yvelaze ufunqcio detalsac ki arnaxuli mniSvnelobis SegrZnebas aniWeben. tarantino mibaZvadia, imitom rom man gamoigona meTodi; linCi
- ara, imitom rom man Seqmna stili.
SeiZleba gadaiRo tarantinosnairi filmebi, linCis ki mxolod parodireba
SeiZleba.
magram davbrundeT ukan, saqarTveloSi. Cemi azriT, rogorc „cxeli ZaRli“,
ise „Cemi colis daqalebi“ warmatebiT arTmeven Tavs am „pornografiulobis“ daZlevis amocanas, romelsac
Zalian bevri sxva qarTuli seriali
emsxverpla. rogorc aRmoCnda, am warma-
30
tebisTvis araa aucilebel saaTiviT
awyobili teqnikuri maSineria gqondes
(romlis saucxoo magaliTic aq SegiZliaT naxoT) da arc maincdamainc genialobaa saWiro (rac raRac axlis
gamogonebas gulisxmobs kinematografiis enaSi). ubralod, orive qarTuli
serialis SemTxvevaSi SemoqmedebiT
jgufs eyo codna da gemovneba, ar gadaemlaSebina iq, sadac ar iyo saWiro.
am gemovnebis zusti gazomva SeuZlebelia, magram mas mayurebeli grZnobs.
„Cemi colis daqalebi“
viRacas SeiZleba gaukvirdes, komediuri satelevizio Janridan ratom
avirCie gasul wels dawyebuli es seriali da ara „Sua qalaqSi“, romelmac Tavis droze marTlac did auditorias Seayvara Tavi (mis dRevandel
mdgomareobaze jobs delikaturad gavCumdeT). saqme isaa, rom „Sua qalaqSi“
iyo sitkomi, romelmac moaxerxa xalxis kargad garToba, magram ver moaxerxa Seeqmna personaJebi, romelTa gavliTac moxdeboda koleqtiuri fantaziebis aqtualizeba. debi Rlontebis
SesaniSnavi duetis garda, „Sua qalaqis“ personaJebi daaxloebiT imave planis figurebi iyvnen - Tumca, ra Tqma
unda, Seudareblad ufro gemovnebianad Seqmnilni - rogorebic arian dRes
„komedi Sous“ sketCebis gmirebi. maT
ar hqondaT fsiqologiuri siRrme, rac
aZnelebda maTTan identifikacias. metic,
maT ar hqondaT sakuTriv sociologiuri ganzomilebac - magaliTad, axalgazrdebis cxovreba umeteswilad ise
iyo „Sua qalaqSi“ warmodgenili, TiTqos maTi mSoblebi arc arsebobdnen.
koleqtiuri fantazia, rasakvirvelia,
kargia, magram raRac kavSiri realobasTan masac ki unda hqondes.
„Cemi colis daqalebSi“ sxvadasxva
Taobebis urTierTobis CvenebasTan dakavSirebiT yvelaferi rigzea. daviwyoT
imiT, rom es sitkomi ki ara, komediuri dramaa. Tu „Sua qalaqis“ modeli
amerikuli „megobrebi“ iyo, „rusTavi
2“-is seriali Janrulad ufro „seqsi
da qalaqis“ gverdze unda davayenoT.
nawilobriv am Janruli mikuTvnebulobis gamo, nawilobriv ki - meti fsiqologizmis gamo, romelic personaJebs
ufro reliefurs xdis, axalma serialma SeZlo aqtivacia gaekeTebina imasTvis, rasac, sakmaod mouxerxeblad, koleqtiur cnobierebas Tu koleqtiur
fantazias vuwodeb.
Tu „cxel ZaRlSi“ orive mTavari
gmiri mamakaci iyo da qalebs mainc
ukana planis rolebi hqondaT, am axal
komediaSi mTavar personaJebad sami
axalgazrda qali gvevlineba. es araa
Cvens sazogadoebaSi qalebis rolis
zrdis niSani - ubralod, deteqtivis
mamakacebi da komediuri dramis qalebi sxvadasxva sivrceebSi moZraoben.
pirvel SemTxvevaSi Cveulebrivi kriminali aucileblobiT gadioda nacionaluri politikisa da sajaro problemebis ganzomilebaSi; meore SemTxvevaSi ki sajaro sivrce ubralod ar arsebobs: sami axalgazrda qali eqskluziurad kerZo sivrceSi cxovrobs, romelic garda ojaxisa, marTalia, samsaxursac moicavs, magram es samsaxuric
sruliad privatuli saqmea. ojaxi, naTesavebi, mezoblebi, TanamSromlebi, Tayvanismcemlebi - esaa serialis axalgaz-
rda qalebis socialuri garemo. „cxeli ZaRlis“ gadaRebidan aTi welic
ar gasula, magram cvlileba saxezea.
SeiZleba vinme Semomedavos - es
gansxvaveba ara periodebis, aramed Janrebis gamoao. magram ar daveTaxmebodi:
Cven gvinaxavs qarTuli deteqtiuri
serialebi, romelTac aranairi politikur-sajaro datvirTva ar hqoniaT (magaliTad, „yava da ludi“), xolo komediuri Janris qarTuli seriali arasodes uCioda politikosebis vizitebis
simcires, rac maT sajaro funqcias
Tu ar aniWebda, mani pulaciis iaraRad
namdvilad aqcevda. ase rom, Tu Cven
dRes vuyurebT komediur dramas, romelic mTlianad kerZo sivrceSi mimdinareobs, es SeiZleba garkveuli simptomi
iyos - swored jgufuri cnobierebisa,
romelic, gansxvavebiT 2003 wlisgan,
qveynis Secvlaze ki ara, sakuTri cxovrebis mowyobazea mimarTuli.
gamiWirdeba imis Tqma, es realobis
asaxvaa, romelic tendenciis saxiT arsebobs, Tu kidev erTi utopia, romelsac
axdena ar uweria. magram me mainc mgonia, rom dRes saqarTveloSi ukve arseboben iseTi adamianebi, romlebic cxovrebis azrad swored privatuls miiCneven da ara - sajaros. es ar gamoricxavs am adamianebis „politizacias“
qarTuli azriT: anu politikaze bevr
laparaksa da Cxubs. marTalia, zedapiruli politizaciis es aspeqti serialSi asaxuli araa, magram albaT swored imitom, rom sinamdvileSi es adamianebi sakuTari problemebis gadaWras
politikur sferos aRar ukavSireben.
„Cemi colis daqalebi“ - esaa seriali saSualo klasis Canasaxze, romelic piradi cxovrebis mowyobas cdilobs. miuxedavad imisa, Tu ras amboben seriis personaJebis prototi pebi
realur cxovrebaSi nacmoZraobasa Tu
„qarTul ocnebaze“, maTi cxovrebis
WeSmariteba maTi kerZo cxovrebis dramebia, romlebsac seriali ase niWierad gadmogvcems. xolo socialurad
es imis momaswavebelia, rom saqarTveloSi nel-nela xdeba privatuli sferos
avtonomizacia, romelic aRarc infrastruqturul problemebzea damokidebuli da aRarc uSualo fizikuri Zaladobis safrTxeze. ubralod es privatuli sfero jer kidev Zalian cota
adamianis privilegiaa - maTi, visac
kargi Semosavali aqvs.
moxdeba Tu ara am adamianebis ricxvis zrda, amas, albaT, ase aT weliwadSi vnaxavT, Semdegi kargi qarTuli
satelevizio serialis analizisas.
31
wm. ninos saxelobis niu-iorkis
qarTuli eklesiis avtobusis marSruti
:18
avtobusi
muSaobs
SabaT saRamosa
da kvira diliT,
agreTve
sadResaswaulo
dReebSi
s 5 e.
amo ld Av n;
a
a
saR
8/ Don basT
9 : 1 Mc
re
is . da gaCe
dil ve -is
ay A rain
t
:20
kw
Par Si, F
s 5 i,
amo xeS
Bay kuTxe
saR t kuT ares;
0/
e
9:2 h Stre o mx
t
is
ir
7
isp
dil a 6
r
d
ve. sapi
5
5:2
ay A is
l
e
kw
os reet
Par svl
Ram h St in;
a
a
t
s
Bay Ses
5/ da 85 is w
.
9:2
-is
kis y Ave Ban
rain
N-t
dil kwa hase
Par Si, C
Bay uTxe
k
dilis 9:35/saRamos 5:35
92nd street da
Fort Hamilton Ave.
kuTxeSi, R-train-is
gaCerebidan 2 blokSi.
dilis 9:15/saRamos 5:15
Coney Island Ave. da Avenue J kuTxeSi,
ChaseBank-is mopirdapire mxares;
dilis 9:10/saRamos 5:10
Coney Island Ave. da Kings Hwy.
kuTxeSi, AT&T-is win;
dilis 9:05/saRamos 5:05
Coney Island Ave. da Avenue U kuTxeSi,
McDonald-is sapirispiro mxares;
dilis 9:00/saRamos 5:00
Coney Island Ave. da Brighton Beach Ave.
kuTxeSi, ChaseBank-is win;
thsb upbc
cfafcehb
jhb ljkfhb
dagvikavSirdiT:
rauli: 646-267-8312
malxazi: 347-634-9836
32
vaJa-fSavela
CxikvTa qorwili
es ambavi dids, Savs, daburuls tyeSi mohxda, soflebsa da qalaqebze didad moSorebiT. ra ambaviao?
ikiTxavT. CxikvTa qorwilze mogaxsenebT. Cxikvi zaqara iwerda jvars lamazs, siturfiTganTqmul da metismetad eSmak Cxikvs qeTevanze. am or axalgazrda frinvels jvarsa swerda mxcovani Cxikvi Toma.
Tomam gulmodgined aRapyro Tvalni zecad da warmoTqva: akurTxe, ufalo, gvirgvini amaTi, STaunerge
amaT erTmaneTis siyvaruli da erTguleba, ganamravlen eseni, viTarca wyalSi Tevzni, caSi varskvlavni,
hqmen SeubRalavi sareceli monisa Senisa zaqariasi
da mxevlisa Senisa qeTevanisa. amin.
sTqva ra es, orives turfa yvavilebis gvirgvini
daadga Tavze.
amin! amin! - gaisma grgvinviT xma aqeT-iqidan. amas
iZaxdnen stumrad mowveulni frinvelni: Cxikvni, qeronebi, wipriebi, nibliebi, kakbebi, gnolebi, RobemZvralebi, bolocecxlebi, WivWavni, kodalebi, gvritni, mtredni da sxvani mravalni.
teva aRar iyo, imodena stumrebs moeyaraT Tavi.
saqeifod mSvenieri adgili amoerCiaT: erTi tafobi
xSiryvaviliani, balaxiT dafenili da uzarmazari xeebiT daCrdiluli. yvavilebsac uxarodaT,
isinic qorwilSi iyvnen dapatiJebulni. iqve civi,
ankara wyali gamodioda. sufra grZlad iyo
dafenili da zed aTasnairi saWmelebi da xileuloba elaga. ra juris Wias da buzs ityviT, aq ar
moetanaT, - balaxTa Tesli aTasnairi.
nefe-dedofali miiwvies yvavilebiT dafenils taxtze da wveulnic wamosxdnen mwkrivad.
gaimarTa didi smeuloba da Wmeuloba. aTasnairi
sasmelebi ismeoda: kaxuri lalisferi Rvino wyaliviT modioda sufraze. yvelam adRegrZela nefe-dedofali da yvelamac ZRveni miarTva.
iqve kodala mjdariyo erT yunWze fuRuroSi da
iman „mravalJamieri“ daiZaxa.
- Sen, ei, myviralav, Rvinos ki ara svam, Sviloniav, da ra iqneba? Rvino dalie, da! - SeuZaxes kodalas
erTxmad frinvelTa.
- moicaT, kacebo, cota xani damacadeT, RmerTi
gadRegrZelebT; aq erTi kai msuqani Wia vipovne, is
minda gamovTxaro da mere, ramdenic ginda, Rvino masviT, fiqri aRara maqvs, guldamSvidebiT viqnebi, - miugo maT kodalam da Tan niskartiT dauwyo futuro
xes CiCqna. yvelam Tvali kodalas miapyro.
- aba, Sen ici da Senma vaJkacobam, - misZaxodnen
kodalas frinvelni: - Tu ar gamogiyvania, vai Sens
tyavs, purs aRar gaWmevT, icode.
karga xans gaudioda futuro xeze kodalas niskarts da fexebs fxakuni da arc tyuilad: kodalam gamoaTria erTi kargi mogrZo Wia, gvelis Waris (gvelis wanayari tyavi) msgavsi, da niskartiT miarTva
nefe-dedofals.
- gaumarjos nefes da dedofals! - daiyvira kodalam maRalis xmiT, - kampaniasac gaumarjos, ura!
- gaumarjos, gaumarjos! ura! yoCaR, kodala! baraqala, rom arc Tavi Seircxvine da arc Cven, - hyvirodnen frinvelni. Tamadam „sakargymo“, radganac vaJkacoba gamoiCina kodalam, RviniT savse jixvi miawoda;
imanac suluqcevrad gadahkra da gadaugdo Tamadas carieli jixvi. Tamadad igive moZRvari Cxikvi Toma amoerCiaT.
- pursa sWamen da Rvinos smen, simReras ar ityviano, - sTqva yvavma da Tavis mSvenieris xmiT SemosZaxa
sufruli. yvavs misces aqeT-iqidan bani da gaZlierda
mRera ise, rom tyes WaxWaxi gahqonda. mTa-bari zanzarebda. yvavilebi siciliT ixocebodnen.
aqve axlos erT Taguniasa hqonda soro. xmaurobaze saRerReli aeSala da gamoixeda sorodan gareT.
33
didxans ucqira frinvelTa nadims, Seqcevas, hxedavda
msuqans, noyier saWmelebs, ferad-ferads, nair-nairs
da xarbad hylapavda nerwyvs nerwyvzed. iTmina didxans
da veRar moiTmina: rac momiva momivao, sTqva; micunculda axlos, iskupa da pirdapir nefe-dedoflis win
Txilians sufraze daskupda.
- vinc movida, gaumarjos! gaumarjos wruwunas! gaisma saerTo xma frinvelTa, - hoi, Seni Wirime, ro
dagvxede, biWo! - eubnebodnen Tagvs SezarxoSebulni
frinvelni.
- gagimarjoT, gagimarjoT, genacvaleT, icocxleT da ixareT, mudamac lxini da kai saqme nu mogiSaloT ufalma dambadebelma, - ambobda Tagvi da Tan
erTs gulians Txils Cascieboda, kbiliT aknawunebda
nel-nela.
- Rvino miarTviT wruwunas, Rvino! - daiZaxa Tamadam, - magas Cvenodnobamdis bevri aklia.
- ar giaxlebiT, genacvaleT, Txili Cemis Tvalis
sinaTlesac mirCevnia, Tqven gaatareT droeba; me Txils vaknawuneb, araferi miSavs.
- ar giaxlebiT, ra sityvis pasuxia! ha, dalie,
Torem Tavze dagasxamT Rvinos, uTxra SeteviT Tamadam
Tagvs da jixvi kodalas miawoda. kodalam CamoarTva
Tomas jixvi da miujda wruwunas axlos.
- dalie, e, Zmobilo, qorwilia, gana is xom ar
aris! Txili aknawuno, ra brZanebaa! hai, Tu aknawuneb
Senca, ha, CamomarTvi jixvi-meTqi, - uTxra kodalam
da Tan jixvi miawoda.
- ver davlev, Tu Zma xar, Tavi damanebe, ar SemiZlian da ra vqna, ra wyalSi gadavvarde, - miugo mas Tagvma
da piri moarida.
- daasxiT, Tavze daasxiT mag viriSvils, magas! daiyvira Tamadam, - maS, nefe-dedofali ar unda adRegrZelo, Se briyvo, Sena?!
- Cems dReSi Rvino ar misvams, kacebo, exla unda
damaCvioT Rvinis smasa? rogor iqneba, ra axirebaa
mainc da mainc?! patiosani, darbaiseli xalxi brZandebiT. ai, nefe-dedoflis sadRegrZelod erTs sokos
giaxlebiT.
- daaleine, daaleine, ZaliT unda dalios. aq risTvis moeTreoda, Tu Rvinos ara svamda, daaleine, daaleine, - ismoda frinvelTa xma.
kodalam dastaca wruwunas calis xeliT kiserSi,
meore xeliT pirSi miageba RviniT savse jixvi da dauwyo ZalaTi smeva.
- Seni neba Tu iqneba, ki vici, ar miirTmev, vaJbatono, magram aq Tamadis nebaa. uyureb amodena dunias,
erTi ar aris, Rvinos ar svamdes. erTi Sen gamosCndi
34
aq axirebuli. ha, gaubede, gaubede, codo ar aris dedis rZesaviT Rvinos pirs aridebde, Se ujiSov, Sena?
Tagvma ris wvalebiT Caylapa ramdenime wveTi da
Tan wruwunebda, etyoboda, ar esiamovneboda Rvino.
- gaubede, wruwunav, gaubede! aba da ha! emangre,
mangre! a, yoCaR, biWo! - dahkiJinebdnen Tagunas frinvelni.
Tagunam daiwkipa, daiWima yelis Zafebi, SeebrZola
Rvinos da gadahkra, dascala. xolo xaverdis qulajaze gadaesxa cotaodeni Rvino.
- qulajaze nu masxam Rvinos, e, CerCeto, gana Sens
xaCanis fafanaksa hgavs, rom agre briyvad eqcevi?! Seutia kodalas. mere Rrmad amoixvneSa. sul ukanaskneli ylapiRa aklda da daiyvira: gaumarjos nefes
da dedofals!
- gaumarjos! gaumarjos! mocala! mocalao! - ismoda aRtacebuli xma.
wruwunas male moedo Rvino da mohyva baiaTebs.
ise mReroda, rom wripiniT yvelas yurebi gamouWeda.
mere cekvac daiwyo. xalxs siciliT hxocavda. imas kaWkaWi ahyva da davlurs uvlidnen oriveni. yvavebs muclebi xeliT eWiraT, imdens icinodnen am suraTis
mnaxvelni.
- uh, daviRaleo, - sTqva bolos Tagvma; marTlac
pirze da gul-mkerdze xviTqi gadasdioda: iqve sufris
axlos wamowva. gamoburTuli faSvi zecas miapyro da
ise qSinavda. sul bolos sufraze bulbuli ijda, mgalobeli Citi ara lxinobda, ar icinoda; daRonebuldafiqrebuli ucqeroda seirs.
- mSveniero bulbulo, ratom Sens mSveniers xmas
ar gagvagonebo? - SesTxoves bulbuls frinvelTa.
bulbuli uarze dadga; gana yovelTvisa var simReris iStaze, ugunebod gaxlavarTo, - sTqva man. rogorc iyo, frinvelTa xvewna-mudaram gasWra da bulbulmac daiwyo. frinvelT xma gakmindes, buzebis frena
ismoda, yvavilT suli ganabes da motrfiale TvalebiT Sescqerodnen mgosans. bulbulma daimRera.
amdros Soriaxlos xariremi gamoCeniliyo da
gulmodgined ugdebda yursa frinvelTa mReras, bulbulis stvenas. bulbulis stvenam naRveli aRuZra
gulSi. raRac moagonda, Tvalebze cremli mouvida,
amoioxra da gabrunda, miefara uRrans tyes.
frinvelT gaabes saerTo mRera. erTs simReras ambobdnen yvelani, xolo Tav-TavianTs xmaze ki; am simReraSi bunebis qeba ixateboda, tyisa da dedamiwis madli. am madls madlobas uZRvnidnen frinvelni. am dros
Tvalis vlebiT gadmoiara arwivma; „arwivi, arwivi!“
gaisma xma: „mefe mobrZandebao!“ erTbaSad yvelas Cau-
aCveneT bavSvebs multfilmi:
http://www.youtube.com/watch?v=MdxyJ8XJ80I
35
vardaT mucelSi ena, xmis amoRebas veRar hbedavdnen;
yvelani caxcaxma, kankalma aitana.
marTlac da saSineli sanaxavi iyo am dros arwivi:
ra undoda? erTis datevebis meti ki ar moundeboda,
rom mTlad burnuTad eqcia frinvelTa brbo.
- rad SehkrTiT, xalxno? xma amoiReT. gana mefe
Cvens Semusvras ikadrebs, moiwadinebs?! - etyoda frinvelT Cxikvi moZRvari, - Tu metyviT, am wuTas aq moviwvev mefes.
zogni uarze dadgnen; imis Tvalebis brials vin
gauZlebso, ambobdnen: Cven ki veRaras visiamovnebT
da ra iqnebao. sxvebma mouwones, moviwvioTo.
moZRvari Cxikvi wavida srialiT aRma da gauTamaSa win frinvelTa mefes. arwivma siaruli ar SeSala,
TiTqos buzi ufrinavda wina.
- gaumarjos Sens didebulebas, Cveno mefev, - misca
qudmoxdilma Cxikvma salami arwivs.
- gaumarjos Cxikvsac, - sTqva man dinjad.
- Cveno didebulo mefev, gTxovT qorwilSi gvewvioT, gTxovT guliT da suliT; muxlmoyriT gevedreba
mTeli Seni saymo; Tu gvikadrebs Seni didebuleba, didad madlobelni dagrCebiT, Tavs SemogevlebiT.
- SeiZleba, ratom! - sTqva arwivma, - gamiZeR win!
Cxikvi daeSva Tavqve da arwivmac Semoikveca Tavisi
mZlavri frTebi da daeSo Tavqve.
mTeli frinvelTa gundi wamoiSala da Jivil-xiviliT miegeba win Tavis mefes. arwivmac Taviseburi salami misca frinvelTa krebuls.
moiwvies mefe da dasves TavSi. yvelani fexze idgnen
qudmoxdilni. bulbuli ara sCanda mxolod.
- SegiZliaT dasxdeT, - uTxra maT arwivma da frinvelnic ufros-umcrosobis wesze dalagden.
es ambavi oTxSabaTs dRes mohxda. tyeSi wasuli
xalxi, Tu samuSaod, Tu sanadirod, gaocebuli rCeboda. ambobda yvela: es ra ambavia, ram gaawyo Citebi,
rom erTis xmac aRarsaidan ismiso. xalxma ra icoda,
Tu frinvelni CxikvTa qorwilSi iyvnen, - gancxromasa da qeifSi. arwivs miarTves Rvino jixvebiT. igi dauzarebliv svamda da Zlierac gamxiarulda; SemosZaxa
Tavisi sazareli xmiT raRac sagmiro simRera; yvelas
tanSi Jruantelma dauara.
