Mamuli No. 78
Title
Mamuli No. 78
extracted text
1
2
Jurnalis es nomeri ibeWdeba
baton ramaz gociriZisa da
qalbaton marina sanaZis
uSualo TanadgomiT
5
saredaqtoro
leqss me vuwodeb movardnil mewyers!
8
13 ivnisi
Signidan danaxuli stiqia
13
#wyaldidobisTaoba
me dRes ar var amayi
16
Tea wulukiani
kanonis mxares
22
portreti
Sin darCenili `mravalJamieri~
28
kaxa benduqiZe
didi bavSvi
31
`iluzioni~ kabadonebSi
jariskacis mama
38
nomris diskusia
literaturis 20 weli
42
sadReiso feletoni
xma
46
rogor daiTanxmes
grafi segedis rolze...
51
emigraciis istoria
raWveli mepureebi amerikaSi
53
ioseb griSaSvili
me Sen saxelad ani dagarqvi
56
msoflios qarTuli bestseleri
papaSvilis `yvelaferi SeiZleba moxdes~
64
Wabua
vqmen, rac SeviZel!
3
rezo
rezo TabukaSvilis
anderZi
anderZi momaval
momaval Taobebs
Taobebs
mSvidobas vetyvi, male qarTul zecis safirons,
da mcire talRad Severwymebi zRvas, unapiros.
qars, imqveyniurs davuxvedreb male win afras,
- didebulia! gardviqcevi male winaprad.
da Tumca Cemi gamgzavreba hgavda wvalebas,
sikvdili mainc ar daarqvaT gardacvalebas,
me waval, radgan dro ara maqvs ukve arCevnis,
me waval, magram samudamod TqvenTan davrCebi.
mec gimegzurebT, cxovrebis gzas roca gahyvebiT,
me daginaxavT, magram veRar dagenaxvebiT.
me arasdros ar viqnebi TqvenTan modave,
samSoblo Tqveni, Tu arasdros ar icotaveT,
magram icodeT, me im dRidan TqvenTan ara var,
Tu sarbielad saqarTvelo gepataravaT.
damarcxebulnic arasodes CandeT sabralod,
vinmes siglaxe, kacTa modgmas ar daabraloT.
mSvidi geqnebaT siymawvile, mere sibere,
sxvaTa miRweviT, sixaruli Tu gaibevreT.
4
manuCar kaWaxiZe,
Jurnal `mamulis~ redaqtori
ticianisTvis Tu leqsi movardnili mewyeri iyo, dedamiwisTvis poeturi STagoneba ratom ar SeiZleba iyos
igive aboboqrebuli stiqia, romelic
beThovenuri gaqanebiT moedeba masStaburad did sivrces?!
rodesac garedan uyureb yvelafers
amas, ra Tqma unda, mimzidvelia sacqerlad. gasaocari sanaxavia marinisti
mxatvris, ivane aivazovskis `mecxre
adamianebSi gamefda pompezurobis
SegrZneba, grandiozulobisken miswrafeba. jer kidev gasul saukuneSi orgzis ganmeorda grandiozuli msxvreva
- erTi 1912 wlis 14 aprils, roca
saokeano laineri `titaniki~ aisbergs
Seejaxa da sul raRac or saaTSi atlantis okeanis fskerze daeSva es CauZiravi xomaldi; da meore - 1937
wlis 6 maiss, roca diriJabli `hindenburgi~ afeTqda niu-jersis qalaq leikhorstis maxloblad.
orTave SemTxvevaSi grandiozulo-
lekamerebis win Sou-dadgmebiTa da
gadacemebis warmatebisTvis pirSi mikrofonSeCrili Jurnalistebis poziorobiT, aramed namdvilad, sikvdilisagan
saxsnelad mezoblis gamowvdili xelis wyalobiT, viRac ucnobis Tavganwirvis fasad, romlis winaSec mTeli
cxovreba qeds miidrek.
is ucnobi ki Sens Tvalsawiers
miefareba, roca Tavis madlian saqmes
gaakeTebs. Sen ki Zebnas dauwyeb aTas
xalxSi. rom gadaivlis yvelaferi, mere
ganagrZob Zebnas. ar gasvenebs mis mi-
`leqss me vuwodeb
movardnil mewyers!~
talRis~ originalis naxva sanqt-peterburgis saxelmwifo rusul galereaSi.
ra ferebia,
ra gardamavali ganwyoba,
TiToeuli farTobidan mSfoTvareba modis - erTis mxriv ususuroba
adamianTa, meores mxriv ki - usazRvro
gaqaneba stiqiis poeturi frTebiT.
mqonia bedniereba da minaxavs es originali ruseTis dedaqalaqSi, magram aras
gziT visurvebdi ganmecada es stiqia
sakuTar Tavze. yvelafer amis gancda
sasiamovnoa mxolod usafrTxo wertilidan.
arc msoflio sayovelTao warRvna
iyo ioli movlena. RmerTisTvisac ki
mtkivneulia aseTi gadawyvetilebebis
miReba, magram dasaSvebic da aucilebelic, raTa adamianebi mconarebas ar
miecnen, ifxizlon da gaisigrZeganon
erTmaneTis fasi.
amerikul blok-basterebSi xSiria
specefeqtebiT mani pulureba, raTa metis simZafriT moitanon mayureblamdis
simZafre ngrevisa. aseTi filmebiT savsea msoflio kinoindustria da yvelaze
meti moTxovna aseT filmebs aqvT.
baze keTdeboda mTavari aqcenti da
teqnikur unaklobaze. Sida interieri mowyobili iyo orTav SemTxvevaSi
sruli komfortiT Tav-TavianT drosTan Sesabamisad. ver uSvela usaSvelo
piarma verc erT maTgans da adamianebSi karga xniT dasamarda grandiozuloba. teqnikis miRwevebma ki isev gaaRviZes adamianebSi babilonis godolis sindromi... da isev visjebiT.
filmebic kargia, teqnikuri aRWurviloba xom kidev ukeTesi, magram umTavresad safrTxis SegrZneba davkargeT am Tavbrudamxvev droSi... da xandaxan virtualuri samyarodan gamovyavarT realobas da vxedavT, Tu rogori daucvelebi varT erTmaneTis gareSe.
mere ukve aRar iqneba arc galereaSi CarCoSi Casmuli `mecxre talRa~,
arc gancxromiT atlantikze mocurave `titaniki~ Tu mfrinavi `hindenburgi~, arc sami-de saTvaleebiT nanaxi
blok-basterebi, romlis wiaRSi virtualurad aRmoCndebi. yvelafris gareSe
Tavs dagatydeba bunebis risxva da
mTeli dramatizmi filmebisa Sens Tvalwin gaTamaSdeba realurad, araTu te-
marT madlierebis grZnoba. Tu bedma
gagiRima da odesRac mainc i pove, gagixardeba, mTeli SegnebiT rom Semoinaxe misTvis amdeni wlebi madlobis
sityvebi da meti araferi.
arada, meti raRa unda iyos!
Cven bevrjer dagviCivlia ricxvobriv simcireze, magram arc erTxel gagvisvams xazi, Tu es ricxvobrivad mcire
eri - rogori Zlierebi varT erTad
dgomiT.
yovelTvis vwuwunobT, rom erTmaneTs ar vindobT, erTmaneTs vebrZviT
da ase Semdeg. amis fonze Cven viciT
omSic da mSvidobaSic erTmaneTis gatana,
erTmaneTisTvis Tavdadeba, Tundac spontanurad, magram mainc viciT.
me maxsendeba ruseT-saqarTvelos
omis dros gamocxadebuli politikuri moratoriumi da patriarqis daZaxilze erT muStad Sekruli saqarTvelo
rogor idga xeli-xelCakidebuli uwyvet jaWvad imieriTgan amieramdis.
ai, es genetikuri kodi gvaqvs Cven.
da metic, oriod wlis Semdeg stiqiurma ubedurebam TviT ruseTs gadauara da cecxlis alSi iwvoda centra-
5
luri ruseTis tyeebi, moskovis gareubnebSi miaRwia am xanZarma. am dros
Cven daxmareba SevTavazeT ruseTs, gverdze gadavdeT ra pirovnuli wyena.
ai, es xalxi varT Cven, RmerTma rom
Tavis xatad Seqmna.
me ar mikvirs TbilisSi datrialebuli stiqiuri ubedurebisas rom dairazma moxaliseebad mTeli qveyana. saidan aRar Camodiodnen gawmendiTi samuSaoebisaTvis Cveni Tanamemamuleebi
- zogi tanisamoss agzavnida, zogi sakvebs, zogi fulad saxsrebiT exmareboda stiqiiT dazarebulebs.
am aqciam masiuri xasiaTi miiRo
mTels saqarTveloSi.
es me ar makvirvebs,
es me maxarebs!
maxarebs is, rom CvenSi jerac cocxlobs da, imedia, karga xani icocxlebs
suli cotnesi. SeiZleba viRac ucxoels gaukvirdes, magram me ar mikvirs,
roca isedac erTi muWa eri fexze
dadga miuxedavad politikuri Sexedulebebisa,
miuxedavad erovnuli kuTvnilebisa,
miuxedavad da miuxedavad mravali
faqtorebisa.
Cven vuyurebdiT da vxedavdiT sidiades suliskveTebisas realuri saSiSroebis winaSe.
swored, aq gamoCnda siyvaruli aramarto urTierTisa, aramed TviT Tbilisisa, da me mjera, rodesac qarTvelma
kacma erovnulobis savizito baraTad
aqcia `simRera Tbilisze~ da mTeli
msoflioc aamRera am SesaniSnav melodiaze, es martoden litoni sityvebi
ar yofila leqsad gamoTqmuli da
amRerebuli, es gulwrfelobaa, es sinamdvilea!
da Tu es sinamdvilea, maSin is gulistkivili, rac Tbiliss daatyda
2015 wlis 1 ivnisis Rames, Sokismomgrelia da Sokidan gamosvla vin, Tu
ara qarTvelebma saukeTesod viciT `xams moyvare moyvrisaTvis, Tavi Wirsa
ar damridad, guli misces gulisaTvis,
siyvaruli gzad da xidad!~
vici, solidarobis SegrZnebas erovnuloba ar gaaCnia, igi zogadsakacobrio keTilSobilebaa, romelic ufalma
mxolod adamians mianiWa niWad, raTa
mravalTagan kidev amiTac gamoirCes
igi cxovelisagan. vinc ar unda iyos
da rogorc ar unda iyos, Tanadgoma
da TanagrZnoba yvelas sWirdeba.
aq, amerikaSi, araerTi SemTxveva iyo
Tanadgomisa, Tundac yofiliyvnen mkvlelebi da kriminalebi, romlebsac sas-
6
garekanidan:
buba kudavas foto
jelad eleqtroskams miusjian.
ase iyo am 95 wlis winaT nikola
sakosa da barTlomeo vanzetis sasamarTlo procesebisas. gulSematkivrebi qmnidnen jgufebs solidarobisa, raTa
masaCusetis sasamarTlo kolegias ar
gamoetana sasikvdilo ganaCeni, xolo
prezidentTan gagzavnil Sewyalebis peticias sulmouTqmelad eloda mTeli
amerika.
sako da vanzeti mkvlelebi iyvnen,
mTeli ojaxi amowyvites, politikuri
SexedulebiT ki socialistebi iyvnen.
miuxedavad amisa, ubralo adamianebma
gamoavlines erTmaneTis gverdiT dgomis saarako magaliTi. braldeba ver
amtkicebda wayenebul brals, braldebulebi ki - udanaSaulobas. udanaSaulobis prezumcia ki iTvaliswinebs
yvela saeWvo da daudasturebel mtkicebulebebsa da brals braldebulTa
sasargeblod. swored am prezumciis
dasacavad Seikriba xalxi da ara martoden sakosa da vanzetisaTvis.
ram gamaxsena es axla?!
didi Rirebulebebis garSemo Sekreba da Tavdadeba saistorio saqmea.
CvenSi xSiri iyo diad RirebulebaTa
dasacavad adamianTa gverdiT dgoma.
am gverdiT dgomas SeuZlia revoluciebi moaxdinos. dRes CvenSi didi tragedia datrialda da amis gamo eri da
beri fexze dadga, qudze kaci gamovida,
raTa daxmareboda dedaqalaqs, Tanamoqalaqeebs, usaxlkarod darCenilebs.
dasanania agreTve daRupuli cxovelebic da ganadgurebis piras mosuli zooparki, magram erTi adamianis
sicocxle ufro meti Rirs, vidre
mTeli zooparki. me darwmunebuli var,
aRsdgeba zooparkic, is Tavis danakliss
Seivsebs, iqneb ukeTesadac wavides saqme
- zooparks moumravldes mnaxvelebi,
moimatos Semosavlebma, magram im daRupul TanamSromlebs veraferi Secvlis.
dadgeba dro Tbilisic moiSuSebs
iarebs, iseve rogorc moiSuSa
murvan-yrus,
jalal-ed-dinis,
Temur-lengis,
Sah-abasis,
aRa-mahmad-xanis,
xruSCovisa da
gorbaCovis iarebi.
wyals gavatanT damewyril narCenebs, aSendeba ukeTesad da aSendeba
ukeTesi. mdinare vere aRar gadmova
Tavisi kalapotidan da Tu mainc ineba,
Tbilisi mzad dauxvdeba da rogorc
gaxednil cxenebs aurvebs mxedari, ise
daimorCilebs qalaqi Tavis mdinares.
erTia rom, adamianebs Soris arsebuli es urTierTmakavSirebebeli xidi
ar unda gawydes... da mjera, rom verc
gawydeba, radgan Tu aqamomde ar gawyvetila, amdeni politikuri mikerZoebamisakuTrebebis miuxedavad, amieridanac iqneba Cabudebuli es grZnoba CvenSi. Tavs ar gamoiCens, miimaleba, raTa
uadgilod aravis moxvdes TvalSi da
roca saWiro iqneba, maSin gamoavlens
Tavis keTilSobilebas.
gasul wels, internet-sivrceSi gaCnda solidarobis aseTi forma - yinuliani wylis Tavze gadasxma. am maraTonSi mravalma cnobilma pirovnebebmac
miiRes monawileoba da gamoxates TavianTi Tanadgoma `amiotrofuli sklerozis daavadebis~ kvlevebisadmi.
Tbiliss es ar dasWirda. saukeTesod daanaxa msoflios es tkivili!
cxovreba zvirTia, adamiani - jebiri.
didi adamianebi yvelaze metad sandoni arian cxovrebiseul stiqiasTan
sabrZolvelad. stiqia marto warRvna
da mewyeri rodia, stiqia adamianSi
dabudebuli sulieri energiaa.
aTaseuli wlebis Semdeg pompeisa
da gerkulanumis gauCinarebis Semdeg
maTi xelaxla aRmoCenis Semdeg isev
gagvacifra
adamianurma naqnma,
adamianurma naazrevma,
rogorc Tavis droze maTi gauCinareba gaacvifrebda romis imperias da
mTel maSindel msoflios.
RmerTma acilos samyaros pompeisa
da gerkulanumis bedi, es mxolod adamianuri gonebis sidiadeze mogaxsenebT, romlis winaSec uZluria nebismieri stiqiuri ubedureba da damangreveli omebi.
maS, gavufrTxildeT adamianebs da
vipovoT TiToeul maTganSi RvTismieri
sidiade!
7
Signidan
danaxuli
stiqia
beJanma Cveuli simSvidiT gadaxsna
Tofi, Sprici Cado, daketa da nacrisferi obieqti mizanSi amoiRo. suli
Segveguba. wamebi usasrulod gaiWima.
Caxmaxi dasxlta, gaisma tkacani da
vardisferi pomponi hipopotamis yuris
ZirTan, kiserSi Cajda.
„Yes!“, - daiyvira viRacam. es beJos
mier Catarebuli morigi `masterklasi~
iyo. ukve gaTenda. failis monacemebSi,
gogita buxaiZis gadaRebul am kadrze,
dilis 6 saaTi da 01 wuTia dafiqsirebuli.
ramdenime saaTiT adre, savaraudod,
dilis 3 saaTze, hipopotams ramdenjerme esroles saimobilizacio preparati,
magram uSedegod. rogorc Cans, Sprici
isxliteboda. `mgoni daviRupeT, - miTxra zuram - Tu beJo droze ver Camogviswrebs, begis momiklaven!~ 25 wlis
ganmavlobaSi pirvelad davinaxe mis
saxeze cremli. sazarlad meCvena „momiklaven!~ ki ar `moklaven~, „momiklaven!“
xelis kankaliT avkrife beJos nomeri.
telefonSi wynari xma gaisma „nu RelavT,
awyvetili movdivar, male mand var!“
ufro adre, daaxloebiT 2:30-ze zooparkidan gamovardnilma zuram momaZaxa
- „nakresis“ Tofi da damaZinebeli
wamlebi gvWirdeba, Cven male yvelaferi
gamogveleva. levan, SigniT saSineleba
xdeba!~. zooparkSi atexili srolis
fonze isterikulad daviwye rekva.
beJan lorTqifaniZe, saxeobaTa konservaciis centris, „nakresis~ TanamSromeli da savele biologi, romelic ori
aTeuli welia velur bunebas swavlobs
8
da `nakresis~ savele proeqtebs xelmZRvanelobs, im dReebSi borjom-xaragaulis dacul teritoriaze imyofeboda. „nakresma~ daTvebis monitoringis proeqti daiwyo. amitom, saimobilizacio preparatebi da specializirebuli Tofi, cxadia, Tan waiRo.
sul dakavebaa. nervebi daglejaze
gvaqvs. uceb, Tavad rekavs - `ra xdeba
TbilisSi? raRac ucnauri ambebi momdis da tradiciuli Tbilisuri Worebia?~. pasuxis Semdeg, isev mSvidi xma
- `movdivar! ori saaTi macaleT! gadaefareT Tu saWiroa, ar moakvlevinoT!~
argumentma gaWra. specialuri daniSnulebis razmma ori saaTi mogvca.
daiwyo ori umZimesi saaTis aTvla.
isev teritoriaze SevvardiT. mgeli,
romelic imobilizebuli da gakoWili
davtoveT, RobesTan mokluli dagvxvda.
periodulad ismis srola. mgonia, rom
yvela tyvia sxeulSi gamdis. SlamSi
Zlivs mivaboteb. uceb jixvebis volierSi moklul TeTr vefxvs vawydebi.
„verafers vizamdi genacvale, - meubneba
specrazmeli - Semomitia~. am dramatul
wuTebSi misi xma Zalian wrfelad
JRerda. araferi mikiTxavs, Semomxeda
da mixvda rom unda epasuxa. mec mivxvdi,
rom aranairi safuZveli ar mqonda ar
damejerebina. arada, ra ginda qna? sibnele, yvela komunikacia gaTiSuli, cxovelebi ki gareT!
`xom gTxovT, nu isvriT SigniT.
dafrTxebian da yvela zooparkidan
gamovardeba, gareT xalxs ras uSvrebiT?!~ - mesmis zuras yvirili sadRac
Soridan, magram, rogorc Cans, misi xma
adresatamde ver aRwevs.
minda qronologias mivyve da daaxloebiTi saaTebis mixedviT gavixseno
Tavad risi momswre gavxdi im saSinel
dReebSi. amas zuras monayoli davamato
da mogiyveT im konkretul adamianebze,
vinc Cumad akeTebda saqmes, roca Tbilisi Tavze gveqceoda. im aTasobiT moqalaqeze, vinc zooparkis TanamSromlebsa
da cxovelebs mxarSi edga da udgas.
aseve minda gagaxsenoT ra xanmokle
aRmoCnda solidaroba da minda pasuxi
vi povo kiTxvaze - ra rjiT Seumdgar
komediantebsa da suliT patara adamianebs, rodesac solidarobis am muxtis
ganeitralebas cdiloben da moqalaqeebs
iyolieben Woris mogonebasa da gavrcelebaSi. minda pasuxi gavce kiTxvas netav, raime Tu akldeba maT cxovrebas
amdeni borotebis keTebiT?
am qaosSi yvelaze mSvidad behemoTi begi iyo. misTvis bunebriv garemoSi,
wyalsa da SlamSi bednierad daabotebda. Tu daiRleboda wamowveboda xolme.
13 ivnisi,
savaraudo dro: Ramis 10:30
filmi albaT, sadRac, 11-ze dasruldeboda. zura gurieliZes, zooparkis
direqtorsa da mis meuRles, naTia kopalians, romelic aseve zoologia da
ilias universitetSi muSaobs, 10 wuTi
Tu dasWirdebodaT kinoTeatridan taatiT gamosasvlelad. wvimas ukve gadaeRo da asfalti Sreboda. am dros
gaisma zari da zooparkis morige Tanam-
Sromelma, savaraudod, 11:10-11:20 periodSi daureka zuras da uTxra, gareuli Roris goWebis saTavsi wvimam daasvela, iqneb gzad Semoiaro sakvebis gadalagebaSi momexmaro, ar gafuWdeso. kidev
aTi wuTi manqaniT kinoTeatridan zooparkamde... Ramis 11:30-ze ukve zooparkSi iqnebodnen.
13 ivnisi,
savaraudo dro: Ramis 11:30
goWebs mixedes da zuram zooparkis
gasasvlelisken aiRo gezi. manqana mtaceblebis Zveli ganyofilebis (romelic
axali magistralis mi pirdapiredaa)
win asfaltian gzaze gaiyvana da am
gzis SuaSi gareT gamosuli wero
dainaxa. gaocebulma manqana gaaCera
da weros gamoekida. frinveli ar gaZalianebula. sabargulSi Casva da meqanikurad ukan moixeda. „Tvalebs ver davujere, - miyveba zura - filmebSi rom
gvinaxavs, zustad is iyo! Cvenken namdvili cunami modioda! saCqarod Cavxti
manqanaSi, magram wyali iseTi siswrafiT
da siZlieriT movarda, rom kari ver
davkete. raRac momentSi wyali kidev
gaZlierda da manqanis kari moglija~.
ukusvlisas, gamosasvlelisken mTeli
siswrafiT gaqanebuli manqana „Zveli
volierebis~ gzaze sadRac SuaSi Caqra,
radgan wyalma misi dafarva daiwyo.
mZRolis mxares kari moglejili iyo.
mgzavris mxares karis gaRebas azri
ar hqonda da naTia mZRolis karidan
gadmoZvra. wyali ukve mkerdamde aRwevda da ise awvebodaT, rom SeeZlo colqmari gaetaca. moeWidnen volieris
gisosebs da ris vai-vaglaxiT Seecadnen mtaceblebis ganyofilebis bolosken
gasvlas, sadac guliko da danarCenebi
egulebodaT. bolo volierTan (sadac
ramdenime daTvi ijda) stiqiasTan Widils da winsvlas azri aRar hqonda,
radgan wyali ukve axrCobdaT. „saocrebaSi movxvdiT, garSemo manqanebi da
uzarmazari morebi curavdnen. vicodi,
rom wyali Tu ara, eseni mogviRebdnen
bolos~ - ixsenebs zura.
pirveli volieris gverdze raRac
SemaRleba igrZno da gisosebs Camokidebulma naTia amoaTria. win gauSva
da odnav SemaRlebaze Seaxtuna. axla
wyali muxlebze urtyamda, magram jiutad da swrafad maRla moiwevda. `isev
mkerdamde mogvwvda. am dros naTia
kedelze patara fanjaras gausworda,
imarjva da xeliT Seamtvria~ - ambobs
zura. es im derefnis fanjara iyo, sadac momvlelebis oTaxebia. `zura, derefanSi sul wyalia, fanjramde wyalia!~
- yviroda naTia. iq ukve gacxadda,
rom Tu gulikom, misma meuRlem da mesame TanamSromelma stiqiamde ramdenime
wamiT adre ver gaaswres, maSin isini
ukve SlamiT iqnebodnen dafaruli.
rogorRac moaxerxes fanjris rafaze
fexis dadgma da maRla aiwies, sadac
baqnismagvari sibrtye daxvdaT da gaswordnen. wyali isev warmoudgeneli
siswrafiT matulobda. zuram meuRlis
mxrebze Sesma moaxerxa da galiebis
ukan, Tavad mtaceblebis ganyofilebis
Senobis myar saxuravze Seagdo. Tavadac
mihyva. wyali ar isvenebda da isev daiwyo maTi swrafi dafarva. bolo Zalisxmeva da Senobis saxuravze gakeTebul
viwro e.w. `parapetze~ Sextnen. maT
qvemoT galiebi sul daifara da galiis
saxuravsa da parapets Soris or metramde simaRlec amoavso.
`vifiqre, aqac Tu mogvwvda, maSin
yvelaferi damTavrda-meTqi. garSemo
ukuni sibnele iyo. eleqtrosistema
ukve mwyobridan gamovida. verafers
vxedavdiT garSemo movardnili wylis
garda. mesmoda viRacis yvirili, romelic, rogorc Cans xeze ijda - `daTvebia gareT! daTvebi!~. mivxvdi, rom ara
es daxuruli, aramed, qvemoT, Ria volierebi aavso wyalma da iq myofi daTvebi
gamovidnen~, - Cumi xmiT amatebs zura.
Semdeg yveboda, rom im momentSi, rodesac gaacnobiera rom naTia gadarCa,
moeSva da caxcaxma aitana. Tumca maSinve Tavi xelSi aiyvana da col-qmarma
Tavganwiruli yvirili daiwyo - mtaceblebis ganyofilebaSi xom adamianebi imyofebodnen! aTasobiT tona wyals
ukve srulad daefara Senobebi da colqmari am patara `kunZul-parapetze~
koWebamde wyalSi idga. `Tu kidev movida, unda gavcuroT~ - magram rogor
ginda gacuro, rodesac stiqia uzarmazar morebs asanTis RerebiviT aTamaSebs
da manqanebs moaqanebs? qvemoT rva metris siRrmis boboqari wyalia. fexebi
aRar emorCilebodaT. dro gadioda.
daaxloebiT ori saaTi idgnen volieris viwro SemaRlebaze. zooparkSi ki
ukve baTqa-buTqi atyda.
daaxloebiT 05:45-ze beJanma zooparkis sasaxelo veterinarebTan erTad
imobilizaciisTvis Tofis swrafi gamarTva daiwyo.
`vxvdebodi, gareT gamosuli cxovelebis likvidaciis operacia daiwyo.
meti Rriali - `nu isvriT, mogveSveleT, Cven mivxedavT rogorme~ - aRar
SegveZlo. orives xma wagverTva. yvelaze
saSineli ususurobis gancdaa. ukve
aRaraferze vfiqrobdi bavSvis garda~,
- sevdianad amatebs zura. uceb, rogorc
zRaparSi, adamianis yvirili moesmaT.
`gadavrCiT!~ dauyvira naTias. es zooparkis TanamSromeli kote fxakaZe iyo
- `kotem da ramdenime maSvelma gadagvarCina! mas unda vumadlode gadarCenas!~ - ambobs zura.
14 ivnisi,
savaraudo dro: dilis 1:30
rodesac zura da naTia naviT gamoiyvanes. me ukve zooparkis SesasvlelTan
viyavi. Canda, stacionarSi gadayvana ki
ara, misTvis samedicino daxmarebis gawevis mcdelobac ki, nervebs uSlida.
cota xniT TvalTaxedvidan davkarge,
Tumca, male isev gamoCnda. gadioda
dro. zooparkis teritoriaze ar gviSvebdnen. ori kordoni iyo. erTi zeviT,
26 maisis moedanze, sadac moqalaqeebs
akavebdnen da meore, qveviT, televiziasTan, sadac mxolod Jurnalistebs
misces yofnis ufleba. sadRac 2:30ze zura isev gamovarda zooparkidan
da „nakresis~ saimobilizacio Tofi
moiTxova.
am qaosSi yvelaze mSvidad behemoTi
begi iyo. misTvis bunebriv garemoSi,
wyalsa da SlamSi bednierad daabotebda; daiRleboda da wamowveboda. wamodgeboda da sadac rame gadarCenil simwvanes naxulobda, gzad miaxramunebda.
xan xidis qveS amoyofda Tavs da xan
gmirTa moednis memorialTan CaikuntruSebda. `disneis~ cnobili multfilmis
gmir behemoTs hgavda im wuTebSi. uceb
gamielva - ra Zneli warmosadgenia,
rom es goWiviT simpaTiuri, motantale,
kotitafexeba kupati, yvelaze agresiuli cxovelia afrikaSi, romelic, sarwmuno statistikiT, yvelaze meti adamianis sicocxles iwiravs. zooparkis
TanamSromlebi begisTan Soriaxlos
idgnen. `biWebo, xom iciT, Zalian saSiSia~ - vcade darigeba. `Cven ra, es Cveni saqmea. mTavaria, xalxisken ar gaiqces. Tu ase moxda Cven SevaCerebT!~
Sevxede am TanamSromels (zustad ar
maxsovs, mgoni gia giorgaZe iyo) da
mwared gamecina. gias garda iqve zooparkis sasaxelo veterinarebi idgnen:
irakli robaqiZe, vano daraselia da
vano marxvaSvili.
giasa da am biWebis TvalebSi Tavganwirvis naperwkali enTo. cxadia, Tu
daiZra veravin SevaCerebdiT da es maTac
kargad esmodaT. zustad vicodi, nadiri Tu gaSmagda, yvelani xaxaSi Seuxtebodnen, ara imitom, rom gmirobis Cadena moundebodaT, ubralod, sxva mocemulobaSi am adamianebs cxovreba ar
9
SeuZliaT! mucelSi usiamovno talRebma damiara…- irakli, gia da orive vano, iseve rogorc zooparkis yvela TanamSromeli, momaval umZimes dReebSi
isev ityvian TavianT gmirul saTqmels.
qveyana aseTi adamianebis mxrebze dgas!
auzia. ucnob volierSi Sesvlisas, uceb
gajiqda. joriviT dadga da fexi ar
moicvala. zooparkis TanamSromelma,
wesi daarRvia, TavTan daudga da foTlebiani totebi auqnia cxvirwin. ariqa,
saWmelio da begi volierSi Sevida.
14 ivnisi,
savaraudo dro: dilis 5:45
uceb, meore kordoni gairRva da
aqoSinebuli beJani SemoiWra. Cveulebisamebr warbebi Sekra, garemos Tvali
moavlo da wamSi dado daskvna: unda
vesrolo am wertilidan, naxevari doza
saimobilizacio, rom bolomde ar paralizdes, Torem ver avwevT. roca gabruvdeba da karg xasiaTze dadgeba, wkeplebiT unda gamovrekoT, rogorc Zroxa.
araviTar SemTxvevaSi TavTan ar unda
davudgeT! Tu gamofxizlda da mogvibrunda, yriT wkeplebs da garbixarT.
oRond Tavqudmoglejilebi garbixarT!
araa miCveuli amden siaruls da ver
dagewevaT. isev es ucnauri - `ver dagewevaT!~ warmovidgine me da beJans
Soris dialogi: `Sen ar gaiqcevi?~
`me adgilze vrCebi. meore dozas vesvri,
rom davawvino~. cxadia, es dialogi
Cemi fantaziaa, magram vici, rom mekiTxa
zustad ase mi pasuxebda. bolo-bolo
me, zuras da beJans 20 welze meti
xnis savele gansacdelebiT savse megobroba gvakavSirebs da moxarSuls vicnobT erTmaneTs.
14 ivnisi, dilis 8:00
ganuwyvetliv ismis Zaxili zooparkis sxvadasxva kuTxidan:
`zura! aq pingvinia gadarCenili!~
„zura! wyalSi mgoni afTaria!~
„zura! daTvi zis kondicionerze!~
„zura! gareT niangi SeniSnes!~
„zura! generatori gvWirdeba!~
zura da veterinarebi xan erT adgils awydebian, xan meores cxovelebis
sapovnelad. „navebi gvWirdeba, navebi!~
- yviris beJani. levan goSaZe maSvelebisken garbis. uzarmazar navs moaTreven. beJo da levani navSi xtebian da
tbaSi Sedian, romlis fskerze mtacebelTa da primatTa `Zveli volierebia~. erTi afTari gamohyavT, romelic
mainc iRupeba. Semdeg niangis dasaWerad gadian Cveni dauRalavi veterinarebis miTiTebebiT.
ganuwyvetliv rekavs telefoni. nucubiZeze iaguaria! meliqiSvilze lomia! `ra vqna kaco, aTad xom ver gaviWrebi. levan, wamomyevi am adgilebSi~. mivdivarT. specsamsaxurebis rigiTebTan
erTad misxal-misxal vCxrekT ubnebs.
araferi ar aris. gavdivarT meore ubanze. isev araferi, mesameze. igive. ukve
tvini gvereva. veRar vxvdebiT es viRacebis boroti xumrobaa, simarTle, romelsac Cven ver mivageniT Tu SeSinebuli moqalaqeebis zarebi. Zlivs viTanxmeb ukan dabrunebaze. `vaida, marTalia?!~ - RrRnis eWvi. zooparkSi yofnaa
saWiro. ukana gzaze, zooparkSi dabrunebisas, vxedavT, rom koxtad da sufTad Cacmuli oficialuri muSakebi
zooparkis win mokle interviuebs aZleven mozRvavebul Jurnalistebs.