- RmerTo, - exvewebodnen yvelani RmerTs, - RmerTo, nu gaajavreb nurafriT Cvens mefes, Torem gagvJuJavs erT wamSio.
arwivi mainc ara javrobda, sTxovda frinvelT emxiarulaT, emReraT, ecekvaT, magram frinvelT raRac
guneba gadaubrundaT. ar icodnen, ra daemarTaT, rom
frinvelebisTvis gabeduleba mieca, arwivma ubrZana
36
STaeberaT buk-naRarisaTvis. brZaneba imave wuTas asrulda da arwivmac daiwyo bobRva Tavis mZlavris klanWebiT: sul gaTela TiTqmis is yvaviliani adgili.
mainc kidev veravin hbedavda TamaSobas. bolos isev
wruwunam gahbeda: iseTi lekuri dauara, iseTs buqnaSi amodioda, rom mtveri casa swvdeboda. erTxel gatacebuli da gacxarebuli arwivsac ki gadaaxta Tavze.
cota ar iyos, ewyina mefes ymis aseTi briyvuli qceva,
magram zrdilobisa da SemTxvevis gamo, araferi uTxra, mxolod SeubRvira ki erTxel ise, rom Tagunam
SiSisagan kinaRam suli ganuteva. mainc am SebRvervis
Semdeg wruwuna kacad aRar vargoda, gaxda avad, wavida da dawva erTis xis Ziras, zed erTi xmeli verxvis
foToli waixura.
frinvelebSi yvelaze Tamamad kodala iqceoda, karga gadakrulic gaxldaT da iseTs baiaTebs gahkioda, rom mTeli mTa-bari inZreoda. kodala exla iqamdis gaTamamda, rom mefesac auxirda.
- Sen mefoba vin mogcao, - uTxra man arwivs, - Cven
rodis amogirCieTo.
- biWo, Se ojaxqoro, su, gaCumdi, ras ambob, Se
Tavxedo? - wasCurCules frinvelTa.
- arc gavCumdebi da arca! rad unda gavCumde, rao
Cemo?! - ambobda kvlav SezarxoSebuli kodala. - Tqven
ra xalxi xarT? guli-gulSi yvelas gejavrebaT, da
pirSi ki verafers eubnebiT. biWoba pirad Tqmaa.
arwivma bevri icina kodalas axirebaze, magram
frinvelTa iTakiles mefis Seuracxyofa, Seipyres kodala, niskartSi wbila gauyares da iqve xeze miakres.
daRonda kodala, aRar iRebs xmas, ar esmis, risTvis
dasajes ase sastikad. frinvelni rom am gazidulobaSi iyvnen, mela mohparvodaT axlo. didxans uTvalTvala cbierma cxovelma tyis piridan da ucdida dros,
fiqrobda, jer kargad daTvrnen, maSinaa Cemi drovo.
mela im dros dainaxes, rom is-is iyo unda nefe-dedoflisaTvis etaca piri. atyda xma, yvirili, aiSala
frinvelTa gundi, xolo niskartaRerebuli arwivi
eZgera melas da erTs wams suli gaafrTxobina. frinvelni gaifantnen: zogi xeebze Sesxda, sxva maRla
trialebda. dabla arwivi da kodalaRa darCa; avadmyofma Tagvmac gangaSis xmaze soro moZebna. arwivma kodalac gaaTavisufla da uTxra: eg miqarva mipatiebia,
radganac nasvami iyavi, da meored aRar gabedoo.
TviTonac afrinda, afrinda maRla, TiTqos cas miekrao, da iq irgvliv daiwyo triali. qeTevani da zaqarac miefarnen uRran tyes: erTmaneTis alersSi da
kocna-xvevnaSi gaatares is dRe da saRamod erTis wiflis totze daeZinaT gverdis-gverd.
buCqi deidas
moyolili ambebi
„torpedos“ stadionis win, mixeil
mesxis quCaze, orsarTuliani, kerZo saxlebia Camwkrivebuli. erT-erTi maTganis WiSkarTan mivakvlieT friad kolorituli garegnobis, 72 wlis qalbatons. moklesaxeloebiani monacrisfro kaba ecva, marcxena Rawvze didi,
muqi xali hqonda, Tavze koxtad Semoxveuli Savi xilabandidan ki WaRaraSereuli, mowiTuro, xveuli kululebi uCanda. ifiqrebdi, Sexnierebuli
margalita bicolaa „Serekilebidano“,
ise Camohgavda... axalgazrdobaSi marTlac mSvenieri qali iqneboda.
masTan saubrisas aseTi saintereso
ram movismineT:
- saxlSi buCqis meZaxian, ise qsenia
mqvia pasportSi. qmari iyo Cemi bregvaZe,
valiko bregvaZe. rezos bebia da Cemi
mamamTili besarioni da-Zmani iyvnen.
kinoSi ro margalitaa, sinamdvileSi,
iyo rezos kvidri deida. isedac margalita erqva. marTla gavda imas, ekranze romaa: didi, mosuli, farTesaxiani
qali iyo isic, saxeze is qonda, ra qvia,
nabatonars ro ityvian... nayvavilars...
kai Sexeduli qali iyo Zaan.
marifaTiani qali, ui, raferi!
jer muSaobda konduqtorad - pirvelad ro gevida troleibusi aqane,
maSin. icoda gadmoZaxeba mgzavrebSi:
sayvarlebo, oqroiebo, genacvaleT! efereboda xalxs, bileTis fuls ro
iTxovda. mere gadmevida sunelebze did
bazarSi. niorebs qe ro yidian axla,
im riadSi ijda.
yvelas uyvarda margalita da pativs cemda, sanaTesaoSic kai qali iyo
nametani.
didi xania, gardaicvala. iqneba erTi 15 wlis, metis gardacvlili. Svili yavda erTi, mayvala, kai gogo Zalian da mokvda isic, sawyali! kai STamomavloba darCa mayvalas, naswavli xalxi.
Cem mamamTils, rogorc giTxariT,
besarioni erqva, marTla kai kaci iyo,
mSromeli, gulkeTili, giJdeboda disSvilebisTvis. es filmi, „Serekilebi“
ro gamovida, rezo emasxra: Sen gamogiyvane, biZiao. aseao. Sen ar ici gadaxTa
valis da amiza gamogiyvaneo. Cem mamamTils ewyina, aseTi var meo? - da
daemdura. Cemi mamamTili filmSi romelia da - mizana bregvaZe. ra iyo
gulmosasvleli, mara Cem mamamTils
guli dawyda mainc: me aseTi varo? me
miyvars sxvis xarjze yofnao? erTi
patara ambavi momxdara didi xnis winaT,
- Cemi mamamTili gviyveboda, - Turme,
Zalian Znelia, cdunebas gaumklavde da ar dainteresde sayvareli
mwerlis Sida laboratoriiT: rogor qmnis is siuJets; rogor iyenebs
prototi pis Tvisebebs mxatvruli saxis Sesaqmnelad; rogor aisaxeba mis
SemoqmedebaSi realurad nanaxi da gancdili...
ho, kacma rom Tqvas, ra Cveni saqmea! mkiTxvelebma ukve gamzadebuli da
garanduli nawarmoebi unda vikiTxoT, xolo mwerlis ubis wignakSi Tu
mexsierebis dafaze Cawerili, samzeoze gamoutaneli sityvebi, saxelebi,
faqtebi ra Cveni gansaxilvelia! magram mainc... rogor unda gauZlo cnobismoyvareobas da ar mousmino adamianebs, romlebic didi rezo gabriaZis
Sesaxeb Taviseburad giyvebian?!
margarita, mizana da
rezo gabriaZis didi
samyaros sxva mobinadreebi
„iwivla mizanam, xma zecas
ebdRvna, eCxuba, Semdeg moefera, Tavqve daeSva da, is iyo,
sufras unda dabruneboda, isev afrinda zeviT da isev iwyo
caSi brdRvna da gleja...“
SroSaSi wasula rezos babuas, varlamis faetvniT, Wurebis Camosatanad, ese
igi, siZe da colisZma. xoda, raxan
axloblebi iyven, Cemma mamamTilma, besarionma, fuli ar gadauxada, Turme,
siZes. es axsovda, etyoba, rezos. amaze
aago mizanas xasiaTi, mgonia, ra vici.
margalitasac uTxra Turme: deida,
es Sen xaro da imasac wyenia - rois
iyo, biWo, me buxrebSi vaZvrendi kacebso. mara, yvelaferi zustad ise xo ar
iqneboda, mwerali xo amatebs da lamazad yoba ambavs. me margalitac Zaan
momwons da mizanac. rezos naCuqari
wignebi maqvs, siamovnebiT vkiTxulob,
mara axla amaTma sacxa gadamikargen
am remontis dros.
TviTan rezoc rogori kai kacia
urTierTobebSi! uyvars ubralo adamianebi. icis SekiTxvebi, ki. namdvilad
ar aris iseTi, qe ro gei pranWebian.
ufro - Sinauruli da Tbili kacia.
wignebic ra kai aqvs dawerili! rogor
iyo, rafer izrdeboda, - yvelaferi
aqvs erT wignSi Setanili...
ufrosi da
prototi pebsa da mwerlis Sinaur
37
garemoze sasaubrod, sad unda i povno
mis RviZl daze ukeTesi respondenti?
rogorc ki Tbilisis quCaze, mwvane
suroSi naxevrad Cafluli saxlis
sadarbazo kars gagiRebs Tovlisferi
qalbatoni, Rvawlmosili eqimi nora
gabriaZe, pirveli gaoceba Segi pyrobs:
„rogor hgavs saxis nakvTebiT Zmas!..“
- qalbatono nora, Tqveni naTesavis TqmiT, margalitas prototipi rezo gabriaZis deidaa. asea?
- me vfiqrob, rom rezos personaJebs erTi konkretuli prototi pi
ar hyavT. isini cxovrebaSi Sexvedrili adamianebisa da gamogonilis krebiTi saxea, mxatvrulad gardaqmnili da
damuSavebuli. ase rom, ver davadastureb.
rezos unikaluri mexsiereba aqvs.
iseT rameebs gaixsenebs xolme warsulidan, iseT SemTxvevebs, faqtebs, adamianebs, uwvrilmanes detalebs, rom yovelTvis gaocebuli var - saidan gaxsovs-meTqi. ai, is STabeWdilebebi da
emociebia mxatvrulad gardasaxuli
mis nawarmoebebSi.
magaliTad, mizana mamaCvenis erTerT TanamSromels erqva... ara, ara, TanamSromeli ki ara, fardulSi Rvinos
yidda. Zalian kargi, simpaTiuri kaci
iyo. rezom mere swored mizana daarqva Tavis erT, sruliad gansxvavebul
personaJs, romelsac, vfiqrob, Zalianac mouxda es saxeli. mis personaJebs Soris bevrs hqvia Cveni axloblebis saxelebi, gvarebi. magaliTad, varlami (romanidan „quTaisic qalaqia“)
Cveni babuas saxelia da a.S.
me rezoze xuTi wliT ufrosi
var. gvyavs kidev erTi da, lali. imis
miuxedavad, rom mamaCveni, levan gabriaZe, umaRlesi partiuli muSaki iyo,
Cveni ojaxic, sxvebis msgavsad, Zalian
did gaWirvebaSi cxovrobda. ise, rom,
Tqven warmoidgineT, roca saswavleblad TbilisSi gadavedi da iqaur ojaxebSi movxvdi, zogierTi kerZi pirvelad gavsinje da bevri ram pirvelad
vnaxe. Cven arasodes gvqonia fufuneba
da sxvebisgan gansxvavebuli yofiTi
pirobebi. mZime dro iyo, SiSis da
gaWirvebis dro. Cemgan, albaT, kargi
dizaineri dadgeboda, magram eqimis profesia amirCia ojaxma da, iciT, ratom?
- gadasaxlebaSi rom moxvdes, am profesiiT ufro gaitans Tavso... ai, aseT
droSi vcxovrobdiT, Tumca am wlebidan bevri kargic gvaxsovs - adamianuri urTierTobebis, qalaquri tradiciebis, kulturis silamaze... es yvelaferi
daleqilia rezos nawarmoebebSi, roca
38
maT vkiTxulob, veRar gamovdivar im
Zveli, mSvenieri quTaisis nostalgiidan. rezo ise wers, veRarc vamCnev,
sad mTavrdeba namdvili quTaisi da
sad iwyeba rezos Semoqmedeba.
- rogori urTierToba gaqvT Semoqmed ZmasTan?
- me SemiZlia vTqva, rom mudam misi
erTguli mkiTxveli viyavi. roca raimes
Seqmnida da wamakiTxebda, icoda, rom
gulwrfelad gavuziarebdi Cems STabeWdilebebs, SeniSvnebs. Tumca, naklebad maxsendeba, rom raime SeniSvna mimeces - is ise lamazad, gansxvavebulad
werda, rom, rogorc mkiTxveli, yovelTvis udides siamovnebas vgrZnobdi.
axla aRar makiTxebs. arc vici,
raze muSaobs. mgoni, ufro xatavs. mas
erTi dRiTac ki ar SeuZlia, ar xatos. ai, ageraa misi Zveli naxatebic daakvirdiT, xom sakuTari, gansxvavebuli xelwera aqvs?
- diax, Zalze gamorCeuli.
- misi Zveli naxatebi ufro meti
mqonda; wlebia, vinaxav. magram, ramdenjerac Camovida, imdenjer SearCia namuSevrebi da waiRo. erTxelac, gavubrazdi da vuTxari - awi, Seni Camosvlis
win, naxatebs sadme gadavmalav-meTqi.
me ise miyvars TiToeuli namuSevari
da ise vufrTxildebi, Zalian guli
mwydeba, roca miaqvs.
- batoni rezo quTaisSi Camosvlisas sul Tqveni ojaxis stumaria?
- diax, ra Tqma unda. ai, es misi
sayvareli kuTxea, aq iZinebs xolme.
misi naxatebic aqvea gamofenili.
erT saidumlos gagimxelT: rezos
CemTan patara ubis wignaki darCa, Sig
raRacebi aqvs CaniSnuli... Zalian miy-
vars es wignaki, amitom ar veubnebi,
jerjerobiT, rom esec ar wamarTvas.
- qalbatono nora, SeiZleba, cali
TvaliT mainc CavixedoT am wignakSi?
- jer ara. jer vetyvi rezos. mere,
pirobas gaZlevT, pirveli, vinc am wignakSi Caixedavs, Tqven iqnebiT. mainc
sadRac maqvs gabneuli...
- uRrmesi madloba. erTi aseTi
SekiTxva maqvs: Tqveni meuRle saqarTvelos damsaxurebuli mxatvari, cnobili moqandake da kolorituli pirovneba gogilo nikolaZe brZandeboda. zogjer amboben, rom swored gogilo nikolaZe iyo rezo gabriaZis „araCveulebrivi gamofenis“ gmiris - aguli erisTavis prototi pi. marTalia?
- ai, Tqvens winaSea gogilos namuSevrebi, daakvirdiT - es xelmocaruli moqandakis nawarmoebebia? erTxel
viRacam dawera da mere sxvebmac aitaces, TiTqos gogilo iyo agulis prototi pi. araviTar SemTxvevaSi! minda
es xazgasmiT giTxraT, sxvebis gasagonadac, rom erTxel da samudamod morCes amaze laparaki: gogilo nikolaZe
ar aris agulis prototi pi! sxva mxatvaria, dasaxeleba ar minda...
- modiT, batoni rezos marionetebzec miTxariT rame: „araCveulebrivi
gamofenis“, „ar daidardos“, „feolas“,
„Serekilebis“ - am aRiarebuli, SesaniSnavi filmebis Semdeg, rezo gabriaZem, yvelasTvis moulodnelad, marionetebis Teatrisaken aiRo gezi...
- zustad maxsendeba is dRe da
adgilic ki - sportis sasaxlesTan,
wiTel Suqze iyo manqana gaCerebuli,
roca rezom uecrad miTxra, rom marionetebis Teatris gakeTebas apirebs. me
gavocdi: ras ambob, kinosamyaroSi aseTi cnobili xar, Seni scenarebiT Seqmnili filmebi msoflioSia aRiarebuli,
kinos rogor toveb-meTqi?
mimaCnia, rom rezom, rogorc Semoqmedma, saocari winaTgrZnobiT ganWvrita is procesebi, rac msoflio kinoSi
male moxdeboda... daiwyo sruliad
sxva JanrSi moRvaweoba da Seqmna kidec
Tavisi sruliad gansxvavebuli, axali
samyaro.
ramdenjer mitiria misi ama Tu im
speqtaklis dros! magaliTad, „stalingradis brZola“-Si aris scena, roca
moaxloebuli matareblis borblebis
xmaurSi JRers simfonia, romelsac qvemexebisa da zarbaznebis Semzaravi griali Caanacvlebs: ...iseTi emociuri epizodi iyo, wnevam amiwia. rezos vuTxari, gaskda guli, meti aRar SemiZlia,
ras miSvrebi-meTqi. imis mere „sta-
lingradis brZola“ saerTod aRar minaxavs.
marionetebi, mxatvroba, musika, teqsti - yvelaferi ise sinTezuradaa
erTmaneTTan dakavSirebuli, rom scenuri pirobiTobidan uceb namdvil cxovrebaSi aRmoCndebi da, ggonia, am tragikomediis uSualo TviTmxilveli da
monawile xar.
- gamorCeulad romeli nawarmoebi giyvarT batoni rezos Semoqmedebidan?
- „Serekilebi“. Sesavali mainc saocaria, didebulia. ram dagawerina esmeTqi, kidec vuTxari aRfrTovanebulma.
- Tqveni bavSvobis okribaSi aRmoCndiT, ara? ZuynurSi...
- arc ki viyavi namyofi.
- rogor...
- erTaderTxel gaxldiT maSin, sawyali zurab gabriaZe rom daasaflaves,
sazogadoeba „baRiskidis“ Tavmjdomare. ara, manamdec var, ki, erTxel namyofi, 7-8 wlis winaT.
- ese igi, mxolod batoni rezo
dadioda bavSvobaSi ZuynurSi?
- bavSvobaSi sad dadioda!.. Cven
arsadac ar davyavdiT... saidan SeigrZno da daxata ase Rrmad sofeli,
pirdapir gakvirvebuli var. SeiZleba,
rom wamoizarda, mere dadioda?
ar vici.
zurabis dakrZalvaze rom viyaviT
ZuynurSi, Jruantelma damiara: vxedav,
sasaflaos qvebze yvelgan aweria: gabriaZe, gabriaZe... viRac ymawvili gvaxlda
megzurad, imas gavuziare Cemi emocia,
ramdeni gabriaZea-meTqi da - mec gabriaZe varo. vuTxari, mec-meTqi. ise gauxarda, ise gauxarda, ar icoda, riTi
gamoexata pativiscema.
- qalbatono nora, visac „Serekilebi“ aqvs wakiTxuli, an rezo gabriaZis scenaris mixedviT gadaRebuli
filmi unaxavs, rogor daijerebs, rom
mwerali „turfa okribis qveyanas“ uRrmesi fesvebidan ar icnobs? am frazas,
sxva SemTxvevaSi, mwerali rogor dawerda:
„iwivla mizanam, xma zecas ebdRvna,
eCxuba, Semdeg moefera, Tavqve daeSva da,
is iyo, sufras unda dabruneboda, isev
afrinda zeviT da isev iwyo caSi
brdRvna da gleja...“
- Tqven zepirad gcodniaT „Serekilebi!“
qalbatoni nora iRimeba.
da kidev erTxel vamCnev, ufrosi
da rogor saocrad hgavs saxis nakvTebiT
Tavis saxelovan Zmas.
erTaozi
margarita
mizana
nanuli cxvediani
39
SeiZleba filmi gegonoT, an raindobis droindeli ambavi. marTla rTulia dajereba, rom es dRes moxda...
20 weli Zalian cotaa imisaTvis, rom fexsa da mklavSi daWrils, ufro mZime mdgomareobaSi myofi TanamebrZolebi hospitalisken migyavdes. roca sami daWrili
mebrZoli samSvidobos gamoiyvana, roman zoiZe eqimebs ar
daemorCi-la da ukan, cxeli wertilisken gaswia... dRes
samive qa-rTveli cocxalia da cxovrebis bolomde emaxsovreba gmiri, romelmac maT sicocxle aCuqa...
qarTulma SenaerTebma ukan daxeva daiwyes, romani da
misi TanamebrZolebi, jer SindisSi eklesiasTan SeCerdnen,
Semdeg ki matareblis relsebs meore soflisken gauyv-nen.
Turme win qarTuli droSebiT SeniRbuli rusuli Casafreba elodaT... moulodneli aRmoCnda biWebisTvis mSobliur droSebsmiRma mtris tyviamfrqvevis aRmoCena. alyaSi moqceulebs resursi mxolod saaTsa da oc wuTs
eyoT. rusebi ise ucbad gadmovidnen Setevaze, rom veRarc
Setyobinebis gadacema moaswres da derefnis gareSe darCnen.
70 metris radiusSi mimdinareobda ormxrivi srola.
mteri Zalian bevri iyo. erTi rusuli aseuli, sxvadas-xva
SenaerTebiT, Cvidmetiode qarTvels ebrZoda. rogorc SeeZloT, mters akavebdnen, Tan daWrilebi gahyavdaT. 17-ma
biWma iseTi winaaRmdegoba gauwia rusebs, rom maTi manqanebis kolonam, rogorRac ukan daixia da sxva gziT wavida.