14 ivnisi, dilis 6:01 wuTi:
Caxmaxi dasxlta, gaisma tkacani, da
vardisferi pomponi hi popotamis yuris ZirTan, kiserSi Cajda.
begi ufro Tvinieri aRmoCnda, vidre
velodiT. zantad wamogvyva. gzad mwvaneuloba miZov-moZova. zooparkSi rom
SevdeneT, mxolod erTxel dawva Sua
gzaze. Tvali aswia da zooparkis TanamSromels, Cems axlo megobar giorgi
darCiaSvils axeda - `kaci ar xar?!
SemeSvi ra! cota davisveneb~. giorgi
SeSfoTda, amis aseT arabunebriv pozaSi
wola ar SeiZleba, filtvebis Segubeba
daewyebao. xan kudSi swvda da xan
wkepliT auWrela tako. Senc ar momikvde! begis mgoni siamovnebda kidec es
yuradReba. mze amovida da ukve dacxa.
`levan, gadaxurdeba~, - momaZaxa giorgim da wyalze gamagzavna. ramdenime
biWi Sevkribe da daviwyeT iqve oqros
Tevzebis avzidan amoxapuli wyliT
begis morwyva. roca gagrilda, Tavad
isurva wamobrZaneba. qaravani ganaxlda
da mivediT saxeldaxelod gamocalkevebul spiloebis volierTan, iq sadac
10
14 ivnisi, savaraudo dro: 12:00
zooparkis teritoria gadaWedili
iyo garedan Semosuli damxmare personaliT. avbediTi siCume idga. yvelam
vicodiT, rom sami adamiani daiRupa.
iqve verem axalgazrda gogona gamoriya, romelic zooparkis saganmanaTleblo centrTan daasvenes. maSvelebi SiSveli xelebiTac ki cdilobdnen Slamis
gamoTxras mtaceblebis ganyofilebidan,
sadac guliko, misi meuRle da mesame
TanamSromeli egulebodaT. yvelam vicodiT win ra gveloda... mainc swrafad
muSaobdnen. ra ici, ra xdeba… iqneb
vinme mainc gadarCes.
mze ukve gvaWers. avbediT siCumeSi
zooparkis gogonebi fusfuseben. zogs
sakuTari „laptopi~ moutania da mzia
SaraSiZes, zooparkis sazogadoebasTan
urTierTobis menejers savele prescentris awyobaSi exmarebian. ager marina
kurtaniZe da lali edilaSvili darbian da sabuTebs eZeben. irina yiasaSvili xan meriaSi rekavs da xan sxva
samTavrobo uwyebaSi - `generatori
gvinda!~. etyoba iqac dabneulobaa, radgan ismis standartuli pasuxi - es
Cven ar gvexeba! bolos irina aeroportSi rekavs (ar vici saidan moifiqra).
saubris dasruleba arc acales ise
mouWres - `gasagebia! naxevar saaTSi
geqnebaT!~ kidev ramdenime kompaniaSi
daireka da naxevar saaTSi tragedias
komikuri elferi mieca: oTxi generatori gaCnda kinofilm `mananas~ radiolasi ar iyos.
da isev yvirili - „zura! gareuli
Roria gareT!~. am dros zooparki ivseba
seiris mayureblebiT. „vin SemouSva
es xalxi?!~ - uyviris zura policielTa da gamomZiebelTa armias, romelic daRupuli TanamSromlebis SenobasTan dgas da cxedrebis gamomtan
oTx Tu xuT maSvels xelmZRvanelobs.
wamalis moqmedebis dawyebamde behemoTi wamodga. aravin icoda ras moimoqmedebda, radgan hi popotami erTerTi yvelaze agresiuli cxovelia
da, sarwmuno statistikiT, sxva did
saxeobebTan SedarebiT (spilo, martorqa,
kameCi, lomi, leopardi), yvelaze met
adamians xocavs afrikaSi.
„benzini gvinda! mogveSveleT vinme,
amden xalxSi gancda gvaqvs, rom marto
varT~ - iZaxis zooparkis viRac TanamSromeli. meriis warmomadgeneli biZina
giorgobiani marjvobs. swrafad rekavs
romeliRac kompaniaSi da 200 litr
benzins gvpirdebian.
arada, marto ar varT! gareT erTerTi gamosvlisas xnieri qalbatoni
maCerebs. etyoba „TerTmetsarTulianis~
macxovrebelia. sxvanairad aq ver moxvdeboda. `Svilo, genacvale, miTxari
ra gWirdebaT, mezoblebi varT Seyrilebi, purs da yvels mainc mogitanT,
wyali Tu ginda genacvale? valerians
mogcem~. gaSterebuli vuyureb, minda
gulSi Cavikra da vuTxra - qalbatono, axla valeriani ki ara, xelmZRvanelia saWiro, romelic sxva saxis valerianiT mogvamaragebs-meTqi. cxadia, amas
ar vambob da aRelvebuli madlobas
vuxdi. vxvdebi, rom ar varT marto!
xalxia gareT! xalxi, romelic adamia-
nebisa da cxovelebis daxmarebis surviliTaa anTebuli; xalxi, romelsac
saxlebidan moaqvs saWmeli; xalxi, romelic wyals gvawvdis; xalxi, romelic
uxmod xels gvarTmevs.
ukve naSuadRevis 2 Tu 3 saaTi xdeba. fexze ver vdgavar. `zura, cota
daisvene, Tan araferi giWamia~ - veubnebi
calybad. Rrmad amoisunTqa da kvlav
gadarbenazea. me saxlSi amovedi.
15 ivnisi, dilis: 11:30
aRmoCnda, rom naxevari Rame mainc
urbeniaT. am droisaTvis nel-nela Semodis informacia sad ramdeni cxoveli daxoces. moaqvT mglebiT savse satvirTo manqanis fotoebi. amweTi amoaqvT damxrCvali cxovelebi.
minda „Zveli volierebisken~ gavide,
sadac naTia da zura gadarCnen da axla beJo da levan goSaZe iyvnen gasulebi cxovelTa gadasarCenad. es volierebi jer kidev oTxmocdaaTiani wlebis dasawyisSi, Cem Tvalwin aSenda,
rodesac zooparkSi damlageblad vmuSaobdi. swored aq vasufTavebdi galiebs. volierebi mTlianad iyo gadaxuruli 3 sm-is diametris rkinis gisosebiT. maTi dazianeba namdvilad gadis
adamianisa da cxovelis fizikuri SesaZleblobebidan.
maSvelebma benzinze momuSave Zalian
mZlavri e.w. „balgarka~, moitanes, romelic mxolod sagangebo situaciebis
marTvis specialistebs hqondaT da am
mowyobilobamac ki Zlivs gadaWra es
gisosebi mkvdari cxovelebis volierebidan gamosayvanad. albaT, yvela SigniT daixrCo, gavifiqre.
Semdeg aRmoCnda, rom erT-erTi am
srulad daxuruli volieris gisosebs
Soris axalgazrda vefxvi (saxelad
barbara) gamomZvrala. rogorc Cans,
wyalmovardnis dros gisosebze uzarmazari sagnis dartymam gisosebi gaswia
imdenad, rom vefxvis Tavi gaetia. xolo
iq, sadac katisebris Tavi eteva, tans
ukve problema ar aqvs, rezinasaviT brtyeldeba. savaraudod, aTasobiT tona
wyalma, romelic minimum 7-8 metrs
aRwevda am adgilas da sruliad dafara volierebi, an atacebuli avtomanqaniT an uzarmazari morebiT umZimesi
fizikuri dartymebi miayena galias
da gisosi gaRuna. barbara mainc daiRupa da misi gvami i poves. yvela danarCeni mtacebeli „Zvel volierebSi~
(3 iaguari, 6 daTvi da 3 lomi) wyalmovardnis gamo daixrCo.
axali,Ria tipis volierebisken wavedi. axlos ver mivudeqi. Slami adami-
anis simaRlis iyo. maT, `Zveli volierebisgan~ gansxvavebiT, Ria Weri hqondaT, magram cxovels iqidan gamosvla
ar SeeZlo Cveulebriv stiqiur ubedurebaSic ki. am volierebis kedlebi
boloSi mokecili iyo, qmnida uaryofiT daqanebas da cxoveli aZromis
SemTxvevaSic ki, ver moaxerxebda gamoZromas. Tan yvela Ria voliers zemodan gadatarebuli hqonda specialuri
daniSnulebis eleqtromavTulebi, sadac 10 000 voltis Zabvis deni gadioda. vin gaTvlida, rom wyali 10 metrs
miaRwevda, eleqtrosistemas gamorTavda da cxovelebs amoativtivebda....
begi ufro Tvinieri aRmoCnda, vidre
velodiT. Tan, rogorc Cans, wamalma
gaabrua da „karg xasiaTze~ daayena,
ise rom sul ar gabrazebula zooparkis
dadevnebul TanamSromelze, romelic
udavod, sicocxlis fasad riskavda.
wina dRis samariseburi siCume ukve
xmaurma Secvala. qaoturad iTvleba
cxovelebi. zurasTan xan vis moaqvs
informacia xan vis. „dadasturebulia?~
- ekiTxeba yovel jerze. „ki, batono~, pasuxobs ucxo adamiani. bolos modian
antikrizisuli sabWos wevrebi. kidev
iTvleba cxovelebi fotoebiT da zepiri monacemebiT. mgoni safrTxe aRaraa.
„mgonize viyoT?~ - frTxilad kiTxulobs mzia. arada panikaa gareT… da
keTdeba gancxadeba.
isev davrbivarT cru zarebze. isev
iWreba zura aT nawilad. isev uZinaria da isev mSieri; zooparkSi muSaoba zustad imave reJimSia. daqancul
TanamSromlebs qalaqi aWmevs da qalaqi
asmevs. kompaniebi benzins Cuqnian. yvela
TanaugrZnobs zooparks. yvela rekavs
da zooparkis ambavsa da saWiroebebs
kiTxulobs - biznesi, media, rigiTi
moqalaqeebi da arasamTavrobo seqtori.
aq wertili „a. S.-s“ ar gulisxmobs.
aq myari wertilia, radgan momkiTxvelTa
CamonaTvali dasrulda.
sadRac Sors ismis eklesiis zarebis
xma, sadRac Sors ismis televizorSi
gakeTebuli samTavrobo gancxadebebi…
16 ivnisi
mzia SaraSiZe ver isvenebs; cxovelebis gadaTvlis Semdeg, saswrafod
avrcelebs informacias „netgazeTisa~
da „liberalis~ saSualebiT, rom cxovelebi jerac iZebneba. rogorc Cans, gaumarTavi komunikaciis gamo, es informacia ar midis antikrizisul sabWoSi.
mogvianebiT xdeba ubeduri SemTxveva
- vefxvi Tavs esxmis adamians. adamiani
kvdeba!
aqedan iwyeba gardatexis momenti
da sakiTxi politizirdeba. Tvalsa
da xels Sua dneba solidarobis gancda. politikuri partiebi erTmaneTs
ejaxebian da sazogadoeba isev Cveul
polarizebul mdgomareobas ubrundeba.
SuaSi rCeba sajildao qva, saxelad
zurab gurieliZe da misi gmiri TanamSromlebi.
Cndebian aramkiTxe moambeebi da media
Tu socialuri qseli itvirTeba gadaumowmebeli informaciiT. uceb avanscenaze gamodian „adamiani-anaqronizmebi~ da arSemdgari komediantebi. gamZleobis zRvars miRweuli zooparkis Ta-
11
namSromlebisTvis am sruliad araadamianur viTarebaSi, ismis rom Turme
direqtori „nacmoZraobis~ damfuZnebelia da kidev sakiTxavia, stiqiis dros
man an misma romeliRac TanamSromelma xom ar gamouSves mtaceblebi, mSvidobiani mosaxleobis dasaWmelad, rom
Turme is wyalqveSa nadirobisa da
iaraRiT vaWrobis raRac sindikatis
wevria, rom Turme mas zooparkSi „levi~ cxovelebi hyavs da, ase gauTaveblad.
yvelam viciT, rom wyalmovardnam
iseTi siswrafiT datbora svaniZis quCis teritoria da aavso saxlebi wyliT,
rom adamianebma ver moaswres Senobebidan gamosvla. igive moxda zooparkSic. samma TanamSromelma ver moaswro
mtaceblebis ganyofilebis Senobis datoveba. am situaciaSi karikaturulia imis mtkiceba, TiTqos romelimes,
vinc iq iyo, SeeZlo xeliT volierebis rkinis gisosebis gagrexva-gaxerxva
cxovelebis gamosaSvebad. verc gasaRebs
moiSveliebdnen, radgan wyali wamebSi
movarda da 8 metrze aiwia. aseve, romeli cxovelebTan momuSave gamocdili
WkuaTamyofeli isurvebda (gansakuTrebiT gulikos vefxvebis mier daglejis
tragikuli magaliTis gaTvaliswinebiT), rom gaexsna galia da mtaceblis
pirispir darCeniliyo?
mgoni logikurad JRers. ara! Cven
12
mainc vimeorebT Wors. arc vufiqrdebiT, ra Seuracxyofas an Tundac ra
zians vayenebT yvelas, vinc am wuTebSic
ki Tavdauzogavad muSaobs, vinc sicocxles swiravs...
politikur kuTvnilebebze Tu wyalqveSa nadirobebze arc SevCerdebi. an
ra unda vamtkico? adamians, romelTan
erTad 25 welze meti maqvs gatarebuli, romelTan erTadac velze mivlia,
velur cxovelebs SevCexebivar, visTan
erTadac aTasi gansacdeli gamomivlia,
adamians, romelsac SegiZlia mxrebze
Seadge da everestze agiyvans uxmod,
aseT sisuleleebze Cemi dacva ar sWirdeba. ise, cnobisTvis - ufro apolitikuri vidre zura gurieliZea, aravin
minaxavs! Seuracxmyofelic kia ramis
mtkiceba. arc „levi“ cxovelebze vityvi arafers, radgan zooparkma ukve
gaavrcela ganmartebiTi gancxadeba.
miuxedavad amisa, zogi Cvengani mainc
jiutad imeorebs komediantebis zemoxsnebul bodvebs da arc ufiqrdeba, „levi~ cxovelebiT vaWrobiT ra mZime
dartymas ayenebs Cveni sabaJos yvela
patiosan TanamSromels da zogadad
mTel am sistemas.
begi zantad wamogvyva. gzad mwvaneuloba miZov-moZova da sul ar aqcevda
yuradRebas wkeplebs, takos rom uWrelebda.
yvelaferi Cacxreba, cxadia. am sisulelesac moeReba bolo da zooparkis
TanamSromlebs, am uklebliv yvela gmirs,
aseve stiqiis sxva wertilebSi momuSave yvela Tavdauzogav adamians (maSveli iqneba es Tu rigiTi moxalise)
mwuxarebasTan erTad cxovrebis bolomde gahyveba kmayofilebis grZnoba. gancda rom man, im erTma adamianma, erTma
xmam, erTma xelma Tbilisi odesRac
fexze wamoayena.
17 ivnisi.
zari telefonze. beJo rekavs. `levan,
wavedi isev borjomSi. imedia aq saWiro aRar var. daTvebi melian. adamianebs gaufrTxildiT...~
me, zura, veterinari irakli robaqiZe
da zooparkis dauRalavi TanamSromeli lado guguSvili 21 ivnissac ki
marneulSi wavediT cru gamoZaxebaze.
mkvdari afTari ipoveso. mkvdari afTari ZaRli gamodga. mere ra, rom Cvenma
azerbaijanelma Tanamoqalaqeebma gaxrwnili ZaRli afTrisgan ver gaarCies
(an ki rogor unda gaerCiaT), mere ra,
rom zustad vicodiT, rom ZaRli iqneboda. mTavari iyo adamianebis marneulSi
damSvideba. adamianebs mofrTxileba
sWirdebaT. ra banaluria...
levan buTxuzi,
giorgi buxaiZe
me dRes ar var amayi...
Zvirfaso megobrebo, adamianebo, romlebsac vTvli, rom Cemi dRevandeli
`Semdgari dRe~ gagiziaroT, gTxovT
yuradRebiT, dakvirvebiT waikiTxoT is,
risi Tqmac minda. ar eZeboT arc ampartavnuli emociebi da arc aRznebulgaRizianebul-daRlili toni.
Cemda saubedurod Tu sabednieroT,
jer ver vyalibdebi da ver vkonkretdebi, magram daaxloebiT 3 saaTidan gaxldiT mziuris mimdebare teritoriaze,
sadac guSindeli Cemi emociebiT wesiT
ar unda vyofiliyavi. am survilis
arqonis mizezi iyo is, rom samwuxarod
guSin gzaabneuli ZaRlebis devnis da
beTania wyneTis monakveTis monaxulebis garda, veraferi movaxerxe. es SeiZleba dabneulobiT an ubralod Tavdajerebulobis naklebobis gamo moxda,
magram gulwrfelad vnanob, rom guSin
ise ver videqi Tqvens gverdiT, rogorc saWiro iyo.
minda gagiziaroT Cemi dRevandeli
gamocdileba mokle epizodebiT da detalebiT, romlis Sedegadac mcire iniciativa minda davZra, raSic isev Tqveni
daxmareba mWirdeba.
guSindeli uazro bodialis Semdeg
dRes dilidan sxva motivaciiT da
SemarTebiT gavedi saxlidan. TiTqos
winaTgrZnobac mqonda, rom dRes rame
azrians SevZlebdi.
mziurSi misvlisas davinaxe is, rac
Tqven savaraudod adgilze an socialur qselSi... araferi gansxvavebuli,
yvela dadebiTi emociiT da SegrZnebiT.
SevigrZeni TiToeuli Tqvenganis gancda
erTianobis, siamayis, Tanadgomis da a.S.
moqmedeba intuiciurad daviwyeT biWebma, romlebic warsulma nacnobobam
Segvkra da Cveul reJimSi daviwyeT
nagvis gatana. garkveuli drois Semdeg
erT-erTma axalgazrdam gviTxra, rom
saswrafos manqana gamoCnda siRrmeSi.
am ambis gagebis Semdeg gavutrialdi
Cems gverdiT mdgom maSvelebs, da raRac
saocrad motivirebuli imediT vikiTxe,
aris Sansi rom vinme iyos SigniT
Tqo... razec pasuxi miviRe, rom ara.
pasuxi sakmaod kvalificiuri da
logikuri iyo. es manqana Camotanilia
da wina Rames ar iyo gamoZaxebaze gasuli.
pasuxis miRebis Semdeg isev nagvis
gatanas davubrundiT, magram fiqrebi
kotiko
bokuCava,
blogeri
isev saswrafosTan iyo. warmodgenis
naklebobas ar vuCivi, amitom es Slams
Camoyolili manqana cota gansxvavebulad davinaxe. warmovidgine, me rom am
RvarcofSi moyolil mdinaris nakadTan
Cayolils gverdze mcuravi saswrafos
manqana damenaxa, ras vizamdi... pasuxi
savaraudod Tqvenc igive gaqvT - Cavekidebodi minimum. am faqtis gaazrebis
Semdeg, biWebTan erTad gadavediT saswrafosTan, sadac ukve ramodenime axalgazrda, albaT igive imediT, dagvxvda.
10-15 wuTis Semdeg ukve maSvelebTan
erTad vmuSaobdiT. saocrad didi nagvis
jer daWris da Semdgom gatanis Semdeg
erT-erTi gagiJebuli weraqvis moqneva
maSvelis mSvidi CurCuliT naTqvamma
sityvebma `moica ar daartya~ gamiCera...
avuxseni Tu ratom vurtyavdi da
rom miznad xis gaCexva mqonda, romelic xels gviSlida. imdenad gamaognebeli da daujerebeli pasuxi miviRe
rom exlac yurSi Camesmis. `kacis xelia - Cumad oRond ar SeimCnio~.
rom gamovarCie xeli sxva natexebSi,
ver gadmovcem ra emocia dameufla
(am emociis gamoxatvis uflebac ki
ar mqonda. eg iyo yvelaze rTuli).
iqve Cumad movilaparakeT, rom maSvelebs
mivuSvebdiT da moxaliseebi gamoviweodiT ukan, wris Sesakvrelad.
2-3 wuTSi uaresi bevrad ufro
damamZimebeli garemoeba dagvemata... xelTan axlos, zed am micvalebulze, cxovelis TaTebi gamoikveTa... 10-15 wuTi
namdvilad ar maxsovs mas Semdeg.
gverdze mdgom moxalises vTxove
wyali. madloba am axalgazrdas imis-
Tvis, rom mixvda, risTvisac mindoda.
5-litriani wylis `bidoni~ moiqnia
da saxeSi Semomasxa. wamierad davbrundi isev iq da isev SemarTebiT, oRond
amJamad maSvelebi daxmarebas xalxis
garidebaSi iTxovdnen...
gasayvani pirvel rigSi iyvnen bavSvebi
da gogoebi, oRond ise, rom minimalurad gavrcelebuliyo informacia.
ukan amovixede da damxvda sakmaod
sasiamovno garegnobis gogona, romelic
me miyurebda gaSterebuli. savaraudod,
metyoboda saxeze is, risi mnaxvelic
gavxdi. am rwmeniT cota amaRlebulze
avZveri da am gogonas mivmarTe (`mivmarTe~ araswori Sefasebaa, vTxove), oRond
imaze moridebulad da imaze sufTad
albaT, vidre RmerTisTvis mimimarTavs
xSirad cxovrebaSi: `Zalian gTxov, dagvexmare rom gogonebi da bavSvebi gavaridoT aqaurobas Tqo~. pasuxi gagaocebT, xmamaRla wamoZaxebuli - es ra
diskriminaciaa!
mivxvdi, rom sxvagan movxvdi. is
emocia, rac gulSi mqonda gulwrfeli
da simwriT savse, wamierma dakargulobis
gancdam Caminacvla. realurad ki, namdvilad didi stresi iyo yvela adamianisTvis da albaT gogonebisTvis - gansakuTrebiT realobis naxva.
me rogor daviviwyeb am kadrebs, erTi
Temaa, magram meorea qalis fsiqologia
da fsiqika. aravis moviazreb sustad
an damcirebulad. qali xSir SemTxvevaSi kacze gamZle da mtkice SeiZleba
iyos, magram realurad gulSi mqonda
ar gametebis gancda. ar mindoda rom
qals, momavali Tu awmyo Svilebis dedas, enaxa tragedia, rac Cven win idga.
imedgacruebuli ukan gamovtrialdi da Sveba vigrZeni... davinaxe ramodenime moZRvari, romlebic TiTqos interesiT iyurebodnen, magram ver xedavdnen an jer ver gaerkviaT viTareba.
erT-erTma mkiTxa, wyali xom ar ginda,
feri gaqvs, Svilo, cudio.
am SemTxvevaSi mivxvdi, rom swor
misamarTze viyavi da mamaos avuxseni
Cumad yurSi, TiTqos aRsarebas vabarebdi,
raSic iyo mdgomareoba da daxmareba
vTxove. ar damaviwydeba misi saxe da
Tvalebi. xeli Camkida, xmamaRla axalgazrdebs SeuZaxa da Tqveni feministebis
dedofali droebiTi jaWvis miRma darCa.
maleve amoiyvanes pirveli msxver-
13
pli. samwuxarod oTxfexa iyo...
gaurkvevelia es iyo mgeli Tu ucnauri mglis formis ZaRli, magram gadafarebuli gaiyvanes...
cota xanSi micvalebulic amoiyvanes da iqve daasvenes...
is siCume, rac idga, me albaT gamoketil bnel oTaxSi ar migrZvnia...
miuxedavad imisa, rom teritoriaze
am adgilis miRma uamravi adamiani
muSaobda, me yovel SemTxvevaSi, xma
saerTod ar gamigia.
Semdeg jaWvi dairRva, moawyda kamerebi, telefonebi... gadalaparakda informacia da gaigo sruliad saqarTvelom.
sigaretis mokideba vcade da xelze
imdenad ucnauri suni vigrZeni, rasac
gulwrfelad ver davaxasiaTeb. isev
feri davkarge da isev dametyo... vgrZnobdi, rom es sikvdilis suni iyo da
arafris sxvis.
vgrZnobdi, rom es iyo is, risTvisac
diliT motivirebuli gamovedi saxlidan. mwuxarebis saocari gancda gamiCnda, imitom rom imedi imisa, SeiZleba
vinme cocxali iyos, sabolood momikvda. gamoricxulia, egeT SlamSi vinme
iyos moyolili da cocxali.
biWebs rom gadavxede, siamayis gancda
gamiCnda da ar damZraxavT, gamixarda,
rom tyuilad mxolod nagvis gasatanad
ar gviSromia. gamixarda rom Cemi warmodgena tragediis Ramis realobasTan
axlos iyo. SemarTebam imata axalgazrdebSi da moqmedeba isev gaaqtiurda.
fizikuri da fsiqologiuri gaTangulobis gamo, saxlSi amovedi gamosacvlelad da sabanaod. suni mklavda,
jer spirtiT vixexe xelebi, mere sveli
xelsaxocebiT.
saxlSi amovedi da im wamsve televizori CavrTe.
acxadeben, rom napovnia meore micvalebuli. es ukve iyo warmoudgeneli
sigiJe. gamovicvale da egreve ukan Cavbrundi. aRarc fizikuri daRliloba
aRar maxsovda da aRarc suni. quCaSi
ukan mobrunebul biWebs gamovarTvi
instrumentebi da daveSvi ukan. moxaliseebs ukan uSvebdnen. dRevandeli dRe
gavida boloSi, xval gavagrZeloTo,
maSvelebma da xeliT gasasvlelisken
migviTiTes. winaaRmdegoba ar yofila,
saocrad gamgebi xalxi aRmovCndiT,
yvela gamotrialda.
iqve erT erT morze Camovjeqi, sunTqvas ver vimorCilebdi. erT-erTma maSvelma isev gasvlisken mimiTiTa, ra drosac meore, axalgazrda maSveli gamomesarCla. micno. movida da Cven Soris
saocrad Tbili da gulwrfelad Zmu-
14
ri dialogi Sedga. arc misi saxeli
vici, arc gvari, mxolod saxeze maxsovs...
ar damiviwydeba is madlobis gulwrfeli gancdebi, romlebsac erTmaneTs vuziarebdiT. iqve, xvalindeli dRis imeds
vsaxavdiT da vgegmavdiT, Tu rogor
unda gvemoqmeda.
dRes bevri ram viswavle. dRes iyo
gamocda Cveni, rogorc Taobis da realurad rom vTqvaT, rigi SecdomebiT,
magram CavabareT.
is emociebi, rac dRes Cven yvelam
erTmaneTisgan uangaro daxmarebiT miviReT, mTeli cxovreba Tu gveqneba gulebSi, Cven aucileblad SevZlebT, rom
nagvis gatanis Semdeg, am adgilas, saocari skveri gavaSenoT da Semdeg qveynis
dalagebac daviwyoT Cveni ZalebiT.
dadebiTi emociebis miRma milioni
wvrilmani iyo, romlebic gvTrgunavda
da motivacias gviklavda. mziurSi udidesi problema iyo araorganizebuloba da amaSi ar vgulisxmob ubralo
moxaliseebs.
me, rogorc yvela, imas vakeTebdi,
rasac Sinagani instinqti gvkarnaxobda, magram realurad rom SevxedoT,
Cven mzad ar varT...
- Cven ar viciT ra gavakeToT egeT
dros, raSi, rogor CaverToT.
me var amis pirveli magaliTi, - orjer, kinaRam, biWebs gamovacale miwa
didi xis moris gaweviT.
mixarixarT yvela, magram iqve meSinia, ar davuSavoT erTmaneTs rame.
Cemi umTavresi da umniSvnelovanesi survilia, Seiqmnas sainiciativo
jgufi (oRond mas Semdeg, rac zogadad
Tema Cacxreba da davTvliT zarals pirvel rigSi adamianurs da Semdgom
saxelmwifo daTvlis materialurs),
davjdeT da movifiqroT ra gvWirdeba
zeg. ar daviSaloT saxlebSi simSvidis
molodinSi, ar vsvaT erTobis da marTla
gulwrfeli erTobis sadRegrZelo da
es saqme magiT ar gavaCeroT.
aucileblad saWiroa Seiqmnas jgufebi 10/20/50 kaciani, romlebsac dagvatreiningeben Sesabamisi situaciebisTvis kvalificiuri kadrebi. viyoT
yvela Cven Cveni specifiuri ganxris,
raRac doneze mainc, specialistebi.
ar aris CemTvis qalis saqme morebis
Treva da momkaliT. iyvnen gogonebi,
romlebic saWmels daatarebdnen, wyals,
erTma (Cemda gasaocrad) sigaretic
Camido mokidebuli pirSi, xelebiT rom
ar gameTxvara saxe.
yvelam davinawiloT samomavlod Cveni movaleobebi.
es ar aris axireba, es aris Cems
mier dakvirvebis Sedegad dabadebuli
azri. iyo iq kategoria adamianebis,
romlebsac gulwrfelad undoda saqmis gakeTeba, magram fexqveS uazrod
gveblandebodnen. iyvnen gogonebi, romlebic feisbuqze laiv-translacias axorcielebda. es bunebrivia da arc mikvirs,
magram jobia, rom yvelafers, mieces
formaluri saxe.
SevqmnaT rezervis msgavsi operatiuli brigadebi, romlebic qalaqebSi
Cveulebriv moqalaqeebSi iqneba miZinebuli. stiqia iqneba, stiqias veWidavoT,
omi iqneba, viomoT.
oRond es yvelaferi unda vicodeT!
rac Seexeba mTavrobas. Tqvenc mogexedebaT. madloba imisTvis, rom cdilobT Tqveni movaleoba pirnaTlad
SeasruloT, magram Tqvenc igive problema gaqvT, - ar iciT ra qnaT.
Tqvenc gWirdebaT kvalificiuri kadrebi. ori dRea megobris telefonSi
vuyureb videos, Tu rogor iyreba
mtkvarSi manqanebi. sadme, vinme Cavida?
iq ratom ar eZebT? gamoriyavs? rodis
an ra adgilas? uars rom eubnebiT
daxmarebis msurvel qveynebs qedmaRlurad, imis CvenebiT rom erTianebiT varT,
miuSviT Turqebi mtkvarze, manqanebi
amoiyvanon.
darwmunebuli var, iqac iqnebian micvalebulebi, Cvenda saubedurod.
mesmis isic, rom rTuli viTarebaa
da ar gkicxavT, ubralod aris raRaceebi,
razec unda viyoT mzad da aris riskebi,
risi winaswar likvidacia unda moxdes. pirvelad rom daitbora TavSesafari ramodenime dRis win, ra zomebi
miviReT? me SeiZleba ar vici, magram
ra gegonaT, rom aRar iwvimebda? an ar
dagiSviaT, rom mTa CamoiSleboda?
Cemze kargad, Tqven unda icodeT
geologia qalaqis garSemo da sakuTari
pulsiviT unda akontrolebdeT. ar
unda Wirdebodes guls tkivilis dawyeba, rom profilaqtikis mizniT SeemowmoT, roca asakSi xarT. saqmes mixedeT
da rom dabrundebiT Tqven gagrilebul
oTaxebSi, ki ar iamayoT, imaze ifiqreT,
ra unda gaakeToT, rom SemdegSi mtkvarSi ar aRmoCndeT.
rac Seexeba mosaxleobas...
Cemi gaRizianeba kidev erTma faqtma
gamoiwvia.
dRes me manqana Segnebulad ar davtove, imitom rom vTvlidi, aucilebeli
iyo saWiroebisTvis gverdSi myoloda. miuxedavad amisa, mziurSi Casvlamde,
TamaraSvilze gavaCere da ise daveSvi.
amosvliT, WavWavaZeze amovedi da paradoqss wavawydi:
- arc erTma carielma taqsma ar
gagviCera... arc erTma moqalaqem ar
gagviCera...
moqalaqeebis mesmis, Tavis axal manqanebs amogangluli axalgazrdebiT SeiZleba ar gatenidnen, magram taqsebma ra
ifiqres, rom fuli ar gvaqvs? Tu isinic sisufTaves icavdnen.
ukan daSvebisas, saxlTan, birJavik
taqss Cavujeqi da Cavayvanine Tavi.
Cven win midioda carieli taqsi, romeldRes bevri saTqmeli damigrovda.
imaze, rom xalxi dagveRupa. Tan
bevri. Tan imaze, rom albaT metis
gadarCena SeiZleboda.
imaze, rom arasodes momwons didi
Carevebi bunebaSi da arc veres gvirabSi moqceva mimaCnda sworad.
imaze, rom Tu veres xeobaze ar
gaiyvan alternatiul gzas, me ar
vici, rogor unda ganitvirTos dasacobebuli Tbilisi.
imaze, garemos dacvac unda gvanaRvlebdes da qalaqis ganviTarebac.
imaze, rom am ori didi miznis
erTdroulad miRweva upirvelesad
kompetentur specialistTa saqmea
da ara nairnairi politikosebisa.
imaze, rom ar SeiZleba stiqiuri
ubedurebebis Sefasebisas upirvelesad politikuri mizani gvamoZravebdes - vis Zveli, vis ki axali
xelisuflebis kritika.
imaze, rom „axali gzis~ aSenebamde
isedac iyo vere gvirabebSi moqceuli (TamaraSvilis quCisa da varazisxevis qveS) da es gvirabebi iseve
gaiWeda, rogorc axlebi.
imaze, rom ara gvaqvs arc zooparkis da arc sxva mniSvnelovani dawesebulebebis evakuaciis gawerili
gegmebi - romeli ubedurebisas ras
vakeTebT. vin, rogor da ra saSualebebiT. imaze, rom maSvelebi da mSromelebi magari xalxia da marTla
bevrma iRvawa - profesionalma Tu
ise moqalaqem.
imaze, rom dRes quCebs aSkarad
aklda xelmZRvanelobac, organizebulobac, teqnikac...
Tumca dRis mTavari saTqmeli
mainc es axalgazrdobaa!
SemarTuli da anTebuli, aravisgan darigebuli da uaRresad Segnebuli, dakunTuli Tu kafandara, Sarvliani Tu Sortebiani, botebiani
da botasebiani, akuratulad momuSave Tu talaxSi amogangluli...
sac mTeli mziuris teritoria xels
uqnevda. am amoganglul biWebs da gogonebs auara gverdi da or sakmaod kargad
Cacmul-daxuruls gauCera manqana da
vaWroba dauwyo.
rom davamTavro da kidev uaryofiT
emociebs ar davubrunde, Sevajameb dRevandel dRes.
dRes Tbilisis Tavze, CemTvis, idga
tragediis suni...
suni, romelmac Cven gagvaerTiana.
me dRes ar var amayi, rom qarTveli
var... me viyavi guSin, guSinwinac da
viqnebi xvalac... madloba, Tqven yvelas,
vinc xarT da rogorebic xarT, imisTvis
rom dRes magrZnobineT, rom am qalaqSi
martoebi arasdros varT da SeiZleba
gvqondes erTiani momavlis imedi.
bolo ori wlis gancda imisa, rom
erTaderTi gadarCenis gza CemTvis, am
qalaqidan gasvla iyo, `vera reCkam~
mtkvarSi Caitana.
Taoba, romelic rwmenas gaZlevs. gaZlevs da gibrunebs did rwmenas, rom
Cvens qveyanas didi momavali aqvs.
bodiSi, axalgazrdebo. marTla ar
megona, Tu amdeni iyaviT. da ase kargebi... madloba, madloba...
buba kudava
15
Tea
wulukiani
kanonis mxares
16
TianeTSi, orsarTuliani, TeTri saxlis ezoSi 30-mde adamiania Sekrebili.
Senobaze saqarTvelos droSebia gamofenili. miuxedavad imisa, rom ezo
TovliTaa dafaruli da civi qaric
uberavs, koaliciis liderebma gadawyvites, ofisis gaxsnis ceremonia mainc
gareT gamarTon. cnobil opoziciur
saxeebs Soris SeamCnevT patara tanis
qalbatons, romelic erTdroulad mkacri da cocxali gamometyvelebiT, TiTqos, ucxosaviT akvirdeba fusfuss liderebi msjeloben, sad dadgan droSa,
rogor ganawildnen, is ki Cumadaa. sicivis miuxedavad, Silifadaa Cacmuli
- Tovliani amindisTvis, aSkarad, Seufereblad. Txeli qurTuki acvia da
qarisgan dasacavad kiserze Txel, Wrel
ferebSi gawyobil Sarfs isworebs SigadaSig. prezentacia iwyeba. tribunasTan
gamomsvlelebi erTmaneTs cvlian. mWeqared da xazgasmuli paTetikurobiT
mimarTaven Sekrebilebs. mere misi jeric
dgeba da iwyebs:
„ar vici, yvelas gesmiT Tu ara Cemi xma, - arada, siCumes garSemo mxolod
Tovlis xraSuni Tu arRvevs, - madloba
minda giTxraT TanadgomisTvis! madloba
imisTvis, rom Cven gvaqvs ocneba samarTlianobisTvis, ocneba, rom sofeli ar
daicalos, qarTveli glexi da ojaxi
gaZlierdes, ojaxidan sxva wevrebis
sarCenad aravin iyos gadaxvewili. Cveni
ocneba ar aris mxolod ukeTesi momavali. unda vimoqmedoT, davZlioT SiSi
da Cven, qalebi, mogcemT magaliTs SiSis
dasaZlevad!~ - mis gamosvlas Sinaarsi
ki aqvs emociuri, magram TviTon ise
mSvidad da gawonasworebulad metyvelebs, rom maocebs - 2009 wlis Semdeg
ramdeni aqciac gamarTula, umetesoba
gamiSuqebia, magram tribunidan ase mSvidad da damajereblad mosaubre gamomsvleli iSviaTad minaxavs.
axla maxsendeba, Team maSinac gamaoca,
roca pirvelad gavige misi saxeli.
sainformacio gamoSvebaSi Tqves, rom
vinme Tea wulukianma, strasburgSi, adamianis uflebaTa sasamarTloSi iuristis kariera miatova da 12-wliani pauzis Semdeg saqarTveloSi dabrunda,
politikaSi mosvlis mizniT. verafriT
warmovidgendi, rom es realoba iyo.
`me imedi maqvs, rom Cemi magaliTi,
adamianis, romelmac mivatove kariera,
da Camovedi saqarTveloSi, biZgs miscems
sxva adamianebs, profesionalebs, rom
dabrundnen da aaSenon es qveyana~, 2010 wlis 15 maiss Tea politikosis
rangSi am sityvebiT pirvelad gamovida
sazogadoebis winaSe.
redaqtorisagan:
am intervius dabeWdvas sami wlis win vgegmavdi. piradi mosazrebebis gamo (maSin, Tbili emocia damrCa da mikerZoebis iarliys moveride), arqivSi
gadavuZaxe. dRes SemTxveviT SemomekiTxa da erT winadadebaSi vi pove pasuxi bolo dros misi misamarTiT dasmul kiTxvaze.
ra kiTxvaze, - amis povna am werilSi TqvenTvis momindvia.
cxadia, irakli alasanias partiisa
da misi mxardamWerebisTvis Teas arCevani saamayo iyo - evropuli samarTlis
SesaniSnavi specialisti; qali, romelic evropis sasamarTloSi piradad
ganixilavda yvela im saqmes, romelTac
opoziciuri partiebi xSirad iyenebdnen
xelisuflebis politikis gasakritikeblad, aqtiur politikur karieras
iwyebda. es sazogadoebis nawilisTvis
zurgis gamagreba iyo, sakuTari politikuri Sexedulebebis sisworeSi kidev
erTxel darwmunebis saSualeba.
Tumca, roca Teas vekiTxebi, ra iyo
misi am gadawyvetilebis mizezi, qarTul
politikaSi mosvlas ufro piradul
axsnas uZebnis: „xSirad memarTeba xolme
ase, miWirs, bolomde Sevirgo is, rasac
maZlevs cxovreba. yovelTvis vfiqrobdi, rom gamimarTla. bevri ram miviRe
cxovrebaSi da sul miRebis procesSi
ver viqnebi. raRac unda gasce da daTmo
konkretul momentSi. amdeni „sul miReba“ ar aris swori!“
samsaxuridan rom midioda, amis Sesaxeb, ori TviT adre unda ecnobebina
xelmZRvanelebisaTvis. rogorc wesi
iyo, Sesabamis departaments Seatyobina. Setyobinebis Sinaarsma evropis adamianis uflebaTa sasamarTloSi gancvifreba gamoiwvia. 10 wlis ganmavlobaSi
es iyo meore SemTxveva, rodesac saerTaSoriso moxelis Tanamdebobaze uari
konkretulma pirma sakuTari nebiT
Tqva. rogorc wesi, Teas Tanamdebobaze
iuristebi ocnebobdnen. es gulisxmobda
aramxolod Zalian nayofier iuridiul praqtikas, aramed bevr materialur
sikeTes da stabilurad mzard karierasac: TveSi 8 aTasi evro xelfasi, normirebuli Svebuleba - 43 dRe weliwadSi, standartuli samuSao dRe, romelic saRamos 6 saaTze sruldeba da
saSualeba - saerTaSoriso moxeled
65 wlis asakamde imuSao da uzrunvelad icxovro.
2000 wlidan Tavis samuSao oTaxSi
dagrovebul nivTebs, ZiriTadad, wignebs,
saqarTveloSi wamosaRebad sami dRis
ganmavlobaSi arCevda, Semdeg ki manqanaSi
alagebda. samsaxuridan wamosvlamde
kolegebma gamosamSvidobebeli saRamo
mouwyves. guli daswydaT, Tumca samSob-
loSi dabrunebis mizezebs ar CaZiebian
- es mis pirad arCevanad miiCnies da
zedmeti kiTxvebisgan gaaTavisufles,
erTaderTi - saqarTveloSi warmatebebi
usurves. ramdenime dReSi Tea ukve
axal, Tbilisur samsaxurSi wavida.
diliT adre `Tavisufali demokratebis~ ofisSi gamocxadda. man winaswarve
gansazRvra samuSao sferoebi. dasawyisisTvis ramdenime konkretuli mimarTuleba Caibara - unda emuSava TviTmmarTvelobis organoebSi dasavluri gamocdilebis danergvasa da samarTlebriv
sakiTxebze, adamianis uflebaTa dacvis
kuTxiT.
2010 wlidan moyolebuli `Tavisufali demokratebis~ yvela mniSvnelovan gadawyvetilebaSi Teas azri
alasaniasTvis umniSvnelovanesia. cxadia, wulukiani monawileobda im Sidapartiul ganxilvebSic, rodesac alasaniam ivaniSvilis garSemo Sekrebil
koaliciaSi gawevrianeba gadawyvita.
pirveli Sexvedra ivaniSvilsa da `Tavisufali demokratebis~ liders Soris
2011 wlis oqtomberSi gaimarTa. alasania ukan, partiaSi, ukve TiTqmis miRebuli gadawyvetilebiT dabrunda. axal
ambavs partiis wevrebi, rogorc Tea
ixsenebs, `dadebiTad~ Sexvdnen. `gagvixarda, rom qarTul politikaSi gamoCnda adamiani, romelsac SeeZlo, biZgi
mieca cvlilebebisTvis. ratomac ar
unda davdgomodiT gverdiT?!~. pirveli Sexvedridan zustad 6 dReSi, ukve
sazogadoebisTvisac cnobili gaxda, rom
`Tavisufali demokratebi~ biZina ivaniSvilTan TanamSromlobas gegmavdnen.
alasania ambobs, rom am ori wlis
ganmavlobaSi, Teasgan Tanxmobis maSinve
miReba zogierT mniSvnelovan gadawyvetilebaze mtkice argumentebis gareSe
uWirda. amas TviTon Teac adasturebs
da ixsenebs, rom iyo ori SemTxveva,
rodesac partiis lideris gadawyvetilebas bolomde ar iziarebda, magram
mainc daTanxmda. am SemTxvevebze saubars Tavs aridebs, magram meubneba: `momavali gviCvenebs, gaamarTla Tu ara Cemi,
an iraklis molodinma. mTavaria, rom
gundSi nebismier nabijs erTmaneTTan
SeTanxmebis Semdeg vdgamT da koordinirebulad vmoqmedebT~.
17
Tea yovelTvis asi procentiTaa darwmunebuli im azris sisworeSi, romelsac sajarod gamoTqvams. Temebi, romliTac alasanias partiis lideri politikur debatebSi erTveba, rogorc wesi,
yvelaze metad adamianis uflebebis
sakiTxs exeba, Tumca sxva Temebzec
uwevs partiuli mosazrebebis da interesebis dacva. magaliTad, teledebatebSi dapirispirebul mxares baTumSi,
azizies meCeTis Sesaxeb edaveba, an kontrolis palatis saqmianobas aprotestebs. msjelobisas Tea gawonasworebuli da mSvidia. oponents sityvas iSviaTad awyvetinebs. vidre sawinaaRmdego azrs umtkiceben, moTminebiT usmens,
xolo roca Teas jeri dgeba, laparakobs mxolod faqtebiT da iseTi simtkiciT, rom grZnob - oponentis argumentebis sruli gabaTileba aqvs miznad
dasaxuli. rac mTavaria, Tea wulukiani
ar iyenebs qarTul politikur debatebSi yvelaze metad gavrcelebul `sabrZolo teqnikas~ - Seuracxmyofel
frazebsa da mimarTvebs. es arc sWirdeba,
samarTlis specialisti TiTqmis yvela
sadavo Temas samarTlebriv konteqstSi ganixilavs da momxdaris usamarTlobas kanonis eniT amtkicebs.
Tea wulukianisgan TanamSromlobaze Tanxmobis miRebas `Tavisufali demokratebis~ xelmZRvaneli erTi wlis
ganmavlobaSi eloda. 2009 wlis zafxulisTvis Tea ukve fiqrobda ukan,
saqarTveloSi dabrunebaze. mizezi iyo
ara mxolod mzardi politikuri ukmayofileba saqarTveloSi Seqmnili mdgomareobiT, aramed stabiluri, wynari,
prognozirebadi momavlisadmi erTgvari SiSic. `vuyurebdi Cems kolegebs,
romelTac Cems asakSi daiwyes sasa-
18
marTloSi muSaoba da axla ukve 60s
iyvnen gadacilebulni. sakuTar Tavs
vekiTxebodi: minda me aseTi cxovreba,
dalagebuli, saintereso, mSvidi, magram
sakuTari qveynisgan Sors?~
am kiTxvaze pasuxad - romelsac
gonebaSi yoveldRiurad, Tveebis ganmavlobaSi amuSavebda - irakli alasanias
SeTavazebas bolos mainc daTanxmda.
miT ufro, rom `Tavisufali demokratebis~ liderTan skaipSi gamarTuli pirveli saubris Semdeg mixvda - maTi
Rirebulebebi, miznebi, survilebi zedmiwevniT emTxveoda erTmaneTs. Tumca,
im droisTvis `Tavisufali demokratebis~ erT-erTi umTavresi miznis miRwevaSi Tea partias gvian SeuerTda roca partiaSi gawevrianda, Tbilisis
adgilobrivi TviTmmarTvelobis arCevnebamde sul 2 kviraRa iyo darCenili.
rogorc TviTon ambobs, es arCevnebi
qarTul politikaSi mosvlis Semdeg
mis pirvel imedgacruebadac iqca. yvelaze metad, mainc rogorc amomrCevels,
`gulubryvilo moqalaqes, metkina guli. arCevnebis dRemde velodi, rom
levan gaCeCilaZe gamovidoda da irakli alasanias gamoucxadebda mxardaWeras. magram ase ar moxda~. arada, darwmunebuli iyo, rom Tuki gaCeCilaZe
alasanias daudgeboda mxarSi, `Tavisufali demokratebis~ lideri ufro
meti opoziciurad ganwyobili moqalaqis mimxrobas SeZlebda.
gaCeCilaZis mxardaWera Tbilisis
arCevnebze misTvis mniSvnelovni iyo,
radgan - 2008 wlis 5 ianvars umwvavesi
politikuri dapirispirebis gansamuxtad daniSnul saprezidento arCevnebSi, Team xma mas misca. rodesac arCevnebSi monawileobis misaRebad strasbur-
gidan parizSi midioda matarebliT,
zustad icoda, rasac akeTebda. `arCevani
rom mqonoda da iq mesame kandidati
yofiliyo - Cemi Tanmxvedri Rirebulebebis matarebeli, ra Tqma unda, mas
mivcmedi xmas, magram realurad arCevani
or Zalas Soris iyo. gaCeCilaZe ki
CemTvis iyo kandidati, romlis ukan
mdgari Zalebic xelisuflebis ulagamo cxeniviT svlas daabalansebdnen
da politikur process swor gzaze
daabrunebdnen~, - meubneba da mtkice,
daJinebuli mzeriT cdilobs, sakuTar
simarTleSi damarwmunos. TiTqos, CemTvis isedac gasagebi unda iyos, ras
gulisxmobs xelisuflebis `ulagamo
cxeniviT svlaSi~.
miambobs, rom saakaSvilisa da misi
gundis gulwrfelobasa da qmedebebis
sisworis Sesaxeb eWvi pirvelad jer
kidev vardebis revoluciamde gauCnda.
2000 wels, strasburgSi erT-erT araformalur Sexvedraze gaicno maSindeli saqarTvelos iusticiis ministri,
axalgazrda mixeil saakaSvili. im pirvel Sexvedrazeve gamoikveTa, rom maTi
mosazrebebi da miswrafebebi erTmaneTs
ar emTxveoda. amitom sruliad gacnobierebulad uTxra uari saakaSvils
SeTavazebaze - gamxdariyo misi, rogorc
iusticiis ministris, moadgile. 2003
wels, `vardebis revoluciis~ drosac sazogadoebaSi superpopularul
saakaSvils ki ar gulSematkivrobda,
aramed - zurab Jvanias. axlac ukvirs,
rogor veravin daarwmuna axloblebidan, saakaSvilisTvis ar daeWiraT mxari.
`sakuTarma mSoblebmac ar damijeres~,
- meubneba dananebiT.
Team, sakmaod maRal Tanamdebobaze
uari, imave mizeziT, 2004 welsac Tqva.
maSindelma sagareo saqmeTa ministrma,
salome zurabiSvilma mas TanamSromloba SesTavaza. SeeZlo, aerCia saqarTvelos
elCis Tanamdeboba safrangeTSi, an daTanxmeboda sagareo saqmeTa ministris moadgileobas kadrebisa da finansebis dargSi. Tumca, salome zurabiSvilisadmi
didi pativiscemis miuxedavad, icoda,
rom `yvela gza midioda miSasTan, me
ki ar mindoda misi xelisuflebis samsaxurSi vyofiliyavi. maTi axalgazrduli gabeduleba, yoveldRiuri sigiJmaJe da Tan imis gacnobiereba, rom
dambalansebeli Zala ar arsebobda qveyanaSi, maSinebda~.
2000 wlidan strasburgidan adevnebda Tvals saqarTveloSi mimdinare peripetiebs. Tumca, TeasTvis iqidanac mkafiod Canda, rom 2007 wlis 7 noembers saqarTvelom `sabolood gadaux-
via qveynis swori ganviTarebis gzidan.
miSam, rogorc memanqanem, relsebidan
gadaiyvana matarebeli~. pirvel rigSi,
Tea wulukianisTvis amis niSani im
saqmeebis simravle iyo, rac strasburgSi saqarTvelos saxelmwifos winaaRmdeg Cadioda.
Tea, ZiriTadad, saqarTvelodan da
ruseTidan Sesul saCivrebze muSaobda.
misi uSualo movaleoba, mosamarTlesTan erTad, am saCivrebis safuZvlianobis Seswavla da daskvnis momzadeba
iyo. mis xelSi gaiara girgvlianis,
asaniZis, baTiaSvilis, mircxulavas, alimonakis, aseve, CvenTvis ucnobi sxva moqalaqeebis saqmeebma. TiToeuli maTgani
TeasTvis sainformacio qronikis movaleobas asrulebda - swored am sasamarTlo dokumentaciidan ecnoboda saqarTveloSi mimdinare movlenebs da daskvnebsac akeTebda.
`kontrolis palatis yofili Tavmjdomaris, sulxan molaSvilis saqme
revoluciuri ukanonobis nimuSi iyo.
es adamiani im qmedebisTvis dasajes,
rac ar iyo danaSauli. es ganaCenidanac
Cans - mis winaaRmdeg gamotanil ganaCenSi aris faqtebi da Semdeg sasjeli,
aRweriloba da samotivacio nawili
ki, ubralod ar aris. realurad is
politikuri patimari iyo~. Tea msgavs
uzustobebs poulobda sxva saqmeebSic. ambobs, rom irakli baTiaSvili
is adamiania, vinc gamoTqma, `gamagrdi,
Zmao~ Seitana Cveni iurispodenciis
istoriaSi, rogorc `sisxlis samarTlis~ danaSauli. am frazis gamo,
opoziciuri moZraoba `win saqarTvelos~ erT-erTi lideri, irakli baTiaSvili, emzar kvicianis amboxis inteleqtualur mxardaWerasa da danaSaulis dafarvaSi daadanaSaules. `mis
saqmeSic mTeli kaskadia ukanonobis,
absurdulobis. saqmes rom ecnobi, ar
ici, itiro, Tu icino, imitom rom absurdia~.
rodesac strasburgis saqmeebze miyveba, Tvalebi enTeba, cota cxarobs kidec, saubrisas xelebs iSveliebs da
cdilobs, saqmis detalebi CemTvis gasagebi terminebiT amixsnas. am saqmeebis
beds dRemde ganicdis. gansakuTrebuli emociurobiT ki ruseT-saqarTvelos omis Semdeg aRZrul saqmes gulSematkivrobs. es, albaT, iyo erTaderTi
gamonaklisi aseulobiT saqmes Soris,
romelmac Tea wulukiani saSinlad
daabnia da Cveuli simtkice da Tavdajerebuloba daakargvina. 2008 wlis
11 agvistos, saRamos, Sin brundeboda
manqaniT, roca saWesTan mjdoms, daviT
TomaZem daureka - iusticiis saministros TanamSromelma, romelic strasburgis sasamarTloSi saqarTvelos mxares warmoadgenda.
`miTxra, rom saqarTvelo cud mdgomareobaSia, saministros toveben, radgan
evakuaciaa gamocxadebuli da unda, rom
saqarTvelos saxeliT ruseTis winaaRmdeg telefoniT Seitanos sarCeli.
maSinve zusti dro CaviniSne, samsaxurisken movbrundi da vTxove, werilobiTi dasturic gamoegzavna imeiliT.
meilze modioda dabombili goris fotoebi, saSineli fotoebi. TomaZe ambobda, rom es ukve bolo iyo~.
Team strasburgis sasamarTlos mTavari ganmwesrigebeli, mTeli administraciis xelmZRvaneli, erik fribergi
sakuTar kabinetSi i pova da gaugebrad,
gacxarebiT miayara saqarTvelodan mosuli ambebi: `gaognebuli miyurebda.
mixvda, rom omTan dakavSirebiT veubnebodi raRacas, vimeorebdi erT frazas
- `rusebi modian~, is ki ver xvdeboda,
saiT modiodnen rusebi - sasamarTloSi, strasburgSi Tu kidev sadme sxvagan... Zlivs movikribe yuradReba, rom
gasagebad amexsna yvelaferi~. fribergma
saqmeSi im wuTasve sasamarTlos maSindeli Tavmjdomare, Jan pol kosta CarTo, saCivari frang iurists gadasces
da gadawyvetileba meore dResve miiRes - ruseTsac da saqarTvelosac sasamarTlom `sicocxlis xelyofisa da
moqalaqeTa dazianebis Sewyvetisken~
mouwoda.
gamoZieba jerac araa dasrulebuli.
saboloo Sedegs Tea ukve Tbilisidan,
politikosis rangSi akvirdeba.
axla mTawmindaze muSaobs - cnobil
minisa da liTonis konstruqciaSi.
misi samuSao oTaxi, sxva iuristebTan
erTad, saqarTveloSi yvelaze mdidari
adamianis samuSao oTaxis gverdiT mdebareobs. oTaxi naTel ferebSia gawyobili, gamWvirvale minebidan ki Tbilisis ulamazesi xedi Cans. miuxedavad
yvelafrisa, Tea iq mainc arakomfortulad grZnobs Tavs, ambobs, rom es ar
aris ofisi. `Zalian lamazia, magram
mainc raRac sxvaa, es ubralod am adamianis rezidenciaa~.
Tea `qarTuli ocnebis~ am sakmaod
Wrel politikur koaliciaSi, erTerTi mniSvnelovani rgolia. Tumca,
aqac Tavisi, Zalian konkretuli mimarTulebiT muSaobs - koaliciis wevrebis da maTi mxardamWerebis interesebis
dacva uwevs. samarTlebrivad agvarebs
biZina ivaniSvilis moqalaqeobis sakiTxsac, yvelaze xSirad ki mainc kontrolis palatasTan uxdeba Widili im
adamianebis gamo, visac dasakiTxad ibareben. muSaobs rostom mefis sasaxlis
Temazec. rogorc Tea miambobs, es sasaxle saxelmwifo sakuTrebaSia, magram
xelSekrulebis mixedviT, biZina ivaniSvils misi aRdgenisa da gankargvis
ufleba aqvs, dedaqalaqis meria ki mSeneblobis damTavrebisa da Senobis eqspluataciis uflebas ar aZlevs.
ivaniSvilze saubrisas gamudmebiT
erTi kiTxva mitrialebs TavSi - `qarTul ocnebaSi~ gawevrianeba TeasTvis
iseTive gamosavalia, rogorc 2008
wlis ianvarSi gaCeCilaZis saprezidento kandidatis mxardaWera iyo, Tu am
sakmaod ekleqturi iersaxis koalicias
namdvil potencials amCnevs? meubneba,
rom siWrele - erTgvarovan politikur
suraTSi, piriqiT, kargia. `Cven zogierT sakiTxze gvaqvs gansxvavebuli mo-
19
sazrebebi, Torem ZiriTadi politikuri
Rirebulebebi, risTvisac vibrZviT erTia. qveyanas ar unda marTavdes erT Wkuaze myofi erTi gundi, amis Secvla
CvenTvis mTavari Rirebulebaa~.
swored amitom miesalma Tavidanve
ivaniSvilis gamoCenas qarTul politikaSi. Tea ambobs, rom man mniSvnelovnad Secvala poziciebi da adamianebs
cvlilebis imedi gauCina. ivaniSvilis
fuli misTvis ubralod berketia imisaTvis, rom opoziciuri frTa gaZlierdes da saxelisuflebo ZalebTan
erTad Tanabar mdgomareobaSi aRmoCndes. `maT aqvT administraciuli resursebi da sabiujeto Tanxebi, opozicia ki, xelisuflebisgan gansxvavebiT,
resursebis naklebobas ganicdis~.
`qarTul ocnebaze~ amaze metad aRar
melaparakeba. Tumca, vxvdebi, rom Teas
nebismieri politikuri gadawyvetilebisTvis umTavresi inspiracia kanoni
da Sesabamisad - ukanonobaa. samarTali
- es aTvlis wertilia misTvis; sazomia, riTac wyvets, ra politikur poziciaze unda idgas. ivaniSvilis koaliciaSi yofnis drosac absoluturad
gulwrfelia. mas sjera, rom xelisufleba ukanono meTodebiT ebrZvis mdidar
biznesmens da morCa - es ukve sababia
imisTvis, rom am ukanonobis aRmosafxvrelad Tu gasabaTileblad iq darCes,
sadac dResaa. sxvebic meubnebian, rom
Tea wulukiani maTTvis principulobis
etalonia. adamiani, romelic ase erTgulad icavs sakuTar Sexedulebebs, iSviaTad SexvedriaT. TviTon Tea, ise, Cems
kiTxvaze pasuxad, rigiT biografiul
faqtad miambobs, konteqstSi ki me TviTon vsvam am ambavsac: saqarTveloSi
Camosvlis Semdeg, ori wlis ganmavlobaSi sruliad usasyidlod muSaobda
`Tavisufal demokratebSi~. misi xelfasi strasburgSi gaqiravebuli sakuTari
binis qira iyo (pirveli xelfasi, rogorc koaliciis erT-erT TanamSromels,
daaxloebiT 6 aTasi lari, 2012 wlis
martSi biZina ivaniSvilisgan Caericxa).
axla ukve mikvirs kidec, rogor
ver mixvda principuli,pirdapiri, cxare
da dauRalavi mopaeqre, mizandasaxuli
da faqtebiT kamaTs moyvaruli, Tea
wulukiani, rom di plomatia misi saqme
ar iyo. Tumca, roca am gadawyvetilebas
iRebda, 17 wlis iyo da zustad ise
moiqca, rogorc bevri axalgazrda dRemde akeTebs - radganac TviTon zustad
ar icoda, risi gakeTeba undoda momavalSi, mamis survils mihyva da Tbilisis saxelmwifo universitetSi, axlad
gaxsnil saerTaSoriso samarTlisa da
20
rubrikaSi:
Strixebi
saerTaSoriso urTierTobebis fakultetze Caabara.
kursis xelmZRvaneli aleqsandre
rondeli iyo. ise gamovida, rom universitetSi swavlas yvelaze rTuli periodi daemTxva - sinaTle xSirad iTiSeboda, auditoriebi ver Tbeboda, swavlis
pirobebi ar iyo, magram aleqsandre
rondeli im wlebs mainc sasiamovnod
ixsenebs, radgan studentebis gamorCeulad kargi talRa mivida universitetSi. `maT Soris iyo erT-erTi margaliti - Tea. auditoriaSi SesvlisTanave
SeamCnevdi anTebul Tvalebs. momcro
gogoa. patara gogos hgavs, magram TvalebSi iseTi Zala aqvs da inteleqti,
rom ar arsebobs, gamogrCes~, - miambobs
aleqsandre rondeli.
kaTedris xelmZRvanelma universitetis damTavrebis Semdeg saukeTeso
studentebi sagareo saqmeTa saministrosTan arsebul sagareo politikis
kvlevisa da analizis axlad daarsebul
centrSi waiyvana samuSaod.
aleqsandre rondeli da masTan miRebuli gamocdileba Teas karierisTvis
gadamwyveti aRmoCnda, iseve, rogorc
wlebiT adre safrangeTSi saswavleblad gamgzavreba. 16 wlis iyo, roca
`sabWoTa bavSvi~, Tea wulukiani sabWoTa kavSirisa da safrangeTis axalgazrduli gacvliTi programa AFS-iT lionis sajaro skolaSi moxvda.
`maxsovs, pirvelad maswavlebeli
rom Semovida klasSi, fexze avdeqi.
SekiTxvebsac fexze amdgari vpasuxobdi,
ise, rogorc sabWoTa skolaSi viyavi
daCveuli. klaselebi amis gamo damcinodnen. maSin sabWoTa skolebSi imasac
gvaswavlidnen, rom sisustis gamoCena
sircxvilia. sircxvilia, roca raRac
ar ici. arada, safrangeTSi mivxvdi,
rom yvelaferi piriqiTaa. ar unda
moiStero Tavi da sisuleleebi ar
Tqva, roca raRac ar ici~.
pirovnuli transformacia, romelic
safrangeTSi swavlisas ganicada, TeasTvis imdenad Zvirfasi aRmoCnda, rom
yvelaferi gaakeTa am qveyanaSi kidev
erTxel dasabruneblad. sakonkurso gamocda warmatebiT Caabara da saqarTveloSi safrangeTis saelCos daxmarebiT,
1998 wels, Tavisi ocnebis saswavlebelSi - safrangeTis saxelmwifo marTvis
skolaSi (ENA) Cairicxa. es skola,
romelic Sarl de golma daaarsa, safrangeTis premier-ministrs eqvemdebareba da prefeqtebs, sxva maRalCinosnebsa da administraciuli iusticiis
mosamarTleebs amzadebs. yvela is evropeli, romelsac saxelmwifo samsaxurSi
surs muSaoba, am skolaSi moxvedraze
ocnebobs.