17–ma biWma maSin ramdenime qarTuli aseuli gadaarCina.
am ambis momswre rusi oficeri, saSa drozdovi, dRemde
gakvirvebuli yveba Turme am istorias.
alyaSi sabolood orni darCnen, romani da misi naTlia
- aleqsandre oniani. romani kidev daWrila, arteriaSi
moxvedria anasxleti da sisxlisgan icleboda... aleqsandre saerTod uvneblad iyo gadarCenili, Tumca romani ar
miutovebia... exveweboda naTluli, me mainc veRar gadavrCebi da Sen mainc gaaRwie, rom Semdeg saflavze Cemi sadRegrZelo Tqvao, magram isini bolomde erTad darCnen...
muxlebze idgnen da `mamao Cvenos~ ambobdnen, ori gaaqtiurebuli yumbara fexebSoris hqondaT damaluli. rusebi
moityues, viTom xelaweulebi bardebodnen mters da rodesac maT siaxloves mtris raodenobam imata, yumbarebi
gaixsna. 300 metris radiusiT gaiSala anasxleti da 48
rusis jariskaci daaziana, aqedan 35 daiRupa. didi danaklisi miayenes rusebs. orma kacma TiTqmis gaanadgura
mtris aseuli...
gmirobis istoria 1988 wlis 9 ivniss, dedofliswyaros raionis sofel firosmanSi daiwyo, roca samSoblos
roman zoiZe SeeZina.
marina zoiZe, deda: „Suaxevis raionSi, sofel karapetSi
vcxovrobdiT. mewyersaSiSi zona iyo da iqidan kaxeTSi,
dedofliswyaros raionis sofel firosmanSi gadagvasaxles. romani iq daibada da oTx wlamde iq izrdeboda.
bavSvebma haeri ver aitanes da 1993 wels gadmogvasaxles
marneulis raionSi, sofel SulaverSi. Tavidan aqaurobas
ver eCveoda, ucxo garemo iyo, Tan bevri azerbaijanuli
ojaxi cxovrobs da maTi saubari ar esmoda... roca wamoizarda, ukve kargad flobda azerbaijanul da rusul
enas. Zalian bevri megobari hyavda...
sul metyoda xolme, rom gavizrdebi, arafers mogaklebo... gaizarda da roca marTla raRaca SeeZlo, bedma
gvimtyuna...“
fridon zoiZe, romanis Zma: „skolidanve hqonda gadawyvetili, samxedro gamxdariyo. Cvens ojaxs samxedro xazi winaprebidan mogvdevs, babuaCemi, misi Zmebi, Cveni biZaS-
40
u
v
b
h
b
kap
rali
pr
roman zoiZe
vaxtang gorgaslis
III xarisxis ordenosani
1988-2008
vilebi, yvelani samxedroebi iyvnen da arian. mec sasazRvro policiaSi vmuSaob amJamad. roca bavSvobaSi gvekiTxebodnen, vin unda gamoxvideTo, orive jariskacs vambobdiT... Zalian uyvarda istoria, bevrs kiTxulobda da
albaT, aqedanac modioda misi survili.“
deda: „18 wlis rom gaxda, komisariatidan mowveva
mouvida. jan-RoniT savse biWi iyo, kargi simaRlec hqonda
da komisariatSi Semowmeba rom gauvlia, uTqvamT, es biWi
pirdapir senakSi gavuSvaTo. weliwadi rom moixada savaldebulo, Semdeg gadavida kontraqtze. magram manamde saxlSi
movida da gviTxra, kontraqts unda movawero xeli da
mSoblebis Tanxmoba mWirdebao. vuTxari, jer samxedro
bileTi aiRe, saxlSi dabrundi, sadme Caabare da iswavlemeTqi, magram verafriT daviTanxme... Senc da mamamac aucileblad unda moaweroT xelio.
iseTi mizanswrafuli da mondomebuli iyo, rom ver
SevewinaaRmdegeT. mamamisma uTxra, mami, Sen rogorc gagixardeba, ise moiqecio, es iyo da es...“
Zma: „mec winaaRmdegi viyavi. veubnebodi senaki SoriameTqi. mag periodSi Sevitane sasazRvroSi sabuTebi da
yoveldRe velodebodi, rom unda daerekaT. romansac veubnebodi gaiare testireba da Senc dagawyebineb-meTqi. Seni
didi xaTri maqvs, Zmao, magram iq erTi oceuli biWebi vinc
varT, yvelani gadavdivarT sainJinro aseulSio. sainJinro
qimiuri aseuli, ase erqva maT aseuls. danaRmva, ganaRmva,
sangrebis gaTxra... es iyo maTi misia. sakmaod safrTxilo
da saSiSi profesiaa.
maTze asec ambobdnen, cxovrebaSi or Secdomas uSveben,
pirveli am profesiis arCevaa da meore Secdomas rom
uSveben, ise iRupebian, mesame Secdomis dro aRar rCebaTo.
vkiTxe maincdamainc es profesia ratom airCie-meTqi da
mi pasuxa: - erTi nacnobi myavs, sainJinro aseulSia da
roca am Temaze vlaparakobT, Zalian minda es yvelaferi
viswavloo... minda, rom Cems mters ,,siurprizebi“ movuwyoo... oceulis biWebma movilaparakeT da am saqmes ver
vuRalatebo.“
2008 wlis agvistos omSi, erT oceulSi 9 jariskaci
arc erT brigadas da danayofs ar daukargavs. yvelaze
didi danaklisi sainJinro aseulma ganicada - maT Sindisis gmirebi uwodes, erT-erTi romani iyo.
Zma: „mec maqvs wvrTnisa da aRWurvis programa gavlili da vici, rodesac Semadgenlobis 30% ikargeba brZolis
dros, danayofi ukan ixevs. es sisxlis dakargvas niSnavs, 9
adamiani oceulisTvis Zalian bevria... mainc ar moeSvnen
da bolomde gmirulad ibrZoles...“
deda: „16 agvistos zustad erTi weli Seusruldeboda,
rac kontraqts moawera xeli, magram 11 agvistos, SuadRis
mere yvelaferi gaCerda...
rac kontraqtze iyo, sam TveSi erTxel Tu amovidoda
saxlSi. sul menatreboda da gzas gavyurebdi. pirvel
ivlisamde bolo ori kvira Svebuleba hqonda aRebuli da
saxlSi iyo amosuli. Zalian ucnaurad iqceoda. saxlSi
rom modioda, ar undoda, rom dameZina, surda sul masTan
vyofiliyavi. metyoda xolme, deda bavSvobaSi, rom iavnanas
mimRerodi, erTxel ise mimRereo.... oTaxSi iyo wamowolili da ,,gaputulo glexis Svilo“ wavuRiRine, eg ar
gamagonoo da maSin ,,visi bedisa xar meTqi“- vumRere.
gaiRima. im Rames bevri vilaparakeT, sanam cols moviyvan
jer bina unda viyidoo, mere warmoidgina, rogori qorwili eqneboda. Seyvarebuli hyavda da seqtemberSi daojaxebas apirebdnen... ar uyvarda am Temaze bevri saubari. marto
is viciT, rom quTaiseli gogo uyvarda. marto Cveni karis
mezobels, Tavis Tanaklasel gogonas uyveboda-xolme mis
ambebs. marto misTvis uTqvams omSi var da dedaCems ar
uTxrao... mxolod is vici, rom gogo quTaiselia, warmoSobiT aWaridan. mSoblebi saberZneTSi hyolia da Turme
romans exveweboda kontraqti daarRvie, jarimis fuls
Cemi mSoblebi gadmogiricxaven da Cvenc saberZneTSi wavideTo... Seyvarebulis Zmamac daureka, ukve siZed miaCnda
romani da manac uTxra: wamodi jarimis fuls Cven gadmogiricxavTo, magram ar qna... me Tu Sevqmni, Cemi xeliT
Sevqmni cxovrebaso... xuT Svilze ocnebobda...
roca pirveli xelfasi aiRo, 90 lariani telefoni
iyida. saxlSi rom movida vuTxari, deda es ra giyidia,
ori Tvis xelfasi aiRe da cota normaluri mobiluri
geyida-meTqi. miTxra, dedi rom dagirekav, xom dageleparakebio da meti ra mindao... bolos garderobi miyida, xumrobiT
miTxra kidec, erTi ujra Cemiao... 6 seqtembers ufrosi
ZmisSvili erTi wlis xdeboda. meubneboda, iseTi raRac
unda vuyido, rom mTeli cxovreba darCes samaxsovrodo...
Zmis Svils bolo saCuqari, velosi pedi uyida... mTel
ojaxs romani inaxavda...“
Zma: „mdinareze CavdiodiT da iq vsvamdiT xolme luds.
saRamos saxlSi rom movdiodiT ezoSi videqiT da vlaparakobdiT. deda fanjridan gadmogvZaxebda-xolme, amodiTo.
romani ki etyoda ,,deda, samSoblo - cxinvali gvixmobso“.
es fraza amoiCema bolo erTi kvira da am sityvebs xSirad
imeorebda. rogorc aRmoCnda am yvelaferSi raRac gamoZaxili iyo...“
deda: „pirvel agvistos senakSi unda gamocxadebuliyo. kviras wavida saxlidan, meore kviras isev unda Camosuliyo, megobris mejvare iyo da qorwilSi modioda. im
dRes, roca senakSi midioda, wveri mamamisma gaparsa, ra
lamazi xar mamio, moefera mamamisi da romanma uTxra: ,,is
urCevnia mamulsa, rom Svili sjobdes mamasao...“ es iyo
misi bolo sityvebi. Caicva da saxlidan gavida... megobari manqaniT ezoSi elodeboda, mas unda waeyvana senakSi...
fanjridan vuyurebdi rogor Cavida kibeebze. Cajda manqanaSi da xeli damiqnia, aba, Tqven iciTo...“
manqana ramdenime wuTi gaunZrevlad mdgara, Semdeg saxlisTvis biWebs ramdenime wre daurtyamT da wasulan.
romani megobris qorwilSic ver Camovida, iq idga sadac
mis qveyanas gmiri yvelaze metad sWirdeboda...
ojaxis wevrebs cxel wertilSi yofnis ambavs bolomde ar umxelda, roca daWrili Zmas esaubra, uTxra fexi
41
mivartyi manqanidan Camosvlisas da gadayvlefili maqvso...
14 agvistos gaigo ojaxma es ubedureba... bolomde
egonaT, rom senakis tyeSi iyo... Sindisis gmirebi uwmindesis daxmarebiT gadmoasvenes. romanis gardacvalebis
ambavs misi TanamebrZolebi, canava, kalmaxeliZe da CitiZe
Seeswrnen, isini daWrilebi iyvnen mis Soriaxlos, sami
dRis Semdeg i poves, samive komaSi iyo, hospitalSi gaacocxles... Sindisis tragedias mxolod isini gadaurCnen.
dRes biWebi yvebian istorias, romelic did tkivilTan
erTad gulSi siamayis grZnobas acocxlebs...
isini idgnen iq, sadac gmirebi erTxel da samudamod
dgebian saqarTvelos sadarajoze.
u
v
b
h
b
umc. serJant
i
serJanti
aleqsandre on
ian
i
onian
iani
vaxtang gorgaslis
I xarisxis ordenosani
1988-2008
aseTi gmiroba marto qarTvels Tu SeuZlia, es, albaT,
yvelaze Semzaravi tragediaa da kidev erTi dasturi
qarTuli sulis siZlierisa. aleqsandre oniani roman
zoiZis naTlia iyo... aq Sindisis tragedia grZeldeba...
roman zoiZe ukve sisxlisgan icleboda, alekos sTxovda: damtove, Tavs uSveleo, ar dagtoveb da arc maT CavbardebiTo, - iyo naTliis pasuxi, mtkice da saboloo, gadawyvetileba ukve miRebuli hqonda...
mamao Cveno waikiTxes - naTliam da naTlulma, xelebi
auwevia onians, bolos Turme aRarc esrodnen rusebi...
rogorc gadarCenili biWebi amboben, maTi tyved ayvana
undodaTo. Rimilnarevi saxiT miiwevdnen rusi samxedroebi qarTveli gmirebisken. onians fexebSi hqonda damaluli gaaqtiurebuli `limonka~ da mtris moaxloebas eloda. swored am dros gaisma afeTqebis xma... naTlia-naTlulis gmirobam bevri jariskacis sicocxle ixsna. maT
mteri saaTnaxevris ganmavlobaSi SeaCeres SindisTan da,
sakuTari sisxlis fasad, yvelaze didi danakargic mouta-
42
nes rus agresorebs.
elene oniani, da: `alekom da romanma erTmaneTi senakSi,
jarSi msaxurobis periodSi gaicnes. zoiZe mosanaTli
iyo da Cemi Zma saxlSi gveubneboda-xolme, erTi biWia
jarSi da unda movnaTloo... TviTon alekoc gvian moinaTla, daaxloebiT 23 wlis iqneboda. amis miuxedavad,
yvela dResaswauls eswreboda da swamda uflis.
erT dRes, rodesac davureke, miTxra, rom naTlia gavxdio. pirveli da ukanaskneli naTluli iyo Cemi ZmisTvis
roman zoiZe...
samwuxarod, misi naTluli ver gavicaniT. mxolod
Cemi umcrosi Zma icnobda.
... verafriT vukavSirdebodiT alekos. mis megobrebTan
daviwyeT rekva. erTma misma TanamebrZolma miTxra, roca
Wurvi Camoagdes liandags aqeT viyavi mofarebuli da
aleko liandagis meore mxares imalebodao.
brZolis velze mamacurad yofila, daWrilebi gadmohyavda da yvelafers uxmod akeTebda. im biWebma gviTxres
mere, bolos Segvrcxva biWebs da Cvenc vexmarebodiTo...
erT-erTi Cveni saubris dros vTxove, iaraRi xom Caaba-reT
da wamodi, dedaSeni Zalian cudadaT aris da veravin
gaigebs, mand iqnebi Tu ara-meTqi. miTxra, ras meubnebi, axla
vWirdebi aq xalxs da vinc ukan brundeba, yvelas pasuxi
moeTxovebaTo...
daWrilebi erTad Seuyvania SenobaSi. ormxrivi srola
mimdinareobda. 17 biWi iyo daaxloebiT daWrili. tyviebi gamoleviaT da erTaderTi `limonka~ hqondaT darCenili... daWrili biWebi exvewebodnen, wadi, Sen mainc gaaswari rusebso. SeeZlo wasuliyo, magram ar datova arc
erTi... naTluli, zoiZec exveweboda, `svani~ wadio (ase
eZaxdnen jarSi), magram ar dautovebia... mere biWebs uTqvamT,
sisxli mainc waisvi da Caweqi, viTom daWrili xaro,
magram azri ar hqonda, sakontrolod mainc esrodnen da
Seamowmebdnen cocxali iyo, Tu ara...
zoiZe ukve sisxlisgan icleboda, nu geSinia, ar dagtoveb da arc maT CavbardebiTo, uTqvams alekos....
bolos Turme aRarc esrodnen, Rimiliani saxiT miiwevdnen maTken rusebi. rogorc biWebi yvebian maTi tyved
ayvana undodaT. daWrilebi bolomde exvewebodnen gaiqeci, Cveni gulisTvis ratom unda moikla Tavio, magram...
amaT tyved ar CavbardebiT. `limonka~ gauxsnia, danarCenebs Tvalebi dauxuWavT da afeTqebis xmac gaisma...
aleqsandre oniani 1981 wlis 9 marts daibada, mravalSvilian ojaxSi. ori da da ori Zma hyavda. lentexSi,
sofel SaxunderSi gaizarda. sanimuSo bavSvi yofila.
cxra klasis daamTavrebis Semdeg moixada savaldebulo.
pirvelad umcrosi Zma wavida kontraqtze, Semdeg - leqso.
mama rva wlis win gardaecvalaT da ojaxze zrunva
biWebma ikisres.
elene oniani, da: `roca kontraqtze midioda, winaaRmdegoba ar hqonia ojaxidan, radgan leqso iseTi adamiani
iyo, romelic rasac ityoda, aucileblad gaakeTebda... vazianSi msaxurobda, Semdeg senakSi ZmasTan erTad gadavida.
xelfass roca aiRebda saCuqrebs yidulobda CvenTvis,
disSvilebze gagiJebuli iyo. didi amagi hqonda maTze.
dasaojaxebeli iyo, magram, rogorc viciT, hyavda Seyvarebuli... ambobda, jer umcrosi Zma unda davniSnoo...
sxvanairi pirovneba iyo. dedaze giJdeboda da Zalian
xSirad adioda mis sanaxavad.
... omamde 10 dRiT adre, lentexSi, saxlSi iyo asuli.
am aTi dRis ganmavlobaSi, Zalian Secvlili yofila.
dReidan Cveni Jurnali Tanamedrove saqarTvelos gmirebs gagacnobT... 2008 wlis agvistoSi gmirulad daRupul qarTvel vaJkacebs.
es saSuri proeqti gamomcemloba `praimtaimsma~ ganaxorciela da xelisuflebisagan miviwyebuli gmirebi ukvdavyo. am saqmeSi Cvenc
gvsurs wili SevitanoT da amerikaSi mogiyveT
maTi gmiruli istoriebi.
saerTod Tbili da mosiyvarule iyo, sxvanairad iqceodao,
amboben. mTeli sanaTesao Semouvlia. yvela unaxavs, bolos
uTqvams, SeiZleba veRar amovideo...
saxlidan daaxloebiT 1 agvistos gavida. dedaCemi
mTaSi iyo asuli, cxvari hyavda ayvanili. sanam saxlidan
wavidoda, asula mTaSi dedasTan da gamomSvidobebia...
cudi winaTgrZnoba gvqonda. im kviraSi, roca omi daiwyo gulze Camokidebuli ori jvari gamityda...
roca deda sainformacio gamoSvebebSi ambebs igebda,
aleko giJdeboda, eubneboda - nu ujerebo.
bolos ra ricxvSi velaparake aRar maxsovs, magram
maxsovs, rogor gavigone sxva biWebis xma, gaviqeciT biWeboo da telefoni gaiTiSa...
Cemi ufrosi Zma cixeSia da man dagvireka - omi daiwyoo... orive waiyvaneso. maSinve umcros Zmas, sozars
davureke, mere alekosac da orivem miTxres senakSi varT,
araferi ar xdebao. ver davijere, rom omi iyo qveyanaSi...
Semdeg gavigeT senakis baza daibombao. alekos davureke,
miTxra, rom yvelaferi kargadaa, araferze inerviuloTo.
televizori CavrTe da maSinve mivxdi, rom saSineleba
trialebda qveyanaSi... umcros Zmas veRar vukavSirdebodiT... 11 agvistos ufrosi Zma mirekavs cixidan da meubneba, rom sozars davukavSirdi, sadRac aris, magram ver
ambobs, sad ariso. areuli aqvs goneba, Zalian mZime dReSia
da iqneb, rogorme daexmaroTo...
mTeli Rame telefoni xelSi meWira, rom romelimes
daereka da ar CamZineboda. Ramis 4 saaTze sozarma dareka, xaragaulis tyeSi var, gadavrCio. xaragaulis sasaflaoebze sZinebiaT biWebs... saSinel mdgomareobaSi iyo...
sozari gadarCa... me vxvdebodi, aleko cocxali rom
yofiliyo, aucileblad damirekavda.
micvalebuli sami dRis Semdeg mogviyvanes... yvelas
scodnia, rogor da ra viTarebaSi daiRupa, Cven mere gviTxres,
misi gmirobis ambavi... erT-erT interviuSi rusi jariskaci yveba, Cvenma ufrosma gviTxra, aseTi jariskacebi me rom
myoloda, Zalian amayi viqnebodio da brZaneba gaucia, rom
es gardacvlili biWebi ar gaeZarcvaT. maT saamayod ibrZoles Tavisi qveynisTviso.
bolos svaneTSi rom yofila, mamis saflavze iyo asuli,
raRac mTasaviTaa da uTqvams, ra kargi adgilia, rom movkvdebi, aq davimarxebio. Cems biZaSvils uTqvams, ra dros es
aris, Cvenamde aq bevri daimarxebao... aleko im adgilze
davkrZaleT...
saSinelia mis gareSe cxovreba. erTi ocneba hqonda,
undoda, rom didi saxli eyida da yvela dedmamiSvils
erTad gvecxovra.~
es ocneba aleqsandre onians auxdeneli darCa. samagierod, man samudamod daimkvidra adgili eris saamayo istoriaSi, iseve, rogorc agvistos omSi gmirulad daRupulma
qarTvelma vaJkacebma. dRes maTi saxeli yvelam icis...
Sindisis sisxliani tragedia, 17 gmiris saxels iTvlis.
damaxsovrebuli yava
namdvili istoria
erTxel erT-erTi radiosadgurSi stumrobisas cnobilma italielma poetma, mweralma
da scenaristma tonino gueram aseTi istoria
mohyva:
- erTxel me da de sika misi filmis ”qorwineba italiurad” scenarze vmuSaobdiT. amisTvis neapolSi momixda Casvla. de sikam niSnismogebiT miTxra: vici rom CrdiloeT italielebs samxreTelebi naklebad giyvarT. axla iseT
rames gaCveneb, ris gamoc samxreTelebi ufro
Segiyvardeba.
de sikam yavaze dampatiJa. Cven davsxediT
sazafxulo kafeSi, romelic sadguris moedanze iyo ganTavsebuli. saSinlad cxeloda da
kafes kari Ria iyo. Semovida ori axalgazrda
mamakaci da mimtans uTxres:
- xuTi yava, ors aqve davlevT, sams ki davimaxsovrebT!
maT marTlac xuTi finjani yavis safasuri
gadaixades. TiTo-TiTo finjani yava dalies
da wavidnen.
me de sikas mivutrialdi: - ras niSnavs damaxsovrebuli yava?
de sikam miTxra: moicade!
Semodian axalgazrdebi, gogonebi, vaJebi,
Cveulebrivad ukveTaven yavas, safasurs ixdian,
svamen da midian.
kafeSi solidurad Cacmuli mamakacebi Semovidnen. isini samni iyvnen, magram Svidi yava SeukveTes: - sams davlevT, oTxi davimaxsovroT.
Svidi yavisas ixdian, svamen sam finjan yavas da midian.
Semdeg erTma biWma SeukveTa ori finjani,
erTi dalia, erTic daimaxsovra.
me de sikas vuyurebdi, is - dumda.
SuadRe dadga. mze anaTebda. gaRebul vagzalis win mdebare moedani mzis TvalismomWrel
sinaTleSi iyo gaxveuli. am sinaTleSi nelnela Crdili gamoikveTa. kafeSi wynarad Semovida aCaCul-daCaCuli maTxovari. man aqeTiqiT moridebiT mimoixeda, Semdeg barmens Cumad,
Zlivs gasagonad mimarTa:
- damaxsovrebuli yava aris?
43
Tbilisis
quCebSi
`mogelandebi~
gamoCnda
Tumca dRes Tbilisis quCebSi kvlav
gamoCnda da es `molandeba~ ar aris qarTveli mwerali, msaxiobi da kinoreJisori samSoblos daubrunda da
isev iseTivea, rogoric iyo, erTaderTi
- WaRara morevia, STabeWdilebas ki
isev danaxvisTanave axdens. arasodes
damaviwydeba redaqciaSi stumrobisas
misive pijakis jibidan iatakze gadmovardnili kovzi, romelic aiRo da
miTxra: - es kovzi, diliT rom visauzme, gavrecxe, WurWlis saSrobze unda damedo, magram Tan gamomyolia. kidev kargi - gzad viRacis ojaxur
kafeSi Cemi usayvarlesi ispanaxis mxali davinaxe da am kovziT mivirTvio.
- rogor gaZeliT amden xans ukrainaSi kacma, romelic ambobda, saqarTveloze Zvirfasi araferi maqvso?
- rogorc Zleben isini, visac samSoblos putCistebis sisxliani xrova xelidan hglejs. magram gagdebamde
ukrainaSi Tavad zviad gamsaxurdiam
mimavlina elCad. vuTxari, iq ra unda
gavakeTo-meTqi da - rasac aq akeTeb,
ukrainaSi ukrainuli ena unda daicvao. samSobloSi dabrunebis neba mxolod 2000 wels damrTo saqarTvelos
mTavrobam. magram veRar Camovedi Cemi movaleobebi mqonda Sesasrulebeli. magaliTad, valebi unda gamestum-
44
qarTul enaSi kacis dasaxasiaTeblad mravali sxarti sityvaa. zogi
aRgafrTovanebs, zogic guls mogiklavs. magaliTad, sityva `uferuli~
adamians spobs, - es imas niSnavs, rom kaci SeiZleba asjer naxo, magram ar
dagamaxsovrdes, arsebobs iseTi xalxic, romelsac erTxel naxav da arasodes dagaviwydeba. magaliTad, guram petriaSvili, - is yovelTvis axerxebda
da axerxebs, Tqvas Tundac erTaderTi sityva da samudamod CagrCes gulSi. ase iyo 1992 welsac. visac erTxel mainc unaxavs gaqanebuli omis
dros televiziiT gamosuli damoukidebeli saqarTvelos uzenaesi sabWos
wevri guram petriaSvili, gamoricxulia, an is daviwyeboda, anda misi
`mogelandebiT!~ mas mere 20 weli am sityvas xalxi sxvadasxva konteqstiT imeorebda. Tavad guram petriaSvili mas Semdeg aRaravis unaxavs...
rebina - dalxinebulad ar vcxovrobdi. magram madloba RmerTs, mainc vcxovrobdi. amaSi is damexmara, rom Cemi
coli ukrainelia. umcrosi Svili
waviyvane da jer colis mSoblebTan
vcxovrobdi, mere bebia-babuis saxlSi.
rezo CxeiZe da misi damsaxurebiT
naswavli xelobac damexmara. bevri
iviwyebs sikeTes, magram me ver daviviwyeb, - rezo CxeiZem rusebs pirdapir
xelidan gamohglija TbilisSi kinosareJisoro fakulteti da me am fakultetze vswavlobdi Tengiz abulaZis saxelosnoSi. mivedi am xelobiT
Cernigovos televiziaSi da gadaviRe
Svidi multfilmi `ku-ku-ku, anu samjer
ku~. es aris ambavi kusa da mis gasa-
Wirze. Zalian moewonaT iqaur bavSvebs. mere gadavedi kievSi, iqac gadaviRe mxatvruli filmebi. Tanac vwerdi
(rusuladac) werilebs, leqsebs, zRaprebs (cxadia, qarTulad - enas xom
ver vuRalateb) - me bevri ram SemiZlia, magram sinamdvileSi mainc namdvili mezRapre var, bavSvebs uyvarT
Cemi zRaprebi. mweralma nino sadRobelaSvilma, me rom ukrainaSi viyavi,
maSin dauwera Tavis bavSvobas, - naxe,
is kaci, Sen rom geSinoda, televizorSi rom gamodioda da `mogelandebio~,
- iZaxoda, ra keTili yofila, ra kargi
zRaprebi aqvs dawerilio.