ENA-dan Tea staJirebaze safrangeTis sartis departamentSi gagzavnes.
qalaq lemanis prefeqtis kabinetSi
miiRes da qalaqis rTul ubnebSi sazogadoebrivi wesrigis dacvis sakiTxebis
mogvareba daavales. quCaSi manqanebis
dawva, moxucTa da bavSvTa saxlebis
problemebi, wyliT momaragebis sistema,
gzebi - Tea am problemebze frangul
policiasTan da saxelmwifo moxeleebTan erTad muSaobda. meubnebian, safrangeTis moqalaqeoba rom hqonoda, frangul xelisuflebaSi Tea dRes aucileblad maRal Tanamdebobaze iqnebodao.
amas Tavadac adasturebs. erTi piroba,
safrangeTis moqalaqeobis miReba marTlac scada, magram ver gabeda, saqarTvelos moqalaqeobis dakargvis SiSiT.
ENA-Si swavlisas Team Tavi ise
gamoiCina, rom misi warmatebebis Sesaxeb
saqarTveloSic gaiges. roca mindia
ugrexeliZem, romelic maSin uzenaes
sasamarTlos xelmZRvanelobda, saqarTveloSi stumrad Camosul ENA-s reqtors hkiTxa, Tu ram moandoma saqarTveloSi Camosvla, pasuxad miiRo: `imitom
SegxvdiT, rom gagiziaroT aRfrTovaneba
da madliereba gamovxato, aseT karg
studentebs rom gvigzavniT. es studenti Tea wulukiani aRmoCnda. cota ar
iyos, gamikvirda, pirvelad gavige mis
Sesaxeb~, - miambobs mindia ugrexeliZe.
am SemTxvevis Semdeg mindia ugrexeliZe da Tea wulukiani erTmaneTs
strasburgis sasamarTloSi Sexvdnen.
`mkacri wesebis dacviT Semovida CemTan
da macnoba, gavige qarTveli iuristis
adgilze konkursia gamocxadebuli da
monawileoba minda miviRoo. Tqveni azri
mainteresebso~, - ugrexeliZe axlad
daniSnuli mosamarTle iyo, Teas ki
axali gacnobierebuli hqonda, rom diplomatia, romlis swavlasac 8 weli
Sealia, misi saqme ar iyo. molaparakebebsa da protokolze metad samarTlebrivi sakiTxebi itacebda. amitom, am
profesiaSi bedis sacdelad, strasburgSi iuristis vakansia zedgamoWrili iyo.
konkursi gaiara da adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos Statiani
TanamSromeli gaxda. cota xanSi miiRo
ufrosi iuristis wodeba, iyo sasamarTlos reglamentis komitetis wevri,
bolos - momxsenebeli erTi mosamarTlis mier gansaxilvel saqmeebze.
`organizebuli, Sromismoyvare, mizanswrafuli, koreqtuli, patiosani,
Rirseuli, samSoblos erTguli, rkinis
disciplinis mqone“, - es is epiTetebia,
rasac Teas megobrebi da kolegebi
masze saubrisas yvelaze xSirad xmaroben. mindia ugrexeliZem ki mas ubralod
`renesvansi~ uwoda. rogorc miTxra,
im ubralo mizezis gamo, rom svanuri
rkinis xasiaTis mqone qarTvelma gogom,
didi konkurenciis miuxedavad, Zalian
male daimkvidra Tavi saerTaSoriso
organizaciaSi.
Tea wulukianis am Tvisebebs dRes
yvelaze ukeT `Tavisufali demokratebis~ partiis lideri afasebs da iyenebs,
radgan asea - Tu am partiis gverdiTaa,
Tea mis saqmeebs uZRvnis mTel Tavis
energias da gamocdilebas. Tumca, alasania amasac meubneba: `zustad vici, Tea
iseTi principuli adamiania, saqme saqmeze rom midges, koaliciis da partiis
saqmeebze maRla, yovelTvis kanonis interesebs daayenebs~.
aris ramdenime garemoeba, rac qarTul
politikaSi mosvlis Semdeg muSaobaSi
uSlis xels - es qarTuli arapunqtualoba da saqmisadmi zerele damokidebulebaa. `adamianebi bevr dros kargaven
usargeblo raRacebSi, magaliTad, qeifSi~. Tumca, am `organizebul qaoss~
ukve SeeCvia.
axla Teas samuSao dro aranormirebulia. bevri ram mis iniciativazea
damokidebuli, risi saSualebac sasamarTloSi ar hqonda. zogjer leqciebs
kiTxulobs saqarTvelos sazogadoebriv saqmeTa institutSi, xan advokatTa
asociaciasTan erTad sxvadasxva kanonproeqtis formulirebaze muSaobs. yovel xuTSabaTs `Tavisufali demokratebis~ ofisSi mosaxleobas xvdeba
10-dan 12-mde. `xalxTan Sexvedra „damiwebaSi~ mexmareba, haerSi rom ar aviWra da iluziebSi ar vicxovro. yvela
politikoss sWirdeba aseTi „damiweba~,
- meubneba da mimeorebs, rasac aq vakeTeb,
Zalian momwons, Tumca, Sinaganad sul
vSfoTavo.
ojaxTan
erTad
„avtomativiT var, diliT adre adeqi.
wadi, wamodi. mSoblebi menatreba, radgan
kviraSi erTxel vaxerxeb naxvas. gadasaxadebis gadasaxdeladac ver vicli
zogjer~, - samsaxurSi yoveldRe sofel
diRmidan dadis. mSoblebTan da Zmis
ojaxTan erTad `plexanovze~ cxovreba
ar isurva. erTxelac CemodnebiT sofel
diRomSi gadabargda - saxlSi, romlis
mSeneblobasac 5 wlis ganmavlobaSi
xelmZRvanelobda strasburgidan. ambobs,
rom sofeli uyvars da iq Tavs ufro
mSvidad grZnobs. simSvides da simyudroves - rasac safrangeTidan gamoeqca
- bolo dros yvelaze metad eZebs.
iogas varjiSobs fizikuri ganviTarebisTvis, magram meubneba, rom mSfoTvare xasiaTis gamo, amaSic ver poulobs
wonasworobas da simSvides. uyvars
mTebi. babuam Seayvara svaneTSi, roca
pataraobisas, godorSi Caisvamda xolme
samuSaod mimavali. miambobs, rom moyvaruli alpinistis statusiT iyo himalais mTebSi. yvelaze maRla 5 aTas
metrze, kilimanjaros mwverval uhurus
(Tavisuflebis) pikze avida. `alpinisti ar var da jomolungmaze asvlis
pretenziac ar maqvs~, - mikonkretebs.
Cveni saubrebis Semdeg vxvdebi, rom
TeasTvis mizani arc politikuri mwervalebis dapyrobaa. `ar gaiSva Cemi politikosoba~, - RimiliT dasZens. amitom
im seriozulobisa da Sinagani mobilizebis miuxedavad, riTac axla `qarTul ocnebas~ emsaxureba, politikaSi
misi umTavresi mizani sakmaod moklevadiania - 2012 wlis saparlamento
arCevnebis mogeba da am gziT, mravalferovani politikuri sistemis Camoyalibeba saqarTveloSi. gegma am punqtze
mTavrdeba - gamarjvebis SemTxvevaSi
sakuTari Tavis warmodgena nebismier
Tanamdebobaze uWirs. Cemi CaZiebis Semdeg
meubneba, albaT, yvelaze komfortulad
Tavs kanonSemoqmedebiT procesSi vigrZnobdio, parlamentis rigiT wevrad.
`simarTle rom giTxra, am wuTas
erT rameze vfiqrob. erTi suli maqvs,
rodis mova 2012 wlis 1 noemberi, rodesac Cavalageb Cemodans da bednieri
waval Sin, strasburgSi. darwmunebuli
var, arCevnebSi gavimarjvebT da aq Cems
garda isedac bevri adamiani iqneba
saqmis mkeTebeli. me saWiro namdvilad
aRar viqnebi~.
strasburgSi dabrunebis survili
garkveulwilad mis pirad cxovrebasac
ukavSirdeba. Tumca es is Temaa, razec
yvelaze naklebad saubrobs. saqarTveloSi amisTvis dro ubralod ar rCeba.
Tumca, isedac, zogjer meCveneba, rom
rogori principulobiTac icavs kanonsa da samarTals, aseTive mondomebiT
icavs sakuTar pirad cxovrebas gareSe
Tvalisgan, maT Soris, Cemganac. TiTqmis
erTTviani regularuli urTierTobis Semdeg, arasdros mepatiJeba Sin arc fotoebis gadasaRebad.
`raRac pauzasaviT maqvs aRebuli.
mudmivad, albaT, ase ver gagrZeldeba.
arCevnebamde vidgebi iq, sadac vdgavar
da mere aucileblad balansi unda
vipovo profesiulsa da pirads Soris.
erTxel uari vTqvi ojaxis Seqmnaze,
SeiZleba axla igive nabiji ar gadavdga.
sul vxumrob xolme: 37 weli mivuZRveni Cems profesias, axla, albaT, ojaxis
Seqmnis droa. yvelaze metad es ambavi
dedaCems gauxardeba. mas hgonia, imis
gamo, rom ojaxi ar maqvs, warmatebuli
adamiani ar var~, - meubneba RimiliT.
maia wiklauri
21
Sin
darCenili
`mravalJamieri~
22
gzis dasawyisi
aWaraSi cnobili axalgazrda pianisti irakli SaraZe, romelic axla
niu-iorkis musikalur samyaroSi miikvlevs gzas, 1987 wlis 28 agvistos qedaSi, eqimisa da ekonomistis ojaxSi
daibada. skolac qedaSi daamTavra da
bavSvobidan gamovlenili araCveulebrivi musikaluri niWis wyalobiT, mSoblebs arasdros gauJRerebiT tradiciad qceuli, cnobili qarTuli gamoTqma:
„Cemi Svili doqxturi unda gamovides~,
an „dedis gza unda gaagrZelo da
ekonomisti gaxde~...
imTaviTve naTeli iyo, rom biWs,
rogorc pianists, didi momavali eloda
da mSoblebmac, SoTa SaraZem da leila
kevliSvilma, swored am niWs misces
„gza farTo~. albaT, amitomacaa, roca
irakli mSoblebze saubrobs, siyvarulisa da pativiscemis garda, maT mimarT
saocar madlierebasac gamoxatavs.
iraklis cxovrebaSi ar Cauvlia
arcerT warmatebul dRes, sadac Tundac wamiT ar gauelvebia gzis dasawyisis kadrebs... dedas xelCakidebuli
patara biWi, romelsac, albaT, xSirad
ezareboda kidec fortepianos gakveTilze wasvla da megobrebTan ezoSi
TamaSi erCivna... mogvianebiT, ukve qedadan-baTumSi uamindobaSi, TovlSi, wvimaSi, Tu Takara mzeSi isev da isev
mSoblebis xelSewyobiT siaruli gakveTilebze, repeticiebze, konkursebsa
da festivalebze...
zogadad fiqrobs, rom Tu ram kargi
gaaCnia, ara mxolod rogorc profesional pianists, rogorc adamiansa da
pirovnebas, isev da isev mSoblebis
xelSewyobiT, daxmarebiTa da gavleniT.
mTeli intervius ganmavlobaSi Cemi goneba or paralelur sivrceSi
mogzaurobda... aWaris mTebi, baTumis sanapiro da TeTr roiali ukve warsulad qceuli biografiis uaxles istoriaSi erTgvar Strixebs avlebda,
- Savi zRvis surneliT gaJRenTil Strixebs, romlebsac magnoliis TeTri
furclebiT mofenili bilikebi sadRac Sors, okeanis gaRma gahyavda.
ukve awmyod qceuli bruklinuri Rame ki sul sxva ritmSi, sxva tempsa
da dinamikaSi kosmiuri siswrafiT alagebda momavali kviris `skejuals~:
V
orSabaTi: niu-iorkis qarTulenovan
sabavSvo baRSi musikis gakveTili. Semdeg moswavleebi. saRamos ukve inglisuri enis Semswavleli
kursebi.
samSabaTi: manheteni. karnegi-holTan mdebare cnobili rusuli restorani „Russian Samovar~Si samsaaTiani piano-saRamo.
oTxSabaTi: dila moswavleebiT iwyeba.
saRamos xuTze isev manheteni, „Russian Samovar~
da piano-saRamo.
xuTSabaTi: diliT qarTulenovani sabavSvo
baRSi musikis gakveTili, Semdeg ukve nini SermadinTan erTad niu-jersSi xuT saaTamde moswavleebisTvis swavleba. saRamos Svidze isev niu-iorki,
kunZuli `steiten ailendi~ da Ramis aT saaTamde „Piano-night~ restoran „Gatsby's on the bay~Si.
paraskevi: diliT inglisuri enis Semswavleli kursebi. saRamos bruklinSi, qarTul restoranSi „kavkasia~ ukravs.
SabaTi: diliT nini SermadinTan erTad
moswavleebi da gakveTilebi, amjerad ukve steiten ailendze. saRamos isev restorani „kavkasia~.
kvira: diliT bruklinSi, RvTismSoblis
saxelobis eklesiaSi mama zaqariasTan da spiridonTan, wirvaze daswreba da bavSvebis ziareba,
Semdeg sadme qalaqgareT col-Svilis gaseirneba
da ojaxuri idiliis saRamo.
monatrebiTac yvelaze xSirad is
udardeli da lamazi dReebi enatreba...
mudam stumriani saxli, mzrunveli
mSoblebi, mxiaruli da mosiyvarule
da-Zma da mamis lamis kanonad qceuli
Segoneba, sikeTis gamravlebis hipoteza
- `yoveli sikeTe axal sikeTes badebs!~,
romelic axla ukve masSi „muSaobs~
bunebrivad da genetikurad.
guSindeli dResaviT axsovs is
dRec, roca SaraZeebis ojaxSi pirveli
fortepiano SeiZines. fortepianos pirvelad ufrosi da inga miujda da rezo laRiZis „Tbiliso~ Sesarula. irakli maSin patara biWi iyo, magram mTeli
sicxadiT daamaxsovrda es kadri, melodiis saocari STabeWdileba da gafiqreba: odesme mec davukrav am melodias,
ufro did scenaze... da es moxda...
Svidi wlis asakSi fortepianos
23
klasze swavla qedis xelovnebis skolaSi daiwyo. sul raRac oTx weliwadSi, 1998 wels, irakli SaraZes `qarTuli xelovnebis skolis moswavleTa konkurSi~ laureatis wodeba mieniWa. erTi wlis Semdeg amas mohyva
sxva mravali di plomebi.
2001 wels Caricxa baTumis revaz
laRiZis saxelobis musikalur saswavlebelSi, romelic 2005 wels warmatebiT daamTavra. swavlis paralelurad
mSobliur qedaSi, xelovnebis skolaSi, fortepianos pedagogad daiwyo muSaoba. 2005-Si Cairicxa baTumis saxelmwifo konservatoriaSi eTnomusikologia-kompoziciis fakultetze.
irakli SaraZem 27 wlis asakSi
datova saqarTvelo da am droisaTvis
mis biografiaSi imdenma sigelma, diplomma, warmatebam da rac yvelaze gasaocaria, samuSao gamocdilebam moiyara
Tavi, rom arc ki vici, romel maTganze
SeiZleba yuradRebis gamaxvileba.
yvelaze TvalSisacemi piradad CemTvis, mainc isaa, rom ocdaSvidi wlis
asakSi iraklis ukve aqvs aWaris meliton kuxianiZis saxelobis simRerisa
da cekvis saxelmwifo ansamblSi muSaobis TiTqmis aTwliani gamocdileba. Tavdapirvelad, rogorc orkestris
musikosis, 2009 wlidan ki, rogorc
orkestris xelmZRvanelis rangSi.
saxelmwifo orkestrSi muSaobisa
da xemZRvanelobis paralelurad araerT saintereso proeqtSi aqvs monawileoba miRebuli da rac mTavaria,
saxelmwifo orkestris bazaze Camoayalibebuli aqvs Tanamedrove da folkloruli instrumentebis bendi da
rogorc kompozitors, Seqmnili aqvs
bendis araCveulebrivi repertuari.
garda amisa, baTumSi damoukideblad
Camoayaliba ansambli „goglaura~. mSobliuri qedas kulturis centrSi ki
safuZveli Cauyara „folk-bendis~ Seqmnas, romelmac umokles vadaSi warmoudgenel warmatebebs miaRwia.
iyo aWaris xalxuri cekvis saxelmwifo ansamblis „xorumis~ orkestris
musikosi. wlebis ganmavlobaSi musikalurad aformebda literaturul konkurss „leqsebis gamofenas~. vaJa tuRuSTan da irakli janaSiasTan erTad
aseve musikalurad aformebda festivals „zamTris baRi bakurianSi~. irakli SaraZe aseve iyo axalgazrda poetTa
organizaciis „kavkasionis~ art-menejeri da bolos, galerea „art-kafis~
safortepiano saRamoebis Semqmneli da
Semsrulebeli...
im „art-kafis~, sadac 2012 wels
24
amerikaSi moRvawe qarTveli pianisti
levan Sengelia gaicno da radikalurad Secvala iraklis cxovreba...
ori roiali
2012 weli. baTumi. rusudan fetviaSvilis galeria „art-kafe~. salonuri saRamo...
kedlebze rusudan fetviaSvilis
saocari namuSevrebia gamofenili. salonSi ki, araCveulebrivad improvizirebuli kompoziciebis hangebi ismis.
violino, xalxuri sakravebi da...
ori roiali.
erT roials amerikaSi moRvawe qarTveli pianisti levan Sengelia uzis.
meore roials ki - aseve qarTveli,
jer isev saqarTveloSi moRvawe axalgazrda pianisti irakli SaraZe...
saRamom araCveulebrivad Caiara, damegobrdnen da sadRac Sors gamoikveTa
erToblivi koncertebis Catarebis perspeqtiva, amjerad ukve amerikaSi.
2013 weli. amerika. niu-iorki. erTaderTi qarTuli Jurnalis „mamulis~
aTi wlis grandiozuli iubile.
isev ori instrumenti. erTTan isev
amerikaSi moRvawe qarTveli pianisti,
levan Sengelia zis. meoresTan ki, isev
saqarTveloSi moRvawe qarTveli pianisti levan SaraZe... TiTqmis erTi
saaTi SeuCereblad, eqspromtad, gasaocari improvizaciiT asruleben sxvadasxva kompoziciebs, magram es yvelaferi ukve amerikaSi xdeba, qarTuli
Jurnalis iubileze, qarTuli publikis
winaSe, magram ukve amerikaSi...
miuxedavad imisa, rom irakli SaraZes gastrolebiT ukve lamis naxevari
msoflio aqvs am droisaTvis movlili
(TurqeTi, siria, somxeTi, saberZneTi, italia, safrangeTi, monako, germania, holandia, espaneTi) da manamdec araerTi
saqmiani SemoTavazeba miuRia ucxoeTidan, amerikuli ocnebisa da perspeqtivis sinTezss mainc gansakuTrebulad macduri xibli aRmoaCnda.
amerikaSi specialurad „mamulis~
aTi wlis iubilisTvis miwveuli irakli SaraZe saqarTveloSi brundeba, levan Sengelias daxmarebiT amerikis musikalur federacias oficialur mimarTvas ugzavnis, advokatebis daxmarebiT
saWiro dokumentacias agrovebs da
amerikaSi gasamgzavreblad emzadeba...
TeTri Jileti
irakli SaraZe amerikaSi 2014 wels,
rva Tvis fexmZime meuRlesTan da mcirewlovan SvilTan erTad Camovida...
fiqrobs, rom ojaxis gareSe verc ameri-
kaSi wamosvlas gadawyvetda da ucxo
qveyanaSi cxovrebac Zalian gauWirdeboda. rac ar unda rTuli da gadatvirTuli samuSao dRe hqondes, icis,
rom saRamos, Tundac gvian RamiT, saxlSi
dabrundeba da Tbili kera daxvdeba,
mSobliuri emociebiT gamTbari kera.
nino ori wlisaa da ukve qarTulad tiktikebs. SoTiko (babuas mosaxele) amerikaSi daibada da jer mxolod ramdenime Tvisaa.
iraklis meuRlis, nato SaviSvilis
danaxvisTanave, guram doCanaSvilis „samoseli pirvelidan~ erTi saocari
fraza uneburad amekviata: `anamaria
qali iyo, magram Svels hgavda...~ da
roca iraklim maTi siyvarulisa da
ojaxur reliqviad qceuli TeTri Jiletis istoria momiyva, mivxvdi rom
es asociacia amaod ar gamCenia.
rogorc yvela saukeTeso mogoneba,
iraklisa da natos siyvarulis istoriac qedas ukavSirdeba. irakli maSin
Tvrameti wlis iyo, nato - cametis
da is pirveli Sexvedra, ufro swored
is pirveli wami, rodesac iraklim
skolis ezoSi TeTr Jiletiani, Svlisnukris Tvaleba gogona aRmoaCina, dResac cxadad axsovs.
natos ar axsovs es dRe. maSin meSvide klasis moswavle, ukve mowifuli gogona iyo da, roca TanaklaselebTan erTad skolis ezoSi saubrobda,
azrad ar mosvlia, rom imave ezoSi manqana idga, manqanaSi ki - biWi ijda,
romelmac danaxvis wamidan mas „Cemi
angelozi~ uwoda...
wlebis Semdeg yvelaferi tradiciulad, rogorc SaraZebis ojaxsa da
am didi siyvaruls Seefereboda ise
moxda... jer dawindva hqondaT, Semdeg
niSnoba da bolos qorwili.
dRes ukve ori Svili hyavT da
col-qmrul yofierebaSic gauxunebeli
siyvarulis madliT cxovroben. is TeTri Jileti ki, cameti wlis natos Jileti, axla ukve maT patara ojaxSi
inaxeba, rogorc sispetakisa da siyvarulis maradiulobis simbolo.
mravalJamieridan
ennio morikonemde
saqarTvelos, aWaras, orkestrsa da
qarTvel msmenels 9 maiss erTgvari
benefisiTa da Semejamebeli koncertiT
„Tqveni forte da Cveni pianoTi~ daemSvidoba da 22 agvistos amerikaSi gamoemgzavra.
aeroportSi TiTqmis mTelma saxelmwifo orkestrma gamoacila. emociebis
gareSe verc axla ixsenebs im dRes.
25
calke 1 wlis SvilTan da rva Tvis
fexmZime meuRlesTan erTad mosalodneli frenis riski; calke imaze fiqri
Tu ra daxvdeboda ucxo qveyanaSi;
mSoblebTan, da-ZmasTan, axloblebTan, orkestrTan damSvidobebis sevda...
raRac momentSi, sul erTi wamiT,
isic ifiqra rom yvelaferze uari
eTqva da aeroportidan, amerikaSi gafrenis nacvlad, saxlSi dabrunebuliyo.
is erTi wami maSin daudga, roca yvelas
daemSvidoba, jer col-Svils gaatara
registracia da, roca aeroportis TanamSromels Tavisi pasporti da bileTi
miawoda, mixvda rom zurgs ukan qarTuli `mravalJamieri~ Sewyda. es is erTi
wamia, roca ukan mibruneba giWirs, magram TiTqos zurgidanac xedav.
mainc mobrunda... aCiko beriZe dainaxa,
ansambl „alilos~ wevri, megobari romelsac Tvalebze momdgarma cremlma da
yelSi gaCxerilma boRmam „mravalJamieri~ Seawyvetina... mere didxans, Zalian didxans esmoda es xma, oRond ukve
niu-iorkis quCebSi.
amerikaSi Camosvlidan pirveli Tve
ise gavida, verc ki gaacnobiera, rom
ucxo garemoSi moxvda. uamravi qarTveli daudga gverdiT da saocari madliereba aqvs yoveli maTganis mimarT.
nela auwyo fexi axali cxovrebis
ferxuls. qarTuli kulturis centrs
„fesvebsac~ daukavSirda, saqvelmoqmedo
koncertebSic miiRo monawileoba, inglisuri enis Semswavlel kursebzec
dadis da magistraturaze Casabarebladac emzadeba.
oqtomberSi roma rcxilaZis gastrolebia amerikaSi dagegmili da masTan
erTad manhetenze „bibi-kingSi~ sakoncerto duetisTvis emzadeba. diana bagrationis fondis mxardaWeriTa da iniciativiT aseve igegmeba qarTvelTa da
ebraelTa ocdaeqvssaukunovani megobrobisadmi miZRvnili koncerti.
gegmebi bevri aqvs... misi yoveli
gegma sabolood erT did mizans emsaxureba - ganaTlebis miRebasa, profesiul
warmatebis miRwevasa da bolos isev
samSobloSi dabrunebas.
jerjerobiT ki, isev bruklinis quCebSi dadis da drodadro qarTuli
„mravalJamiers~ usayvarlesi kompozitoris ennio morikones cnobili melodia da kinoSedevris „erTxel amerikaSi~ kadrebi enacvleba.
enacvleba, magram erTi ram zustad
icis - misi „erTxel~, „aTasjer~ da
„samudamod~ mxolod saqarTveloSia
- aWaris mTebsa da Savi zRvis sanapiroze.
elga foladiSvili
26
30
agvisto
5 PM
`yfwbjyfkib
~
proeqtis
menejeri
giorgi wereTeli
lf
lola
dauviwyari saRamo niu-iorkSi
Tickets: 718-781-6945; 718-646-1225
1029 Brighton Beach av, Brooklyn, NY
sainformacio mxardamWerebi:
27
didi bavSvi,
2007 weli iyo, ianvari. maSin 23
wlis biWi viyavi, romelic arsad ar
muSaobda da ZiriTadad megobrebTan
atarebda dros. sxvaTaSoris, swavlas
Tavs vaklavdi-Tqo, rom giTxraT, mogatyuebT. Tumca skolaSic da universitetSic yovelTvis kargi niSnebi myavda.
zogs ukvirda, rogor gamomdioda. me
kide mixaroda, rom SemeZlo erTxel
rame gadamekiTxa da mere mag Temaze
bevri melaparaka. xoda, amitom didad
wignebs Tavs aRar vurtyamdi.
3 weli iyo gasuli, rac universiteti davamTavre da gadavwyvite - droa
samsaxuris mosaZebnad. ramodenime adgilas gasaubreba gaviare. Cemi megobari,
levan goTua, muSaobda sadRac „mTavrobaSi“, kaxa benduqiZesTan, jer kidev im
droidan, rac is ruseTidan saqarTveloSi Camovida. am dros kaxa benduqiZe
ukve saxelmwifo ministri iyo reformebis koordinaciis sakiTxebSi. levanma
miTxra, konkursia CvenTan gamocxadebulio da mirCia monawileoba mimeRo.
am periodSi erTdroulad albaT
10 adgilas miviRe konkursSi monawileoba da cxadia, rom aqac vcade bedi.
maxsovs, ramodenime adgilidan damirekes
da erT-erTi „benduqiZis ofisidan“
28
(mase veZaxdi mag adgils maSin, imitom
rom egeT adamianebs, vinc mTavrobaSi
did Tanamdebobaze iyo, arasdros vicnobdi da televizorSi Tu myavda marto
nanaxi).…
gasaubrebaze damibares.…damxvda ori
adamiani: ministris mrCeveli sandro
kaWarava da erTi saTvaleebiani kaci
(egeTi saTvaleebi marto sabWoTa kavSiris droindel suraTebSi mqonda nanaxi, mrgvali sqeli SuSebiT da sqeli
didi CarCoTi). raRaceebs mekiTxebodnen da mec standartulad vpasuxobdi,…aSkarad vxedavdi rom im saTvaleebian kacs sul ar ainteresebda am
standartul kiTxvebze Cemi pasuxebi.
ramodenime wuTis Semdeg amoiwura
Cemi biografiisa da Cemi ekonomikis
codnis Sesaxeb kiTxvebi. sandro gavida
oTaxidan, xolo am saTvaleebianma kacma
sigareti Camoixsna yuridan, xelSi cotaxani daatriala, amoiRo jibidan asanTis kolofi (Semecoda raRacnairad,…
sanTebelac ki ar hqonda). vifiqre,
morCa Cemi gasaubreba-Tqo. jibeSi xeli
Caviyavi, amoviRe sanTebela im imediT,
oTaxidan rom gavalT, me movukideb da
is adgils mainc manaxebs am SenobaSi,
sadac ewevian. Tanac, axali dawyebuli
visTvisac
fulze
Zvirfasi
yovelTvis
iyo
Sokoladi
maqvs moweva da mixaria vinmes rom
movukideb xolme. ucbad, am kacma es
asanTis kolofi gaxsna da gadmoeyara
es asanTebi magidaze.…kidev ufro Semecoda. gulSi gadavwyvite Cemi sanTebela meCuqebina.
erTi xelis mosmiT asanTebis garkveuli raodenoba ise gadawia gverdze,
rom mivxvdi amas pirvelad ar akeTebda
da meubneba: „f djn e vtyz 7 cgbxtr“.
mand mivxvdi, rom Cemi gasaubreba grZeldeba. mokled am asanTebisgan unda Semeqmna garkveuli raodenobis samkuTxedebi.
Sevqmeni. Semdeg sxva davaleba iyo.
isev asanTi figurirebda da ese gagrZelda erTi 15 wuTi. Sevasrule.…dagirekavTo, miTxres.
ramodenime dReSi damirekes. ar vici
Cemma asanTTan mopyrobis niWma gaWra
Tu levan goTuasTan megobrobam, magram
miTxres, rom Semdeg etapze gadavedi
da axla axal davalebas gamomigzavnidnen eleqtronul fostaze.
gamomigzavnes davaleba. unda damewera kanonproeqti qarTuli sufris
dabegvris Sesaxeb. Tavidan megona, rom
mekaifebodnen da davureke levans. telefoni gaTiSuli damxvda. ucxoeTSi
iyo wasuli. mand mivxvdi, rom levani
saerTod azrze ar iyo Cemi gasaubrebebis da aSkarad ar mekaifebodnen. magram
ra kanonproeqti, ris kanonproeqti...
egeTi sityva cxovrebaSi ar mixmaria
aravisTan saubarSi, araTu damiweria.
daviwye internetSi qeqva. gavarkvie
ra iyo, ras niSnavda, rogor iwereboda
da a. S. magram... rogor unda davbegro qarTuli sufra, goWi rogor unda
davbegro? xinkali? mwvadi? Tan vfiqrob, ranairi samsaxuria,… albaT, viRac
ayvanili hyavT ukve da me ubralod
formalurad mavaleben raRac sisuleleebs. mainc davbegre.
gansxvavebuli gadasaxadebis odenobiT davbegre sxvadasxva kerZi,…badrijani nigvziT saerTod gavanTavisufle
gadasaxadisgan im motiviT, rom Cems
garda mainc aravin ukveTavda restornebSi da saerTod aRar SeukveTavdnen.
mere wavaxalise ra gayidvebi, miveci
kanonproeqtis forma da gadavagzavne.
amjerad damirekes da miTxres, rom
kaxa benduqiZesTan viyavi dabarebuli
gasaubrebaze, mTavrobis kancelariis
SenobaSi. mivedi. Cemze saSvi iyo daSvebuli da `batono giorgi~ SemobrZandiTo, viRacam miTxra SemosasvlelSi.
maxsovs „did kacad“ vigrZeni Tavi. am
dros telefonma damireka da sadRac
bankSi meZaxdnen gasaubrebaze. ese lakonurad da amayad vupasuxe: ar mcalia,
mTavrobis kancelariaSi var da sxva
dros damirekeT-Tqo.
ministris misaRebSi bevri xalxi
fusfusebda, magram imTaviTve mixvdebodi vin iyo „mestni“ da vin stumari.
ministris mdivani momesalma da yava
SemomTavaza. mand vnaxe pirvelad eka
gabadaZe, romelic kaxas mdivanic iyo,
sazogadoebasTan urTierTobis menejeric da saerTod erT-erTi yvelaze
keTili da momRimari adamiani, vinc
mand gavicani.
Sevedi kabinetSi. pirvelad davinaxe
es didi da popularuli adamiani cocxlad. Tavis magidasTan ijda, kompiuterSi raRacas uyurebda. mivesalme
da gamarjobaTo, mi pasuxa. Tavi arc
auwevia. dajdoma SemomTavaza da pirveli kiTxvac damisva - giorgi, Tqven aq
ram mogiyvanaTo.
`TqvenobiT~ melaparakeboda da arc
amis Semdeg moumarTavs kaxa benduqiZes CemTvis `SenobiT~ arasdros. sxvebsac ese elaparakeboda. viRaca Wkuidan
Tu gadaiyvanda, imasac ki TqvenobiT
mimarTavda: „Tqven Sig xom ar gaqvT?“
movyevi, rom Zalian mindoda sajaro
samsaxurSi muSaobis dawyeba da qveynisTvis raime kargis gakeTeba. razec
mi pasuxa - „eg yvelaferi gasagebia,…
gamikvirdeboda, rom geTqvaT, rogor
gZulT es qveyana da aq imitom moxvediT, rom Signidan Ziri gamouTxaroT
mas da deda utiroT. eg yvelaferi
gasagebia, rom keTili ganzraxvebi gaqvT,
magram ratom moxvediT aq? ratom maincdamainc es ofisi? ratom ar waxvediT
Sinagan saqmeTa saministroSi? an jandacvis saministroSi? an kulturis
saministroSi?“
visaubreT imaze, rogor ar momwonda
SevardnaZis dro. rogor meSleboda
nervebi, rodesac sxva qveynebze iZaxdnen
rom Cvenze ukeTesebi arian. ratom ar
SegviZlia Cvenc viyoT magrebi? sad
imuSavebdiTo, - mkiTxa da CamomiTvala
isev saministroebi. ar mindoda am jandacvaSi arasdros muSaoba, arc SssSi da SemrCa isev kulturis saministro. mand-meTqi. xoda, wadiT exla da
Teatrebi rom cud dReSiao, dRes magas
rogor vuSveloTo, moifiqreTo da modiT mereo.
mivedi ramodenime dReSi da raRaceebi vibodiale, sruli am sityvis mniSvnelobiT. mismina 5 wuTi da miTxra:
„wadiT exla, kanoni waikiTxeT Teatrebze. kargad gaerkvieT yvelaferSi
da amden laparaks, ager dafaze konkretulad damiwereT, ra da rogor unda
gavakeToT. CaTvaleT, Tqven kulturis
ministrad dagniSnes, giorgi!“
wamovedi da vfiqrob, ramdenjer unda
mimiyvanos exla am kacma. Tu unda
amiyvanos, Tu arada, miTxras pirdapir.
Tanac, arapirdapiri adamianis aSkarad
araferi etyoba da amden dros ar daxarjavda CemTan Sexvedraze, rom ar
undodes. saxlSi arafers viZaxi, xom
ar vityvi, kulturis ministri varTqo. sul gagiJdao es upatrono, ifiqrebdnen.
Semdeg misvlaze kargad movemzade.
derefanSi is saTvaleebiani kacic Semxvda. aw gardacvlili miSa iaSvili,
kaxas Zveli megobari yofila, romelic
xalxis SerCevaSi exmareboda da fsiqologiur portrets uxatavda. saocrad
ubralo, Tbili da gansxvavebuli adamiani iyo da yvelas Zalian uyvarda.
raRac rCevas Tu hkiTxavdi, Semouvlida
xolme, aTas kiTxvas dagisvamda da
mere girCevda rames. maSinac miTxra,
rom manqanas romlis saxuravze raRac
daeca, bevri adamiani egreve gaaremontebso, saxuravis nawils gamoucvlis da
cota adamiani Tu dafiqrdeba imaze,
rom luqi gaakeTos gafuWebul adgilas, iqneba da ufro iafi ujdebao.
amitom, kreatiulad Sexede raRaceebso.
amjerad, davuwere dafaze ra iyo,
Cemis azriT, problema am sferoSi. ra
iyo gamosavali, ra SeiZleboda gakeTebuliyo. magram es ar iyo mTavari misTvis. aravin damniSnavda marTla kulturis ministrad. mas ainteresebda
Tu ramdenad siRrmiseulad da detalurad SemiZlia movekido saqmes, ramdenad maqvs survili marTla raRacis
keTebis.
- giorgi, kanoni waikiTxeT?
- ara, batono kaxa.
- ratom?
- wavikiTxav.…
- ara, exla ukve gviania, aqamde unda
wagekiTxaT.
megona damTavrda yvelaferi da exla
damemSvidobeba:
- giorgi, zarmaci xarT?
- ki, cota zarmaci var.
- ara uSavs, badrijans frTebi rom
hqondes, gafrindeboda, magram ar aqvs
da verafers vizamT. sizarmace ki SromiT unda daZlio. eeeekaaaaaa!
Semodis eka.
- es Cveni axali TanamSromelia, giorgi centeraZe.
pirdapiroba da gulwrfeloba uyvarda yovelTvis. afasebda, rodesac
sakuTar Secdomas aRiarebdi da Tavis
marTlebas ar iwyebdi. brazdeboda xolme da iZaxda, rom qarTvelebs bodiSis moxda uWirTo da yvelaferze
Tavs imarTlebeno.
pirvelive samuSao dRes gamacno
giga gonaZe, romelic jandacvis reformaze muSaobda da uTxra, rom analogiurad sportSic unda gagvekeTebina reforma da iqneba auxsnaT giorgiso. im
dResve meriaSi gamiSva. mivedi da damxvda vice meri, ramodenime samsaxuris
ufrosi. ruka hqondaT gaSlili magidaze da raRac sakiTxebs ixilavdnen.
megona, rom albaT raRaceebi unda Camewera da kaxasTvis meTqva Semdeg, ra da
rogor. uceb, vice-meri Semomitrialda
da Tqven ras fiqrobTo, mkiTxa. vuTxari. gaiTvaliswines. mand mivxvdi pirvelad, rom ukve Cemi cxovreba Seicvala,
sxva pasuxismgeblobaa.
erTi Tvis gamavlobaSi vswavlobdi
TiToeul detals im saqmeSi, raSic
CarTuli viyavi. moviare mTeli Tbilisi, velaparakebodi sxvadasxva specialistebs da profesionalebs, veZebdi
yvelafers internetSi. ra aris erTi
Tve magram, saubarSi vxvdebodi ukve,
rom ufro meti vici konkretuli saqmis Sesaxeb, vidre is adamianebi, romlebic wlebia amaze muSaoben. Tan mwyinda,
rom esea, Tan mixaroda.
29
eseTi daaxloebiT 30 kaci viyaviT,
gogo biWebi, romlebsac ar umZimebdaT
cudi warsuli zurgs, vinc arasdros
araferSi iyo gasvrili da visac SeeZlo Tavisuflad azrovneba. amitom migviyvana yvela garedan da arasdros auyvania samsaxurSi proteqciiT. ver itanda amas. es adamianebi dRe da Rame
muSaobdnen imitom, rom sjerodaT sakuTari saqmis da sakuTari SesaZleblobebis,…gulwrfelad undodaT ufro
karg qveyanaSi cxovreba.
ra gveqna, rac SegveZlo - gavakeTeT,
rac SegveZlo - gavaTeneT,…maqsimalurad davixarjeT da Sedegic davdeT.
ki, ukeTesadac SeiZleboda, bevrad ukeTesadac, magram…kargi iqneboda rom mogvxmarebodnen an rogorc minimum xeli
ar SeeSala bevrs.…
dRes vfiqrobdi, kaxas rom ufro
magari 30 adamiani yoloda, ras gaakeTebda-Tqo. ai, saqarTvelos nakrebs rom
yavdes mesi, ronaldo, robeni. samwuxarod, arc nakrebs yavs da arc Cven viyaviT mesi da ronaldo. mwvrTneli ki,
magari gvyavda da rac SeZlo, gaakeTa
am adamianebiT,… saqarTvelo Secvala.
erTxel sameurneo TemaSi gadamiyvana,
kancelariis ufrosi iyo ukve. raRaceebs akeTebdnen, patar-patara remontebs.
damiZaxa da miTxra, rom am mSeneblebTan
araferi Wriso, gineba malamosaviT ariso magaTTvis. ai, najaxi, gamomarTviTo
da erTxel Tu ar gaakeTeben ise rogorc saWiroa, iareT da rac ar mogewonebaT, daangrieTo. fuls vixdiT da kargad unda gaakeTono.…davdiodi am najaxiT kancelariaSi. giJi vegone yvelas.
ver itanda savaluto fondebs da
kreditebs, sul iZaxda tyuilad aravin
mogvcems fulso da jobia, Cven rac
gvaqvs, is vikmaroTo da aravisi vali
gvqondeso.
kerZo sakuTrebac mniSvnelovani iyo
misTvis. maxsovs, raRac Senobidan asaxlebdnen xalxs, unda davangrioTo. da
sastiki winaaRmdegi iyo da Zalian
brazdeboda.
yvela saqmeSi TiToeul detals uRrmavdeboda da nerviulobda. sul saqmeze fiqrobda. omis dros kancelariis dabombvis saSiSroeba rom iyo, vijeqi
da irakli kvaSilavasTan erTad vmuSaobdi saqarTvelos biujetze.…uceb
iseTi afeTqebis xma gaisma, megona aRar
iyo kancelaria. viRaceebi garbodnen,
Cven gaunZrevlad gavagrZeleT muSaoba. bolos gairkva, rom SemTxveviT generatori gaskda Tu raRac egeTi. panika
vin daTesao, gamirkvieTo. visTan unda
gagverkvia, aRaravin aRar iyo Cvens
30
garda.…
fiqrobda imaze, devnilebs saxelmwifos mier axal aSenebul saxlSi ra
unda daxvedroda - dawyebuli kovzidan,
damTavrebuli specifikuri xelsawyoebiT, romlebsac soflad iyeneben. Cxubobda Tu vinmes rame gamorCeboda da
aiZulebda, rogorc sakuTar saxlze,
ise efiqraT.
maxsovs me da ana kvanWilaSvili
viyaviT Sexvedraze, sadac nerviulobda,
sportul darbazSi iseTi xis safari
ar daegoT, rom vinme bavSvs xiWvi SeerWos da eseT wvrilmanebs Zalian did
dros uTmobda. anac im 30 adamianSi
Sedioda, erT-erTi yvelaze patara iyo
CvenSi.…kaxa rom nerviulobda, ana magaze nerviulobda da iyo ese. bolomde
gverdSi edga kaxas.
yvela es adamiani kaxam Sekriba erTad.
es xalxi marto xelfasisTvis ar muSaobda. rodesac ici, rom qveyanas ukeTesobisken cvli iq fuli arafers niSnavs.
kaxa yovelTvis iZaxda, bevrad meti
gekuTvniTo, rasac Tqven muSaobT, magram
CaTvaleT, danarCens swavlaSi mixdiTo.
marTlac, bevri ram maswavla,…magaliTad
is, rom arasodes unda grcxvenodes
kiTxvis dasma Tu raime ar ici da
gWirdeba. yvelaze magari maSin iqnebi,
rodesac razec saubrob an akeTeb, Zalian
magrad ici. maswavla drois fasi. kidev
bevri ram da rac mTavaria, momca saSualeba qveynisTvis raRac gamekeTebina.
arasodes gvaZlevda premias kargi
muSaobisTvis. misi premia da madloba
iyo Sokoladi. Tu gvaCuqebda Sokolads,
ese igi Zalian kmayofili iyo CveniT.
miCxubia kidevac masTan, gavugdivar kidevac samsaxuridan.
amis mere bevr adgilas vimuSave,
vyofilvar direqtoric, moadgilec,…ufrosic. yvelgan vakeTebdi yvelafers, rom yvelaze magari profesionali TanamSromlebi myoloda. Tundac
imis xarjze, rom SeiZleba zogierTs
ar uyvarde mag dros. magram es araa
mTavari. mTavaria amiT is adamiani
gaxdes Zalian magari Tavis saqmeSi,
visac Tundac ar uyvarxar da qveyanas emsaxuros. esec kaxam maswavla.
Semdeg kaxam isev damiZaxa masTan
samuSaod. pirdapir miTxra, sul 2 an
3 kaci myavs nanaxi saqarTveloSi Tqvennairi menejeri. gameRima, ra sisulelea
Tqo-vuTxari. SevxdiT, vilaparakeT.
erTxel mkiTxa:
- xelfasi ramdeni gqondaT, rom
daiwyeT samsaxuri?
- 200 lari TveSi.
- exla ramdeni gaqvT? (iRimis)
- magdenive dReSi…
- xom giTxariT SromiT daZlevTTqo sizarmaces (iRimis).
axsovda.
kaxa iyo yvelaze saocari, niWieri
da mcodne adamiani, visac ki vicnobdi.
is bavSviviT iyo,
didi bavSviviT.
bavSviviT uxaroda kargi da bavSviviT wyinda cudi. is iyo Sinaganad
didi keTili bavSvi, romlis simdidrec
fuliT ar izomeboda. didi bavSvi,
visTvisac fulze bevrad Zvirfasi, yovelTvis iyo Sokoladi.
giorgi centeraZe
foto-xelovan
malxaz daTikaSvilis
foto
cfmfhsdtkjv
lfrfhuf
mfhsekb
rbyjc
gfnhbfhmb
31
`iluz
ion
i~
`iluzion
ioni~
jariskacis
mama
sulTaTana
oTar sefiaSvili,
saqarTvelos xelovnebis
damsaxurebuli moRvawe
omis Temis humanisturi Rrma interesiT sxva mebrZol filmTa Soris
Cadga qarTuli suraTi `jariskacis
mamac~, amitomac aris, rom mayurebelTan
pirvelsave uSualo kontaqtSi igi
uceb iqca sazogadoebriv faqtad, SemoiWra Cvens cxovrebaSi, gamoiwvia fiqri,
kamaTi, gansja.
zogjer xdeba - is, rac cxovrebaSi daujerebelia da, SesaZloa, uazrobadac gveCvenos, namdvili xelovanis
xelSi mxatvrul simarTled, WeSmariti xelovnebis simarTled iqceva xolme. `jariskacis mamaSi~ aris erTi kadri: Ramis myudroebaSi gamayruebeli
xmauriT modian tankebi, moCans maTi
Semzaravi, veeba siluetebi. am daZrul
rkinis mrisxanebaTa fonze, kadris wina
planze aRimarTeba cocxali, daZabuli figura kaxeli glexis - giorgi
maxaraSvilisa, igi yovel tanks gaxelebiT misZaxis Tavisi vaJis saxels,
TiTqos surs gulidan amoxeTqili
ganwiruli yviriliT CaaxSoso maTi
usulgulo xmauri da mSobliuri xma
miawvdinos kvaldakargul Svils...
es kadri ar aris mxolod filmis
gmiris gulubryvilobis gamxela, misi
SvilTan Sexvedris dauokebeli wyurvilis gacxadeba. Semdeg, roca filmis
avtorebi bolomde mohyvebian TavianTi
gmiris Tavgadasavals da es kadric
sxva epizodebTan erTad mxatvrul
mwkrivSi Cadgeba, igi suraTis erTerT yvelaze did azrobriv da emociur
momentad iqceva. kadri ganzogadebulad ikiTxeba: omis ulmobeloba, misi
Clungi, amazrzeni, damTrgunveli xmauri
da cocxali adamiani, misi mTrTolvare
guli, misi ambozebuli sulis yivili!
es kadri TavSi movaqcieT, rogorc
ganzogadebuli xateba Temisa - adamiani
da omi.
`jariskacis mamis~ yvelaze didi
Rirseba is aris, rom igi warmogvisaxavs Cvens adamians omSi, rogorc WeSmaritad kacTmoyvares, namdvil mamuliSvils, kacurkacobis, xalxis zneobisa
da sindisis gamoxatulebas, rogorc
gmirs, am sityvis amaRlebuli gagebiT.
amdenad, filmis gmiri namdvilad mniS-
32
kabadonebSi
redaqtorisagan:
CemTvis cnobili iyo oTar sefiaSvilisa da reJisor rezo CxeiZis megobrobis Sesaxeb. gardacvalebamde ramodenime TviT adre mxcovanma reJisorma
niu-iorkis hospitalSi inaxula legendaruli `iluzionis~ saxelganTqmuli
wamyvani. isaa, rom am cremliani kadris fotoze aRbeWdva veravin moaswro.
batoni oTaris gardacvalebidan ramodenime TveSi gardaicvala batoni
rezo CxeiZec. darwmunebuli viyavi, arqivis romeliRac Taroze iarsebebda
recenzia baton rezoze, radgan mwamda, iseTi megobari - aseT megobars
uyuradRebod ar datovebda.
didi Zebnis Semdeg es werili vi pove da Tqvenc gagiziarebT. CaTvaleT,
rom dRes `iluzioni~ `jariskacis mamas~ aCvenebs da am teqsts Cveuli
xmis tembriT batoni oTar sefiaSvili gikiTxavT.
vnelovani da Zlier saintereso adamiania. giorgi maxaraSvili, iseTi rogorc dagvixates igi scenaristma suliko JRentma, reJisorma rezo CxeiZem
da msaxiobma sergo zaqariaZem, mTeli
Tavisi konkretulobiT maRal ganzogadebas aRwevs da namdvili zneobrivi
magaliTis Zalis Semcvelad warmogvidgeba. aseTebi gadadian legendebSi,
rCebian, xalxur baladebSi, cocxloben
xalxis simRerebSi:
`berikaci var...
hei... berikaci var, nu momklav
yvela dagiwyebs gmobasa.
sadac rom Semogeyrebi,
getyvi Svilsa da Zmobasa...~
suraTs ara aqvs, an TiTqmis ara
aqvs eqspozicia. aris mxolod erTi,
erTaderTi kadri: ferdobze Sefenili
tanmorCili venaxi, uRrublo ca, maRal
horizontze Zveli taZris datexili
konturebi da... siCume, siCume - raRac
avbediTi, amaforiaqebeli, Semparavad mogangaSe...
uxalisod moabijebs xurjinakidebuli, daWrili Svilis sanaxavad gzas
damdgari giorgi maxaraSvili. ara, ki
ar modis - moborialobs, fexs iTrevs,
TiTqos vazi Tavisken ewevao, gzidan
gadava, venaxSi Sedis, vazs wklerts
usworebs, mzrunvelad efereba... da
TqvenSi sadRac Soreulad axmiandeba
`Sen xar venaxi...~ ekranze ki isev siCumea, magram grZnobT, rom am siCumes
raRac uxilavi bzarebi gasCenia, saidanac nervulad, foladis civad gael-
vebasaviT avismauwyeblad, nawyvet-nawyvetad iWreba omisdroindeli nacnobi melodia ,, Bltn djbyf yfhjlyfz”.
TiTqos es mogangaSe xma da colis
gamwarebuli Segoneba erTiani ZaliT
win ewevian giorgis. isic dabneulad
raRacas Caibutbutebs, ferdobze daeSveba...
da iwyeba filmi.
modis igi jiutad, farTo nabijiT.
ki ar modis - moalajebs, fiqriTa da
garkveuli winaTgrZnobiT damZimebuli.
TiTqos veRarafers xedavso am gamSrali
gzis garda - veRarc mSobliur soflis
sanaxebs, sadac mamapapaTa saflavebi
eguleba, veRarc TanagrZnobiT adevnebul Tanasoflelebs, visTanac Wirica
da lxinic gauyvia... mxolod gza, gza
da raRac gaurkvevelTan Sexvedris
winaTgrZnoba...
am dasawyis kadrebSi ukve gamJRavnebulia suraTis pirveli intonaciebi, grafikul kompoziciebSi gadmocemulia atmosferos mTliani SegrZneba. isini sunTqaven, cocxloben da giwveven TavianT adamianur samyaroSi. aqve isaxeba gmiris xasiaTis Strixebic,
dawerili mxatvarTa dajerebuli xeliT - mkveTrad, msuyed, STambeWdavad.
magram es mainc jer kidev konturebia,
romelic mxolod gagrZnobinebT gmiris
potenciur simdidres. giorgis mTliani xasiaTi, misi sikeTis sawyisebi,
adamianuroba da vaJkacuri suli Semdeg gamovlindeba sisavsiT kadridan kadramde, epizodidan - epizodamde. am
mizans emorCileba kinoxelovanTa yvela zraxva da miswrafeba, filmis yoveli naWeri - mizankadri Tu scena.
amas grZnobT filmis yvelaze mokle
samontaJo naWerSi, TiTqmis Tvalis
daxamxamebaSi rom gaielvebs ekranze.
omisdroindeli Cveulebrivi suraTi
- mgzavrebiT gaWedili matareblis safexurebi. aq aris giorgic Tavisi mosakiTxi xurjiniT. civi qari atans
Zvalsa da rbilSi, is ki mzrunvelad
Semofarebia rusi ltolvilis gaToSilsa da dazafrul bavSvs...
es kadri erTi patara Strixia
gmiris saxis gamosakveTad, erTi mcire
monasmia, romelic naxvisTanave waruSlelad aRibeWda Tqvens mexsierebaSi.
Semdeg igi imravlebs reJisoruli mignebebiT, msaxiobiseuli TvalismomWreli detalebiT, niuansebiT. isini erTmaneTs ejaWvebian, SenivTdebian da gmiris
xasiaTis, misi arsebis mxatvrul simarTled lagdebian.
da isev kadri: germanelebi uteven
sofels. skdeba yumbarebi, cecxli edeba
33
puris yanebs, sulSemxuTveli sicxe
da boli dgas irgvliv. am oromtrialSi SemTxveviT moxvedrili, miwasgarTxmuli giorgi maxaraSvili wamoimarTeba da pirveli, rasac igi yvelaze
did saSinelebad dainaxavs aris is,
rom puri iwvis, nadgurdeba yana, iRupeba
adamianis garjiTa da ofliT moweuli
sikeTe!
igi gamwarebuli, gaxelebuli amaod
cdilobs Caaqros cecxli, gadaarCinos
yana... am dros, roca Cvenebi brZoliT
ukan ixeven, roca qveyana iqceva da
tyvia celavs sicocxles, es aris sigiJe. ase aRiqvamen sxvebi am axirebuli
berikacis moqmedebas, romelic sinamdvileSi, misi miwisSvilobis, mis sisxlsa
da sulSi gamjdari Sromis pativiscemis, adamianobis gamovlenaa. TviTon giorgis kidevac ukvirs - ratom sxvebic
ar iqcevian mis msgavsad, ratom ar
cdiloben puris gadarCenas? ase xom
keTils boroti daTrgunavs da azrs
dakargavs TviT adamianis Sroma!
es motivi kidev ramdenjerme ganmeordeba filmSi da xazs gausvams giorgi
maxaraSvilis xasiaTs, misi kacTmoyvare bunebis miwasTan dakavSirebul sawyisebs.
mcire gadaxveva: warsuli omis masalaze agebul ukanaskneli wlebis filmebSi sul ufro xSirad aris dapirispirebuli ori erTmaneTis gamomricxveli sawyisi - ngreva da Seneba, ugunureba da Semoqmedeba. TiTqmis analogiuri momenti gvxvdeba de santisis
filmSic ,,italielebi yoCaRi biWebi
arian~. aqac, am suraTSi axalgazrda
italiel glex-biWs, romelic Tavis
uneburad mtris jariskacad mosula
ruseTis velebze da Semdeg, rus gogonas adevnebuls, mzesumziris plantaciebSi mieweva brma tyvia, ver gaugia,
ver mimxvdara, ratom yvela erTad ar
Seesevian damwifebul puris yanas da
ar momkian, xom xedaven, rom wvimebi da
uazro ganadgureba emuqreba adamianis
wlis sarCos, adamianis SromiT monagars. igi Tavis enaze kidec SeuZaxebs
yubanel kolmeurneebs, magram ,,dampyrobsa” da ,,dapyrobilT” erTmaneTis ena
ar esmiT. erTnairad ki grZnoben, ra
uazrobad aqcia omma kacis garja, adamianis Sroma, misi sikeTe.
ase ejaxeba omis ulmobeloba adamianis bunebrivsa da naTel miswrafebas Senebisken, Semoqmedebisaken, Sromis
bednierebisaken. es motive am epizodebis Sinagan RerZad, Sinagan konfliqtad
iqceva. sxvagan ki igi safuZvlad edeba
mTel films. ingliseli reJisoris
34
devid linis suraTSi ,,xidi mdinare
kvaize” naCvenebia, Tu rogor ixsna Sromam adamianebi uRimRamo, umizno arsebobisagan, rogor aages xidi mdinare
kvaize iaponiaSi samxedro tyveTa banakis patimrebma. magram sastikia omis
kanoni. xidi, romlis mSeneblobam Semoqmedebis sixaruli moutana amden adamians, unda afeTqdes, radgan igi mters
ekuTvnis... da roca xidis nangrevebi
cviva mdinaris molurjo wyalSi da
iRupeba misi mSenebeli inJineric, am
tragediis mxilveli banakis eqimi warmoTqvams mxolod sam sityvas: ,,ugunureba, ugunureba, ugunureba.~ am mware
aRiarebiT mTavrdeba filmi-protestic.
bunebrivad, swored adamianurobis gamarjvebis rwmeniT Semodis es motivi
qarTul suraTSi ,,jariskacis mama”.
albaT, yvelaze Znelia mxatvruli
damarwmuneblobiT imis Cveneba, Tu rogor iRviZebs meomris suli mSvidobian glexkacSi, mxsnel-mTesvelsa da mevenaxeSi. giorgi maxaraSvils, gamwarebiT rom aqrobda cecxls puris yanaSi, Zlivs gaiyoleben Cveni meomrebi.
amas mosdevs sufTa, lakonuri kadri:
swori, uborcvo mindori. sroliT ukan
ixeven mebrZolebi, romelTa Soris uceb
gamoarCevT erTgvarad dabneulsa da
uiaraRo, glexur tansacmelSi gamowyobil berikacs. avtomatis cecxliT
ifaravs mas rusi jariskaci arkadi.
magram arkadisac daWrian da axla
giorgis xoxviT gamohyavs igi brZolis velidan. Txrils Seafarebs, mamaSvilurad amSvidebs daWril meomars,
wyals rom iTxovs gaTanguli - kidev
cotac, gzas gavigneb da gavaRwevTo.
TavisTvis ki gminvasaviT aRmoxdeba
gulidan: `vaime Svilo!...~ amas ise
ambobs, grZnobiT, rom igi am sityvebSi
Tavis Svilsac gulisxmobs da am rus
Wabuk meomarsac, romelsac omis gzebze
Seeyara berikaci da, im qarTuli xalxuri leqsisa ar iyos, `uTxra Svilic
da Zmobaca~.
magram gzis gasagnebad wamosuls
uknidan moesmis srolis xma, gamoixedavs da... Txrils, sadac weRan arkadi
datova, Tavs wamosdgomia germaneli,
romelmac avtomatis mTeli jeriT
dacxrila daWrili meomari.
giorgis Tvalwin moxda raRac sazareli ram, warmoudgeneli sulmdabloba, rac verasodes SeeTviseba mis
sisxlsa da gonebaSi gamjdar, saukuneebiT ganmtkicebul raindul eTikas.
atotebulad wamoimarTeba, rogorc bermuxa da mis win yvelaferi pataravde-
ba, Ciavdeba es pirsisxliani axmaxi germanelic, amaod rom cdilobs tyvia
Seagebos misken pirgamexebiT wamosul
glexkacs. magram axla giorgis mokvla
ukve SeuZlebelia, radgan igi mTeli
Tavisi arsebiT samarTlianobis, SurisZiebis saxierad gadaqceula. igi xelis
Zlieri SemokvriT daanarcxebs faSists
da misgan gamoglejili avtomatis kondaxiT gasress.
uwyinari, mSvidobiani glexkaci
uceb xdeba meomari, jariskaci. omis
araadamianur kanonTan Sejaxebam giorgi
maxaraSvilSi gamoaRviZa, aamxedra usamarTlobis, sulmdablobis winaaRmdeg
mebrZoli. misi moqmedeba iyo mxolod
iZuleba, adamianurobis mowodebiT, misi saxeliT sakuTar Tavze Zaldatanebis aqti... da filmSi mTeli ZaliT
axmiandeba ZiriTadi motivi - adamiani
da omi.
dedamiwaze adamianuroba rom exsna,
Cvenma xalxma faSizms daupirispira
ara marto mtris samxedro Zalis damTrgunveli kidev ufro Zlieri saomari saWurveli, ara marto gautexeli nebisyofa da simtkice, aramed mis
kacTmoZule bunebas Seerkina Cveni humanizmi, mis simdables - Cveni kacurkacoba, mis borotebas - Cveni adamianu-
35
ri sikeTe. faSizmze gaimarjva aramarto SurisZiebam, Tumca es grZnobac
dauokeblad moiTxovda samarTlianobis aRsrulebas... da iqneb `jariskacis mamis~ arc erT epizodSi ise TvalnaTliv ar gamovlenila am filmis
filosofia, misi gmiris maRali zneoba, misi azri da mowodeba, rogorc gadaTelili vazis gamo amtydar konfliqtSi.
isev kadri: meomari Svilis kvals
adevnebuli, ukve TviTonac jariskaci
giorgi maxaraSvili germaniis romeliRac qalaqis gareubanSi patara, erTi
xelisdadeba venaxs waawydeba. ra saswaulma gadaarCina vazi am jojoxeTgamovlil, iavarqmnil miwaze!
giorgis sulSi uceb iRviZebs miwis
mxvnel-mTesveli, mevenaxe. miva, miefereba
vazs: `Sen aq ram mogiyvana, Se madliano, ha?.. rogor gamaxare, Se baraqiano,
Sena!..~ amas ise ambobs, TiTqos balRs,
Tavis SviliSvils ealersebao. TqvenSi
ki isev Soreulad axmiandeba `Sen xar
venaxi~. magram amjerad, es gurjaaneli glexkaci RiRinebs amas, vazs rom
mzrunvelad wklerts usworebs. grZnobT, rogor monatrebia jariskacis
gamrje xelebs mSvidobiani Sroma...
amas mosdevs scena, romelSic saocari
ZaliT vlindeba mSromeli adamianis
sulieri sispetake da humanuri SemarTeba, bunebisSvilobis, miwisSvilobis
didi grZnoba da sindisi, adamianuroba.
axalgazrda sabWoTa tankisti marTvis gamosacdelad tanks daZravs da
angariSmiucemlad pirdapir venaxSi Seagdebs manqanas. SeZrwunebuli giorgi
maxaraSvili TavganwirviT win gadaudgeba rkinis gigants. aRSfoTebuli bevr
mware sityvas gaagonebs cxovrebagamoucdel axalgazrda tankists: `aha,
ager germaneli biWuna (miuTiTebs axlo mdgom bavSvze), esrole, esrole,
raRa!” - ra faSisti me mnaxeo, Caibutbutebs darcxvenili, gaognebuli tankisti da venaxs gaecleba.
giorgi ki waqceul vazs mieSveleba. misTvis es gamxdari, SimSilisagan
saxedanacrebuli germaneli bavSvebic
da ucxo miwaze amosuli, mzrunvel
xels moklebuli vazic xelSeuxebel,
maradiuli sicocxlis simboloebad
qceulan. amitomac aris, gmiris moqmedebas ise aRviqvamT, TiTqos im Wabuki
tankistis windauxedaobas marto es
erTi glexkaci ki ara, aramed mTeli
buneba, sikeTe, TviT sicocxle aujanydao.
magram aq ar Cerdebian filmis avtorebi. isini eZeben giorgi maxaraSvi-
36
lis adamianuri samyaros yvelaze Zvirfas madans. Rrmavdeba wiaRsvla gmiris
sulSi. isev kadri: kvlav omis gzebzea
jariskacis mama, mware sagonebels miscemia da aq ityvis frazas, romelic
naTeliviT daadgeba mTel suraTs, Suqs
miayenebs bevr mis kadrs, gaanaTebs maT
azrs. danaRvlianebuli im Wabuki tankistis saqcieliT da Tavis marTlebiT
- kargi, arc Sena xar mTlad marTali,
rac ar unda iyos, mainc omiao - giorgi maxaraSvili fiqrs gaumxels frontel megobars: `netav, ra mouvida Cems
goderZis, is xom Zlier keTili gulisa
iyo!..~ man ukve icis, rom omi sisxlis,
ngrevis, sikvdilis garda, aris bunebis
simaxinjec, rom ganuzomelma msxverplma adamianebSi daaClunga keTili
grZnobebi. SiSiT fiqrobs mama jariskac
Svilze, xom ar airekla omis sazareli
saxiereba misi goderZis sufTa da
keTil gulzec, xom ar dausaxiCrao
suli.
ra bunebrivad ibadeba am gaunaTlebeli, magram sibrZnesTan daZmobilebuli berikacis keTil samyaroSi es zogadsakacobrio sityvebi, ra axlosa
dgas igi im winaTgrZnobasTan, romelic
ase mwared auxda evropis xalxebs.
da TiTqos am qarTveli glexkacis
gulistkiviliT naTqvamis gamarTlebad
gaismis isic, rom axlo dasavleTis
kinokritikosebi swored omsa da faSizmSi xedaven omis Semdgomi wlebis filmebis gmirTa sulieri gapartaxebis
Zirebs, rom sazRvargareTul literaturasa da xelovnebas sul raRac erTi saukunis naxevarSi ukve meore `dakarguli Taobis~ datireba mouxda.
ase moZraobs filmSi xelovanTa
azri, jer zogadidan konkretulisaken,
xolo Semdeg isev iwyeba ganzogadeba
empiriulidan - filosofiuramde, erovnulidan - zogadsakacobriomde; ase
maRldeba mTavari gmiris mxatvruli
saxe, romelic TavisTavad iqceva filmis
RerZad. es saxe samsaxiobo xelovnebis
saukeTeso nimuSad darCeba Cvens kinoSi.
reJisori ki... reJisori, rogorc
saukeTeso SemTxvevaSi ityvian xolme,
`kvdeba msaxiobSi~, `kvdeba filmSi~.
amjerad amas princi puli mniSvneloba aqvs. saqme is aris, rom roca rezo
CxeiZem film `zRvis bilikis~ Semdeg
swored es scenari airCia dasadgmelad da Tanac cnobili gaxda, Tu vin
Seasrulebda mTavar rols, bevri amas
eWviT Sexvda, daudarajda.
faqtia, rom `jariskacis mamis~ scenarSi Zlier bevri pirobiTobaa daSvebuli, bevri ram gansakuTrebul SemTxveviTobaze - `xom SeiZleba ase momxdariyos~ principzea agebuli. reJisors
ki wina or suraTSi - `ganZSic~ da
`zRvis bilikSic~ aSkarad miuTiTebdnen yalb mravalSvilianobaze. garTulebul simbolikaze, imaze, rom am nawarmoebebSi adamianebi kargavdnen konkretulobas da erTgvarad ganyenebuli
azris matarebelni xdebodnen. amitomac
sruliad ar iyo usafuZvlo, roca
SiSobdnen - amjeradac xom ar emuqreboda mas igive safrTxe.
marTlacda, ra iyo scenar `jariskacis mamaSi~ (Tavi davaneboT im Zlier saxifaTo rifebs, romelsac uqmnida
msaxiobsa da reJisors damaxinjebuli ena)? moxuci kaxeli glexi grZel
gzas daadgeba ruseTis romeliRac qalaqis hospitalSi myofi daWrili
Svilis sanaxavad. Svili adgilze aRar
daxvdeba - gamojansaRebula da Tavis
nawils dabrunebia... es pirobiToba
amosavalia.
dasaSvebia igi Tu ara?