- mec Zalian miyvars Tqveni zRaprebi. marTla, maSin vis aSinebdiT, `moge-
landebiTo~?
- Tqven ar geubnebodiT, imaT veubnebodi, vinc tyvia isrola. is ki ara,
imasac vpirdebodi, rom mogelandebiT,
fanjridan gadaxtebiT-meTqi. magram
sindisis natamali ar hqoniaT da ras
gadaxtebodnen. zviad gamsaxurdias abralebdnen, 200 milioni dolari moipara saqarTvelodano da mere gairkva,
rom am fulis waRebas Turme erTi
konteineri sWirdeboda... magaT am laparakiT vebrZodi - roca rame `mogelandebiT~-is msgavss vityodi, srola
Zlierdeboda, Tu gavCerdebodi, misustdeboda. oTar CxeiZem Tqva Tavis romanSi - `gadatrialeba~, - rac guramma
gaakeTa, imas ciceronic ver gaakeTebda,
gurami laparakobda srolis dros, ciceroni - parlamentSio.
- Tqven aseTi maprovocirebeli
ukompromisobiT manamdec iyaviT cnobili da nervebs bevrs `putCamdec~ uSlidiT.
- riT? axla bevr maSindel putCistze laparaki aRarc minda, radgan
am sisxlianobisTvis RmerTmac miago,
magram me vuSlidi, Tu aqeT miSlidnen?
ar vilaparakeb imaze, rac kargad ar
vici da ra vici kargad, es namdvilad
vici. aristoteles davimowmeb: isic
ambobda, rom `namdvili codna aris is,
roca ici, ra ici da ra - ara~. me ki
kargad vici qarTuli ena da masze
vlaparakobdi. medavebodnen da raRacebs mabralebdnen enis ucodinarni.
magaliTad, momaweres, TiTqos moviTxovdi, rom violinosTvis dagverqmia
yelfandura. putCis Semdeg erTma kacma isic ki Tqva, - rogor ar momewyo
putCi, roca petriaSvils undoda violinosTvis yelfandura daerqmiao! magram me vambobdi, rom Cven, qarTvelebma
unda vilaparakoT qarTulad da roca
ase vilaparakebT, maSin SeiZleba violinos yelfandurac davarqvaT-meTqi.
rusebi da ukrainelebi rom violinos
skri pkas eZaxian, amitom iq gadatrialebas awyobs vinme da xalxs xocavs?
- arc operaSi SevardnilxarT puCinis `turandotis~ warmodgenaze da
msaxiobebisTvis ar giyviriaT, rad gWirdebaT es rusuli operao?
- eg germaniaSi myofma erTma `politikosma~ Tqva da mere vaxtang kikabiZem gaimeora, - petriaSvili evropasTan urTierTobas gviSliso. ese igi,
me, Teatralur institutSi gazrdilma
kacma, ar vicodi, rom puCini rusi ki
ara, italieli iyo? sinamdvileSi ki
kulturis ministrad daniSnul gogi
xoStarias Sevyevi operaSi da Tanac
maSin, roca araviTari speqtakli iq
ar iyo da iqaur muSakebs vuTxari, megobrebo, vatyob, rom giyvarT rusuli operebi da amitomac mReriT rusulad `turandots~, magram Tu rusuli operebi giyvarT, rusulad imRereT `boris godunovi~, `turandoti~ ki italiurad-meTqi. urCxuloba
damabrales. ras igoneb, ras mabraleb,
Se kaco, cotani arian namdvili ur-
Cxulebi?!
- msaxioboba namdvilad aravis daubralebia TqvenTvis, qarTul filmebSi Tqveni epizoduri rolebi marTlac
brwyinvalea. visac unaxavs, ar daaviwydeba, rogor gaqvT mxarze amosuli
naZvi goderZi Coxelis filmSi.
- dabraleba ara, magram viRacas
Cemi dacinva rom unda, ambobs, - yvela
filmSi Tavis Tavs TamaSobso. kaco,
yvela filmSi Tu yvelas me vTamaSob,
- kagebeSniksac, parikmaxersac, mebaResac
da yvelas hgonia, rom es namdvilad me
var, ese igi, tyuilad damcinian! mag
films `werili naZvebs~ hqvia. erTi
leqsi maqvs - `CameZina mindorSi erTxel, rom gaviRviZe, vnaxe, viRac dabneul mebaRes zed Cems mkerdze pawawina
nergi daergo da rogorc wamoviwie,
nergma amoikvnesa~. waukiTxavs goderZis es leqsi da meubneba, - guram, Sens
leqsze scenari davwere da aucileblad
Sen unda gadagiRoo. borjomSi rom
viRebdiT, biWebi damdevdnen, - aba, mxari
gvaCvene, marTla amogivida eg nergio?
veubnebodi, - amomdis, aba, ra! saRamos
gadaWris goderZi da dilas isev mezrdeba-meTqi. mere wamovedi TbilisSi,
gadis kino, uyurebs Cemi ufrosi go-
dilaadrian nawvimar baRs
vucqer fanjridan
da Tvals varideb
baRis erT kuTxes;
iq mowyenili da fiqriani
dgas patara xe alublisa,
pirvelad rom
dakrifes guSin.
gona, am filmSi ormoSi rom Camagdeben da uceb iseTi tirili amouSva,
veRar vaCereb, - ratom tiri, Svilo, ar
var im ormoSi, ager var Sen gverdiTmeTqi, magram verafriT gavaCere.
- amaze gamaxsenda Tqveni naTqvami mTawmindaze fili pe maxaraZe amosaTxrelia saflavidan da egeba, Cemma Svilma amoTxaroso. is marTlac amoTxares, magram saflavidan amoTxra sworia?
- me ar var arc vinmes mkvleli,
arc vinmes amomTxreli. fili pe maxaraZe suleli iyo. magisTana suleli
bevri gvyavs da axla magas rom mivyveT,
daiwyeba saflavebis Txra. cotaa, vinc
daumsaxureblad daidga Zegli? me is
kaci var, romelic dabadebisas xelidan
gauvarda bebiaqals da Tavi im kuTxiT
daartya, rom ukurnebeli optimizmi
Sehyroda. ara marto fili pe, zogadad
ar varT qarTvelebi Wkua-damjdarni,
RvTismSobeli rom ar gvifaravdes, Cven
qveyanas gavanadgurebdiT. yvela qarTvels unda, iyos saqarTvelos gadamrCeneli, magram vTqvaT, es qarTveli
aris vinme RobeglejiaSvili, mas unda
rom am gadarCenas mxolod misi, kerZod, RobeglejiaSvilis saxeli daerqvas da Tu ase ar daerqmeva, mzad aris,
saqarTvelo daangrios. frangebi amboben, Cveni naklovaneba Cveni Rirsebis
gagrZelebaa da Tu moviSoreT naklovaneba, maSin SeiZleba Rirsebac mogvSordes da gadaviqceT sxva erad, romelsac eqneba axali Rirseba, magram
aRar eqneba Zvelio. ase varT Cvenc, es
yvelaferi, - putCic, SevardnaZec, saakaSvilic... aucilebladac unda yofiliyo, rom am droSi dabadebuliyo da
gazrdiliyo is axalgazrdoba, romelmac adamianis sulieri sikvdili Rirsebis sikvdili gaaprotesta (laparakia aqciebze `Zirs wameba cixeebSi~).
didi xania ase amayad da aRtacebiT
aRar gamixedavs, rogorc maT vuyurebdi Tbilisis quCebSi. ai, swored aseTi
`siurprizebis~ gamo venanebiT RvTismSobels gadasaSeneblad...
eTer eraZe
45
n
niu-iorkis
iu-iorkis
taqs
taqsis
taqsis
is
mZRolis
mZRolis
monaTx
monaTxrobi:
monaTxrobi:
robi:
misamarTze misvlisTanave davusignale. ramdenime wuTiani lodinis Semdeg
isev davaWire sayvirs. vinaidan es Cemi
bolo gamoZaxeba iyo da samuSao dRes
vasrulebdi, vifiqre wavsuliyavi, magram
amis nacvlad manqana quCaSi davtove,
avakiTxe da karze davakakune.
- erTi wuTiT, - pasuxad susti, moxucebulis xma gaisma. karsmiRma raRacis Zirs davardnis xmac momesma.
xangrZlivi pauzis Semdeg kari gaiRo. Cems win idga tanmorCili, oTxmocdaaTamde wlis asakis qalbatoni. tanT
CiTis kaba ecva, Tavs emosa pilboqsis
qudi koxtad mimagrebuli vualiT, zustad iseTs, 1940-ani wlebis filmebSi
rom vxvdebodiT.
gverdiT patara neilonis Cemodani
edga. binaSi iseTi STabeWdileba Segeqmneboda, TiTqos didi xania aravis ucxovria. aveji zewrebiT iyo dafaruli,
saaTic ki ar ekida kedelze, verc tkbileulobas da WurWels dainaxavdi
samzareulos daxlze. mxolod erTi
muyaos yuTi idga kuTxeSi - savse fotoebiT da SuSis nakeTobebiT.
- xom ver gaitandiT Cems CanTas
manqanaSi? - mokrZalebulad mkiTxa man.
Cemodani gavitane da ukan moxucis
dasaxmareblad Semovbrundi. man mklavze
CamWida xeli da neli svliT daviZariT manqanisken. xSirad maxsenebda madlobas sikeTisTvis.
es araferia, - vpasuxobdi, - vcdilob
Cems mgzavrebs ise moveqce, rogorc visurvebdi dedaCems moqceodnen.
- oh, ra kargi biWuna xar, - gauxarda Cemi pasuxi.
roca manqanaSi CavsxediT, momawoda
46
misamarTi da mkiTxa, SevZlebdi Tu ara
qalaqis centriT gavlas.
- es arc is mokle gzaa, - vupasuxe
umal.
- oh, es ar Semawuxebs, arsad meCqareba, davrdomilTa ukanasknel TavSesafarSi mivdivar.
gavxede sarkidan, Tvalebi ubrwyinavda.
- ojaxi aRar myavs, - saTno, rbili
xmiT ganagrZo, - eqimebma miTxres, bevri
dro aRar damrCa. mSvidad mivaRwie
dasasruls da Cemi mricxveli gamoirTeba.
- romeli gziT isurvebT wasvlas?
- SevekiTxe.
Semdegi ori saaTi qalaqSi davdiodiT. maCvena Senoba, sadac erT dros
liftis operatorad muSaobda. gaviareT im ubanSic, meuRlesTan erTad
rom cxovrobda, axaldaqorwinebuli.
misi TxovniT SevaCere manqana avejis
sawyobis win, romelic adre sacekvao
darbazi yofila, sadac ymawvilqalobisas dadioda.
zogjer SemaCerebda gansakuTrebul
SenobebTan Tu kuTxesTan, ijda usityvod da gascqeroda wyvdiads fiqrebSi CaZiruli.
mzis pirveli sxivis gamoCenisTanave,
uecrad miTxra rom daiRala da wayvana
mTxova. mgzavroba uxmod gavagrZeleT
daniSnulebis adgilisken.
iq misulT dabali Senoba dagvxda
- patara sanatoriums Camohgavda misasvleli gziT, romelic Sedioda TaRebian SesasvlelSi.
misvlisTanave manqanas ori sanitari mouaxlovda, romlebic gamoirCeodnen mzrunvelobiT da sifrTxiliT.
Tvals adevnebdnen mis yovel moZraobas. rogorc sCans, elodebodnen kidec.
gavaRe sabarguli da amoviRe patara Cemodani. qalbatoni ukve invalidis
etlSi CaejinaT.
- ramdeni mmarTebs Tqveni? - mkiTxa
da Tan xelCanTisken waiRo xeli.
- araferi, - vuTxari me.
- Tqvenc xom unda iarseboT?
- sxva mgzavrebic arseboben! - vupasuxe.
daufiqreblad davixare da gadavexvie. man gulSi Camikra mWidrod.
- Tqven moxuc qalbatons sixarulis wuTebi aCuqeT, - warmoTqva man.
xeli movuWire da davemSvidobe.
gavuyevi dilis mqrqal Suqs. Cems ukan
kari daiketa da mas cxovrebis daxurvis xma hqonda.
im cvlaSi meti mgzavri aRar amiyvania. davxetialobdi umiznod, fiqrebSi
dakarguli. dRis bolomde metyvelebac
ki miWirda.
warmovidgine - ra moxdeboda im
qalbatons braziani an gaRizianebuli
mZRoli rom Sexvedroda, an vinme sulswrafi Tu rodis daamTavrebda samuSao dRes? an me rom ar avsuliyavi, ubralod erTxel mimeca signali da
ukan gamovbrunebuliyavi?
mokled rom giTxraT, ar mgonia
amaze mniSvnelovani rame gamekeTebinos
cxovrebaSi. Cven dasaCuqrebulni varT
iseTi cxovrebiT, romelic brunavs udidesi momentebis irgvliv. magram xandaxan es udidesi wamebi gaufrTxileblad modian - lamazad SefuTulni,
Tumc umniSvnelo rom ggonia.
moamzada Tiko maWavarianma
iveria
$19.99
V[JKJL
qarTuli televizia da filmebi
amerikaSi, Tqvens televizorze
pirdapiri eTeri, erTi kviris Canaweri; nebismier dros
yureba, pauza, gadaxveva; klasikuri, dokumenturi, axali
filmebi; qristianuli da sabavSvi gadacemebi; umaRlesi video
da audio xarisxi; umartivesi instalacia, qarTuli meniu.
www.iveriatv.com
1-800-959-8541
i
v
a
y
i Si!
l
x
sa
47
nomris
stumari
48
manana: Zalian, Zalian didi survili mqonda, rom Cems mSobliur qalaqSi, monatrebuli megobrebis gverdiT,
aRmeniSna es dRe - 50 wlis Sesruleba...
ici, ris fasad miviRe es bedniereba? yovel kviraSi vikeTeb gadasxmas... eqims davuCoqe, rom neba moeca,
es erTi kvira rogorme „amoegdo“ da
CemTvis Tavisufleba eCuqebina.
fizikurad ar viyavi kargad... RamiT
iyo daniSnuli reisi da dRis 4 saaTze
jer kidev ar mqonda gadawyvetili,
gamovfrindebodi Tu ara. bileTi dajavSnuli mqonda. Cemma Zvelma nacnobma Tengom, romelic „airzenas“ warmomadgenelia, orjer damireka - modixaro? me TviTon ar vici, saidan movikrife es Zala da nebisyofa - gamovfrindi...
- manana, quTaisSi Zalian aqtiur
adamianad gicnobdnen. iq, israelSi, ras
saqmianob?
- faqtobrivad, axla arafers vakeTeb. me maqvs 100 procentiani invalidobis statusi, amitom oficialurad ar meZleva muSaobis ufleba. saxlSic ra gamaCerebs, Cavdivar xolme
meuRlesTan, Cvens daqiravebul patara
mini-marketSi da cotas vexmarebi.
CvenTan, xaifaSi, qalTa kargi organizaciaa, romelsac mwerali izolda
moSiaSvili xelmZRvanelobs. Zalian
sasiamovno adamiania, didi xnis wasuli gaxlavT saqarTvelodan. ai, iq xSirad ikribebiT sxvadasxva profesiis,
asakisa da interesebis qalbatonebi,
vawyobT Sexvedrebs, saintereso RonisZiebebs.
- saerTod, rogor cxovroben da
saqmianoben iqauri qalebi?
- ra vici, ra giTxra. migraciaa
qveyanaSi Zalian maRali. saerTod, Seicvala ekonomikuri mdgomareoba yovelnairad. imata umuSevrobam, axalgazrdobas araviTari perspeqtiva ar
gaaCnia. saocrad Zviria swavla. daamTavreben da ver saqmdebian, an iseTi
mizeruli xelfasebia, swavlaSi danaxarjis amoRebas ver axerxeben. gamosavals imaSi Zebnian, rom qveynidan garbian.
- CvenTanac igive xdeba...
- iq uaresia. swavla aris metismetad Zviri. madloba RmerTs, rom me da
Cemi meuRle wlebis manZilze yovelTviurad gadavinaxavdiT xolme danazogs. bavSvebis samomavlo swavlis qirisaTvis, Torem ra Seswvdeboda axla! iq pirvel etapze swavlis gadasaxadi 10 aTasi dolaridan iwyeba da
manana quTaisSi daibada. dedamisi, ruTi TavdidiSvili, Tojinebis
Teatris msaxiobTa pirveli Taobis TvalsaCino warmomadgeneli iyo.
mananac bavSvobidan am TeatrSi izrdeboda. rad ar imuSava: scenis muSad,
mokarnaxed, rekvizitorad, bolos - reJisoris TanaSemwed (70-ze met
speqtaklSi). aqtiurad TanamSromlobda presasTan. man, faqtobrivad, Tojinebis Teatris saintereso istoria Seqmna - 80-90-iani da Semdgomi
wlebis Jurnal-gazeTebSi dabeWdili Tavisi korespondenciebiT, interviuebiT, recenziebiT, msaxiobTa SemoqmedebiTi portretebiT... xalisiani,
energiuli manana aronaSvili uyvarda misi qalaqis sazogadoebas, amitomac yvelas Zlier daswyda guli, roca israelSi gaemgzavra qmar-SvilTan
erTad.
da, ai, manana, mSobliur qalaqSi Camovida da Tavisi gulis siTbo, macxovris saflavidan wamoRebul sanTlebTan erTad, alalad uwilada monatrebul megobrebs.
universitetsac gaaCnia, fakultetsac,
yvelas Tavisi tarifi aqvs...
- Svilebi swavloben?
- ufrosi qaliSvili, nanuCia, am
wuTSi gadis alternatiul samsaxurs,
rom jarSi ar wavides. skolaSi exmareba saqmeTa mmarTvels, Tu CamorCenili bavSvebi arian, xels waukravs
xolme swavlaSi... Tan naxevar ganakveTze muSaobs maRaziaSi gamyidvelad.
fiqrobs, gaisad Caabaros - frangulebi, saerTaSoriso Jurnalistika da
samarTali ainteresebs.
umcrosi gogona xaifaSi, rubinis
saxelobis bavSvTa konservatoriaSi
eufleba vokals. mis xelmZRvanelia
cnobili pedagogi mari kleri, romlis
klasSi moxvedra didi bednierebaa.
Cems maris am mxriv Zalian gaumarTla.
sxvaTaSoris, mari, mariami israelSi
iwodeba rogorc miri, miriami. „me
ara var miri, - mari var, gaCeCilaZeo!“
- daJinebiT gaiZaxoda mari da imas
miaRwia, rom dRes mTel skolaSi mas
yvela icnobs, rogorc mari gaCeCilaZes.
- Cven viciT, rogor pativs scem
Seni qarTveli, marTlmadidebeli qmarSvilis rwmenas, rogor uvli saxlSi
maT salocav kuTxes. albaT, qarTvelTa da ebraelTa megobrobisa da siyvarulis sazomad, Tqveni ojaxis magaliTic gamodgeba.
- ... (Tavdaxrili iRimeba)
- manana, Sen ar giyvars sakuTar
qvelmoqmedebasa da sikeTeze xmamaRla
laparaki. da mainc, Zalian minda gTxovo, gviambo, rogor uvlidiT da patronobdiT debi aronaSvilebi daWril
qarTvel jariskacebs israelSi.
- 2008 wlis agvistoSi omi aq
rom damTavrda, iq, CvenTvis - ara! xuTi
Tve kidev gagrZelda! bevri daWrili
qarTveli jariskaci iyo Camoyvanili
israelSi da Cven gavxdiT, ase vTqvaT,
maTi dedobilebi: vuvlidiT, saWmels
vukeTebdiT, sarecxs vurecxavdiT, vamxnevebdiT. israelSi Camosuli iyo
goris samxedro hospitlis qirurgiuli ganyofilebis ufrosi goCa kinwuraSvili, romlis pirad mZRolad
da Tarjimnad dainiSna Cemi da, marina. rogorc eqTani da rogorc ivri-
49
meuRlesTan erTad
mama-Svili
jariskacebTan
50
Tidan qarTulad mTargmneli, marina
emsaxureboda mas. qalaqidan qalaqSi,
saavadmyofodan saavadmyofoSi davdiodiT, sad ar iyvnen qarTveli biWebi:
xaifaSi - „rambamis“ saavadmyofoSi,
ierusalimSi - „hadasas“, Tel-avivSi „telha-Someris“, berSevaSi - „sorokas“ saavadmyofoebSi... iseTebic iyvnen
maT Soris, rusulic ki ar icodnen
da Zalian uWirdaT medpersonalTan
urTierToba, Cven vexmarebodiT. rogorc sakuTar ojaxis wevrebTan, ise
migvqonda daWrili biWebisaTvis xaifaSi cxel-cxeli Romi, xaWapuri, sacivi... faqtobrivad, bevr maTgans saavadmyofos kerZi arc gausinjavs. Cveni
qalTa organizaciis qalebic dadiodnen
da biWebs Zalian did yuradRebas aqcevdnen. erT-erTi jariskacis, guramis dedas, gulTbili samadlobeli
werili gamouqveynebia gazeT „menoraSi“, magram, samwuxarod, is nomeri ver
movi poveT. Tumca, jariskacis dedis
madlierebam Zalian gagvaxara.
- roca daWril qarTvel biWebs
ise uangarod, sakuTari surviliT uvlidi, gansakuTrebuli mizezic gqonda?
- warmovidgine Cemi Svilebi (sxvaTaSoris, agvistos omis dReebSi Cemi
gogonebi saqarTveloSi iyvnen, Cvenma
ojaxmac didi SiSi da mRelvareba
gadaitana maSin)...
ar SemeZlo, gansakuTrebuli siyvaruliT ar momevlo am biWebisaTvis
imis gamoc, rom isini qarTvelebi iyvnen. es Cveni omic iyo. da yvela qarTveli ebraeli Zlier mtkivneulad ganicdidia saqarTvelos beds.
aramarto isini! me Sevxvdi cnobil
ebrael Jurnalists cadoki iesxikiels, romelic gorTan daiWra. mas pirveli operacia saqarTveloSi gaukeTes
da, faqtobrivad, sikvdils gadaarCines.
imdenad didi personaa, mis gadasayvanad sagangebo TviTmfrinavi gaigzavna
israelidan. mere Tveebis manZilze
grZeldeboda iesxikielis reabilitaciis procesi israelSi. ise uyvars
am adamians saqarTvelo da iseTi didi
STabeWdilebebiTaa savse, rom, amdeni
gancdil-gadatanilis miuxedavad, interviuSi miTxra: me isev waval saqarTveloSio. zustad aseTi saTauri mqonda micemuli Cveni interviusTvisac.
es masala JurnalSi „didi kavSirebi“
daibeWda.
- vici, rom israelSi sagastrolod
Tu sxvadasxva mizniT Casuli araerTi cnobili qarTveli xelovanis, sazogado moRvawis upirvelesi maspinZeli
xar, xaifadan Soreul qalaqSic ki
Cadixar maT sanaxavad...
- yvelaferi, rac saqarTvelosTan
makavSirebs, ganuzomlad Zvirfasia. nebismieri qarTvelis danaxva israelSi
CemTvis zeimia.
- manana, ai, agisrulda natvra da
quTaisSi xar. ras grZnob?
- CemTvis TiTqos gaCerda dro. is
monakveTi, rac iq, israelSi, gavatare,
TiTqos amovarda da kvlav „im“ quTaisSi var. Tumca, meore mxriv, guli
mwydeba, rom bevr nacnob saxes veRar
vxedav baRiskideze, qalaqis centrSi,
sayvarel quCebSi, sadac mTeli Cemi
bavSvoba gavatare.
me rogor unda daviviwyo is siTbo
da saocari erTguleba, aq rom migrZvnia da ganmicdia? rogor daviviwyeb, magaliTad, lia xarabaZes, Tavisi
ukanaskneli 40 TeTri CemTvis rom
moucia: manana, bavSvs puri uyideo da
TviTon, SuaRamiT, presis saxlidan avtoqarxanamde, fexiT wasula saxlSi,
radgan gzis fuli aRar hqonda. amis
daviwyeba rogor SemiZlia.
ici, am diliT dedaCemis saflavi
movinaxule. iqaurobis gawmenda-gasufTaveba mindoda da momvleli movikiTxe. iqve mcxovrebma qalma Cems Tvalwin
dareka: „moi, vincxa ibrailia mosulio“,
anu - fulis Sovnis Sansi ar dakargoo. saocrad damwyvita guli am sityvebma: „vincxa ibraili“ rogor gavxdi
Cemi quTaisisaTvis! mere movida is
qalbatonic da 70 lari moiTxova!
fulze ki araa saqme, am adamianebis
utaqtobam da sixarbem SemaZrwuna.
es ar iyo Cemi quTaisi, sadRac,
sxvagan movxvdi...
quTaisi CemTvis yvelaferia, aq rom
urTierTobebia, aq rom siyvarulia, iseTi iq ar aris. me sul es quTaisi menatreba israelSi, maxsovs, miyvars da
fiqrebiT veferebi.
* * *
saRamos, muxnaris tyeSi, restoranSi, manana aronaSvilma uaxloesi megobrebis garemocvaSi aRniSna Tavisi
dabadebis 50 weli.
mezobeli magidebidan sruliad ucnobi quTaTurebi ki restornis musikosebs mananas pativsacemad wamdauwum
ukveTavdnen simRerebs qarTul-ebraul
megobrobaze. megobrebma wris SuagulSi
Caiyenes Tvalcremliani iubilari da
aiZules, Tavadac ecekva, gamxiarulebuliyo.
darbazSi nairferi Suqis rkali
sevdiani sixaruliT elicliceboda
qarTul-ebraul samegobros.
Cems qalaqSi
bednieri
wlebi
Sexvedra msaxiobTan
nanuli cxvediani
51
didi siamovnebiT davTanxmdi, damewera rame rubrikis qveS `imogzaure
saqarTveloSi~. didi siamovnebiT imitom, rom rac Tavi maxsovs, marTla
aqeT-iqiT davexetebi da araTu kuTxe,
saqarTveloSi administraciuli erTeuli ar meguleba, rom ar viyo namyofi.
roca sawerad davjeqi, swored maSin mivxvdi, rom me am qveynis TiTqmis
araferi vici. ki, bevri mixetialia da
yvelgan namyofi var, magram is, rac
mniSvnelovania, is, rac ganasxvavebs saqarTvelos sxvadasxva kuTxeebs erTmaneTisgan - adamianebi - maT Sesaxeb araferi
vici. garda imisa, rom am aRmoCenam Zalian damamwuxra, damafiqra kidec da
Tvalic amixila - droa gavicno Cemi
qveyana da viyo ukeTesi turisti, vidre
avstrieli klausi.
am yvelafridan gamomdinare, gadavwyvite dRes saqarTvelos im nawilze
mogiyveT, sadac aravin cxovrobs, garda
gareuli cxovelebisa da zafxulobiT
karvebSi dabanakebuli turistebisa.
am adgils yelis tba hqvia da dRes
iq moxvedra TiTqmis SeuZlebelia. ara
imitom, rom zamTaria, aramed imitom,
rom yelis tbis mimdebare teritorias dRes rusi da osi mesazRvreebi
akontroleben.
yelis tbaze moxvedra ramdenime
marSrutiT aris SesaZlebeli da aqedan
yvelaze popularuli TeTri aragvis
xeobidan, gudamayris marSruti da
qsnis xeobis marSrutia. amboben, - qsnis
xeobidan jobs, ufro STambeWdavia, bevrad ufro lamaziao. eg marSruti me
ar vici, me aragvis xeobidan wavedi,
zemo mleTas cota gavcdi da serpantinis pirvelive mosaxvevSi Camovedi
transportidan, danarCeni fexiT...
oTxni viyaviT - Tiniko, daTo, Zia
da me. Tinikoc da daToc tye-RreSi
gamocdili mogzaurebi arian, mec, ase
Tu ise vqaCav, ai, Zias ki aSkarad etyoboda, rom gamoucdeli iyo. amas pirvelad maSin mivxvdiT, rodesac transportidan Camosulebma bargis gadanawileba
daviwyeT. Zias iseTi zurgCanTa hqonda
wamoRebuli, erTi kilometri ori kilo
bargic ro etarebina, mxarze mosakidebeli qamrebi mxrebs moaWrida. es problema movagvareT, magram mere aRmoCnda,
rom TiTqmis CustebiT iyo wamosuli,
rac imas niSnavda, erTi aTjer mainc
gadautrialdeboda fexi da SeiZleba
ukan mobrunebac ki dagvWirveboda. Zias
sasaxelod unda iTqvas, rom yvelaze
magrad iara. maSin 15 wlis iyo.
daviZariT da pirveli dabrkoleba
iq Segvxvda, sadac yazbegas saxli dgas
52
V
yelis tba
da saxls kidev ramdenime qofaki icavs.
yazbegas saxli aragvis marjvena napirze
(dinebis mimarTulebiT) sul marto
dgas, Sefenili mTis ferdze. yazbega
saxlSi ar iyo, misma qaliSvilebma ki
ZaRlebs veraferi mouxerxes, amitomac
TiTqmis kedelze mogviwia xoxva. rogorc iqna, aviareT yazbegas saxls ukan
mTis ferdi da gavswordiT.
pirvelive naxevar saaTSi ise daviRale, vifiqre, aqve gavSli karavs-meTqi.
sworze mwyemsebi Segvxvdnen. salam-qalamis Semdeg, - aba, saiT gagiweviaTo, da rom gaiges, yelis tbaze mivdiodiT
da Tan Cemi qoSinic didxans ismines,
Tavi gaaqnies da gza dagviloces. ki
gagvikvirda, uxalisod rom agvixsnes
gza, xelebiT da Tavis gawev-gamoweviT,
magram sami dRis Semdeg, rodesac tbas
mivaRwieT, mivxvdiT ratomac gvixsnidnen
uxalisod - amxela gzis Cveneba SeuZlebelia da gansakuTrebiT maSin, roca
TiTqmis gzis dasawyisSi xar. mignebiT ki mivagnebdiT, topografiuli samxedro rukac gvqonda da Tan Tbilisidan erTi TviT adre yelis tbaze
namyofi jaba malaRuraZec xazze iyo,
da Tu sadme orientirs vkargavdiT,
egreve zari jabasTan da, yvelaferi
Tavis adgilze dgeboda.
orsaaTnaxevari ise viareT, erTxelac ar gavCerebulvarT da sakmaod
didi da rTuli monakveTi gaviareT.
dasasveneblad rom davsxediT, davinaxeT, gudauri TiTqmis motovebuli
gvqonda. ise ki, ucnauri sanaxavi iyo
xevis meore mxares motitvlebuli
gudauri. amis Semdeg kidev cota viareT, ramdenjerme SevisveneT da aragvis
saTavesTan misulebs, iq, sadac miwas
mowyvetili mdinare CanCqerad iqceva,
davbanakdiT. pirvelma dRem, rukis da
jabas monacemebis Tanaxmad, sakmaod nayofierad Caiara, anu meore dRes, daaxloebiT xuTi-eqvsi saaTisTvis ukve
yelis tba unda gvenaxa.
im Rames davkrifeT deka da gzad
fiCxic mivayoleT da mSvenieri koconi gamogvivida. davlieT arayi, romelic imdeni gvqonda, sad wagveRo, ar
vicodiT da daviZineT.
meore dRe ufro rTuli iyo, vidre
wina RamiT warmogvedgina, cecxlis
garSemo mjdomebi arays rom vurtyamdiT. pirvelad sworad yelis tbaze
gamovcade, Tu rogori mZime SeiZleba
iyos `paxmelia~. me da daTo davitanjeT, rac Seexeba Zias da Tinikos, maT
araferi etyobodaT. miuxedavad imisa,
rom Zia da Tiniko mkvircxlad Seuyvnen biliks, iZulebulni gaxdnen, Cemi
da daTos temps morgebodnen, amitomac
yelis tba verc im dRes vnaxeT. Tumca,
erTi aTjer mainc iyvira win wasulma
Ziam, - vxedav, vxedavo, magram... Cven
vulkanur platos mivuyvebodiT, sadac
ramdenime aTeuli tba aris da albaT
gazafxulobiT kidev ufro meti.
Rame erT-erTi patara tbis napiras
gavaTieT. karvebi qviSaze gavSaleT da
gavimeoreT is, rac wina RamiT - koconi, oRond cota mokrZalebuli da dalevac kidev ufro mokrZalebuli. raSic Tavi ar davzogeT, Wama iyo. gemrielad mivirTviT da dagveZina.
daTom dilauTenia wamogvyara. Cven
patara sanapiros jer mze ar mosdgomoda, kera, ra Tqma unda, gaciebuli iyo,
da amitomac CavicviT yvelaferi, rac
ki Tan gvqonda, ramenairad sicives rom
ar avetaneT. daTom jer dasiebul saxeebze Semogvxeda, mere karvebis garSemo
da mTel plaJze jer kidev Tbili daTvis nakvalevi gvanaxa da xeli CrdiloeTiT gaiSvira, - am goras iqiT yelis tba ariso.
yelis tba marTlac ulamazesi sanaxaobaa, miT ufro dilauTenia, jer
kidev haeri rom ar iZvris da tbas
mzis sxivebi ar dasdgomia. ggonia, TiTqos uzarmazari sarkis namsxvrevi gdia
da masSi yvelaferi Cans, rac mas zeviT
aris. mzis amosvlis Semdeg niavic
dauberavs xolme da garda imisa, rom
tba mzis sxivebs ireklavs da misi
sruli silamaziT datkbobas ver axerxeb, tbac livlivs iwyebs, da sarkis
efeqtic momaval dilamde qreba. dilaobiT yelis tba yvelaze lamazia.
gadaviReT fotoebi, vibodialeT
aqeT-iqiT da or saaTSi banakSi davbrundiT. jer aTi saaTic ar iyo. gadavwyviteT, maleve avbargebuliyaviT, rom
is manZili erT dReSi Cagvevlo, romlis
amovlasac TiTqmis sami dRe movandomeT. aq cotaTi kanonzomierebis darRveva movisurveT albaT, da amitomac moxda
ise, rom mainc meore dRes CavediT.
me mTeli meore dRe weli mawuxebda. xo, damaviwyda meTqva, rom yovel
Rame wvimda. Cems karavSi wyali Semovida, Sesabamisad saZile tomaraSic
da weli amitomac mtkioda - gamicivda. welis tkivilis gamo, CemTvis adgoma-dajdoma did sirTuleebTan iyo dakavSirebuli, amitomac daTos, Tinikos
da Zias vuTxari, - me waval, ar gavCerdebi, gaxurebulze saerTod ar mawuxebs welis tkivili, da aragvis saTavesTan dagelodebiT, sadac pirveli banaki gvqonda-meTqi. Ziam, mec wamogyvebio.
saaTnaxevari-ori saaTi iyo, rac
gzaSi viyaviT, me da Ziam srolis xma
rom gavigeT. Zalian Sors, daaxloebiT 40 wuTis savalSi qveviT davinaxeT, wertilebi moZraobdnen. Zias filosofiurad vuTxari, - mwyemsebi, maTTan
SevisvenoT da iq davelodoT daTos
da Tinikos-meTqi. Tan gamoricxuli
iyo, daTo da Tiniko agvcdenodnen ukana gzaze viRac RvTisnieris mier
agebul yorRanebs movyvebodiT.
daaxloebiT 40 wuTSi adgilze
mivediT. manamde vxedavdiT, rom mwyemsebi
raRac ucnaurad gadaadgildebodnen.
arc rame oTxfexi dagvinaxavs da cota
eWvi ki Semepara - mwyemsebisTvis cota
ucnaurad iqcevian-meTqi. mere vifiqre,
monadireebi iqnebian, aba, sxva vin unda
iyos-meTqi...
Ðóêè ââåðõ! - didi lodis uknidan gamoZvra axalgazrda ymawvili da
avtomati mogviSvira me da Zias. mas
kidev ori daexmara - mogviSvires ruminuli kalaSnikovebi; dagvagdes qvasTan
da gvekiTxebian aTas sisuleles. Zias
uxaria, erTferovnul Tbilisur cxovrebas mowyvetili aseT ambavSi rom
gaexvia. ver xvdeba, ramdenad seriozulad SeiZleba ganviTardes movlenebi
da amitomac raRac sisuleleebs laparakobs, mesazRvreebs elaparakeba. aRmoCnda, rom osi mesazRvreebi yofilan da
Cven gvadanaSauleben sazRvris ukanono
gadakveTasa da jaSuSobaSi. me da Zias
(15 wlis aris!). arafers gveubnebian,
garda imisa, rom cxinvalSi unda wagviyvanon da xelisuflebas gadagvcen.
gveubnebian, rom Tavis megobrebs elodebian da, rogorc ki isini movlen,
cxinvalisken daviZvrebiT, magram gamoCnda erTi problema - rodesac gvkiTxes,
marto xarT Tu arao, daveTanxme.
am Cemma daufiqrebelma pasuxma kinaRam imsxverpla daTo: sanam mesazRvreebis megobrebs velodebodiT, erT-erTi
mesazRvre, romelsac SemdegSi rododendroni SevarqviT, durbindiT aremares aTvalierebda. uceb SaSxana moimarjva da Caujda. ra xdebao? viRac
zangi da qali modiano. zangi daTo
iyo, wverebSi da damwvari saxiT. saswrafod viyvire - íå ñòðåëÿéòå, îíè ñ
íàìè!
sanam daTo da Tiniko Cvenamde movidnen (gzaSi maTac egonaT, rom mwyemsebi
daxvdebodaT), avuxseni mesazRvreebs, rom
ar momityuebia isini, rodesac vuTxari, marto varT-meTqi. Cvenze win iyvnen
da megona, ukve unagirs iqiT iqnebodnen da amitomac giTxari, rom marto
varT, eseni aq moCanCaleben-meTqi.
daTo da Tiniko gaRimebulebi movidnen, Tinikos gzad alpuri yvavilebis
Taigulic ki Seekra. roca mixvdnen,
raSi iyo saqme, iseTive gaRimebulebi
darCnen da gverdiT mogvisxdnen. hoda,
visxediT ase gaRimebulebi, sanam is
sami mesazRvrec ar movida. yvelaze
uaryofiTi gmiri teroristi Tu gagaxsendaT vinme, romelime amerikuli `boevik~-trileridan, ai, sworad eg gmiri
iyo erT-erTi im samidan da amitomac
mis danaxvaze Rimili bunebrivad wameSala da saSineli mwuxareba gamomexata saxeze. yvelaferze vifiqre, rac
ki damiSavebia cxovrebaSi da vinane
yvelaferi, risi gakeTebac SemeZlo da
ar gavakeTe. kbilebamde SeiaraRebuli,
cxenze amxedrebuli Samil basaevi moemarTeboda Cvensken dinjad da cxenis
yoveli nabiji maaxlovebda infarqtTan,
arada, aseTi axalgazrda viyavi.
sabednierod, Samil basaevi mxolod
`vidze~ aRmoCnda Samil basaevi da im
eqvskacian jgufSi mTavari da yvelaze saSiSi Turme sul sxva yofila,
saxeladac da gvaradac `ZeduSka~ romlis sityvac iseTive kanoni iyo danarCeni xuTisTvis, rogorc - venesuelis
ltolvilTa da gansaxlebis ministrisTvis ugo Cavesis sityva.
bevri rom aRar gavagrZelo, dagvavles xeli da narnariT Camovlili es
daRmarTi sul aRmarTad gviqcies cxinvalisken gzas SevudeqiT. roca
mivxvdiT, rom ar mogvklavdnen, daviwyeT
jer tkbili sityviT axsna, rom agentebi
ar varT, mere cota waviwuwuneT, mere
mxolod vwuwunebdiT da bolos roca
fexebi aRar gvemorCileboda da arc
goneba, isev instinqtma gamogviyvana mdgomareobidan da gavbrazdiT. ufro
sworad ki, Tiniko gabrazda, Cven ki
Tinikoze vbrazobdiT, - nu uyviri, aqve
dagvxocaven, dagvCexaven, dagvyrian da
egeTi rame-rumeebi.
Tinikom Tavisi gaitana: maSin maRlaferiZe mcxeTa-mTianeTis regionis gubernatori iyo, amaT vuTxariT, gadarekeT cxinvalSi, gadarekon vasosTan da
iq gaarkveven, vin varT Cven. aman gaWra,
mirekva-morekvis Semdeg gviTxres, - dRes
veRar gagiSvebT da Rame erTad gavaTioT, xval ki Tqven gzaze mibrZandiTo.
im Rames isev is gavakeTeT, rasac
wina RameebSi vakeTebdiT - iseTi koconi gvqonda, jordano brunosac ki SeSurdeboda, arCvis mwvadebi (amaT iq unadiriaT kidec), cota arayi da cotac
spirtSi gazavebuli wyali. maSin ki
vinaneT, simZimis gamo pirvel banakTan
ori litri arayi rom davtoveT, magram
verafers vizamdiT - vsviT da vsviT
es wyalnarevi samedicino spirti. sadRegrZeloebSi yvelam aRvniSneT, rom politikis dedac da Cven Zmebi da debi
varT, ram gagvyo osi da qarTvelebi,
rom orive marTlmadideblebi varT
da daviZineT, magram tkbilad vera, imitom rom gawvimda da isev davsveldi.
diliT fotoebi gadaviReT, Zias
avtomatic ki misces xelSi da xelic
gadaxvies. `ZeduSkam~ Tavisi telefoni
Cagvawerina, Cven Cveni miveciT da saxlSi mSvidobiT davbrundiT.
omamde `ZeduSkac~ rekavda da Cvenc
vrekavdiT masTan, omis mere ki Cveni
telefonebi dadumda. dadumda yelis
tbac, imitom rom iq, qarTvelebis da
saqarTveloSi Camosuli turistebis
garda, aravin dadioda da isic Zalian
iSviaTad, axla ki, albaT, aRaravin dadis
da, vin icis, ramdeni weli iqneba ase.
sandro naveriani
53
bantiani
54
masterklasi
qeTevan sadRobelaSvili
besik xaranaulTan
nobelis premiiT dajildoebis ceremonialze, romlisTvisac Turme yvela
mwerali pirveli gaumarTavi striqonis dawerisTanave emzadeba da romelic ager ukve 40 welia teqstobs
besik xaranaulSi, is aseTi ramis Tqmas
apirebs: mwerali amaod cdilobs, Tavisi
sulieri metamorfoza aqcios wignad,
cdilobs, raRaceebi moigonos, magram
araferi gamosdis da ambobs: - xedav,
ra yofila es poezia - erTaderTi
marTali, romelic sruliad tyuilia...
kidev amis Tqmasac apirebs: dae, didi
erebi nu Caylapaven patara erebs, vaiTu,
romelime aRmoCndes almasisa... didTa
enebo, nu daamcirebT mcireTa enebs,
vaiTu, romelime RmerTs eamebodes...
am `sanobele sityvaSi~ saCemo adgilsac mivageni, besik xaranaulis axal
wignTan mkiTxvelis misatyueblad rom
gamomadgeba.
`modi, fragmentebs SevaCvioT Cveni
mkiTxveli. sinamdvileSi gabmulad araferi xdeba. yvelaferi fragmentebad
mimdinareobs. modi, SevayvaroT. modi,
SevaCvioT. modi, davarwmunoT fragmentebSi~.
Seyvareba, SeCveva da darwmuneba
fragmentebiT maSin gadavwyvite, roca
besik xaranaulis axali wignis `samoci
jorze amxedrebuli raindi anu wigni
hiperbolebisa da metaforebisa~ mkiTxvelis winaSe wardgena mTxoves. wigns
rom waikiTxav, wesiT, unda Segrcxves,
rame dawero, radgan rac SeiZleboda
gefiqra, gelaRa, geTqva da Cagedina, aq
yvelaferia. wardgenac ra, wignis pirveli gverdidan, saTaurebis sarCevSivea.
me ubralod, `tkbili sigiJis~ monawilis `statusi~ mTvral avtorTan
saubarSic SevinarCune da mindoda Tu
ara, alogikuri fragmentebis mdinares
mivyevi. ai, ase:
`imRere sisulele, dae sibrZnes
edos safarveli! sisulele ver gaZlebs umRerlad, sibrZne kidev dumilis gareSe, Sen iqnebi maT pirSesayarze rogorc mTvrali miwismzomeli da
sinamdviles aur-daurev~.
`Cemi sityva arafers
araa amofarebuli, arc
gmirobas, arc nawarmobs...
marto sakuTar Tavs ebrZvis da sxvebisTvis dro
aRar rCeba~
- CemTan yvela sityva aris kristali,
romelsac unda miagno da poeziad
aqcio. saerTod ar miyvars, roca poeti rames igonebs, poeti unda moedinebodes sinamdvilidan. me saidumloebebi ara maqvs, arasodes momindeba viyo
arqiloqe, arada, momwons. homerosis
iliada magonebs xevsurul poezias,
absoluturad erTnairia da bevri aqvT
saerTo, ti pebi iqac oxrad yria, magram
saqcieli, morali, zneoba da vaJkacoba
erTnairia. sxvaTa Soris, homerosTan
Semjavrda vaJkacoba, saZaglobaa da imitom, mTeli gza amtkicebs, rom es gmirebi sulac ar arian gmirebi, isini arian
ampartavani xalxi, mkvlelebi da momxveWelebi.
- egre Tu gavyvebiT, `vefxistyaosnis~ gmirebic arahumanurebi arian, mkvlelobebze rom araferi vTqvaT.