Semdeg erTs - meore, mesame da a.S.
pirobiToba mosdevs: samoc wels gadacilebul moxucs moqmed armiaSi Caricxaven, gzaSi waawydeba kedelze warweril Svilis saxels da masTan Sexvedris imedi gauaTkecdeba...
xom SeiZleboda asec momxdariyo?
Semdeg ieriSze, Tovlze xoxvisas,
aRmoaCens sabWoTa kavSiris saxelmwifo
sazRvris aRmniSvnel waqceul boZs
da amxanagebTan erTad kvlav aRmarTavs.
da bolos, germanul qalaqSi, erT blokirebul saxlSi, romlis meore sarTulze germanelebi gamagrebulan, xolo mesame da pirveli sarTulebi Cvenebs uWiravT, zemodan Camoesmis qarTuli simRera, icnobs Svilis xmas... Semdeg
Wurvis afeTqeba, moxuci avtomatis
cecxliT gzas gaikvlevs, maRla aiWreba da mxolod mkvdar Svils naxavs.
filmis mTel Rirsebad rom es sqema
darCeniliyo, dRes uazroba iqneboda
mis gamo Subebis msxvreva. reJisorma
scenarSi dainaxa is ZiriTadi da saukeTeso, romelic rogorc mas, ise msaxiobs saSualebas miscemda Tanmimdevrulad da bolomde gamoevlinaT, gaexsnaT gmiris xasiaTi, adamianuri samyaro, qveynis avbedobis Jams saerTo-saxalxo movlenebTan misi Sinagani damokidebuleba.
Tumca `jariskacis mamaSi~ mravali
pirobiTobaa, ufro meti, vidre erTi
mxatvruli nawarmoebi moereva, reJisorisa da msaxiobis ostatobis Sedegad bevrma maTganma iseTi gadawyveta
da forma miiRo, romlis uflebac xelovnebas aqvs. cxadia, aq gansakuTrebuli mniSvneloba eniWeboda Janris
sakiTxs. jer kidev rezo CxeiZis `maia
wyneTelSic~ sagrZnobi iyo erTi romelime Janris viwro CarCoebis rRvevis
tendencia. `jariskacis mamac~ dasawyisidan finalamde komediur planSi,
Tu SeiZleba ase iTqvas, `Rimilis piras~ viTardeba.
swored aseTi gadawyveta ganapirobebda scenarSi daSvebuli mravali pirobiTobis gamarTlebas. magram igi
mainc ar aris komedia. arc marto Rimilis filmia. finalSi mamas Tvalwin
ukvdeba Svili. yvelaferi uceb Semobrundeba tragikulisaken. tragikulma
motivma TavisTavad moiTxova mkacri
cxovrebiseuli simarTle, logika. es
scena ki isev pirobiTobis farglebSi
darCa, Tanac am momentisaTvis ukve daqveiTda emociebi, radgan igi wina scenebSi sakmaod daixarja.
...isev omis gzebzea `jariskacis
mama~. modis sxvebTan erTad mxarze
avtomatgadakidebuli, Tavdaxrili, damwuxrebuli. modis samwyobro marSiT
ki ara, aramed mZimed, Cveulebrivi jariskaculi daRlili nabijiT da Rrmad
qaCavs gazeTis naxevSi gaxveul Tambaqos... wuTiT SeCerdeba asaxsnel xidTan.
nela, mowiwebiT nela eSveba uzarmazari rkinis xidi, TiTqos Tavs xriso
jariskacis mamis, misi vaJkacuri mwuxarebis winaSe. da aRar gindaT waikiTxoT am xidze TeTri saRebaviT dawerili: `aq pirvelma gaiares tankebma
sabWoTa kavSiris gmiris, goderZi maxaraSvilis meTaurobiT~, ar gindaT dainaxoT, radgan igi mxolod moxuci mamis dauyuCebel Wrilobebs gaxsenebT
da mis SvilTan Sexvedris sixaruls
ki aRar gpirdebaT...
37
Cveni sadiskusio klubi
mfhsekb kbnthfnehbc
erfyfcrytkb @) otkb
ra Seicvala sabWoTa kavSiris
daSlis Semdeg qarTul literaturaSi? maxsovs, 90-ianebSi, roca
cenzura moiSala, sakmaod cocxali literaturuli procesi mimdinareobda, TiTqos dRevandelze
bevrad saintereso da datvirTuli.
SoTa gagarini: ar movswrebivar, magram sabWoTa dros bevri fiqrobda,
rom mwerali mediatoria RmerTsa da
kacs Soris da mwerlebi RmerTebis
sityvebs axmovanebdnen. moxda maTi sakralizacia da miTologiur burusSi
gaxveva. sabWoTa sistemis daSlis Semdeg
ki saazrovno sivrce TiTqmis ar Secvlila, igive darCa. roca karlo kaWarava ambobda, - qarTvelebis sarwmunoeba
`mamaTmadideblobaao~, - is swored literaturasTan damokidebulebas gulisxmobda. sabWoTa kavSirSi mwerloba
sarfiani biznesic iyo, 90-ianebis mere
es biznesi gaqra, magram damokidebuleba
am adamianebis mimarT TiTqmis ar Secvlila. dRes maTi mxatvruli teqstebi aRaravis ainteresebs, `mwerlebi~
aRar arian, mxolod `qarTuli prozis~ tomebSi darCnen, Tumca, ratomRac mainc moiTxoven privilegiebs.
rati amaRlobeli: sabWoTa dros,
SevardnaZis epoqas vgulisxmob, mweralTa kavSiris Tavmjdomares imxela Zala-
38
monawileoben:
SoTa iaTaSvili
- mwerali
laSa buRaZe
- mwerali
malxaz xarbedia
- mwerali
rati amaRlobeli
- mwerali
SoTa gagarini
- mwerali
qeTi qanTaria
- mTargmneli
ufleba hqonda, SeeZlo daexvrita kaci
an sikvdils gadaerCina. es Zalian didi
Tanamdeboba iyo. arsebobdnen funqcioneri mwerlebi, romlebic megobrobdnen
imdroindel politikur elitasTan.
Tumca, mwerlobas realurad ra gavlena
hqonda cocxal socialur procesze,
es maSin ar gazomila da dRes ukve
SeuZlebelia amis gageba. cxadia, maSinac
iyvnen adamianebi, romlebic namdvil
literaturas qmnidnen da literaturul process swored isini warmarTavdnen.
malxaz xarbedia: erTi ram unda
vaRiaroT: bevr adamians, vinc dRes mwerlad iwodeba, gansakuTrebiT Zveli Taobas warmomadgenlebs, dakarguli aqvs
ganviTarebis, winsvlis survili da
unari. ar kiTxuloben arafers axals
da 30-40 wlis winaT wakiTxuli wignebiT cxovroben. roca axalgazrda mwerlebzea saubari, maTgan xSirad gaigonebT xolme amgvar frazebs: `midi, aba,
damiwere, rogorc heminguei werda!~
an `damiwere, rogorc brodski werda!~
isini sakuTari warumateblobis gamarTlebas cdiloben da ganuwyvetliv
imaze laparakoben, rom aq saintereso
araferi iwereba, araferia wasakiTxi.
SoTa iaTaSvili: 90-ianebSi, sadac
unda Cagvetarebina poeziis saRamoebi,
auditoriebi sul gadatenili iyo.
axla SesaniSnavi kafeebia, magram maSin
TiTqos ufro didi enTuziazmiT modioda xalxi, ainteresebdaT axali mwerlebis mosmena. dRes didi nawili `tusovkis~ gamo dadis literaturul
saRamoebze. SeiZleba swored imitom
iyo amxela interesi, rom erTi epoqa
mTavrdeboda da axali raRac iwyeboda,
sxva JReradoba wamovida, sxva Temebi
gaixsna. ukve 18 welia, sul sxvadasxva
JurnalebSi var, sul saredaqcio samuSaos vewevi. 1992 wlidan gamodioda
`rubikoni~, `mesame gza~, `literatura
da sxva~, mogvianebiT gaCnda `arili~
da `alternativa~. maSin TiToeul Jurnals Tavisi gamorCeuli saxe, koncefcia hqonda. dRes literaturuli presac gausaxurda. TiTqos SesaZleblobebi metia, magram Jurnalebis raodenobamac da xarisxmac moiklo. me-20 saukunis miwuruls bevri saintereso avtori gamoCnda. laSa da rati, zaza
burWulaZe, daTo qarTveliSvili, irma
taveliZe da Zalian bevri, yvelas verc
CamovTvli. maSin axalgazrda mwerlebi swored im karg JurnalebSi midiodnen da redaqtorebTan hqondaT urTierToba. dRes ki, rodesac gaCnda literaturuli veb-gverdebi da blogebi, es
kavSiri dairRva. arada, redaqtorTan
urTierToba Zalian exmareba avtors,
swrafad ganviTardes. axali Taoba ki
metwilad TviTkmaria. daweren raRacas,
gamoaqveyneben internetSi da mere erTmaneTs uqeben nawerebs.
malxaz xarbedia: qarTul literaturaSi, iseve rogorc qarTul politikaSi, yvelaze ufro damaimedebeli
periodi axali saukunis dasawyiss daemTxva. 2001-2002 wlebSi filarmoniaSi gamarTuli wignis festivalebi
marTla mniSvnelovani movlena iyo, yvelani anTebulebi viyaviT, raRacas velodebodiT, imedebi gvqonda da uceb,
raRac momentSi, 2003 wlis Semdeg es
yvelaferi xelSi SemogvefSvna. iniciativebic gaqra. saqarTveloSi gaCnda
raRac meqanizmebi, ramac yvelaferi piarad aqcia, da meore mxriv - adamianebi risxvis manqanas dauqvemdebara. iseT
maxeSi gavebiT, roca literatura naklebad gvainteresebs. es meqanizmebi TviTon wargmarTavs. Tu gazeTSi an Jur-
nalSi sveti gvaqvs dasaweri, ar vwerT
literaturaze, sxva Temebs virCevT.
bevrma xeli Caiqnia, bevri kargi mwerali
dRes ubralod aRar wers, sxva saqme
naxa; bevri - radikalur opoziciaSi
wavida. arian iseTebic, samTavrobo RonisZiebebs rom xelmZRvaneloben, xelisuflebis winasaarCevno kampaniaSi monawileoben. moxda ise, rom qarTuli
literatura Tanamedrove qarTul poppolitikur kulturas Seewira.
rati amaRlobeli: literatura
aRar aris pirvelxarisxovani TviTon
literatorebisTvis...
malxaz xarbedia: literatura arc
arasdros yofila pirvelxarisxovani.
egec gasuli saukunis 70-iani wlebis
miTia.
laSa buRaZe: 90-ianebis dadgomasTan erTad mkiTxveli erTgvarad `gaicxrila~, misi kristalizacia moxda.
SegaxsenebT, es is dro iyo, roca televizorSi karg films kviraSi erTxel,
`iluzionSi~ vuyurebdiT da akaki baqraZis leqciebi gvaocebda. dRes is,
rasac akaki baqraZe laparakobda, metnaklebad yvelam viciT, maSin ki namdvili
Soki iyo. kargad maxsovs, roca daTo
barbaqaZe universitetis erT-erT auditoriaSi `trfoba wamebulTas~ kiTxulobda (vfiqrob, rom Tanamedrove
qarTuli literatura swored am teqstiT iwyeba), rogor garboda xalxi dgebodnen da gadiodnen. swored esaa
gaqceuli mkiTxveli. mkiTxvelTa mcire
auditoria, romelic maSin darbazSi
darCa, ganviTarda da dRes bevr sxvadasxva teqsts kiTxulobs. rac 90-ianebSi
gvaocebda, magaliTad, `reaqtiuli klubis~ avtorTa leqsebi da daTo barbaqaZis Semoqmedeba, dRes aRar gvakvirvebs.
Tumca, maSindel karg teqstebs mniSvneloba ar daukargavT, radgan es kargi
literaturaa. is isteria ki, rac daaxloebiT 20 wlis win `trfoba wamebulTas~ mohyva, dResac aqtualuria gavixsenoT erekle deisaZis wignTan
dakavSirebiT atexili aJiotaJi.
sabWoTa dros 80 000-iani tiraJebi iyideboda, magram amdeni ada
ada-miani namdvilad ar kiTxulobda.
vfiqrob, mkiTxveli ramdenic iyo,
realurad igive darCa. problema
isaa, rom maTi ricxvi ar izrdeba.
SoTa iaTaSvili: adamianebis didi
nawili zRvarzea - erTi nibiji, da
aRar waikiTxavs. sabWoTa dros `ciskari~ da `mnaTobi~ gamowerili hqondaT,
Sin misdiodaT da Zalauneburad kiTxulobdnen. Tuki adamiani mkiTxvelia,
mas veraferi SeuSlis xels, magram
Tuki yoymanobs, raRac unda daexmaros
imaSi, rom wignisaken gadmoixaros.
malxaz xarbedia: sabWoTa dros sxva
sistema iyo. magaliTad, gamovidoda
romelime bobola mwerlis wigni 50
000-iani tiraJiT da did nawils isev
saxelmwifo yidulobda - magaliTad,
Sinagan saqmeTa saministro, an sxva
romelime uwyeba. sainteresoa, mkiTxvelma, romelic 80-ian wlebSi arsebobda,
ratom daaneba Tavi kiTxvas. magram nu
dagvaviwydeba isic, rom qarTvelebma
kiTxva mecxramete saukuneSi daviwyeT
da dResac ar daukargavs aqtualoba
`wera-kiTxvis gamavrcelebeli sazogadoebis~ aucileblobas.
rati amaRlobeli: ra aris wignis
kiTxva? es unar-Cvevaa da sakiTxavia,
saqarTveloSi sazogadoebis ra nawils
aqvs is. ukanaskneli 30 wlis gamocdilebam gviCvena, rom saqarTveloSi kiT-
39
xva, rogorc unar-Cveva, ver Camoyalibda.
rasakvirvelia, breJnevis `zastois~
dros, maslous Skala rom movixmoT,
yoveli meoTxe maneTi ganaTlebaze da
wignebze ixarjeboda, magram es Cveva
umal gaqra, rogorc ki movida uSuqoba
da gaWirveba.
Cemi mozardobis dros wigniT xelSi quCaSi gavla Zalian rTuli ram
iyo. es Cveni bavSvobaa da is realoba
daSorebulia dRevandelobas - didad
araferi Secvlila. wignieri Tu iyavi,
arc gogos moswondi da, rac yvelaze
ufro gasakviria, arc maswavlebels.
Cven im epoqaSi gavizardeT, sadac wigniereba warumateblobis, `daqliavebulobis~ da kretinizmis sinonimi iyo.
laSa buRaZisgan firfita da wigni
rom unda wamomeRo an mimetana, buferuli zonebi unda gamomevlo, rac ioli ar iyo. es xalxia dRes Cven irgvliv da wignebis samiaTasiani tiraJebi,
wesiT, ar unda gvikvirdes.
laSa buRaZe: amas winaT aseTi ram
gadamxda - skolaSi viyavi miwveuli,
erT biWs moerida gogonebis TandaswrebiT avtografi eTxova CemTvis. movida maswavlebeli, moxuci qali, sadRac
mifarebulSi gamiyvana da Cumad momawerina xeli.
SoTa gagarini: biWebma, vinc wignebiT xelSi dadiodnen, xelSeuxeblebi
rom yofiliyvnen, gadawyvites, giJebi
gamxdariyvnen. xom gagigiaT aseTi fraza
- `giJi kaci - poeti kaci!~ mogvianebiT
maT TviTon daiwyes wera da Tavs amiT
imarTlebdnen. mgoni, amitomacaa lib.geze amdeni teqsti.
qeTi qanTaria: momeCvena, rom bevri
visaubreT, ra daemarTa mkiTxvels da
ar vilaparakeT imaze, ra daemarTa mwerals. rogorc Cans, mkiTxvelebi unda
mogvewvia imisTvis, rom mwerlebze elaparakaT. me 1992 wlamde yoveldRe
raRacas vkiTxulobdi, vylapavdi wignebs,
magram mere moxda ise, rom bevri weli
iolad vagdebdi wignebs, radgan umetesad ar momwonda is, rasac vkiTxulobdi. aRar maxsovs, zustad romeli qarTveli mwerali ambobda gasuli saukunis 80-ian wlebSi, magram fraza CamrCa,
- me ar SemiZlia moskoveli kolegebis
msgavsad gamovrTo telefoni, movwyde
yvela saqmes da mxolod vweroo. maSin
mikvirda, ratom ar SeeZlo amis gakeTeba. dResac mikvirs, ratom monawileoben mwerlebi procesebSi, romlebic
maleve aRmoCndeba, rom arc faseulia
da arc mniSvnelovani. ra gviSlis
xels, rom es Tavidanve davinaxoT?
SoTa iaTaSvili: adre mwerali mar-
40
to iyo furcelTan da kalamTan. dRevandeli mwerali kompiuterTan zis, Tan
wers, Tan skai pSi viRac eZaxis, Tan feisbuqzec postavs. paralelurad, mobilurzec viRac ugzavnis mesijs an
urekavs. dRes Znelia, marto darCe.
Tan kompiuterTan rom wer, Sav pirs,
rogorc wesi, aRar inaxav, rom mere
Seadaro, axali varianti jobia Tu
wina da a. S. rogorc amboben, tolstoim `omi da mSvidoba~ rvajer gadawera.
dRevandelma mweralma SeiZleba erTxelac ar gadaxedos Tavis nawers, ise
gauSvas stambaSi.
laSa buRaZe: kompiuteri ubralod
aCqarebs process. markess aqvs naTqvemi, - kompiuteri rom momswreboda, orjer met wigns davwerdio.
moqmedebs Tu ara literaturul procesze is, rom dRes mwerlobiT SeuZlebelia Tavi irCino?
malxaz xarbedia: absurdia imaze
saubari, rom sadme da, miT umetes saqarTveloSi, mweralma Tavisi tiraJebiT
icxovros. mwerals saxelmwifom unda
Seuqmnas pirobebi, rom imuSaos iseT
sferoSi, romelic axloa mis saqmianobasTan - mwerlobasTan. vgulisxmob
imas, rac dasavleTSi xdeba: mwerlebi
leqciebs kiTxuloben, an mcire kvlevebs
awarmoeben, an eseebs da statiebs weren.
jon apdaiks didi tiraJebi hqonda,
magram meti iyo is honorari, rasac
statiebSi iRebda. arsebobs stipendiebi da programebi, romlebic afinanseben mwerlebs. arafer SuaSia konformizmi, TiTqos saxelmwifo moaxdens
subsidirebas da mere, sanacvlod, rames
moiTxovs. jguf `mgzavrebiviT~ patruls xom ar uwer simReras, Sen saqmes
akeTeb - magaliTad, ikvlev poets, an
romelime mniSvnelovan mwerals Targmni... CvenTan amis msgavsi araferi xdeba.
SoTa gagarini: zurab leJava mSral
xidze dgas da Zvelmanebs yidis. arada,
im unarebis gaTvaliswinebiT, rac mas
aqvs, SeiZleba iseTi saqme moeZebna, rom
sargebeli ormxrivi yofiliyo.
SoTa iaTaSvili: 90-ian wlebSi daTo CixlaZe, omar Turmanauli, me da
kidev bevrni videqiT rusTavelze da
wignebs vyiddiT...
rati amaRlobeli: mniSvnelovania
saxelmwifo ra politikas atarebs:
memarjvenea, memarcxenea Tu centristi. Sesabamisad unda vilaparakoT kulturis da kerZod, literaturis politikazec. dRevandeli Cveni qveynis ekonomikuri filosofia aseTia: bazari
daaregulirebs yvelafers. es midgoma
literaturisTvis sikvdilia. daaxlo-
ebiT igivea - bebia aRar aris rentabeluri, amitom unda aviyvanoT goraze
da davklaT. am filosofias bolos
aqamde mivyavarT. erT faqtsac gavixseneb, romelic kargad aRwers Cveni
saxelmwifos damokidebulebas mwerlobisadmi: wina mTavrobis kulturis
saministrom sasaCuqred qarTveli mwerlebis wignebi iyida. SeeSalaT da Wabua
amirejibis wignic uyidiaT. rom naxes,
saswrafod daabrunes, radgan Wabua amirejibi maTi xelisuflebisTvis politikurad aramizanSewonili avtori iyo.
isev politikasTan gvaqvs saqme. saxelmwifo Tu ityvis, rom literatura
viwro politikuri interesebis miRmac ainteresebs, maSin ukve saqmea. anda,
Tu ityvis, rom ganaTleba mniSvnelovania, rogorc sazogadoebrivi sikeTe
da ara rogorc berketi, romelsac
arCevnebis dros gamoiyenebs, raRac Seicvleba. es mniSvnelovani politikuri
da sazogadoebrivi problemaa.
malxaz xarbedia: gadavxedoT, ra
xdeba evropis qveynebSi. slovakeTSi
marto mTargmnelebis honorarad 2005
wels gaTvaliswinebuli iyo 25 aTasi
evro. sloveniaSi - 78 000, ungreTSi
- 82 000 da poloneTSi - 274 000
evro. aq mxolod mTargmnelebis honorarebzea saubari. amas garda, iq dafinansebis bevri sxva wyaroa, grantebi,
sti pendiebi da a. S. kerZo wyaro SeiZleba iyos, magram saxelmwifo mainc
yvelgan ereva. magaliTad, safrangeTSi
arsebobs `wignis nacionaluri centri~,
kulturis saministros `wignisa da
kiTxvis departamentis~ Cveulebrivi
ganyofileba. mxolod am ganyofilebaSi
2005 wels 21 milioni evro daixarja.
sxvas yvelafers Tavi rom davaneboT,
qarTuli literaturis ucxour enebze
Targmna odesme xom unda daviwyoT?
laSa buRaZe: kulturis saministroSi Sedga programis prezentacia,
romlis saxelwodebacaa `qarTuli literaturisa da wignis xelSewyobisa
programa~. Tu is amuSavda, Zalian mniSvnelovani iqneba. es programa gulisxmobs biblioTekebis vauCerizacias, mTargmnelebis grantebis dawesebas, literaturuli presis ganviTarebas, sakmaod kompleqsuri programaa, da Tuki
daiwyeba, maleve gamoiRebs Sedegs. magram
jerjerobiT biujeti ar arsebobs. gasagebia, rom mTavroba literaturul
oaziss ver Segviqmnis, magram Cven konkretul raRacebs Tanmimdevrulad da jiutad unda moviTxovdeT. arada, Tuki
am oci wlis ganmavlobaSi am qveyanaSi
raime Seqmnila saintereso da xaris-
xiani, es upirvelesad qarTuli literaturaa, mxolod saxelovnebo dargebze vambob. Teatri da kino srul
krizisSia, aseTive mdgomareobaa musikaSic; cxadia, aq saSemsruleblo skolas ar vgulisxmob.
saqarTveloSi yvelaze kargad wigns
satelevizio reklama yidis. amas winaT
erT-erT wignis maRaziaSi viyavi da
miTxres, rom didi raodenobiT gaiyida nodar dumbaZis wignebi. Turme wina
dRiT maia asaTianis `profilSi~ nodar
dumbaZis Svilebi yofilan miwveuli;
aseve, satelevizio reklamam gayida daTo turaSvilis `jinsebis Taoba~, rekorduli raodenoba, 15 000 cali gaiyida. CvenTan gamomcemlobebsac ara aqvT
raime marketinguli xedva. maT sxva
ti pis Semosavlebi aqvT da sakuTari
gamocemuli wignebis popularizacias
ar cdiloben.
qeTi qanTaria: radganac dRes aq
erTaderTi mTargmneli var, mindoda,
Targmanis problemaze melaparaka. sanam
aq movidodi, davfiqrdi, rom piradad
mxolod im mTargmnelebs vicnob, vinc
isedac mecodineboda, Targmanis gareSe. saqarTveloSi ar arsebobs sivrce,
sadac mTargmnelebs erTmaneTTan urTierToba gveqneboda. dRes xelSi meWira
1977 wlis `saunjis~ nomeri, sadac
daaxloebiT 20 gverdi eZRvneba diskusias imis Sesaxeb, Tu rogor unda
imuSaon erTad mTargmnelma da redaqtorma. dRes amgvari diskusiebi aRar
arsebobs. wlebis win werili mivwere
kulturis ministrs nika ruruas. vwerdi imaze, rom SeuZlebelia am pirobebSi Targmna, radgan Targmani moiTxovs
dagegmvas, reJims, intensiur yoveldRiur
Sromas da saxelmwifom raRac unda
gaakeTos imisTvis, rom msoflio literatura qarTulad iTargmnos. cxadia,
pasuxi ar mimiRia, da didad arc velo-
di, rom miviRebdi...
literaturis ganviTarebas xels uSlis isic, rom CvenSi TiTqmis ar arsebobs kritika...
malxaz xarbedia: kritika, erTi mxriv,
kiTxvis kulturis danergvaa, is mweralsac qmnis, mkiTxvelsac da maT erTmaneTTan akavSirebs. saqarTveloSi arc
literaturaTmcodneobis (Tanamedrove
literaturis kvlevis) da arc kritikis mxriv, faqtobrivad, tradiciac ki
ar arsebobs da axla unda daiwyos
raRac. Cven arc sabWoTa literatura
Segviswavlia da Segvifasebia. magaliTad, ruseTSi yvela ti pis moazrovnem
Seafasa sabWoTa periodi. saqarTveloSi ki erTi wignic ar dawerila imdroindel literaturaze. aRar gagrZelda
is, rac Tavis droze akaki baqraZem
daiwyo, roca `mwerlobis moTviniereba~
dawera. wigni ki ara, statiebis erTi
krebulic ver gamoveciT jerjerobiT.
rati amaRlobeli: CvenTan recenziis
donezec ki kritikaSi Zalian gaudaburebuli mdgomareobaa. Zalian subieqturad da emociurad udgebian am saqmes.
xSirad damwyeb poetebs rilkes da
eliots uwodeben xolme, rac Zalian
cudad moqmedebs amave avtorebze. roca
ar iwereba kritika, ar arsebobs mkiTxvelTan analitikuri xidi. kritikis
kiTxva kidev calke kulturaa.
qeTi qanTaria: maxom dawera erTxel,
vidre kritika ar arsebobs, kargi iqneboda, mwerlebs eweraT erTmaneTis wignebis Sesaxebo. esec Zalian mniSvnelovania, rom qarTveli mwerlebi eridebian
erTmaneTze weras.
laSa buRaZe: amas winaT universitetSi axalgazrda poetebis saRamoze
viyavi. cxadia, vgulSematkivrob maT,
magram srul CixSi arian. galaktionis
mesianizmis, terenti granelisa da muxran maWavarianis paTetikas ver gascdnen.
aris Tu ara kargi poeti muxran maWavariani? me vfiqrob, rom ar aris. magram
amis Sesaxeb qarTvel kritikosebs araferi dauweriaT. problema isicaa, rom
bevri avtori ibuteba da piradi urTierTobis gafuWebas eridebian. me maxsovs,
SoTam Cemi moTxrobebis krebulze sakmaod kritikuli statia dawera, maSin
ki mewyina, magram am statiam raRacnairad gamzarda.