- mand ori rame ireva erTmaneTSi,
`vefxistyaosani~ rogorc mxatvruli
nawarmoebi, yvelaze winaa mTel dedamiwaze, radgan arsad araa suli da
xorci aseT harmoniaSi, dante vin aris
magasTan. yoveli mesame striqoni rom
erTmaneTs eriTmeba, is aris qajoba.
vaJasTan striqonebi aris ioli. jojoxeTis aRwera xalxur poeziaSi iseTia,
rom magasTan veravin miva. sikvdili?
qarTvel kacs marto eg ainteresebs.
- me mgoni, `jorze amxedrebul raindebsac~ marto eg ainteresebT - sikvdilTan TamaSi da arSiyi. sikvdili
gaigivebuli aqvT adamianTan, romelic
uyvarT, romlis Tanasworadac Tvlian
Tavs.
- arc arsebobs iseTi srulyofili arseba, visTvisac sikvdili ar iyos
subieqti. sikvdili aris marad arsebuli mistika, amitom is, rac ukvdavia,
aris mxatvruli, rac mokvdavia, aris
aramxatvruli.
- adamians, romelsac ar esmis poezia,
rogor gaagebinebT, ra aris poezia.
- ver gaagebineb. es yofila saocari raRac. me verc davijereb, rom
wesier adamians ar esmis ra aris poezia. niWia, ra. me rom dagaswro imis
Tqma, rasac Sen mere gaigeb. poeti
aris arseba, romelic igebs da ambobs
`raRacas~, me mgoni swori eg aris.
- axla es gamaxsenda: `rac me ar
vici - es aris cxovreba, rasac ar vicnob - adamiani, magram ameebsac arafrad
CavTvlidi Cems Tavs rom vicnobde,
amitomac vwer, vwer arcodnaze da usasruloa Cemi asparezi~.
- me sanam cocxali var, ar Sevwyvet
brZolas imisaTvis, rom gavigo, vina
var, saidan movdivar... adamians aqvs
ufleba ecados, meti araferi SeuZlia.
erTi suraTi gadamiRo dedaCemma,
yelze abreSumis bantiT, mis mere vexvewebi yvelas es banti momitanon, traqtors mogitanen, magram im bants veravin
mogitans. minda rom is viyo, imas ver
davSordebi, dedaCems, Cems bavSvobas, imis
iqiT nabiji ar minda.
- mTvrals odesme giweriaT?
- damiweria, magram ar vargoda da
gadavyare, sisulele iyo, samarcxvino.
bantis ambavi ar gainteresebs? dedaCemi movida erTxel, sayvareli, da miTxra - wamo, sosikom suraTi unda gadagiRoso. gamikeTa Savi banti da wamiyvana, sosikom gamoaRo Sifaneris kari,
foni daayena, Cxak-Cxuk gadamiRo da
gamovedi jokondasnairi tipi... is adamiani, romelic pirvelad Seuracxyves,
exla vin unda Seuracxmyos? ici, ra
magari biWi viyavi? yvelas vereodi
ubanSi, mere miTxres, mamaSens ra qviao
da davkompleqsdi, ratom ici? Cems garda aravin iyo iseTi, visac mama ar
hyavda da aman damTrguna.
`aseT patara sofelSi xbozec ki ar ikiTxavdnen, - visiao? da mec SemkiTxvelebs, sxvadasxva
formiT, maxsovs, valSi ar
davrCenilvar. amaze guli
ara mwydeba. me ufro is
mainteresebs, am bolo xanebSi kiTxva rom amekviata: gana RmerTs miwaze
Svili ara hyavs? gana RmerTi ar eZebs Tavis Svils?
da, ai, erT dilas, azrisa da grZnobis erTdroulma dartymam gamomaRvi-
55
Za: RmerTi eZebs Svils
da poulobs mas nagavsayrelze.
ukeTes pasuxs arc velodi~ (wignidan)
- nervebamde SiSveli poetia besik
xaranauli, visTanac araferia dafaruli
da ratom gaqvT es mamis kompleqsi,
TqviT erTxel da moisveneT. zedmet
tvirTs ratom imatebT?
- tvirTs ki ara, upiratesobas vimateb. magari var da arc SeiZleba, sxvanairi viyo. me myavs SviliSvili, romelsac besiki hqvia da Zalian mgavs, ici,
rogor umklavdeba sofels? erTxel
levans uTqvia - sawyali mamaCemi, rogor
umklavdeboda am gaTaxsirebul sofelso.
- gaTaxsirebul qalaqs rogorRa
umklavdebiT?
- vacli, rom iyos gaTaxsirebuli,
ra Cemi saqmea. sofeli sxva aris, radgan
Sen TviTon xar sofeli. qalaqi didia,
aqedan waxval, sxvagan mixval, sofeli
pataraa.
rogor ivargeb - esaa, meti ki araferia cxovreba, amisTvis ki yvelaze kargia
xelovneba. xedav, ramdenxans gaZlo homerosma, imitom rom ufro maRalia,
vidre sinamdvile. poezia yvelaze didi
ramea, prozaSi rac kargia, isic poeziisaa. bevri poeti xom ar arsebobs,
poetebi arian TiTo-orola Serekilebi.
TavisTvis cxovrobdnen didi poetebi
- bernsi, mercxala. Cvenze didi poetebi ar arsebobs, mere es yvelaferi
Sekona Seqspirma, homerosma.
- aRar gamogeliaT maragi?
- arc gamomeleva arasodes. erTaderTxel mqonda krizisi, roca mivxvdi,
rom Cemi naweri leqsi ar iyo, patara
viyavi maSin, skolaSi vswavlobdi. beboCemma sami maneTi saxsari gamatana gasvenebaSi, iq itires qalebma, visac TviTonac hyavdaT micvalebuli. kioda motirali da es scena arasodes amomiva
Tavidan, namdvili iyo, is tiroda Tavis
qmars, Svilebs, warsuls, qmari aqeT ixrwneboda - es iyo ZRveni CemTvis, imitom,
rom maSin gavige, ra aris poezia. Sen
rogor fiqrob, axali aRTqma, ioanes
saxareba prozaa Tu poezia?
- fsalmunebic didi poeziaa.
- me ese mimaCnia, rom saxareba poeziaa. CemTvis WeSmaritebis forma poeziis garda arafers ara aqvs. 2+2
aris 4, Tu es poeziaSi ar aris naTqvami,
me is ara mwams, mecineba. absoluturad
maTematikurad zustia poezia. baraTaSvilisTana geniosi poeti sadRaa, arc
daibadeba. nikoloz baraTaSvilisnai-
56
ri rom viyo, Tavs moviklavdi dResve.
anda ilia, yvarlis mTebisnair leqss
veravin dawers. kidev aTas sisuleles
amboben iliaze. me magaliTad viltvi,
rom vinme kargi iyos, egeni iltvian,
rom vinme cudi iyos. viRacam miTxra,
ai, tomeulebi gamovida galaktionis
da ori tomi Tu iqneba kargio. galaktioni imiT ki araa cudi, rac ar uvarga, imiTaa kargi, rac kargi aqvs. cuds
eZeben, gaige?
- jorze amxedrebul raindebs mivxedoT, realurebi iyvnen isini?
- ici, ras getyvi? (pauza), me mgoni
minaxia egeni. raRacnairad darwmunebuli var, rom minaxia, Tu ar minaxia,
ar mainteresebs.
`imis eWvic miCndeba,
iyo Tu ara es yvelaferi sinamdvileSi, magram
rom gamaxsendeba, rogor
maZlevda sicxeebs am ambebis gamo da rogor visvelebdi RamRamobiT, ris gamoc iZulebuli gaxda dedaCemi, calTvala mkiTxavTan waveyvane gamosalocad
(aseTi SemTxveva erTi da
ori rodi yofila), vamjobineb davijero, rom samoci jorze amxedrebuli
raindi namdvilad vnaxe~
(wignidan)
- nanaxi gamonagons unda Sereoda,
sxvadasxva avtorebis mogonebebiT da
eTnografiuli CanaxatebiT - Tavidanve
aseTi forma gqondaT Cafiqrebuli?
- es aris erTi leqsi, dawerili
xuTas gverdze, meti araferi. erTi
xuTasi gverdi kidev, amovyare. rom
Caixedo im gadayrilSi, dagenaneba, ratom
ar Sevida wignSio, magram veRar avitane.
davxoce xmliT, xanjliT. 3 weli vwerdi. Cemi tvini aris isariviT gasrolili, magram mainc is banti minda
mqondes, suraTSi rom maqvs, Zvirfas
saCuqrebs mCuqnian da im bants aravin
mCuqnis.
- vinc ukve waikiTxa `hi perbolebisa da metaforebis wigni~, yvela ambobs, Zegli daudga fSav-xevsurebso.
- ra Zegli? es aris zRapruli
sinamdvile, romelSic adamiani cxovrobda. qeris marcvals iTvlidnen da
sicocxles ar iTvlidnen, es iyo maTi
ubedureba, magram mainc jigrebi iyvnen,
miyvaran, ra.
- wignSi mainc SeimCneva dapirispireba xevsurebsa da fSavlebs Soris.
- vaJa fSaveli iyo da 85-86 wlebSi
werda korespondenciebs hi perboleb-
ze ki ara, maT aCrdilebze, magram ra
qna ici, rac genialuri dawera, dawera
hi perbolebze, anu xevsurebze. `aluda
qeTelauri~ da `gvelismWameli~ sul
magaT andrezebze dawera. es xalxi
Tavad iyo wigni, magram rogorc ki
fexi gadmodges wignidan, daerxaT...
- Tqven maTi dawerili zepiri wigni
gadmowereT?
- yvela sityva, rac wignSia, me mekuTvnis, da amave dros, Cemi ki ar aris,
ekuTvnis namdvil istorias.
- mkiTxvelma rogor gaarCios, Tqven
ra gekuTvniT da istorias ra.
- rac Cemi araa, brWyalebSia. mkiTxveli TviTon igrZnobs, rom me arasodes
vityvi imas, rac ar vici. rasac amboben zisermani, rade, vaJa-fSavela, rafiel erisTavi, besarion gabuuri, me imaTTan ar verevi, Cemsas vmReri, Cems simReras.
- romelic saTaurebidanve igrZnoba.
- ai, iqa var, saTaurebSi. 140 saTauria anu erTi didi leqsi, marto saTaurebi rom waikiTxon, metis wakiTxvis
Tavi arca aqvT da arc aris saWiro.
arada, am wignSi kiTxva vaqcie xelovnebad, mTeli wigni aris TamaSi, radgan
veraferze ityvi, rom realuria. mTel
wigns vTavazob mkiTxvels imisaTvis,
rom imxatvrulos, raRaca naxos.
- wignis saTauridanve `jorze amxedrebuli raindebi~ erTgvar ironiul
asociacias iwvevs rosinantze amxedrebul raindisas.
- gana ratom ar unda gaCndes es
asociacia? oRond es aris komizmi marad ganmeorebadi WeSmariteba. sinamdvile, silamazea komizmi, eseni absoluturad ara hgvanan don kixots, magram
mkiTxveli elodeba don kixots, am
dros ki mkiTxvelsac davcini da yvela
danarCensac.
- Zalian naTelia jorosnebis saxeebi,
cocxebis Tavebsa da joris floqvebs
adevnebuli mtvris buRs axlac vxedav.
namdvili wignic xom sinamdvilea, romelic odesRac ginaxavs. `hiperbolebisa
da metaforebis~ finali Cveni saukunis ironiaa?
- namdvilad ironiaa. is biWic me
var, 40 wlisa rom xdeba, mere wava,
wava da uceb gaxdeba asakis gareSe.
cxovrebaSi Sesatyuebel wignSi vambob:
sitkboTi ki ar Seityuebs kacs cxovreba - simwariT. sixaruliT ki ara tanjviT.
- wignSi bevria filosofia da
sibrZneebi.
- sibrZnea Svilo, esa, filasofiaa.
rac vnaxe, vnaxe bavSvma da is araso-
des amomewureba. me, bavSvma vnaxe mTeli
qveyniereba, rogor midgas ici Tvalwin
mTeli samyaro, gagiJdebi. xandaxan vfiqrob, ras vaferadeb-meTqi, mrcxvenia.
rac vnaxe, imas vwer da Zaan ioladac.
wamovwvebi, vdgevar Tu davdivar, yvelgan
Camesmis ra unda davwero. asea, ase.
`unda mihyve poezias srulad da leqss
ramdenadme~.
warsuli aris is, rac ar gaxsovs,
magram gelandeba. me magaliTad ucnauri
raRaceebi memarTeba. wina wignSi myavda
proklovianT kato, erTxelac, minda,
rom gadavakeTo es proklovianT kato
da mivdivar gamomcemlobaSi, sadac wigni
ewyoba, erTi quCa unda gadavkveTo da
gadavide meoreze. besik, gamarjoba! mesmis uceb - ver micani, proklovianT
katos SviliSvili varo. iseTi grZnoba
gamiCnda, mindoda, metira. mapatie, Cemo
kato deida, rogor gRalatobdi-meTqi.
- am erTgvar eposSi kavkasiaze umetesoba xalxur andrezebzea dafuZnebuli Tu gamonagonic bevria?
- me var adamiani, romelsac uyvars
es yvelaferi da minda vanaxo mkiTxvel-
sac, rac dawera vaJam, gabuurma. gabuurs xom arasodes waikiTxavs mkiTxveli. movagrove es yvelaferi da miveci mkiTxvels. bevri ram aRmovaCine
CemTvisac, imdenad mxatvrul ironiaSia moTxrobili yvelaferi, moukvdeT
Cemi Tavi, `vyofilvarT cotinikani, adgil gvWeriva xmliTao, vxocilvarT
siuWkoviTa, isiv adgomamc iyvao!~ aravis
ar aqvs TavisTavze egeTi ram naTqvami.
xevsurebisnairi kilokavic, mwignobruli ena arsad araa saqarTveloSi, maTnairi tansacmelic, Cemi axirebiT kavkasiaSi aravis acvia, arada, kavkasia ra
aris? yvelafers erTmaneTisgan iReben.
- hiperbola da metafora ase gaqvT
ganmartebuli - SeuZlebeli da SesaZlebeli. roca SeuZlebeli da SesaZlebeli erTmaneTTan ver Tavsdeba, is kultura iRupeba?
- ara, is kultura ar iRupeba, poeziaSi rCeba. sanam aris SesaZlebeli da
SeuZlebeli da es yovelTvis iqneba,
manam aris poezia, egrea. poezia ki maradcocxalia, sicocxlis gareSe poezia ar arsebobs.
- meeWveba `hi perbolebisa da metaforebis wigns~ mravalricxovani mkiTxveli gamouCndes.
- mkiTxvels mxaliviT davukepe mTeli wigni anu saTaurebi rom waikiTxos, isic eyofa, bolomde magis wakiTxva vis SeuZlia? davuSvaT, Sen ginda
msoflios gaagebino, razea es wigni,
esaa saga kavkasiaze, adamianebze, romlebmac siyvaruli ki ar icodnen, survili hklavdaT. survili maTTvis iyo
SeuZleblisadmi ltolva.
- es aRmatebuli sagaa?
- besarion gabuurisas rom waikiTxav, ar aris egre.
- besik xaranaulisas rom waikiTxav?
- aki giTxari, mTeli wigni poeziaa,
xuTas gverdze gaWimuli da arcerTi
striqoni ar aris iseTi, poeturi rom
ar iyos. mejavreba yvelaferi arapoeturi da arc SemiZlia, vera vwer egeT
frazebs, imitom, rom poeziis garda
arcerTi ena ar mesmis. arc arasodes
daixureba poeziis kari, iseTi ramea,
waawydeba viRaca da aiRebs. me ara
mwams iseTi warsuli, romelsac ada-
57
miani Tundac orasi wlis mere aRiqvams
rogorc imdrouls, me mwams iseTi
warsuli, romelic axal kulturul
garemoSi moeqceva, rac iyvnen xevsurebi da fSavlebi, is kulturuli garemo unda viTamaSoT axal droSi, axali
xerxebiT.
- saxarebas aRiqvamT rogorc poezias, Tavad poeti religiuria?
- me saxareba `Semowmebuli~ maqvs
poeturi TvaliT, imitom rom poezia
CemTvis aris yvelaze zusti mecniereba da poeturi TvaliT rom Sevamowme,
vnaxe, rom zustia, qristes yoveli sityva aris zusti anu poeziaa. CemTvis
saxarebis oTxive teqsti poeziiTaa
gaJRenTili, fsalmunebze ara var ise
gadareuli, ramdenime miyvars, magram
fsalmunebs ise ar vuyureb, rogorc
saxarebas, fsalmunebis avtori qriste
ar iyo. qristem Secvala kacobrioba
Cemi azriT, mere borotad gamoiyena
qriste kacobriobam, eg ar momwons.
qriste CemTvis Zala ki ar aris, romliTac SegiZlia mokla meore, aramed Zalaa,
romliTac Sens Tavs unda moerio.
- hiberbolebsa da metaforebsac
aseTive damokidebuleba hqondaT? maT
xom arc esmodaT locvebi, romlebic
gaugebari sityvebis grova ufro iyo.
`mamao da RmerTo Cveno, romeni xar caTaSia,
agre xoyanaTaSia! mogviSvi da mogviteve puri Cveni arsobilTa, rac ufalTa mogvitana nu Segviyvan
gansacdelsa~ (wignidan)
- erTi RmerTi yovelTvis hyavdaT.
istorikosebi da eTnografebi arasodes
amboben, rom es xalxi niWieri iyo,
arada, niWierebi iyvnen, rac zeviT miiwevda marto is qondaT - alvis xe da
muxa - rac maRali iyo da maT zeviT
iyo, imaze loculobdnen, mere i poves
RmerTi. kacobriobam ra, rodis i pova
qriste, maSin, roca daWirdaT, rogorc
adamiani. amaT kide, sul adamianebi
hyavdaT xatebad, imisaTvis rom gverdze
yolodaT da mixmarebodaT, mere yvela
wminda giorgiT gardaisaxa. `mze dedaa
Cemi, mTvare mamaCemi...~ kosmosSi araa
gasuli amis mTqmeli?
- locvebis azrs ki ar miyvebian,
aramed ritms.
- sworedac iqcevian, imitom rom
Selocvebi da qadageba ZiriTadad emyareba poetur ritms.
- fiqrobT, rom isini ufro metad
ganviTarebulebi, sivrceSi ganfenilebi,
samyarosTan daaxloebulebi iyvnen, vidre
Cven?
58
- darwmunebuli var, rom TavianT
mcire sivrceSi isini absoluturad
ekuTvnodnen mxolod cas da miwas,
swamdaT, ra. arada, dascinodnen maT.
Cven xom sasacilod vigdebT imas, rac
Tavad ar SegviZlia.
- am samyaroSi arian hi perbolebi
da metaforebi, Tu gadaSendnen?
- ar gadaSenebulan, iltvian, iltvian,
iltvian. arc Sen da arc me ar gvinda
viyoT Sedarebebi, Cven gvinda viyoT
hiperbolebi da metaforebi. xangrZlivi epika ki araa poeti, erTi abzacia,
erTi striqonia, romelsac is mTeli
cxovrebis ganmavlobaSi moi povebs.
- mere ras Svreba, rom moi povebs?
- arafers ar Svreba, poetis mopovebuli rame ginaxavs? poeti moi povebs
mxolod sikvdils, namdvil sikvdils.
poetisTvis bedniereba ra aris, ici?
iman icis, rom kvdeba, magram warmoidgine, rom waxvedi saiqioSi da dagejaxa homerosi, aqilevsic dagejaxa, nabuqodonosoric...
- geSiniaT saiqiosi?
- saiqiosi ara, codvebis meSinia
da imis, rom codva ar Cavidino, Cven
vcxovrobT anbans zeda, notebs zeda,
Zaan mgrZnobiarea miwa, rasac codvas
varqmevT, amas mxolod Cven vxedavT.
arada, codva aris iseTi rame, romelic mogindeba, rom sxvam ar gagikeTos. mokled, codva aris siglaxe (didi pauza). Tu iyav, rad aRar xar, Cemo
Tavo.
- besik xaranauli esaa deda, miwa
da poezia. vercerTidan ver gadixarT,
es aris tvirTi Tu jildo?
- deda, miwa da poezia aris erTi
da igive.
ratom viyavi dedasTan ese? marto
viyaviT, erTad viyaviT, sul ase iqneba,
me dedaCemze kargi adamiani ar minaxavs cxovrebaSi.
miwa kidev, erTi mtkaveli gvqonda
da sul vicavdi imaTgan, vinc im miwaze Semoiwevda.
poeziaSi davibade kaco da axla
rom meubnebian xolme verlibris mama
xaro - mecineba, ra verlibri, verlibrze davimcireb Tavs? ioanes saxareba
verlibria? natirlebi verlibria? me
ar davbadebulvar verlibrSi, me davibade poeziaSi.
P.S. meeWveba ase waradgendnen axal
wigns. marTla ise gamovida, mTvrali
miwismzomeli rom sinamdviles aurdaurevs. arada, es wigni sayovelTaoa, yvelanairi jurisa da Janris mkiTxvelisTvis:
Tavgadasavlebis moyvarulTaTvis
istoriisadmi TavmodrekilTaTvis
eTnografiiT dainteresebulTaTvis
sasiyvarulo, romantikulisadmi
TvalebminabulTaTvis
uxamsobis motrfialeTaTvis
fantastikurSi dakargulTaTvis
ironiulad TvalebmowkurulTaTvis
filosofia - sibrZneebisaken miltolvilTaTvis
paTetikisken midrekilTaTvis
Sara-gzisa da nagavsayrelis xifaTosnebisaTvis
avtoriT aRfrTovanebulTaTvis
poeziaze gadareulTaTvis
TqvennairebisaTvis
CemnairebisaTvisac `adre megona, rom yvelas vuyvardi.
mere mindoda, rom yvelas vyvarebodi.
axla minda, rom Tavi damanebon~.
narkomanebi birJaze dganan. gamoiara Savkanianma.
- es vin ari, to? - ikiTxa erTma.
- es somaleli ltolvilia!
- va, somalic davkargeT to? - daamata mesamem.
* * *
sami svani sadguridan axlad daZrul matarebels misdevs. ori Seaxteba,
erTi ver daeweva, dgas da icinis. sadguris morige ekiTxeba:
- ra gacinebs?
- is ori me macilebda!
* * *
megrels uTxres, spilo gaqceula
zooparkidan da dasaWerad dasdeveno.
- xox, ras daiWeren egeni amxela
spilos?!
mere gaigo, dauWeriaTo.
- xox, aba sad gaiqceoda magxela
spilo.
* * *
guruls ekiTxebian, Wadraks ratom
ar TamaSobo?
- reiza Zama da dedofals ro vkideb
xels, Jruanteli miars tanSio.
* * *
avtobusSi:
- modi Svilo, mowove ZuZu, Torem,
ager, im Zias mivcem!
qalma gajiutebul bavSvs veraferi
Seasmina, gverdiT mjdoma kacma uyura,
uyura da bolos veRar moiTmina:
- qalbatono, droze gadawyviteT
ras apirebT, Torem ukve sami gaCerebiT gavcdi Cems saxls.
* * *
qalma ufrosi qaliSvili gaaTxova.
dedam Svils sTxova, rom Seetyobinebina, rogor aewyoboda misi intimuri
cxovreba. erTi kviris Semdeg qaliSvilisagan werili miiRo, romelSic erTaderTi sityva ewera: `neskafe~.
dedam gazeTSi `neskafes~ reklama
waikiTxa: siamovneba ukanasknel wveTamde.
deda kmayofili darCa. male meore
qaliSvilic gaaTxova da masac igive
sTxova. ori kviris Semdeg iRebs werils, romelSic weria: `benson end hajis~.
dedam pasuxs sigaretis reklamaSi miagno: eqstra long, qing saiz, - da isev
kmayofili darCa.
mesame, nabolara gogonac gaTxovda
da masac igive Txovna gaumeora. pasuxi erTi Tvis Semdeg miiRo, masSi ewera: `britiS earveis~. sareklamo gancxadeba naxa da goneba dakarga. masSi
ewera: dReSi samjer, kviraSi Svidi
dRe, yvela mimarTulebiT.
* * *
gamoigones roboti, romelic qur-
debs iWers. iaponiaSi, 5 wuTSi daiWires 100 qurdi; amerikaSi, 5 wuTSi
daiWires 200 qurdi; quTaisSi, 5 wuTSi
moi pares super-roboti.
* * *
wvrTnas gadian rusi, qarTveli da
amerikeli specrazmelebi. davalebaa, vin
ufro male gamoiyvans kurdRels tyidan. amerikelebma Sekribes gundi: fsiqologi, snai peri, advokati, policieli
da monadire. Sevlen tyeSi da naxevar
saaTSi gamoiyvanen uvnebel kurdRels.
rusebi Secvivdebian tyeSi tankebiT,
mTvrali specrazmelebiT da `uras~
ZaxiliT. naxevar saaTSi gadawvaven tyes,
daxocaven cxovelebs da gamoiyvanen
mkvdar kurdRels.
qarTvelebidan tyeSi Seva 3 Ri piani policieli, cota xanSi ismis cemisa
da ginebis xma. gamoiyvanen daTvs, dasvamen magidasTan, CasCrian TaTSi kalams
da daawerineben: var kurdReli, vcxovrob soroSi, meZaxian yurcqvitas...
* * *
guruls anketas avsebineben:
- saxeli: levani
- gvari: Rlonti
- ojaxuri mdgomareoba: uf, nametani daxlarTuli.
* * *
guruli vaWrobs jixurSi. klienti ekiTxeba:
- sigareti Tu gaqvT RerebiT?
guruli pasuxobs:
- sigareti RerebiT ara, Zama, mara
`maroJni~ gvaqvs tlakviT.
* * *
muzeumSi guruls zedamxedveli eubneba: - am savarZelSi jdoma ar SeiZleba, es savarZeli napoleonisaa.
- mere ro mua qi avdgebi.
* * *
guruls TokiT indauri hyavs da
rusTavelze aseirnebs. gaaCerebs patruli da etyvis: - aq frinveliT seirnoba ar SeiZleba!
- reiza kaco? mtredebi ro dadian?
- mtredi mSvidobis simboloa.
- davijero Cem indours omi unda?
* * *
amerikaSi wasuli Svili dedas urekavs guriaSi. gadairia sixaruliT
deda:
- menatrebi Svilo, reiza ar Camoi
amdon xans?
- ki minda, Camosvla, mara mrcxvenia.
- ra qeni, nena, amferi, saxlSi dabruneba rom grcxvenia?
- coli meviyvane!
- magas ra jobia, Svilo?!
- zangia, nena! - pauza.
iumori
- siyvaruls feri ara aq, Svilo,
Camoi da Cameiyvane!
- oTxi Svili yavs, nena!
- ara uSavs nena, geixarebs kuTxe,
ezoSi Savtuxei baRnebi ro irbenen.
- ki mara, sad dagvawven amden suls?
- Sens Zmas naliaSi, mamaSens sawnaxelSi...
- Sen, nena, Sen sa dawobi?
- me, nena, ravarc davkideb yurmils,
im minutSi kuboSi Cavwobi nena!!!!
* * *
dilauTenia ori guruli xvdeba
erTmaneTs:
- rafer xar Zama, saiT mixval?
- mamaCemis saflavze.
- mere am dilauTenia?
- rava, eZineba Tu?
* * *
- aa, daayure, ra weria ager, - eubneba
erTi guruli meores, - egnate ninoSvili iseTi gaWirvebuli da Raribi
yofila, civi WadiT izrdebodao.
- ver yofila moxerxebuli mai vincxa ninoSvili.
- reiza viTom?
- rava, Se kaco, i Wadi cxeli ar
cxveboda? ras ucdida gaciebas!
* * *
deda Svils cixeSi werils swers:
`Svilo, Zala aRar maqvs, bostnis Txra
ar SemiZlia, arc aravin damexmara, wels
veraferi davTese, ra vqna, aRar vici...~
Svili pasuxobs: `deda, bostans ar
gaekaro, Torem iseT rames amoTxri, magrad inaneb!~
deda: `Seni werili rogorc ki movida, policia movarda, bostani sul gadaTxares, veraferi ipoves da gabrazebulebi wavidnen~.
Svili: `ra vqna, dedi, riTac SemeZlo, dagexmare. daTesva Senzea~.
* * *
guruls mama moukvdeba, fuli ar
aqvs da meoradebSi uyidis kostums.
gadis ori kvira, xvdeba mezobeli, ra
gWirs, ras gigavs Tvalebio, - ekiTxeba.
- bijo, mamai mesizmreba yoveldRe,
meubneba: ra miqeni aio, damdevs aqane
erTi germaneli, momeci Cemi kostumio.
* * *
guriaSi Camovida Cineli turisti
da erT-erT guruls estumra saxlSi.
Cinelma gacnobis mizniT guruls xeli
gauwoda da Tavisi saxeli da gvari
uTxra: - sagava kuo!
- magiza Tu moi Zama, ager gai aivanze.
59
adamianebs xSirad metsaxeliT mimarTaven. es saxelebi maT umetesobas bavSvobidan moyveba. xSirad metsaxeli
zustad asaxavs adamianis bunebas, Tvisebebs. xSirad ki akninebs mas da mTeli
cxovreba ver iSorebs mis anarekls.
Wyvitina, wiwila, kuWa, Cloye... ra metsaxels ar arqmeven, ras ar gaigeb...
sofelSi izrdeboda biWi da mas
`amCemfexeba~ Searqves. Turme uyvarda
Wama, ar swavlobda, yvelaferi iyo misTvis sulerTi, gulTan araferi mihqonda da SerCa es saxeli didobamdec. gavida wlebi da erTxelac es adamiani,
ukve asakSi, Semxvda quCaSi. Tbilad
momikiTxa. ver vicani. goCa varo, miTxra.
roca Seatyo, ver gavixsene, daamata:
- amCemfexeba var bela, rogor ver
micanio.
- ras ambob, rogor maSinve ar miTxari, rogor gamixarda Seni naxva, - marTlac gaxarebulma vuTxari. Tumca moulodnelobisgan verc ki movzome, rom
arakoreqtuli viyavi.
- TbilisSi Camovedi, 20 welia aq
vcxovrob. vifiqre, aq mainc aravis exsomeba es oxeri saxeli-meTqi da aqac
ar masvenebs, - sevdanarevad miTxra goCam.
mivxvdi, rom Zalian aRizianebda es
metsaxeli. ufro metic, mgoni am saxels
gamoeqca soflidan.
ra aris cxovreba. SeiZleba gamdidrde, SeiZleba varskvlavebi dakrifo,
magram saxels verasodes Seicvli...
goCas vkiTxe Tu sad, ras saqmianobda.
miTxra, rom biznesi hqonda da gakotrda. roca Sevicxade, damamSvida:
- am Cems fexebs, gavkotrdi da ra
unda vqna. cxovreba grZeldeba. fuls
kidev viSovi. axla ki Salvas daureke
da minda sadme dagpatiJoTo.
vucqerdi goCas da vfiqrobdi, rogor
ar cvlis wlebi adamians.
* * *
mezoblis bavSvi Camovida safrangeTidan. maTi ojaxi ukve 7 welia wasulia emigraciaSi. Camomijda da iqaur
ambebs miyveboda. erTi patara istoria
damamaxsovrda... nona, parizis erT-erT
skolaSi mesame klasSi swavlobs. man
miTxra, rom mamam mas flomasterebis
ori Sekvra uyida. skolaSi rom mivida, erTi kolofi klasels, lutecias
aCuqa. megobarma Zalian gaixara da
nonamac mamas mouyva sixaruliT. megobars kidevac unda aCuqo da kidevac
unda uyido, Tu es mas sixaruls moutanso, - Seuqia nona mamas.
gavida ramdenime dRe da nonas saxlSi darCenia Tavisi flomasterebi. lutecia maTxovebso, daumSvidebia guli
60
redaqtorisagan:
ocdameerTe saukuneSi, Cais saRamoebma socialur qselebSi gadainacvla
da saintereso adamianebsac ukve virtualur sivrceSi vicnobT. viciT, rogor sunTqaven, ra stkivaT da uxariaT. zogi `frendi~ imdenad sainteresod meCveneba xolme, survili miCndeba Tqvenc gagacnoT, im kuTxiT daganaxoT da SegayvaroT, rogorc me vxedav.
es axali rubrikac siyvaruls emsaxureba, imas, rom gagacnoT adamianebi,
daganaxoT portretebi feisbukidan.
dRevandel rubrikas Cemi virtualuri megobris - bela alanias gacnobiT viwyeb. is ulamazesi sulis adamiania, kargi deda, da Wkviani meuRle
- nomer pirveli leiboristis, Salva naTelaSvilisa.
da ukan ar motrialebula, gaugrZelebia
gza skolisken.
- bela deida, roca skolaSi mivedi
da lutecias fanqrebi vTxove, man mkacrad miTxra: Tu SenTvis ar gqonda, me
ratom maCuqe. Tu gqonda erTi flomasterebis kolofi, meore rad iyide. Tu
me maCuqe, ar unda meTxovo. miTumetes,
roca gaqvs, saxlSi ar unda datovo
da ufro yuradRebiT unda iyo sakuTari nivTebis mimarT. axla me rom
gaTxovo, mieCvevi da ivli Cems imedzeo.
nonam es yvelaferi naRvlianad miambo. iTxovda Cemgan iseT ganmartebas,
rom menugeSebina. davibeni Zalian. mesame
klaseli lutecia iseT ganmartebas
akeTebda, rogorsac Cveni cxovrebis
gamocdilebac ar eyofa. luteciam
ra icis, rom nonas mama emigrantia da
ukanaskneli kapikebs gaiRebs marto
SvilisTvis ki ara, sxvisTvisac. lutecia ver gaugebs, Tu ratom unda iyido
2 flomasteri, roca mxolod erTi
gWirdeba, miTumtes Tu saSualeba ar
gaqvs da saxelmwifo daxmarebaze cxovrob. lutecia verc imas mixvdeba, rom
saxlSi SemTxveviT roca dagrCeba saWiro nivTi, SeiZleba eTxovo vinmes da
ar dabrunde mis asaRebad. ra Tqma unda, verasodes gaigebs, rom megobris
imediT SeiZleba mTeli sicocxle iyo.
rom megobroba flomasteris Txovebaze metia... samagierod lutecias mkacri
ganacxadi, nonas Wkuas didi xniT aswavlis da miaCvevs ekonomias, Tavis imediT
yofnas, pasuxismgeblobas..
Zalian gamiWirda nona menugeSebina.
misi pawia guli Zalian iyo natkeni.
- nona, miTxari, rom apatieb megobars.
ise moiqcevi, TiTqos araferi momxdara
da roca Sesaferisi momenti dadgeba,
Seni saqcieliT aswavli megobrobas.
- ar vapatieb, arc arafers vaCuqeb
da saerTodac misgan araferi minda! mi pasuxa nonam.
- mere ra gamodis, ginda misnairi
iyo, masaviT eqceode megobrebs da advilad stkende guls?
- ar minda, - Caqindra Tavi gogonam.
- hoda, aqedan rom dabrundebi, raime
qarTuli Cautane da uTxari, rom Zalian giyvars da amitomac ginda, rom es
mciredi incidenti daiviwyoT...
- SeiZleba ase sjobdes, - dameTanxma
nona da imaze fiqri daiwyo, rogor
gaexarebina megobari. gadavirie misi
aseTi ucabedi gardasaxviT. fusfusebda
da arCevda nivTebs saCuqrad.
didxans vfiqrobdi, rom Znelia ucxoeTSi myofi Cveni TanamemamuleebisaTvis iqaurebTan adaptireba. udidesi
kulturis mqone qveynebma gaiares ekonomikuri, politikuri daRmavlobisa
da aRmavlobis periodebi; iswavles
ekonomia; sakuTari da sxvisi Sromis
pativiscema; meti pasuxismgebloba da
mudmivi brZola arsebobisa Tu damkvidrebisaTvis; Sromisa da swavlis fasi...
amaod ecdeba nona, rom lutecias
qarTveloba aswavlos, megobrobas ki,
albaT, aucileblad aswavlis. nonac
bevr rames iswavlis misgan.
* * *
am ambidan albaT 20 weli gavida.
fasanaurSi gavemgzavreT. Salvas deida fefeno unda gamecno. roca mivediT, WiSkarSi idga da gvelodeboda.
- rogor imgzavreT, Svilebo? - gagviRima da Cagvexuta orives.
- egaa, dei, Cemi qala! - uTxra Salvam.
deidam amxed-damxeda, TiTqos TvaliT
gamzoma da amwona...
saxlSi fxlovanebi da xinkali gveloda. erTmaneTs nel-nela gavuSinaurdiT da deidam gulwrfelad hkiTxa
Salvas: - amas elodi 9 weli? am gogos jani sul gamoclia. eg rogor
migixedavs sofels?
Salvam mwared gaiRima da uxerxulad gadmomxeda.
- ager erbo-Tafli gadaurie da Seneburad aWame, uceb moemateba jani -
`gaimarTla~ Tavi Salvam.
gavida wlebi. erTxelac deida avad
gagvixda da TbilisSi CemTan Camoviyvane.
- ici, pirvelad rom gnaxe gaxsovs?
adamiani erTi naxviT arasodes Seafaso. SenTvis saCuqari maqvs, - miTxra
da CanTidan vercxlis qamar-xanjali
amoiRo.
- es nivTi mamapapiseulia da Salvas
ekuTvnis. am xmliT Cemi winapari mters
ebrZoda. magas kidev imxela ena aqvs,
aba xanjali rad unda. eg Sen Sainaxe
da balRs gamaadgeba.
unikaluri silamazis, ganumeorebeli nakeToba gadmomca deidam da didxans movundi mis daTvalierebas. kidev
raRac unda gaCveno Svilo, - miTxra
da Cemi miwerili, 3-4 wlis winandeli werili manaxa: - es is werilia,
daSas rom gamaatane, gaxsovs? midi kidev erTxel wamikiTxe, gTxov..
arc ki maxsovda eg werili. vkiTxulobdi, Tan vfiqrobdi, axla ufro
sxvanairad davwerdi, axla ufro sityvagrZeli viqnebodi. deidas Tvalebze
cremli moadga. me kidev misi mowerili baraTi vaCvene...
- ici, me Svilebi ar myavs da Cemi
Svilebi Tqven xarT.
- deida, male SviliSvili gagiCndeba, eqoze miTxres gogoao. Salvas unda
dedamisis saxeli daarqvas, darejani...
minda rom Tqvennairi Tvalebi hqondes,
Tqvennairi TeTri gogo gamiCndes, - marTlac Zalian gulwrfelad vuTxari.
darejani rom gaCnda, Salvas vkiTxe,
mgoni marTla deidasac hgavs-meTqi.
Salvam miTxra: masSi yoveli Cvengani
mis sayvarel adamians dainaxavs, imas
amoicnobs, visi danaxvac surs, visTan
msgavsebac uxaria: cols, qmars, deidas,
dedas, Zmas, das... esaa Cveni sulieri
da genetikuri erTobis gagrZeleba.
axla Cems Svilebs vuyvebi yvela im
adamianze, visac maTma gaCenam amqveynad
didi bedniereba moutana, maT danatovar nivTebs, maT Soris werilebs, maTTvis
naqsov windebs da uamrav xilul Tu
uxilav wvrilmanebsac vuyvebi, rom TvalnaTliv avuRwero maTi raoba. minda
maT davanaxo isini iseTebi, rogorsac
Cemi Svilebi ver moeswrnen...
* * *
gulo babo movida dRes da Rvinis
kasri mTxova.
- ager, gulo babo, modi naxe, egeTi
gindaT? - gaviyole sakuWnaoSi.
- ki, Svilo, eg minda... ui, am kladovkaSi mgoni Tagvi gagCenia, - daiwyo gulom aremaris daTvaliereba.
- guli ar gamixeTqo, gulo babo,
meSinia me Tagvebis, - SevZaxe da uceb
gamovkete kari.
- amxela qalai xar da patara wruwunam SegaSina? - icinis gulo babo
da Salvas sayvedurobs, TiTqos mas
elaparakeba: moiyvane cicai da morCa
SiSi.
Salvas gadavxede, TiTqos TvalebiT
vekiTxebi, neta raRaa cicaiiii-Tqo.
- gogo, cicai gaixsene fSaveladan...
mimaniSna Salvam.
daaklikeT:
Cxelac barem ar davinane.
Cemi kurselebi monatrebul qarTul
sufraze Tavs Sinaurulad grZnobdnen.
taniam mTxova, rom Tamadac me vyofiliyavi. bevri TavpatiJi arc damiwyia
da movkalaTdi sufris TavSi da SevudeqiT sadRegrZeloebs. smisa ra mogaxsenoT, magram brtyel-brtyeli sityvebi, ra Tqma unda, ar davakeli da suliko-sulikos RiRiniT moTavda qeific
da moqeifeebic.
- alo, tania, Sen xar? - vekiTxebi
https://www.facebook.com/bela.alania
portretebi
`feisbukidan~
oi, es rogor damaviwyda: `Tavis patroni enacvlos, Tavis Tav-yviTel cicasa,
daZvreba mezoblebSia, dambal xaWosa
zidavsa, vinc magas rames damirtyavs,
ZaRl iyos misi mkvdrisada~. cicai
xom kataa. gamagiJa am fSavlebma. kidev
kargi gamaxsenda.
- xo, gulo babo, momiyvane cicai,
momiyvane...
gulo babo gavacileT, kasri bavSvebma
miutanes. saxlSi dabrunebulma Salvas
vuTxari, ratom pirdapir ar miTxari,
rom kataa-meTqi?
- gonebas Tu wvens gamoaden, mere
arasodes gadaviwydeba. ise ki, xvalamde
ar migyveba, - miTxra gaRimebulma.
kidev kargi gamaxsenda, Torem mteri
Cavarda fSavlebis ybaSi.
* * *
mesame kursze viyaviT, taniam damireka da dabadebis dReze dampatiJa. me
SevTavaze, Tu ginda sacivs gagikeTeb
da `mamaligasac~ SenTan movamzadebmeTqi. wavedi, sulugunic Tan gaviyole, qarTuli Rvino da dedaCemis Cur-
Cems Tanakursels.
- belaCka, Cemo sayvarelo, rogor
damekarge, xom kargad xar? - mpasuxobs
sasiamovnod aRelvebuli.
- momenatre Zalian. rac TbilisSi
wamovedi, ratom ar mexmianebi, albaT
ar genatrebi an ar gaxsovar. Sen, marTalia moskovSi varskvlavebs eTamaSebi,
CvenTvis aba rodis moicli.
- ras ambob, me girekavdi 2008 wlis
agvistoSi, Sen ar mpasuxobdi... me, me...
mindoda bodiSi momexada yvelas magivrad, - aukankalda xma tanias.
- Sen ra SuaSi xar, me da Sen aravin
arafers gvekiTxeba. Cven xom gviyvars
erTmaneTi, esaa mTavari, - vuTxari mec
akankalebuli xmiT.
- sofelSi gaxsovs, bebos `peCkaze~
Rameebs rom vaTenebdiT. gaxsovs petrovna, rogor gvicxobda sokos `peraSkebs~, gaxsovs rogor kiTxulobdi esenins xmamaRla, me kidev rogor gikiTxavdi tabiZes qarTulad da Sen meubnebodi, rom yvelaferi gaige... aryis
WalaSi seirnoba menatreba. is siTeTre,
61
siCume da Cveni gulwrfeli megobroba.... - ametira me.
- mec, menatreba Seni suliko... - vemSvidobebi da Tan studenturi dReebi
midgas Tvalwin. ramdeni dro gasula.
- belaCka, icode, rom me miyvars saqarTvelo da xma arasodes mimicia im
ZalisTvis, visac saqarTvelos atkina.
me minda, rom Sen es icode. momikiTxe
Salva, bavSvebi da iza deida. me dResac
maqvs misi moqsovili `variSkebi~...
davemSvidobe tanias da mere didxans
vixsenebdi lamaz dReebs. mtkioda, Zalian mtkioda gulSi Rrmad Cemi afxazeTi, Cemi samaCablo.... mjera rom taniasac stkioda CemsaviT.
* * *
saarCevno kampania iyo da guriaSi
gavemgzavreT. lanCxuTSi aris maRalmTiani sofeli - acana. soflamde arc
ise axlo gzaa. rogorc iqna mivaRwieT. soflis TavSi manqanidan gadmovediT da fexiT avuyeviT gzas. uknidan
moxuci kaci dagvewia, uRelSi Zroxa
yavda Sebmuli: - dabrZandiT, wagiyvanT,
stumrebi CanxarTo. TavpatiJi daviwye:
- Zroxaa da codoa, ar SewuxdeT...
- me ki ara mixeila TevdoraZe abamda
Zroxas, xarsac da kameCsac... saqonlis
daniSnuleba egaa! - ar Cerdeba moxuci. am saxeli da gvaris gagonebaze
Salvas gadavxede.
- mixeila vinaa? - vekiTxebi moxucs.
- vinaa da am kuTxis baton-patroni,
kaci, romelmac erovnuli mTavroba daafinansa da safrangeTSi gaagzavna. erTi
meSoki oqro gaatana. rom ara mixeili, verc ki wavidodnen amxela gzaze...
siamayiT aRvivse. es moxuci Cems
did babuaze saubrobda. TvalebiT vesaubrebi Salvas da TiTqos veubnebi,
rom rasac giyvebodi Cems winaparze,
xedav rogori simarTlea-meTqi?!
- iciT me vin var? albaT verc ki
warmoidgenT, rom me mixeilas SvilTaSvili var. ra ucnauria, rom Tqven ase
SemTxveviT swored axla axseneT Cemi
didi babuas saxeli?! - veubnebi da
Tvalebidan cremlebs ver vikaveb. moxucsac cremlebi moadga...
sofelSi damxvdnen naTesavebi. bevr
maTgans arc ki vicnobdi. am sofelSi
erTaderTi umdidresi ojaxis fuZeze
ukve sxvebi cxovroben. gakulakebuli,
raionis muzeumSi gadatanili awdakarguli veS-inventari arsad iyo... veZebdi Cemi winaprebis aCrdilebs naTesavebis saxeebSi da RimilSi, maT mogonebebSi, siTbosa da siyvarulSi. uceb
vi pove is Zafi, romelic warsuls da
awmyos aerTianebs; Zafi, romelic uwyve-
62
tia da romelsac Cveni genetikur-sulieri kodi hqvia.
levilis mamuli, romelic qarTvelebis navsayudelia safrangeTSi, swored is adgilia, romlis SeZenaSic mixeil TedoraZem didi wvlili gaiRo
da Jordanias xelisuflebas didad
daexmara...
didi sufra gaiSala, yvela sadRegrZelo dailia...