SoTa iaTaSvili: CvenTan hgoniaT,
rom literaturaze mxolod literatorebma da mwerlebma unda weron.
dasavleTSi, da sxvaTa Soris ruseTSic,
literaturaze weren filosofosebi,
fsiqologebi, enaTmecnierebi, mTeli humanitaruli speqtri monawileobs literaturis SefasebaSi. es problema
ver mogvardeba, sanam humanitarebi literaturiT ar dainteresdebian. CvenTan
bevri ram aris gadasalagebeli, bevri
usamarTlod miviwyebuli avtoria amosawevi. Tuki qarTul eqspresionizmzea
saubari, konstantine gamsaxurdiaze da
grigol robaqiZeze bevrad mniSvnelovani mweralia demna Sengelaia, an basil
meliqiSvili, romelsac aravin icnobs.
ramdenad exmianeba qarTuli
literatura im Temebs, rac dRes
msoflioSia aqtualuri?
laSa buRaZe: cxadia, met-naklebad
viciT, ra xdeba Tanamedrove evropul
da amerikul prozaSi. me ar vsaubrob
mxolod myvirala avtorebze. CvenTan
namdvilad arsebobs teqstebi, romlebic
saintereso iqneboda dasavleli mkiTxvelisTvis, magram maTi popularizaciisTvis araferi keTdeba.
rati amaRlobeli: sanam ar gveyoleba
ucxour enaze Targmnili maRaltiraJiani avtori, samwuxarod, am Temaze
ver visaubrebT.
diskusias uZRveboda
nino beqiSvili
41
ghjatcjhvf lfdbs ,fkfyxbdf’tv hecekb cfbyajhvfwbj ufvjidt,t,bc yf[dbc itvltu cfpjufljt,hbd-gjkbnbrehb [fcbfsbc
mfhsek ije-ghjuhfvfc7 hjvtkcfw hfnjvqfw 3ghfbv-nfbvb4 thmdf7 vstkb jhb cffsb
e.ehf lf vjf[kjt,ekb cfgfhkfvtynj fhxtdyt,bc ltvjrhfnbekfl7 fye uf.fk,t,bc ufhtit xfnfht,fpt cf,jkjjl bvtluflfoehekb7 cfoth vfublfc vbe]lf8
cfqfvjc sthsvtnb cheklt,jlf8
,fkfyxbdf’tt,bc ,bybc rfht,sfy dbqfwfv
pfhc sbsb lffzbhf8
rfht,b ,fkfyxbdf’bc mfkbidbkvf sfvhbrjv
uffqj lf ijhtekb yfstcfdb mfk,fnjyb7 hjvkbc cf[tkbw dth ufb[ctyf7 ,byfib itvjbgfnb;f8 sfvhbrj cnevfhc vfvbc cfveifj jsf[ib ite’qdf8 ufrdbhdt,ek ghjatcjhc cek
thsb ofvbs uftmwf sdfkb cfothb vfublbc
vjgbhlfgbht v[fhtc xfvjrblt,ekb fynbrdfhekb cffsbcrty7 hjvtkbw cbpecnbs dth
lfbrdt[yblf7 vfuhfv fmfehj,fc frfltvbpvbcf
lf thsudfhb htcgtmnf,tkehj,bc bthc yfvldbkfl c’tylf8
- 'dbhafcj mtstdfy7 fv iefqfvbcfc888 ity888
sevwf7 lhjc hf vybidytkj,f fmdc7 - firfhfl
lf,ytekb b.j ghjatcjhb8 vbcb .jdtksdbc
vtn.dtkb lf fphbfyb vemb sdfkt,blfy f[kf
chekb evotj,f bvpbht,jlf8 cfae’dkbfyfl
its[tkt,ek mjxjhc vfhw[tyf [tkbs bcojht,lf lf sdfkt,c xdtekt,hbdpt [ibhfl
f[fv[fvt,lf8 vtht lf,ytekj,fc c’kbf lf elhjj lhjc itvjzhbk yfstcfdc cfdfh’kbcrty vbesbsf8
- lf,h’fylbs8
- xtvj lfsbrj7 - ibyfehekfl lfbo.j cnevfhvf7 - fv iefqfvbcfc hjujh itufoe[t,lb7
vfuhfv ew[j lf ijht,kt,b hjv fh dfhs lf
fhw dsdkbs fct thsvfytsc7 bvbnjv itufoe[t fct udbfy8
- hfc fv,j,7 hfc fv,j,7 xtvj mtstdfy7 - evfk
ufvjtgfce[f vfcgby’tkb7 - lfd,thlbs7 it mfkj7 thsfl7 hfqf lhjc xdtyb ew[jj,ff0=
- hfc idht,bs7 hjujh [fhs0 ityc cnfnbt,c lf bynthdbet,c mt drbs[ekj, ufptst,ib7 - smdf cnevfhvf8
- fy ufptsb dbc czbhlt,f f[kf lf fy cnfnbf7 [jv [tlfd7 cfub;tsc lftvcufdcf tc mdt.fyf8
- vfub rbf vfhsfkb7 lfsbrj7 vfhskf ufub;lf tc [fk[b lf tc mdt.fyf8 ufycfresht,bs
fhxtdyt,bc oby buh’yj,f tc7 vfuhfv f[kf vt
ity fv,fdc vjub.dt,b7 uflfuhtd7 bwjlt888
- hf [lt,f fctsb7 xtvj mtstdfy0 hfqfwf
itoe[t,ekb vtxdtyt,b 'fkbfy8
- itoe[t,ekb hjvtkbf7 itoe[t,ekb rb
fhf7 cbc[kb vfmdc ufvihfkb 'fhqdt,ib7 bctsb fv,fdb vzbhc7 - smdf cnevfhvf lf vwbht
gfepbc itvltu7 'kbdc fvjqthqf7 - ujrf lfbzbhtc8 - mfkvf ytho.db uflf.kfgf8 jltcqfw
lblhjy sdfkt,c f[kf lfqkbkj,bcufy lfv’bvt,ekb mesesjt,b edbohjt,lf8 lblb
[ybc iteqt,fd svt,c cfhtdtkfcfdbs vjclt,jlf zfqfhf8
- dby ujrf0 - ibiyfhtdfl brbs[f ghjatcjhvf8
42
xma
- xtvb ,bzb7 - egfce[f mfkvf7 - ity lblb
[fybf fh ubyf[fdc7 lfrfwlf erdt7 jwlfvttmdctibf7 - smdf7 - fv vsfdhj,bcfc ufbut, hfvtc0
cfuflfcf[fljib veifj,lf8 fv hfvltybvt lqbc
oby vbewdbdlyty ifdybq,bfyt,b lf tmdcb rfwb
lfbzbhtc rjheawbbc ,hfklt,bs8 ntktdbpjhib fh ubyf[fdc7 thsb fkbfmjsb hjv b.j0
- rb dyf[t7 vfuhfv ityb ,bzb se thbf vfufib7 hfc dbabmht,lb0 - it,hfkt,bc rbkjsb
ofhvjcsmdf ,fkfyxbdf’tv8
- xtvb idbkbw ehtdbf7 vjerdltc ltlf7 [vf ferfyrfklf mfkc8 uf[eyt,ekb n.fdbc xfysf uf[cyf7 bmblfy js[fl ufrtwbkb stshb
w[dbhcf[jwb fvjbqj lf whtvkb vjbovbylf7
- sfyfw chekbfl elfyfifekjf7 sdbsjy
ufvjv’bt,tkvf fqbfhf7 vfuhfv hfl ubylf hf7
fh eidt,ty wb[blfy8
- hjujh7 se ufvjv’bt,tkb fv,j,c7 hjv
elfyfifekjf7 wb[tib hbc cfae’dtkpt fxtht,ty0 - uekohatkb ufrdbhdt,bs brbs[f
ghjatcjhvf lf vfh]dtyf [tkbc iefsbsbs
rtaf vjbmtmf8
- [jv ubs[fhb7 bcts hfvtc utn.db7 uflfbhtdb-vtsmb7 - cf[tib vbfxthlf mfkb7 - fh ufbynthtct,c7 hfc vs[jdty elfyfifekjl lfgfnbvht,ekb idbkbc wb[blfy ufsfdbceakt,bc
cfyfwdkjl0 [esfcb flfvbfybc gbhflj,bc
vjovj,f eylf vjdfuhjdj lf gjkbwbfib ofhdflubyj8
- gbhflj,bc vjovj,t,b hfl eylfs0 - ufjwlf ghjatcjhb8
- [esfcb flfvbfyb se lfdbsfy[vt7 hjv fhxtdyt,ib [vfc vfs vbcwtvty7 bv [esfcvf flfvbfyvf7 lfcnehbc ybiyfl7 gbhflj,bc vjovj,t,b eylf uflvjvwtc8 fhxtdyt,ib vfsb vbcdkf
cfzbhj fh bmyt,fj7 vbs[htc7 [vfc vfs vfubdhfl xdty vbdwtvs lf fhxtdyt,bc vtjht lqtcdt
gbhflj,bc vjovj,t,c lfde,heyt,sj888
- vlfff888 ghjatcjhvf fv vj’dtkt,ek lf
lblb [ybc oby [vfht,blfy fvjqt,ek ijhbclt,ekib xffmcjdf ufrdbhdt,fw7 fqiajst,fw8
- ityb zbhbvt7 xtvj lfsbrj7 ye vtn.db efhc
lf ye lfvbqegfd elfyfifekj idbkc8 fhxtd-
yt,fvlt lblb lhj fhff lfhxtybkb8 gbhflj,bc vjovj,f hfib lfuzbhlt,f0 vbdwts smdtyb [vf fv ufhtofht,c7 vfbyw uff.fk,t,ty fhxtdyt,c7 hf vybidytkj,f fmdc7 dbc vbcwtv [vfc0= t[dtot,jlf mfkb8
,fkfyxbdf’tc ittwjlf ueklfvodfhb ltlf7
vfuhfv fvudfh epytj ufhbut,fpt lfsfy[vt,f
vfbyw ite’kt,tkb txdtyf8
- rb vfuhfv7 [esfcb flfvbfybc ituhjdt,fc
it’kt,0 - [fdcc oftgjnbyf bub8
- c[df hf upf vfmdc7 itd’kt,7 - bvtlbfyfl
smdf mfkvf7 - fc cfvjwlfidblb gbhflj,bc
vjovj,f erdt itdfuhjdt7 fc cfvjwlfvthdt ityb
bmyt,f8 efhb hjv vbs[hf7 ufdub;lt,b8 cbrtstc7
vt se fhf7 qvthsb uflfub[lbc7 - frfyrfkt,ekb [tkbs fvjbqj xfysblfy w[dbhcf[jwb8
- fh dbwb7 fh dbwb7 - sfdbcsdbc ,ehn.eyt,lf ghjatcjhb8 - tc hf e,tleht,ff7 fctsb
hfv ufujybkf0= vskfl ufub;lyty lf uflfbhbdyty7 rfwj7 vskfl888 - ofvjluf lf ,jksfc wtvf lfbo.j8 mfkb ibibcufy ufufybtht,ekb sdfkt,bs vbcxtht,jlf lf ufyfxtyc tkjlt,jlf8
- fh dbwb7 - smdf rdkfd ghjatcjhvf lf
vwbht gfepbc itvltu vjrktl vjzhf7 - fvfqfv
dbabmht, lf [dfk lbkfc sdbsjy lfubhtrfd8
- rfhub7 xtvj lfdbs +fv]thfl7 rybyj,bsc
tc ajhvf fv]j,byf‘7 vjbabmht lf itvfn.j,byt7 vfuhfv ye lfvqegfd7 us[jd8 xtvb cekb
smdtyc +v[jkj,bsc vhfdkj,bsb ajhvf fhxbf‘ [tksff8 f,f7 qfvt vidblj,bcf7 - ofvjluf8
- sfvhbrj7 - ufc’f[f ghjatcjhvf mfkbidbkc7 - cnevfhc vj[tlt7 xfb vfbyw lfdkbjs888
- fhfathbf7 ye coe[lt,bs7 bctlfw fufajhbfmts7 - oe[lf mfkb8
- rb vfuhfv7 fv iefqfvbcfc hjujh of[dfk0
- itoe[t,ekb b.j vfcgby’tkbw8
- fhf eifdc7 futh nfmcc lfdbzth8
- ufvjudt’f[f vfbyw7 - ythdbekj,lf ,fkfyxbdf’t8
- fh fhbc cfzbhj7 efvhfdb nfmcb lflbc7 smdf cnevfhvf7 - vstkb mfkfmb eveitdfhbf
lf7 dbcfw vfymfyf /.fdc7 evhfdktcj,f nfmcf-
j,fptf uflfcekb7 - smdf lf ufcfcdktkb rfhbc cf[tkehc oftgjnbyf7 vfuhfv vfcgby’tkvf
fh lffyt,f7 hrbybc v’bvt rfhb sdbsjy uffqj lf cnevfhc upf lfesvj8
- yf[dfvlbc7 xtvj lfdbs7 yf[dfvlbc7 - mfkvf
pqeh,kc uflff,b]f lf ths[tk rbltd itvj[tlf vfcgby’tkc bctsb sdfkt,bs7 hjujhw
o.fkofqt,ekb it[tlfdc v[cytkfl vjdktybkc7 - /j7 vfhskf7 ntktajyb [jv uf[cjdc0
- vf[cjdc7 xtvj mtstdfy7 hjujh fh vf[cjdc7
- lffvidblf vfy mfkb lf7 - ye utibybf7 .dtkfathb rfhufl bmyt,f7 - vbf’f[f rb,tpt xfvfdfkc888
,fkfyxbdf’t fctsb ewyfehb lbktvbc obyfit fhfcjltc vlufhf8 gjkbnbrfib fh thtjlf7 vfuhfv js[ otkboflib ths[tk sfdbc
vjmfkfmtj,hbd dfkc gbhyfskfl b[lblf lf
[vfc bv gjkbnbreh gfhnbfc f’ktdlf7 hjvkbc ghjuhfvfw vbc gjkbnbreh vhofvcc fct
se bct tcflfut,jlf8 bcbw eylf bsmdfc7 hjv
FHWTHS BV GJKBNBREH 'FKFC7 HJVTKCFW ,FKFYXBDF"T [VFC F"KTDLF7 FHXTDYT,IB
FHFCJLTC UFEVFH}DBF LF VBCB [VF MFHCF
LF O>FKC UFNFYT,EKB UFVJLBJLF7 VFUHFV GHJATCJHB VFBYW RVF>JABKB HXT,JLF7 HFLUFY VBC VBTH VBQT,EKB UFLFO>DTNBKT,F CBYLBCBC RFHYF[BS B>J UFYGBHJ,T,EKB LF VBCB FQPHLBCF LF IBYFUFYB RJYCNBNEWBBCSDBC ERFLHT,TKB
LF CFOBYFFQVLTUJ HFVT VJNBDBS FHFCJLTC E[TKV"QDFYTKBF8 fmfvlt yfvldbkfl fct
b.j7 vfuhfv futh tc mfkb7 hjvtkvfw cek
hfvltybvt oesbc oby xfbfhf rb,tpt7 fv iefqfvbcfc sfdc lffluf lf vbcufy cojhtl bc
vjbs[jdf7 hfcfw cfresfh cbylbcsfy rjvghjvbcpt ofcdkf lf erflht,tkb cfmwbtkbc
xfltyf /mdbf888
ghjatcjhvf firfhfl ufbujyf cfresfhb
uekbc ,fuf-,eub8 cf[t jhbdt [tkbs vjbaidybnf lf buh’yj7 hjv ie,kb e[ehlf7 .eht,ib rb uf,vekb obdbkb tluf8 ,fkfyxbdf’t7 hjujhw vbc udfhc trflht,jlf7 rfhub vecbrfkehb cvtybs b.j lf]bkljt,ekb lf
fv lfhuib cfrvfhbcb ufyfskt,fw /mjylf8 YTNFD7 HF YJNBF7 FCT UFVELVT,BS HJV VBOBDBC >EHIB0 - LFBYNTHTCLF BUB7 - VWBHT
JMNFDBC HT EYLF B>JC7 - LFFCRDYF7 VFUHFV
VSKFL F,CJKENEHB CVTYBSFW DTH LFBNHF,F[T,LF LF ITVJOVT,F UFLFO>DBNF8
AJHNTGBFYJC SFDB F[FLF7 CFRESFH >EHT,IB XFVLUFH UF,VEK OBDBKC VBF>EHFLF LF RKFDBIT,B VJCBY}F8 BC [VFW VFKT
LFBZBHF8 VWBHT JMNFDBC HT LBTPB FQVJXYLF8 UFTQBVF8 GHBYWBGIB7 COJHB LFCRDYF /MJYLF UFRTST,EKB888
cfoth vfublfcsfy lf]lf lf ufo.dtnbk
cnfnbfcsfy vb,heyt,f cwflf7 vfuhfv fhfathb ufvjedblf7 sdfkoby f[kf[fy ofcekb yfstcfdbc cf[t tluf7 hjvkbc svt,cfw cfhtdtkfcfdbs itctjlf zfqfhf888
sfdb fcobf8 vjgbhlfgbht rtltkpt xfvjrblt,ekb epfhvfpfhb cfhrt ,fkfyxbdf’bc abpbjyjvbfc bhtrkfdlf8 bct xfylf7 hjv jhtekb yfvldbk ,fkfyxbdf’tc uekvjlubytl fs-
dfkbtht,lf8 vfc sbsmjc sfdbcsfdflb ibyffhcb itt’byf lf cfhrblfy bct b.eht,jlf7
e,hfkj fyfhtrkb rb fhf7 vfhskf c[df dbyvt
.jabkb.j8
,fkfyxbdf’tv ibyfufyb tythubbc vj,bkbpt,f it’kj7 jhtekc sfvfvfl ufe.fhf sdfkt,ib sdfkt,b lf [vfvfqkf /rbs[f5
- HF UBYLF0
jhtekc [vf fh ufeqbf7 fhw ufy’htekf7
b]lf sfdbcsdbc8
,fkfyxbdf’tc uekvf htx[b e.j8 vfy firfhfl
lffabmcbhf7 hjv hjltcfw ofhvjcsmdf cbn.dt,b7 - HF UBYLF0 - jhtekc next,b fh ufey’htdbf8 - f[kfdt itdfvjovt,7 - ufbabmhf ,fkfyxbdf’tv lf vfh]dtyf [tkb cfresfhb cf[bc oby
bct fbmybf7 hjujhw vjxdtyt,bc lfcfahs[j,fl lf vjcfijht,kfl frtst,ty-[jkvt7 vfuhfv7 yehfc erfwhfdfl7 CFHRBLFY }BMEH VJVPBHFK JHTEKC UEKIBW RB FH UFEDKBF
,FKFYXBDF"BC FV VJ"HFJ,BC UFVTJHT,F8
ghjatcjhc uff;h;jkf7 vtht vstkb c[tekb sbsmjc uft.byf7 vfuhfv vfbyw c’kbf
ibic lf at[pt ofvjluf888 jhtekb rb vidblfl b]lf cfdfh’tkib lf itibyt,ek-fohbfkt,ek yfvldbk ,fkfyxbdf’tc jlyfd lfvwbyfdb7 bmtlyehb vpthbs fsdfkbtht,lf8
- HF UBYLF0 - flht lfcvekb itrbs[df f[kf sbsmvbc .dbhbkbs ufbvtjhf ghjatcjhvf lf rdkfd cfdfh’tkib xftidf8 f[kf jhtekb yfvldbkb ,fkfyxbdf’bc pecnb fyfhtrkb
b.j7 vfuhfv tc cbymhjyekj,f lbl[fyc fh
ufuh’tkt,ekf888
- ity sdbsjy hf ubylf0 - yfvldbk ,fkfyxbdf’tcfdbs lfbkfgfhfrf jhtekvf8 [vfib ,fkfyxbdf’bctekb cbvnrbwt lf lfvf]tht,kj,f
buh’yj,jlf8 ,fkfyxbdf’tv gbhb lffqj7 vfuhfv hbcufy b.j tc - ibibcufy se ufjwt,bcufy7 sdbsjyfw fh bwjlf8
wjnf [ybs cbxevt xfvjdfhlf8 ,fkfyxbdf’bcsdbc ufehrdtdtkvf hfqfw 'fkfv fb’ekf
bub7 fv ewyfeh sfvfic f/.jkjlf lf cfhrtib fhtrkbk7 vfuhfv hfqfw vfymfyt,bs cbymhjyekj,flfhqdtek cfresfh jhteksfy
lbfkjub uft,f8
- cbylbcsfy rjvghjvbcpt fh ofdfk lf bv
gjkbnbreh 'fkfc7 hjvtkbw cfvij,kjc
vbyuhtdc7 [vfc fh vbdwtv= - smdf8
- elfyfifekjl lfgfnbvht,ekb f[fkufphlf fh utwjlt,f0 - /rbs[f jhtekvf8
- vtwjlt,f8 elfyfifekjl lfgfnbvht,ekb f[fkufphlf vtwjlt,f7 vfuhfv chekbfl cfmfhsdtkj eahj vtwjlt,f8 vfsb [tkf[kf fhxtdf cfmfhsdtkjc ,jkjvlt ufyflueht,fc ybiyfdc8 ]j,c7 thsbs vtnb elfyfifekj bnfy]t,jltc wb[tib7 dblht vstkb
cfmfhsdtkj lfbqegjc8
- cfdct,bs cojhb vc]tkj,ff7 vfuhfv ufyf
bv ityc ths [vfptf lfvjrblt,ekb vfsb ,tlb0 - lfvwbyfdfl /rbs[f jhtekvf7 - ity [jv
rfhufl bwb7 hjv bc fv fhxtdyt,ib sfdc ufvfh]dt,ekfl ufvjfw[flt,c7 vbe[tlfdfl bvbcf7
vbcwtv se fhf vfc [vfc ity8
- DBWB7 - egfce[f ,fkfyxbdf’tv7 - vfuhfv vt7
hjujhw thsb hbubsb mfhsdtkb7 hjujhw
gfnhbjnb xtvb mdt.ybcf7 dfklt,ekb dfh7 vfs
obyffqvltu vbdwt [vf8 tc xtvb thjdyekb lf
vjmfkfmtj,hbdb vjdfktj,ff lf vt tc vjdfktj,f eylf itdfchekj7 hflfw eylf lfvb]ltc8
- vjdfktj,bc itchekt,f rfhubf lf vbcfcfkvt,tkb7 vfuhfv hjltcfw chekb fcb ghjwtynbs [fh lfhoveyt,ekb7 hjv ityc fv cfmwbtkc fhfyfbhb itltub fh vj/.dt,f7 tc vjdfktj,bc itchekt,f rb fhf7 ceasf cbylbcbc
ityfhxeyt,bc e,flherb vwltkj,ff8 se ubabmhbf fvfpt0 - [vfc feobf jhtekvf8
- vbabmhbf7 vfuhfv vt c[dfudfhb vjmvtlt,bc7
c[dfudfhb ,h’jkbc fhw vtmfybpvb ufvfxybf
lf fhw cfiefkt,f7 - sbsmjc sfdb bvfhskfj7 bct xfbkfgfhfrf ,fkfyxbdf’tv8
- /jlf7 fh ubylf hfvt itbwdfkjc0 - ufvjwjw[klf jhtekb7 - ity f[kf c[dfudfhb ifycb ut’ktdf8 bv ityc [vfc7 hjvtkcfw .jdtkb
fhxtdyt,bc lhjc mfhc fnfy7 f[kf ite’kbf
htfkehb cbrtst vjenfyjc seylfw ths
flfvbfyc8 se [vfc vfs cfobyffqvltujl vbcwtv7
bc ityb [vf lfrfhuekbf7 vfuhfv se [vfc vbcwtv7 bub sfdbceakt,fc vjenfyc wb[tib elfyfifekjl ufvjrtnbk flfvbfyc8 itysdbc7 abkjcjabbc ljmnjhbcsdbc7 'ytkbf bvbc vb[dtlhf7 se hjujh eylf vjbmwtc fcts dbsfht,fib otcbthb flfvbfyb0
- qdsbc uekbcsdbc7 qdsbc uekbcsdbc7 itfo.dtnbyf ghjatcjhvf7 - xtvc otcbtht,fib
tzdbc itnfybc eakt,fc fhfdbc vbdwtv8 fv cfvfhw[dbyj yf,b]bc itvltu hjujh itd[tlj sdfkt,ib bv cojhtl hjv otcbth flfvbfyt,c7
hjvkt,bw fhxtdyt,ib [vfc obyffqvltu f’ktdty0=
- ity rdkfd ityc sfdpt abmhj,7 - xfvjfhsdf cbn.df jhtekvf7 - j,btmnehb uflfo.dtnbkt,bc vbqt,bcfc7 cfresfh sfdpt rb fhf7
bv cfmvtpt eylf babmhj7 hbc itcf[t,fw uflfo.dtnbkt,fc bqt,8 ity rb7 yfwdkfl bvbcf7
hjv ufzbhdt,ek flfvbfyc lft[vfhj7 ufb’f[b7
[vfc7 hjujhw fmfvlt dfnfylb mfhc7 f[kfw
bctdt ufdfnfyj8 tcff otcbtht,f0
- hjujh utrflht,fs0= - uf,hfplf ghjatcjhb7 - otcbtht,f itltubs fh bpjvt,f7 bub
sfdbcsfdflb wyt,ff8 mwtdf otcbthbf vfibyfw7
hjltcfw bub itltuc dth fqotdc8 vtncfw
utn.db7 itcf’kjf7 otcbtht,bc thsudfhb cfpjvb cojhtl hjv itltupt fhfjhbtynbht,ekj,f b.jc8
- vjhxb hf7 se 'vf [fh7 - firfhf mbkbrpt
uflfdblf jhtekb7 - dbc hfl eylf tu sfdbcsfdflb otcbtht,f7 hjvtkbw fhw ity uf’ktdc
hfvtc lf fhw c[dfc0=
- vfi7 hf dmyf0 - ofvjbzhf cfdfh’kblfy ,fkfyxbdf’t8 cf[tpt ofvjyst,ekb.j lf mdtlf
.,f erfyrfkt,lf7 - hf dmyf0
jhtekb vidblfl ofvjluf cfdfh’kblfy lf
cfhrtc vjef[kjdlf8 sfdb ufvfh]dt,ekbdbs
tzbhf lf vidblfl kfgfhfrj,lf8
- [dfk lbkfc lfehtrt mfk,fnjy mtstdfyc
lf es[fhb7 hjv ofbqjc ityb gbhflj,bc vjovj,f8 tc ityb [vf fmfvlt fhfdbc lfczbhdt,bf
43
lf vjvfdfkibw7 fk,fs7 fhfdbc lfczbhlt,f8
bub f[kf mfk,fnjy mtstdfyc lf vbc erfyjyjl
lfzthbk idbkc czbhlt,f8 uffnfyt gbhflj,bc vjovj,f gjkbwbfib lf vjb[flt ityb
flfvbfyehb dfkb fv rjyrhtnekb flfvbfyt,bcf lf7 se uyt,fdc7 mdt.ybc obyfitw888
vjstysbkcf lf sbsmvbc lfvfhw[t,ek
ghjatcjhc [vf fh fvjeqbf7 bct itvjnhbfklf8 jhtekvfw bubdt vj’hfj,f ufbvtjhf lf
bcbyb cbymhjyekfl xftidyty sfdbfys cfdfh’kt,ib8 wjnf [fyib jhbdtc sdktvf vjthbf888
rfhufl fhw b.j ufstyt,ekb7 ,fkfyxbdf’tc
hjv uftqdb’f8 bub vrdbhw[kfl ofvj[nf cfdfh’kblfy lf ntktajc twf8
- fkj7 - xfc’f[jlf .ehvbkc7 - fkj7 mtstdfy7 utcvbc0 /j7 f[kfdt ofvjlb lf ofbqt xtvb
gbhflj,bc vjovj,f888 sfyf[vf dfh7 hf smvf
eylf7 vthfvltyt dfh0 fc cfvjwlfvthdt7 [jv0
fhf eifdc7 vtw lfut[vfht,b7 xtvc vtuj,ht,c
ds[jd7 hjv [vf vfs vbcwty7 ye utibybf7 .dtkfathb rfhufl bmyt,f888
,fkfyxbdf’tv .ehvbkb lflj lf cff,fpfyjib itdfhlf7 w[hf cffspt eybdthcbntnib
ktmwbf /mjylf888
bv lqtc ghjatcjhvf ,fkfyxbdf’tv ktmwbf
ewyfehfl lfbo.j8
- vsfdfhb7 cbylbcbc [vff7 - fv,j,lf bub7 cekfw fh fhbc fewbkt,tkb7 gbhflj,bc vjovj,f umjyltc7 vfuhfv cbylbcbc [vf velvbdfl
eylf xfutcvjltc .ehib888
cneltynt,vf thsvfytsc uflf[tltc8 tmcnfpib itcekb ghjatcjhb rb rbltd eahj
ewyfehfl ufyfuh’j,lf s[hj,fc8
- hfw eahj vfqfk htubcnhibf f.dfybkb
cbylbcbc [vf7 vbs ertstcbf7 vfuhfv fhct,j,c
ptlf pqdfhbw7 VWBHT JMNFDBC HT8 cbylbcbc
[vf fv pqdfhc yf[tdfhb njybsfw hjv ufcwltc7 tc erdt cfibibf8 xtvb cbylbcbc [vf oe[tk
fv pqdfhc ufcwlf lf HT LBTPIB uflfdblf888
cneltynt,b ufjwt,ekyb ecvtylyty fv f,lfe,lfc8 fmf-bm xevb xf[bs[bst,fw ufbcvf7
vfuhfv ghjatcjhb vfs .ehflqt,fc fhw fmwtdlf8
- smdty7 .dtkfv7 fhxtdyt,ib [vf FCTS VJ'HFJ,FC eylf vbcwts= lt7 ufcwltc cfibi
pqdfhc xdtyb cbylbcbc [vf7 lt7 cbylbcb7 xdtyb
vfmcbvfkbpvbs7 ecbylbcj,fl udtmwtc7 jqjyl vwbhtjltyb vbpfyb vfbyw lfdbcf[js= o.fkc ofeqbf fhxtdyt,bw lf gfhkfvtynbw7 o.fkc ofeqbf gbhflj,bc vjovj,t,b lf xdtyb
sfdbw7 utcvbs0= e,tleht,f bc rb fh fhbc7
hjltcfw flfvbfyib cbylbcb lf ecbylbcj,f
egbhbcgbhlt,f thsvfytsc7 e,tleht,f bcff7
hjltcfw ufjht,ekb cbylbcb t,h’dbc thsvfytsc lf ecbylbcj,fib uflf/.fdc888 smdty
f[fkufphlt,b [fhs7 vfuhfv lhjf7 cfhrtib
xfb[tljs lf cfresfh jhtekt,c uekohatkfl uftcfe,hjs8 ufhoveyt,s7 hjv jltcvt
fewbkt,kfl lfuthqdtdfs vfssfy cbymhjyekj,f888
ghjatcjhvf ktmwbfpt rbltd ,tdhb ewyfehb hfvt smdf7 vfuhfv f[fh[fht,ek felbnjhbfib vbcb erdt fqfhfdbc tcvjlf888
44
`mamulis~ megobaria:
kompiuterebis eqimi
www.mycompwiz.com; 1-908-361-9590 akaki jiqia
virusisgan gawmenda
Tu SeamCnevT, rom Tqveni kompiuteri ar funqcionirebs ise, rogorc
adre, SesaZlebelia kompiuteri inficirebuli iyos virusebisgan, Malware,Spam an kide keylogger isgan, romelsac esaWiroeba gawmenda;
sadenis SekeTeba
xSir SemTxvevaSi leptopis sadeni
ziandeba sxvadasxva mizezis gamo da
SeuZlebeli xdeba batareaze denis
miwodeba. esaWiroeba SekeTeba;
gexmarebiT safosto momsaxurebiT;
fenis gamocvla
Tu Tqveni leptopi iTiSeba xSirad umizezod, SesaZlebelia feni
iyos dabinZurebuli an gamosacvleli. gaTiSvis mizezi SesaZlebelia
gadaxurebamac gamoiwvios da TavisiT
gaiTiSos dacvis mizniT. moulodnelma gaTiSvam SeiZleba vinCesteric
daazianos, amisaTvis droulad unda
SekeTdes;
ekranis gamocvla
mikrosistemebis
gamocvla
Cven SegviZlia nebismier leptops
an desktops gamovucvaloT dazianebuli mikro-sistema da davabrunoT
muSa mdgomareobaSi;
klaviaturis gamocvla
Tu Tqvens leptops esaWiroeba
klaviaturis gamocvla, Cven mzad varT
dagexmaroT nebismieri modelis klaviaturis gamocvlaSi. Tu fizikurad
ar xerxdeba Cvenamde mosvla, da-
arasworma mopyrobam advilad
SesaZlebelia leptopis ekrani daazianos da saWiroebs gamocvlas;
failebis aRdgena
failebis dakargvis SemTxvevaSi,
vinCesteris gafuWebis, `USB flash
drive~, `External hard drive~, `IDE~,
`SCSI hard drive~, `SSD~ Cveni partnioris laboratoria saSualebas gvaZlevs, rom movi povoT is dakarguli
informacia, rasac Cveulebrivi `recovery~ programa ver akeTebs;
***
Cven SegviZlia internetiT, TqvenTan mousvlelad davukavSirdeT kompiuters. Cveni momsaxureba garantirebulia, vinaidan profesionalurad
vekidebiT CvenTvis dakisrebul movaleobas da Sesabamisad, momxmareblebic
bednieria CveniT.
giorgi kakauriZe
apirebT daqorwinebas?
an gsurT rom sakuTar Tavs, an megobars saCuqari
gaukeToT da SeiZinoT sufTa da xarisxiani brilianti
an briliantiT gawyobili samkauli an beWedi oqroSi?
gTxovT mobrZandeT
55 West 47th Street, Mezz 330
New York, NY 10036
an dagvikavSirdeT: 646-755-4591 Cven SegviZlia
dagimzadoT beWedi an samkauli Tqveni dizainiT.
amerikaSi:
niu-iorkSi:
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Tel: 718-934-1700
Alt: 347-500-5037
Tel: 201-333-5555
www.barami.us
niu-jersSi:
84 Harbor Drive,
Jersey City, NJ 07305
Tel: 201-333-5555
delavareSi:
4 Lewis circle
Wilmington, DE 19804
302-930-0705
filialebi:
Tbilisi
quTaisi
rusTavi
baTumi
gori
bolnisi
Telavi
marneuli
amanaTebi
4-5 samuSao dReSi
aSS-dan saqarTveloSi
erTi paunti - 2.50$-dan;
amanaTebis gamogzavna
saqarTvelodan
avtomobilebis
yidva-gayidva
saqarTvelosa da amerikaSi;
avtomobilis, komerciuli
da piradi tvirTis
Sida gadazidvebi
aSS-Si.
www.barami.us
Cvens saitze
daregistrirebiT Tqven gagiadvildebaT:
- kredit-kartiT gadaxda;
- amanaTis statusis Semowmeba;
- amanaTis adgilidan aRebis SekveTa
www.barami.us
www.baramicar.com
www.facebook.com/Barami.us
45
- batono gizo, Wabua amirejibis
`daTa TuTaSxia~ 1973 wels wignad
gamoica, 1975 wels ki mis kinoversiaze muSaoba daiwyeT. miambeT im fiqrebze,
romelic films win uZRoda.