Tbilisisken gvian gamoveSureT... mTeli gza vfiqrobdi imaze, rom adamiani
manamaa cocxali, sanam misi sikeTe Tundac erT adamians axsovs.
* *
abaSis raionSi aris sofeli ontofo. iq Cemi bebos ded-mama cxovrobdnen
- anton da liza nadareiSvilebi. Cemi
bavSvobis mogonebebSi dResac cocxlobs ulamazesi ezo-kari oda saxliT,
uTvalavi vardiT da gumbaTovani bzebiT; ezoSi mofusfuse moxucebiT da
qalaqebidan zafxulad CamobrZanebuli
stumrebiT.
erT zafxuls saSineli tragedia
datrialda da 17 wlis axalgazrda
gardaicvala mdinareSi. bunebrivia, rom
mTeli sofeli glovobda da Cvenc
vmonawileobdiT mTeli dakrZalvis ceremonialSi. bavSvebs gvirgvinebs dagvirigebdnen, zogs suraTi eWira da mivyvebodiT micvalebuls... damwuxrebulma
Wirisufalma, yvelas jvari gvweria
da sasaflaoze maleve aaSena patara
saxli. iq micvalebulis sruli foto,
karada misi tansacmelebiT, televizori,
magnitofoni, e.w. praigrivateli Tavisi plastinkebiT, magida, skamebiT, nardi,
Wadraki, domino elaga.
saxlidan sasaflaomde sul raRac
50-100 metri iyo. soflis centramde
rom misuliyavi, sasaflao unda gagevlo. micvalebulis ojaxi 40-mde yovel
dRe magidaze awyobda xils, xaWapurs,
Rvino-limonaTs. soflis bavSvebis Sekrebis adgili sasaflao gaxda. simaRlis mixedviT davmwkrivdebodiT da
mivdiodiT, rom plastinkebi CagverTo
da limonaTi dagvelia... ase grZeldeboda raRac dro, sanam, erTxelac anto
babum mocekvave da momReral bavSvebs
ar mogviswro. wvrili wkneliT sul
saxlSi gamogvreka: `gvalo, miodineTi
sindisi~, `onjRore va giCqunani~. dResac maxsovs im wknelis xma da simware.
meore dRes Wirisufali saxlSi
mogvadga da antoni da liziko sul
bodiSebiT miegeba. qalbatonma naTelam
ki moxucebs usayvedura:
- me sanam am bavSvebis Jriamuli
mesmoda, manam megona, rom Cemi kaxa co-
cxalia. gana marTla micvalebuls davudgi televizori da radio... anto,
eg ra miqeni, rogor dadumda da dasamarda dRevandeli dRe.
saxlSi dabrunebuli moxucebi tirodnen. meore diliT bebom xaWapuri
gamogvicxo da gagvatana. Cven sirbiliT gaveSureT da kidev erTxel movilxineT kaxas saflavTan.
* * *
cota xnis win ulamazes qorwilSi
viyavi. me patarZlis mxares warmovadgendi. siZe marTlmadideblad moinaTla
patarZlis TxovniT da jvaric ananuris eklesiaSi daiweres. qorwilSi
germaniidan specialurad CamobrZanebulma stumrebma gamogvicxades, ar inerviuloT, patarZali ki ar wagarTviT,
aramed siZe SemogimateTo. marTlac,
siZe ise gaSinaurda, rom qarTulad
sadRegrZeloc ki dagvalevina da didi
simpaTiebic moi pova Cveni.
mTelma ceremonialma uaRresad Tbil
garemoSi Caiara... Tamadam winaprebis
sadRegrZelo warmoTqva da siZe-patarZlis papis Sesandobari warmoTqva. Turme, nu ityviT da orive 1945 wels germaniaSi omis dros daRupula, orive
erT qalaqSi da vin icis... Tvalebze
cremlebi momadga. me Cemi babua gamaxsenda, romelic omidan ar dabrunebula... ramxela Zala aqvs siyvaruls, is
Slis sazRvrebs, midgomebs, wyenas, tkivils... visxediT gverdi-gverd axla
ukve moyvrebi da saqarTvelosa da germaniis sadRegrZelos guliTa da suliT, marTlac da didi siyvaruliT
vsvamdiT.
* * *
saqaRaldeSi raRacas veZebdi da SemTxveviT Cemi Svilebis pataraobis droindel Canawerebs wavawydi. Cems bebos
Camouweria maT mier warmoTqmuli sityvebi: matabele-matarebeli, kafua-kamfeti, peCeCia-peCenia, bebe-bebia, ononominda, fua-mtkiva, zizi-lamazi, Zia-mZivi,
amunia-ZaRli, mua-fiso...
iqve, saqaRaldeSi werilebi vi pove...
moskovSi yofnisas rom mwerdnen axloblebi. siamovnebiT Cavujeqi. Zalian didi
siamovneba miviRe maTi kiTxvisas da
sinanulic. zogierTi maTgani axla
cocxali aRaraa... ramdeni siTbo, siyvaruli modis maTgan. am xelnawerebis
miRma TiToeuli maTganis sunTqva ismis
TiTqos. xelnaweri avtoris sulis nawilia udaod. TiToeuli sityvis ukan
emociaa...
guli mwydeba, rom TandaTan sakomunikacio saSualebebma gaaZeves Cveni ukvdavi, uberebeli, gacveTili, magram mainc
maradiuli werilebi.
* * *
moskovSi, samsaxurSi erTma qarTvelma qalbatonma damireka. sakmaod asakovani xma hqonda, menatreba saqarTveloomiTxra. didxans visaubreT... SevTanxmdiT, rom xSirad damirekavda da me
movuyvebodi axal-axal ambebs. mere
saxlSic vewvie. sruliad martoxela,
daucveli iyo. TandaTanobiT davuaxlovdiT. vficavar, guls da suls ar
viSurebdi misTvis. vyidulobdi saWmels, tkbileuls, wamlebs. saelCodan
daxmarebac ki gamovawerine. uZlurobisgan uWirda Tavis movla. ar mezareboda namdvilad. gareT ijda xolme da
melodeboda, rodis mividodi masTan.
patara bavSviviT mimndobi iyo... ase
gagrZelda Tveebi. erTxelac uxasiaTod momeCvena, miTxra, rom salaparako
aqvs CemTan. ar gewyinos da ase mgonia,
rom Cemi bina gainteresebs da imitomac mivlio, - miTxra Tvalcremlianma.
xma gamiwyda, veraferi vuTxari. maSin
Zalian axalgazrda viyavi da es sityvebi did tragediad miviRe... uceb wamovxti skamidan da gaviqeci usityvod.
mivrbodi da yelSi gaCxerili burTi
maxrCobda. man Cems uangarobaSi eWvi
rogor Seitana-meTqi... imis mere mirekavda samsaxurSi da me ar vpasuxobdi,
mere sulac gaqra. axla mgonia, rom
masTan ufro damTmobi unda vyofiliyavi, an saerTod ar mimeqcia didi yuradReba misi sityvebisaTvis. ar vici,
axalgazrdobaSi yvelaferi sxvanairad
geCveneba. axla, albaT sxvanairad moviqceodi, vapatiebdi didsulovnad.
* * *
1995 wlis saparlamento arCevnebi
axlovdeboda. Salvas senakis xoravas
saxelobis TeatrSi hqonda amomrCevelTan Sexvedra. dedaCemi saguldagulod
emzadeboda da am dRisTvis TeTri kostiumi Seukeravs. me vurCie, rom oqtombrisTvis arc ise Sesaferisi samosiameTqi da Tan ar minda, rom gamorCeulad gecvas xalxisgan-Tqo. dedam sinanuliT Semomxeda da usityvod gamoicvala...
or TveSi mamaCemi gardaicvala da es
kaba-pijaki dResac ukidia Caucmeli...
amaswinaT, karada rom gamovaRe, TvalSi meca da cremlebma damaxrCo.
aseTia cxovreba - arasodes ici ra
moxdeba xval. arasodes gadado xvalisTvis is, risi moswreba, gakeTeba, Tqma
dRes SeiZleba.
* *
universitetSi am dReebSi pirvelkurselebis registracia mimdinareobs.
dilidan reestrSi viyaviT atestatis
asaRebad me da Cemi qaliSvili. bunebrivia, rom sabuTebis CamonaTvalSi, romelic unda waradginon axladCaricxulebma, atestatic aris. reestrSi rigia.
Cven win 80 wels gadacilebuli qalbatoni dgas yavarjniT. mas piradobis
aReba surs. qalbatoni Sewuxebulia,
radgan fexi aqvs motexili da daxmarebas ver aiRebs, Tu piradoba ar aiRo.
mis magivrad vnerviulob, radgan Zalian
tkiva... rodesac misi rigi movida, gaarkvia, rom 30 lari unda gadaixados
piradobaSi. moxuci Zalian dabneuli
Cans, radgan egona ufasod aiRebda.
- ar maqvs Svilo 30 lari, - tiris
da Civis.
- ra vqna qalbatono, roca geqneba,
maSin mobrZandiTo, - zrdilobianad
da Sewuxebuli saxiT pasuxobs TanamSromeli...
guli damewva. mindoda misTvis es
Tanxa gadamexada, magram amomrCevlis
mosyidvaze Sari ar avikido-meTqi...
axla saxlSi var da vnerviulob. RmerTo, ra eSveleba am qveyanas, ramdeni sawyalia Cvens irgvliv. ratom ar gamovarTvi telefoni an misamarTi? axla
amaze bevrs vidardeb.
* * *
malina, malinaaa... malina, malinaaa...
dilauTenia Camesmis yurebSi. ra maRali
notebiT mReris qalbatoni, ra xma aqvs.
usaTuod gaimarjvebda `niWierSi~.
ra sayvarlad Tendeba. amitomac miyvars Tbilisi.
* * *
mezoblis dedam sasiZod biWi daiwuna. atira da aiZula qaliSvili dascileboda Seyvarebuls.
- ra sWirs, kargi biWia, lamazi, ganaTlebuli qarTvelia-meTqi, - Zlivs Sevbede mezobels.
- Raribiao, - miTxra, - da sad velodo rodis gamdidrdebao.
Semecoda is biWic da misi siyvarulic - fulze gacvlili da dawunebuli.
* * *
es ambavi ramdenime wlis win iyo.
Tamaris saxelobis taZari doliZezea
da siaxlovis gamoc iq xSirad davdivar. erTxelac, Zalian adre momiwia
misvla. wirva dilis 7 saaTze iwyeboda da mgoni, naxevari saaTiT adre
mivedi. taZarSi aravin iyo. erTi qalbatoni alagebda. bunebrivia, gulxeldakrefili ver viqnebodi da mec mivexmare. xalxiT nel-nela ivseboda darbazi, Cven ki ganvagrZobdiT dalagebas,
dawyebamde unda mogveswro... wirvis
damTavrebis Semdeg qalbatons telefoni davutove da vTxove, roca saWiro
viqnebodi, mzad viyavi mec davexmarebodi mas aseT madlian saqmeSi...
am ambavSi gasakviri araferia, rom
ara zari, romelic or dReSi gaisma
Cems mobilurze. axalgazrda qalbatonma damireka da wyneTis agarakis dalagebaSi 150 lari SemomTavaza. marTali
giTxraT davibeni, vuTxari, albaT sxvagan moxvdiT-meTqi. Cemi nomeri gaimeora da miTxra, rom es nomeri misces,
radgan Turme Zalian kargad valageb.
- Tu davrdomili, loginad Cavardnili xarT, dagexmarebiT-meTqi, - amoviluRluRe... aseTi rom yofiliyo, marTla davexmarebodi. meeWveba, rom mas
dalageba sdomoda, mgoni sakmaod uniWod gamaSayira.
* * *
sazamTros mozrdili naWeri Cems
stumrad myof naTluls gadavuRe da
Tan gavafrTxile, rom Tu kurkebs SeWamda, mucelSi sazamTroebi gaezrdeboda.
man Semomxeda da ironiulad gaicina.
arada, misi toli rom viyavi, advilad
vtyuvdebodi. marTalia ar vasrulebdi
da rac SeiZleba met kurkas vylapavdi imis molodinSi, rom mucelSi diiiiiidi sazamTro gamezrdeboda. sarkeSic sul tyuilad vicqirebodi. mezoblis gazrdil mucels mis Rormucelobas da kurkebis siyvaruls mivawerdi da saSinlad mSurda. ra Sterukaa
bavSvi...
* * *
dedaCemi metyoda: xeli ar axlo am
`bambanerkas~, stumrebisTvis gvindao.
miveparebodi, gamovxravdi da cariel
kolofs, isev adgilze davdebdi. stumrisTvis gasamaspinZleblad ki carieli kolofi imdenjer SerCeniaT, rom
mainc ver iswavles Wkua Cemma mSoblebma... magram axla sxva ramis Tqma minda.
arsebobs msoflioSi aseTi eri, romelic yvelafer saukeTesos stumars
unaxavs, yvelaferi gemrieli misTvis
emeteba. Cven xom Sewiruli eri varT,
roca vambobT: `Seni Wirime, Sen genacvale, Sen Semogevle, vaime, uime~...
daakvirdiT Cvens dedikoebs, gana maT
mxolod CvenTvis ar icocxles. ramdeni ram daakles Tavs, oRondac Cven
araferi mogvkleboda... elementarulad
sufrazec ki mudmivad vgrZnobdiT maT
mzrunvelobas. me manam megona, rom dedaCems mxolod qaTmis frTa, kiseri uyvarda, sanam TviTon deda ar gavxdi.
aseT xalxs ar uweria gadarCena?!
mudmivad sxvisTvis fiqrsa da jafaSi daRlil ers.
63
rogor menatrebi
ulamazeso Cemo qveyanav,
ra vqna, rom ase miyvarxar Zlier
minda cota xniT gadagiviwyo,
magram siyvaruls verafriT vZlie.
sul maxsovxar da sul menatrebi,
saocreba xar namdvilad didi,
rac wamovedi da Sen dagtove,
dRe ar mqonia wynari da mSvidi.
aq me yvelafers - Sensas vadareb,
saxlebs, xeivnebs, skverebs Tu quCas
Sens silamazes ra Seedreba....
Sens monatrebas bolo ar uCans.
iqneb verc gnaxo, veRar vixilo
Seni usazRvro mSveniereba,
dae, ufalma Sen moganiWos
ukvdaveba da bedniereba.
patara nergi
es norCi nergi Cven erTad davrgeT,
magram ar xarobs - daWkna, Camoxma...
es imitom, rom Cveni mdinaris
Sen gaRma xar da me ki - gamoRma.
nergi xom Cveni imediT aris,
da mas sicocxle Zlier swyuria,
Tuki patara ar gaizarda
es xom samyaros dasasrulia.
kacis Zala rom erTobaSia,
Cven bavSvobaSi yvelam viswavleT.
cxovrebaSi ki mas ar viyenebT,
sxvebsac vawvalebT,
Tavsac viwvalebT.
Cven erTad SevZlebT mis gadarCenas,
orTav gavuyofT gulebis siTbos,
mas Cven orTave erTad vWirdebiT,
orTaves erTad gveZebs da gvixmobs.
da rom patara gadavarCinoT,
erTad yofna rom SevZloT,
viswavloT,
neba momeci xeli mogxvio
da Cems napirze gadmogiyvano.
Tanguli zambaxiZe
mkiTxvelis kuTxe
erTmaneTs rogor saocrad SveniT...
me ki sixaruls veRar davfarav,
ar dameteva guli sagules...
gulSic, saxlSic da
Cems samyaroSic,
bedniereba daisadgurebs.
mzisken gafrena
es bilikebi mzisken midian
Sen mas miyvebi sul martod-marto
is xom saSiSi bewvis xidia
Sen ki mis gavlas eswrafvi, natrob.
Tavad mzis sxivi misken miiltvi
rom mzes Seerwyme misi nawili
bednierebis wamsac miiTvli
rom dai pyari Sori manZili.
dedamiwaze mze kvlav ibrwyinebs
SuqTamfeni da sxiviT aRvsili
is ar Caqreba, ar ganeldeba
radgan Sena xar misi nawili.
SenTvis...
sul yvavilebiT movrTav Cems binas,
rom silamaze sufevdes irgvliv,
diliT, mze roca SemoanaTebs,
mas atyvevebdes yvavilTa xibli.
mzis siTbosa da yvavilT morevSi,
CaiZireba mSveneba Seni...
o, rogor nazad erwymiT erTmaneTs...
is Soreuli mogonebebi
gacamtverda da sul mTlad moisra,
rogor gadarCa es mogoneba,
viT ar waleka talRam droisa...
Sena xar CemTvis dauviwyari,
Sen ver giviwyeb Zvirfaso dedav,
da menatrebi, o, ise Zlier,
sizmarSiac da cxadSiac gxedav.
xan baRSi gxedav sul mofusfuses,
xan Cais kref da mzeSi iwvebi,
xan - ki martoka gascqeri Saras
Svilebs moeli TavdaviwyebiT.
sadRac midixar, isev modixar,
sikeTes Tesav da sofels Sveni...
Senze fiqrebs da Sens warmosaxvas,
msurs Semoevlos sicocxle Cemi!
manheteni
Senobebi maRla camde aziduli,
aziduli Senobebi maRal caze,
manheteni, manheteni niu iorkis
savizito baraTi da silamaze.
reklamebis siuxve da ferTa gama,
silamaze, sikaSkaSe, elvareba.
yvelaferi, yvela erTad aRebuli
sixaruli, siyvaruli, mRelvareba.
garTobebi, musika da simRerebi
Serwymulia erTmaneTSi maRal xmaze.
manheteni, manheteni niu iorkis
savizito baraTi da silamaze.
gaswavliT inglisurs
nebismieri
asakisa da donis
msurvelebs.
survilis
mixedviT
praqtikis
gakveTilebi
Catardeba
telefonis
da skaipis
saSualebiT
64
lela
347-924-4027
212-564-4148
30
26
29
28
27
31
1
litvordi
2
3
32
36
35
4
5
34
37
7
6
8
9
41
40
33
10
39
38
11
12
42
13
14
15
16
18
17
43
19 44
20
45
21
22
46
23
24
25
Tarazulad:: :
1. poeturi uSfoTveli cxovreba
bunebis wiaRSi; 2. urCxuli (wign); 3.
literaturuli nawarmoebi an misi
nawili, romelic dawerilia saubris
saxiT; 4. taepebi, romlebic leqsSi
garkveuli wesiT meordeba; 5. rusi
mwerali; 6. dionises mxlebeli berZnul miTologiaSi; 7. qarTveli mwerali, dramaturgi, avtori piesebisa `metexis CrdilSi~ da `ieTim gurji~; 8.
`mas tansa kaba emosa, gare-Tma vefxis...~;
9. arCibald mekeSis satrfo (`gvelis
perangi~); 10. floberis romani; 11.
ninoSvili `Cveni qveynis...~; 12. rezo
WeiSvili `Cemi megobari...~; 13. xelovnuri ena; 14. hamletis megobari; 15.
daTa TuTaSxias sayvareli; 16. literatori, romelic raime nawarmoebis,
visime Semoqmedebis kritikas eweva; 17.
homerosis poema; 18. bernard Sou `...
da kleopatra~; 19. mTavari personaJi
grinis nawarmoebidan `alisferi ialqnebi~; 20. v. gunias piesa `da-...~; 21.
mefe-liris erT-erTi qaliSvili; 22.
mSvenieri elenes da dioskurebis deda;
23. zolas romani; 24. produqti, romelsac magdana yidda; 25. IV-Vss berZeni poeti, ... panapoliseli;
Sveulad:
7. leqsi `... muxasa~; 21. qarTveli
mwerali ... CaCaniZe (`gza navsadgurisken
midis~, `lurji wigni~); 26. zola
`tereza...~; 27. ra gvaria SuSaniki?;
28. literaturuli nawarmoebis didi
qveganayofi; 29. mama gorios erT-erTi
qaliSvili; 30. erT-erTi `bremeneli
musikosi~; 31. jumberis gamzrdeli
`sibrZne sicruisadan~; 32. kontinenti,
sadac gaemgzavra aiboliti mxecebis
samkurnalod; 33. juanSeris deda
(`TeTri kurdReli~); 34. ase gamoiTqmis berZnulad sityva `vwer~; 35. Cexovi `...vania~; 36. nunus satrfo (`mamis
mkvleli~); 37. ungreli mwerali; 38.
godunovis saxeli; 39. nabukovis romani; 40. leoniZe `Ciriki da...~; 41. ninoSvilis moTxroba; 42. `rac ufro
Sors xar, miT ufro vtkbebi! me SenSi
miyvars ... Cemi~ (galakt); 43. amerikeli mwerali, avtori romanisa `wyurvili sicocxlisa~; 44. sulelis amyoli TviTonac... (and); 45. iaponeli
mwerali; 46. diuma `dedofali...~
wina nomris litvordis pasuxebi
Tarazulad:: 1. dorian; 2. dea; 3. adela; 4. mTas; 5. abaSiZe; 6.
nekrasovi; 7. balzaki; 8. bioni; 9. fanjikiZe; 10. nifnifi; 11. kasia; 12. maiko; 13. defo; 14. mumu; 15. iaraRo; 16. dadiani; 17. lalioni; 18. bonasie;
19. epiTeti; 20. dania; 21. eklaSi; 22. ampi; 23. anabazisi.
Sveulad: 24. jorjaZe; 25. proza; 26. zaqara; 27. gavatini; 28.
grigori; 29. alan; 30. xalvaSi; 31. Tvali; 32. leo; 33. didi; 34. finezi;
35. igoris; 36. merime; 37. buxaiZe; 38. noneSvili; 39. ariosti; 40. ras;
41. fausti; 42. maRraZe; 43. navoi; 44. danae; 45. biZina; 46. ilia; 47. gza.
65
Ztj,t,b tvbuhfwbfib
V
patara daCis dabadebas
vulocavT irina mSvenieraZesa
da giorgi CantlaZes.
patara giorgi kakauriZis
dabadebas vulocavT dimitri
kakauriZesa da Teo gobeCias.
V
patara zosime adeiSvili
veisis dabadebas vulocavT
eka adeiSvilsa da akiva veiss.
vusurvebT bednier da laR bavSvobas, sasaxelo qarTvel vaJkacebad gazrdas
dabadebis dRes vulocavT 64-wliani SualediT erT dRes
dabadebul babua da SviliSvils - Cveni emigraciisaTvis
sayvarel kacs, ansambl `fesvebis~ cnobil medoles, baton
nodar obolaSvils da mis patara sexnia SviliSvils nodari obolaSvils. pataras vusurvebT amayad evlos da
gaegrZelebinos babuis didi saxeli da kacoba, babuas ki
didxans tkbobas vusurvebT misi monagariT.
megobrebi jvrisweras vulocavT Cvens
Zvirfass megobrebs beqa gubelaZesa
da Tiko SalamberiZes, vusurvebT
sitkbos, ojaxur bednierebas da ulev
siyvaruls.
66
67
68