- `daTa TuTaSxias~ beWdva 197172 wlebSi Jurnalma `ciskarma~ daiwyo
da saqarTveloSi maSinve popularuli
gaxda. maSin moskovSi vcxovrobdi (vswavlobdi kinosareJisoro fakultetze) da bunebrivia, arc erT RonisZiebas,
romelic saqarTvelos ukavSirdeboda,
ar vacdendi. romanis SeZena moskovSi,
galaktionis saRamoze movaxerxe. maxsovs, ori wigni viyide - Wabuas `daTa
TuTaSxia~ da oTar WilaZis `gzaze
erTi kaci midioda~. am wignebis orive
avtors vicnobdi da uaRresad did
pativs vcemdi. damaTenda is Rame `daTa
TuTaSxias~ kiTxvaSi da vxedav, wigni
xelSi meleva.
gadavkece da gadavde - Sevinaxe, gavixangrZlive kiTxvis procesi. imis
iluzia ar gamCenia, rom amis gadaRebis
uflebas vinme momcemda. Zalian gasakviri iqneboda Cvens ierarqiaSi,rom sadiplomo naSromis Semdeg, reJisorisTvis
amxela filmi miecaT gadasaRebad. gavida xani. isev moskovSi viyavi da rezo
CxeiZem damireka (Cemi sadiplomo namuSevari hqonia nanaxi da dainteresda
Cemi bediT). - ras akeTebo? - mkiTxa.
- `mosfilmSi~ filmis gadaRebas vapireb-meTqi, - vupasuxe. es iZulebiTi nabiji iyo, radgan kinostudia `qarTuli
filmis~ direqtorma, romelic rezo
CxeiZis daniSvnamde muSaobda iq, ar
momca saSualeba saqarTveloSi memuSava.
rezom miTxra, - mand nu zixar, Camodi
da aq filmi gadaiReo.
raRac periodis Semdeg moskovSi
Wabua amirejibi Camovida da rogorc
yovelTvis, damireka; miTxra, - aq Cems
dasTan, rodamTan gavCerdio. im saRamos,
axalaSenebul sastumro `rosiis~ restoranSi davsxediT. ulamazesi da-Zma!
rodamis italieli meuRlec iq iyo didi fizikosi, bruno pontekorvo. bunebrivia, cota davlieT kidec da Wabuam
mkiTxa: - ici, rom `daTas~ gadaRebebi
iwyebao? araferi vicodi. Wabuam gaagrZela: - da rame rom iyos, gadaiRebdio?
- ise var mojadoebuli, rom albaT
gadavdgamdi am sabediswero nabijsmeTqi, - Cavicine. - aba, Tu vinme gadaiRebs am films, maT Soris Senc iqnebio,
- miTxra, magram mainc ver davijere
Wabuas sityvebi da es cotaTi, Rvinosac mivawere... arada, rac Tqva, mere
yvelaferi Seasrula. gigas zarma ki,
Tbilisidan, yvelaferi sabolood ga-
46
xSirad xdeba - wakiTxuli wignis ekranizacias naxav da imedgacrueba
geufleba. `daTa TuTaSxia~ ki filmi-Sedevria, romelic literaturuli
Sedevridan Seiqmna, amdenad, im iSviaT SemTxvevasTan gvaqvs saqme, roca pirvelwyaroc da filmic adamianze udides STabeWdilebas axdens. sabWoTa
dros msgavsi filmis Seqmna riskTan iyo dakavSirebuli - SeiZleboda, cenzuris msxverpli gamxdariyo. sabednierod, reJisorebis moxerxebulobam da
zogierTma sxva faqtorma films ekranisken gza gauxsna. rogor iqmneboda
`daTa TuTaSxia~ da ra uswrebda win mis gadaRebas, amis Sesaxeb `daTa TuTaSxias~ damdgmeli reJisori (giga lorTqifaniZesTan erTad), batoni gizo gabiskiria mogviTxrobs.
rogor daiTanxmes grafi
segedis rolis Semsrulebeli
dawyvita, - man TavisTan erTad muSaoba
SemomTavaza.
- aman safiqrali gagiCinaT?
- ra Tqma unda! aseTi nawarmoebis
ekranizacia didi pasuxismgeblobaa reJisorisTvis. rogoria aseTi genialuri
nawarmoebis gafuWeba?! am periodSi
kinostudiis redaqtorad gia badriZe,
cnobili momRerlis, daviT badriZis
vaJiSvili muSaobda. swored mas gauCnda `daTa TuTaSxias~ ekranizaciis
idea da rezo CxeiZes gaando. Tavidan
24 seriis gadaReba undodaT, magram
moskovma qva aagdo da Tavi SeuSvira.
erTi wlis ganmavlobaSi grZeldeboda
moskovsa da Tbiliss Soris molaparakeba, scenaris Catana-Camotana, xelaxali
wakiTxva, samxatvro sabWoze gatana...
rusebi jiutad iTxovdnen 3-4 serias.
Zalian dazaraldeboda teqsti... bolos,
7 seriaze SeCerdnen da Wabuac daTanxmda. rodesac Cven CaverTeT procesSi,
ukve gadawyvetili iyo 7 seriis gadaReba. scenari Tavad gaakeTa Wabuam;
konsultacias brwyinvale poeti da
mwerali, anzor saluqvaZe uwevda. Wabua
ar iyo kinoSi axali mosuli, is redaqtoradac muSaobda da dokumenturi
studiis direqtoric iyo, magram rodesac adamians yvela striqonze aqvs nafiqri, misTvis Zalian Znelia, rames
Seelios. iseTi adamiani sWirdeboda
gverdiT, romelsac endoboda... sxvaTa
Soris, gadaRebebis dawyebidan raRac
momentSi, Wabuamac daijera, rom filmi
gamogvdioda da maxsovs, es kmayofileba
daTasa da muSnis sadgurSi Sexvedris
scenis gadaRebis Semdeg gamoxata.
- filmis rusulma saxelwodebam
sagonebelSi Camagdo. ratom SecvaleT
rusul variantSi filmis saTauri?
- es rusebis moTxovna iyo. `daTa~
rusulad `datad~ gamoiTqmis, rac
TargmanSi `TariRs~ niSnavs. rusebs
qarTuli saTauri daabnevda. vifiqreT
Cven am sakiTxze. nawarmoebis idea aseTia: daTa xan erT gzas irCevs, xan meores, Tavisi cxovrebis kredod, xan
- Caurevlobas, xan - Carevas, xanac mmargvlelis rolis aucileblobas;
sxvadasxva napirs awydeba imis ZiebaSi,
Tu rogor unda icxovros. amitomac
davarqviT films `napirebi~.
- albaT, Zalian mniSvnelovani iyo
personaJebis SerCevis procesi. vin gadawyvita, rom mTavari roli oTar meRvineTuxucess eTamaSa?
- aseTi fraza arsebobs: `Tu ar
gyavs hamleti, `hamleti~ ar unda dadga~. beds mivawer imasac, rom im periodSi amdeni didi msaxiobi gvyavda. sami
mTavari personaJidan (daTa, muSni da
grafi segedi), orze arc ki gvimsjelia,
pirdapir gadavwyviteT, oTar meRvineTuxucesi da Tengiz arCvaZe agveyvana.
aba, miTxariT, gana iyvnen sxva msaxiobebi,
romlebic am rolebs Seasrulebdnen?
sinjebic ki ar gvqonia. oTari mxolod
da mxolod grimsa da kostiumSi gavsinjeT. raRac scenac gadaviReT da esec,
samxatvro sabWoze suraTis proeqtis
dacva rom iyo saWiro, amisaTvis.
- Tavad rogori reaqcia hqonda baton oTars, rodesac gaigo, rom am
rols Seasrulebda?
- oTarma Tavidanve icoda, rom is
iqneboda daTa. im periodSi, TeatrSic
da kinoSic yvela sxva rolze uari
Tqva daTas rolis gamo. mxolod firosmani iTamaSa ramdenjerme. uamrav
rols sTavazobdnen, 4 weliwadi mTeli
cxovrebaa msaxiobisTvis. rodesac films vamTavrebdiT, mxolod maSin gviTxra, - Tengiz abulaZem SemomTavaza
roli da iq rom ar wavide, ar SeiZlebao. eliozis roli iyo `natvris xe-
Si~. oTari moazrovne kacia, fiqri uyvars. reJisorebi amas viyenebdiT xSirad gadavdiodiT msxvil xedze,
rodesac misi personaJi fiqrobda, raRacas ganicdida, rodesac gadawyvetileba
unda mieRo... films repeticiebis gareSe viRebdiT. mizanscenas ki valagebdiT,
fizikur moqmedebebs operatorTan, mxatvarTan erTad gavdiodiT, magram ar
dagvWirvebia msaxiobebTan teqstze muSaoba, radgan oTaric, Tengizic, sxvebic
didi msaxiobebi arian, nawarmoebi ki imdenis momcemia, rom axsnac aRar iyo
saWiro, sakuTari gmiri rom SeesisxlxorcebinaT. aman gasaocari simarTle Seqmna ekranze.
- pirveli kadrebi minda gaixsenoT:
saocari buneba, mejoge daTa, naviT mosuli stumari anu wami, romelmac meremTeli misi cxovreba Secvala...
- es kadrebi afxazeTSi gadaviReT.
sastumro `gudauTaSi~ vcxovrobdiT,
nawili sofel gamarjvebaSi dabinavda.
SemTxveviT vnaxeT is nacixaric. am
adgilas yvelaferi iyo, bunebrivi `dekoracia~ iyo - saocari, gakrialebuli zRva da didebuli buneba. SemTxveviT daveswariT yvelis amoyvanasac, romelic mere filmis pirveli kadri
aRmoCnda: TiTqos iyo im sisufTaveSi
raRac simboluri.
- muSnizec miambeT.
- Tengiz arCvaZe inteleqtuali msaxiobia. es Taoba aseTia. Tengizi Zalian
Zunwi xerxebiT aRwevs did Sedegs. es
aris swored ostatoba.
- danarCeni msaxiobebi rogor SearCieT?
- rolebis CamonaTvals mivyeviT da
msaxiobebis gvarebi mivawereT. yvela
msaxiobma imedi gaamarTla. erTaderTi,
grafi segedis rolis Semsruleblis
problema gvqonda. Wabua wers, rom segedi 300 wlis win Camosuli, ungreli grafis STamomavalia. CvenTvis cxadi iyo, rom eTnikurad gansxvavebuli
adamiani unda mogveZebna, amitom sxva
erovnebis msaxiobebze daviwyeT fiqri.
im msaxiobebis mcire siac SevadgineT,
vinc SeiZleboda, mogvewvia am rolze.
am SemTxvevaSic bedma da SemTxvevam
iTamaSa didi roli.
me ruseTSi wavedi segedis mosaZebnad. litvaSic viyavi, msaxiob noreikasTan, magram man uari Tqva, mouclelobis
gamo. moskovSic veravin vnaxe... mokled,
gansacdelSi viyaviT - ar gvyavda msaxiobi Zalian mniSvnelovan rolze, dro
ki midioda. moskovSi maSin mixeil kalatoziSvilis saxlSi misi vaJi, Cveni
megobari, cnobili kinoreJisori da
47
operatori, tito kalatoziSvili, ojaxTan erTad cxovrobda. am saxlSi
xSirad davdiodi da bevri gamoCenili
pirovneba gamicnia. im dRes sruliad
imedgadawuruli mivedi titosTan. iq
damxvda andrei tarkovski, romelic
titosTan megobrobda da mec axlos
vicnobdi. vuambe Cemi gasaWiris Sesaxeb.
- ratom ar gindaT, rolze iarveti
moiwvioTo? - mkiTxa. - rogor ar gvinda, magram mefe liris Semdeg Zneli
misawvdomi iqneba-meTqi. tarkovskim werili damiwera da msaxiobTan gamatana.
imave Rames moskovi-talinis matarebelSi vijeqi, CanTaSi ki konverti
medo... zRvis piras, ulamazes patara
kotejs mivadeqi. kari gamiRes da mSvenier, feradi filebiT morTul buxrian oTaxSi Semiyvanes. iarveti maleve Semovida. saocrad eqscentrikuli
kaci, romelic saSinlad laparakobda
rusulad. vuTxari, risTvisac viyavi
misuli. uaris mizezi amixsna: msaxiobi, Tan Teatris mTavari reJisori da
direqtori varo... gigas Teatraluri
avtoriteti moviSvelie... man isev moucleloba moimizeza. Tan koniaki, yava
SemomTavaza, magram ra gadamividoda
yelSi?! bevri ifiqra, magram bolos
mainc uari miTxra... arada, vuyurebdi
da vfiqrobdi: es xelebi, es Tma, es
Tvalebi... grafi segedisaa! taniT sxvaa,
patara, magram saxe is aris, ra! lomia!
roca sabolood davrwmundi, rom uariT
mistumrebda, werili mivawode. dRemde
ar vici, ra ewera im werilSi... `hoo,
aq weria, rom Tqven genialuri reJisori
xarT. me andreis did pativs vcem...~
uceb Seicvala suraTi: scenari damitoveTo, mTxova. amoviRe scenari - oTxi
sqeli rveuli da davalage erTmaneTze.
- ara, erTi egzemplari damitoveTo, miTxra. - es erTi egzemplaria, pirveli
oTxi seria... amas kidev sami mohyveba,
- mSvidad vuTxari da ucbad Sexta: gagiJdiT? me xom yvelafers gagifuWebT! - mTlianad Tqvens grafikze avewyobiT-meTqi, - davpirdi...
mixvda, rom Rirseulad vepatiJebodiT, ise, rogorc imsaxurebda didi
artisti. - kargi, damitoveT da xuTSabaTs damirekeTo, - miTxra bolo sityva.
imave RamiT moskovSi davbrundi da
gigas davureke. 4 dRe vicade da iarvetisgan Tanxmoba miviRe.
- enis barieri rogor daZlieT?
- unda genaxaT, ra xdeboda gadaRebebze: erT scenaSi iarveti estonurad
laparakobda, Tengizi - qarTulad, xolo
kapitani rogovi - rusulad... gigas
veubnebi erTxel, - axla viRaca rom
48
Semovides, sagiJeTi ar egoneba-meTqi?..
sityvaze Tanxmdebodnen: rodesac mas
saWiro reaqcia unda hqonoda, partniors is SeTanxmebuli sityva unda warmoeTqva. didi msaxiobi iyo. arc Cvenebma daakles...
- batoni Wabua gadaRebebs eswreboda?
- amdens ras daeswreboda, rac Cven
viborialeT, magram xSirad modioda.
- filmSi yvela Taobis msaxiobebi
arian...
- mere da mere, gadaRebebi rom gaxurda, yvela dagvWirda... samwuxarod, yvelas ver CamoTvli, madloba ki yvelas
ekuTvnis. gadaRebebis procesSi msaxiobebs epizodebis mixedviT vamatebdiT.
adgilebis anu naturis SerCevasac didi energia SevalieT, mTeli saqarTvelo moviareT.
- is saocari CanCqeri sad naxeT?
- afxazeTSi, riwis gzaze, xelmarcxniv. maxsovs, pirvelad rom davinaxe,
gavogndi. uzarmazari klde, romelic
Suazea gaxleCili, napobidan ki wyali
grgvinviT modis da qvemoT, sam-sarTuliani saxlis simaRlis TovlSi vardeba. filmis finali ki yirimSi gadaviReT. CvenTan arsad aris zRvaSi SeWrili klde...
- yvela filmSi didi roli musikasa da mxatvrobas, operatoris xelovnebas ukavia...
- imTaviTve iyo gadawyvetili, rom
filmze biZina kvernaZe da jano kaxiZe
imuSavebdnen. biZinas musika azrovnebaSi
exmareba adamians. jano imitom dagvWir-
da, rom saqarTvelos yvela kuTxis
hangi gagveTvaliswinebina. nani bregvaZis
Sesrulebuli simRerac Zalian kargad
Cajda...
- da filmis saundtrekad iqca.
- diax, galaktionis leqsze dawerili musika, romelic marTalia, sxva
mizniT Seiqmna, magram arsad aJRerebula... mokled, musikaze klasikosebi muSaobdnen. `daTa TuTaSxias~ mxatvari,
kaxi xuciSvilic qarTuli kinematografis klasikosia. zogjer dgeba momenti, roca geCveneba, rom SeiZleba gagiJde, radgan imden xans muSaoben mxatvari da operatori, imden raRacas amateben
kadrs, imdeni dro miaqvs am yvelafers,
ggonia, msaxiobi daiRala - veRar gauZlebs... filmis operatori, levan namgalaSvilic namdvili profesionali iyo.
is SesaniSnavad iRebda portretebs.
mis namuSevarSi arasdros Canda `nakerebi~.
- cenzuras rogor gadaurCiT?
- gegmiT, filmis oTxi seria gvqonda Casabarebeli. 1977 wels ukve mzad
gvqonda da damtkiceba iyo saWiro. am
periodSi disidenturi moZraobis afeTqeba iyo sabWoTa kavSirSi. daTa ki
kiTxvas svams - rogor vicxovroTo?!
filmSi seTuris epizodi gvaqvs, komunizmis patara modeliT, iq ki, realur
cxovrebaSi, samxatvro sabWo da stela
ivanovna Jdanova gvyavs, romelic kategoriulad moiTxovs, rom filmSi es
epizodi ar Sevides! am epizodis gadaRebis dros Cvenma uxucesma redaqtorma,
saSa maxaraZem Tqva: - Tu am epizods
datoveben, vityvi, rom am qveyanaSi sabWoTa xelisufleba aRar arsebobso... Tvalwin midgas: patara darbazSi visxediT,
sul ukana rigSi, samni - Wabua, giga da
me. win - magida, savarZeli, saferfle,
furclebi, fanqari, Camqrali naTura
gvaqvs da Jdanovas silueti, romelic
amerikul sigarets eweva. fexs xan
aqeT gadadebs, xan - iqiT... mere uecrad
amoZravda da ayvirda, - es epizodi ar
iqnebao! Cven raRacas vuxsniT, vcdilobT,
daviyolioT... bolos Jdanovam gadaWriT
Tqva, - bavSvebis scena namdvilad ar
iqnebao! ra gveqna, SevelieT im patara
scenas, magram mTavari SevinarCuneT.
- batono gizo, `daTam~ ra uqna
Tqvens cxovrebas?
- `daTa TuTaSxiam~ Cemi mSoblebis Semdeg, meore gadamwyveti roli
iTamaSa Cems cxovrebaSi... madloba unda
vuTxra beds, rom am nawarmoebze vimuSave... maSin TiTqos raRac didi damTavrda. mTeli es amxela periodi am did
reJisorebs arc erTi filmi ar gadauRiaT... me TviTon frangebTan erTad
hiugos ekranizaciaze vimuSave `patesinemaSi~, magram es ar iyo amirejibi
an vaJa-fSavela, es maTi filmi iyo `hiugo~. aq dabrunebuls ki 1988 wels,
aRaraferi damxvda. aq yvelaferi damTavrda. Tan... me `daTa TuTaSxiaze~
vimuSave, mas Semdeg Zneli iyo sayuradRebo, mniSvnelovani masalis povna axali
filmisTvis.
dea cucqiriZe
49
1904-1905 wlebis omi iaponiasTan,
ruseTis imperiisaTvis daRupvis dasawyisi aRmoCnda...
radganac `Zlevamosili~ rusuli
armiis damarcxebas ase mcirericxovan
metoqesTan sanqt-peterburgSi ki ara,
mTel msoflioSi veravin warmoidgenda.
rusuli armiis daumarcxeblobaze miTi
wamSi gacamtverda, rodesac 1904 wlis
bolos iaponelebma rusebi TiTqmis
yvela frontze Seaviwroes.
maSin ki dafacurdnen carizmis mesveurebi da sayovelTao mobilizaciac
gamoacxades: jarSi mihyavdaT yvela
mamakaci 20-dan 55 wlamde, moxaliseebad 60 wlisebsac iRebdnen. sayovelTao
mobilizaciis procesi gansakuTrebiT
mwvaved mimdinareobda ararusul mxareebSi - iqaurebi omSi motyuebiTac ki
mihyavdaT, `sazarbazne xorcad~. aqve
isic unda iTqvas, rom Tavad rus kazakebs, romelTac omianobis dros jarSi
wasvla ZvelTagan evalebodaT, iaponeli
jariskacebisa ise eSinodaT, rom frontze wasvlisagan Tavis asarideblad
aTasgvar xerxsac ki mimarTavdnen garbodnen sazRvargareT, icvlidnen religias (mefis ruseTis armiaSi muslimanebs da kaTolikeebs ar iwvevdnen).
sayovelTao mobilizaciis gamocxadeba raWvelma mepurem - sevarion (igive
seva) rexviaSvilma pirvelad quTaisis
bazarSi gaigo, Tumca didi yuradReba
ar miuqcevia, radgan arc ki icoda,
ras niSnavda mobilizacia. mere mezobelma makaram auxsna: iaponiasTan rusebs
omi dauwyiaT da axla jariskacebs
agrovebeno. mogvianebiT, sevam TviTonve naxa saomrad mimavali gorodovoi
(ase eZaxdnen maSin ruseTis imperiaSi
dabali rangis policielebs) petka,
romelic aryis smis mets arafers
akeTebda da gaukvirda: `qve aq ar vargoda da omSi ra unda qnas, boSo?!~ - SeekiTxa makaras. axal formaSi gamowkepilma gorodovoim ki erTi SeubRvira da medidurad Tqva: `jarSi ZRomazea
saWmel-sasmeli da araysac safronto
normiT iZlevian!~
amis mere seva rexviaSvilma mTeli
dRe ifiqra da daaskvna, rom Tu jarSi
saWmel-sasmeli sul ZRomaze iyo, mzareuli an mepurec dasWirdebodaT da
Sesabamisad, masac SeeZlo wasuliyo
jarSi, sayvareli saqme ekeTebina da
fulic sakmarisad aeRo. sevas raWaSi
axalmoyvanili coli hyavda datovebuli, romelsac dRe-dReze unda moeloginebina. erTi-ori TviT waval da gamovkvebav jariskacebs, fuls viSovi da
mere davbrundebio - fiqrobda raWve-
50
`sayvarelo Cemo dariko! ager, keWouka nTavisuflTeba da imas vatan am
baraTsa, rom gagagebio kargaT var da qve iseTi araferi miWirs arc me da
arc Cven mezobelsa makaras. axla iaponcebi amboben, qve nurafris javri
gaqvTao, Tqvenc gaganTavisuflebTao. momikiTxe yvela. Seni dakarguli qmari seva~.
generali anatoli steseli (Sua rigSi, marcxnidan meore) da misi
mowinaaRmdege, iaponeli generali heihatiro togo (mis gverdiT).
li mepure. Tavisi gadawyvetileba man rebis Semdeg, heihatiro togos winaSec
ufros megobars - makarasac gaumxila. gamoiCina Tavi - ori magari iaponeli
`ras ambob, boSo?! marto qve rafer Ziudoisti SoTebiviT gaakra miwas, TumgagiSva omSi, Wi...~ - Seicxada makaram ca es sul sxva istoriaa. spiridons
da Tavadac gadawyvita, sevas wahyoloda. tyveTa banakSi didxans arc ucxovria
zeda foto port-arturis kapitu- - igi maleve gacvales da saqarTvelolaciis Semdegaa gadaRebuli, ase aRmoC- Sic moaxerxa dabruneba. seva rexviaSnda 1904 wlis dekemberSi ori raWve- vilis colsac manve Cautana baraTi,
li mepure port-arturSi - Soreuli sadac okrobokro xeliT ewera: `sayvaaRmosavleTis udides navsadgurSi, ro- relo Cemo dariko! ager, keWouka nTamelic CineTSi ki mdebareobda, magram visuflTeba da imas vatan am baraTsa,
rusebi akontrolebdnen. raWvelebs xe- rom gagagebio kargaT var da qve iseTi
lfass ki kargad uxdidnen, magram jarSi araferi miWirs arc me da arc Cven
erTi Tvec ver moiTaves - 1904 wlis mezobelsa makaras. axla iaponcebi am20 dekembers, mas Semdeg, rac port-ar- boben, qve nurafris javri gaqvTao, Tqvenc
turis garnizonis xelmZRvaneli, gene- gaganTavisuflebTao. momikiTxe yvela.
rali roman kondratenko daiRupa, misma Seni dakarguli qmari seva~.
Semcvlelma - generalma anatoli stees iyo pirveli da ukanaskneli weselma port-arturi ubrZolvelad Ca- rili, romelic sevam omidan moiwera.
abara iaponelebs. iaponelma generalma misi coli dariko sicocxlis bolomheihatiro togom anatoli steseli de eloda qmars, Tumca ise gardaicvaTavisive garnizonTan erTad tyved aiy- la, rom sevas naxva aRar Rirsebia. iavana da iaponiaSi - qalaq nagasakiSi ponelebma raWveli mepureebi tyveTa
gadagzavna; iq iyo rus tyveTa sakoncen- banakidan imis gamo ar gauSves, rom
tracio banaki.
isini gemriel purs acxobdnen da mTeli
unda iTqvas, rom port-arturis nagasaki maTTan dadioda sacxobSi, romegarnizonSi iyo mesame raWveli mzareu- lic tyveTa banakis ufrosma - oiama
lic - spiridon (keWouka) gociriZe, mabunim moawyo da `rusuli puris saromelic sevasa da makarasgan gansxva- WaSnike~ uwoda. ra Tqma unda, mTel
vebiT, jarSi ZaliT iyo gawveuli da Semosavals jibeSi mabuni idebda, xolo
gaumarTla, roca TanamemamuleebTan mox- sevas da makaras sasmel-saWmeli da
vda. spiridonma port-arturis Caba- Casacmel-dasaxuri ergebodaT. male, ma-
raWveli mepureebis saocari
Tavgadasavali port-arturSi
buni oiama CineTSi, zRvispira qalaq
dairenSi gadaiyvanes - imxanad mas iaponia akontrolebda da seva da makarac
iZulebulni gaxdnen, gazuluqebul iaponels Tan gahyolodnen.
mabuni oiamam dairenSic gaxsna furne da is-is iyo, uzrunvelad cxovrebac daapira, rom sevam erT dRes makaras uTxra: `boSo, es oxeri iaponeli
aq CveniT mdidrdeba, TviTon qve fexi
fexze aqvs gadadebuli, Cven ki monebiviT vyavarT! ra vuSveloT am saqmes?~
makaram karga xans ifiqra da upasuxa:
`qve ra da unda gaviqceT, aba sxva ra
vqnaT?~ ase gadawyvites mepureebma gaqceva. maT adreve ki icodnen, rom daireni
Crdilo-aRmosavleT CineTSi - manjuriaSi iyo, amitomac sul CrdiloeTiT
Tuki ivlidnen, ruseTis imperiis sazRvarsac miaRwevdnen. es yvelaferi Zalze advili moeCvenaT; erT mSvenier
dRes, marTlac, dahkres fexi da gaiqcnen. quCaSi iaponur patruls ki gadaeyarnen, magram auxsnes: qalaqgareT fqvilis sayidlad mivdivarTo. patruls
eWvic ar Sehparvia da gzac ki miaswavla - ama da am mimarTulebiT wadiTo.
gulubryvilo raWvelebmac uceb daujeres da CrdiloeTis nacvlad samxreTiT wavidnen. hoda, iares, iares da
mTavar navsadgurs miadgnen, romelic
qalaqidan 25 kilometriT iyo daSorebuli.
raWvelebi TavianT Secdomas ki mixvdnen, magram ukan veRar dabrundebodnen
da Seecadnen, navsadgurSi epovaT TavSesafaric da samuSaoc. navsadgurSi ki,
ra Tqma unda, yvelaze metad mtvirTavebi
sWirdebodaT; sevasac da makarasac ZalRone ar akldaT da uceb iSoves droebiTi samuSao - erT-erT amerikul gemze
faifuris nakeTobebiT savse yuTebi
unda daetvirTaT. marTlac bevri imuSaves da aTi kacis gasakeTebeli saqme
Tavad gaakeTes: gemze yuTebi ise swrafad da cim-cim aarbenines, rom kapitans
TavSi mzakvrulma azrma gauelva: `modi, amaT romiT kargad gamovaTrob da
Tan waviyvan! gemze saWiroa zorba, gulubryvilo mezRvaurebi!~.
amerikel kapitans seva da makara
rusebi egona da imedovnebda, rom romiT
isini ugonod gaileSebodnen, Tumca
ase ar momxdara - raWvelebma dinjad
sves kapitanTan erTad da roca am
`qve aq ar vargoda da omSi ra unda qnas, boSo?!~
ukanasknelma aRiara: aRar SemiZliao,
mxarze xeli mouTaTunes - Tu aRar
SegiZlia, nuRar svam, Se kaco, isedac
madlobelni varT, iaponelebs rom gamogvarideo. amasobaSi ki, gemi zRvaSi gasuliyo da amerikisken micuravda. sevam
da makaram Wama-sma sadRac havais kunZulebis axlos Sewyvites, kapitans ki
ukve Tavis kaiutaSi eZina, sizmarSic
or qarTvel goliaTs xedavda da ukvirda, rogor svamdnen isini amdens.
1905 wlis ianvarSi, seva rexviaSvilma da misma megobarma makaram, romlis gvaric ucnobia, san-franciskos
miaRwies da RvTis wyalobiT, iqve dafuZnebac moaxerxes - im amerikelma
kapitanma, romelic raWvelebs gzaSi
daumegobrda da maTi damoneba azradac
aRar mosvlia, oriveni erT rusul
furneSi moawyo. iq fuli blomad
iyo, megobrebi Ramesac furneSi aTevdnen
da kargad cxovrobdnen manam, sanam furnes patroni - vinme mister polivanovi
ar gakotrda: mas sakuTar Tavze metad
kazinoSi TamaSi uyvarda da erT dResac, fortunam mourideblad aqcia zurgi. mister polivanovma yvelaferi waago da erT dReSi mawanwalad iqca.
furnes viRac holandieli daepatrona, romelsac puris cxobisa araferi
gaegeboda, amitom iq yvelaferi moSala da italiuri piceria gaxsna. sevam
da makaram ki, romlebic Ria cis qveS
darCnen, saqarTveloSi dabruneba gadawyvites.
raWvel mepureebs san-franciskoSi
ukve yvela icnobda da Canafiqri rom
aesrulebinaT, gavlenian nacnobs - konditer jonaTan o-reilis miakiTxes. man
adreve aRuTqva raWvelebs daxmareba
da roca amis saSualeba mieca, Zalianac
gauxarda: `samSobloSi ra dagrCeniaT?
mec irlandieli var, magram amerikaSi
fulis saSovnelad Camovedi da sanam
sawadels ar mivaRwev, ukan dabrunebaze
ar vifiqreb... SevamxanagdeT da saqme
erTad vakeToT!~ - SesTavaza o-reilim.
sevam da makaram maSinve uaryves TavianTi Zveli Canafiqri da daTanxmdnen.
jonaTan o-reilim, seva rexviaSvilma
da makaram `o-reili end kompanis~ saxeliT, san-franciskoSi sakonditro
firma Camoayalibes da saqmesac Seudgnen. swored maSin SesTavaza o-reilim
raWvelebs saxelebisa da gvarebis gamocvla: `aq amerikaa, Tqven ki iseTi
gvar-saxelebi gaqvT, enas moitexs kaci.
jobs, me damijeroT da iseTi saxelebi
dairqvaT, romlebic aqaurTa yurebs
uxeSad ar moxvdeba~ - o-reili marTals ambobda, radgan im dros - XX saukunis 10-iani wlebis dasawyisSi, amerikuli sazogadoeba ucxoelTa mimarT
SedarebiT nakleb Semwynareblobas iCenda, gansakuTrebiT ki kaliforniis
StatSi.
ramdenadac raWvelebi garegnobiT
ufro laTinosebs hgavdnen, seva rexviaSvili sebastian roxasi gaxda, makara
ki makario del toro. Sesabamisad,
firmas, romelic maT o-reilisTan erTad Camoayalibes, `o-reili, roxasi
da del toro~ daerqva da yvelaferi
uceb mogvarda - firmas sazRvargareT
vaWrobis neba darTes. o-reilis adreve
surda es da nebarTva rogorc ki miiRo, maSinve gaendo raWvelebs: `meqsikaSi
simindis fqvilisagan Txel namcxvars
amzadeben - `tortilia~ hqvia... misi
gamocxobis teqnologia Cven unda aviTvisoT da meqsikis bazarze gavideT!~
arc sevam da arc makaram icodnen, rom
`tortilia~ Cveulebriv mWads erqva.
jonaTan o-reilim, imisTvis rom
raWvelebisTvis tortilias raoba aexsna, oriveni san-diegoSi, meqsikur restoranSi dapatiJa. warmoidgineT misi
gaoceba, roca tortiliebis danaxvaze
sevas da makaras Tvalebi gaubrwyindaT da mere ki cremlic ki moadgaT:
`amas boSo, Cvens samSobloSi mWadi
hqvia!~ - Tqva sevam. makaram ki pirdaRebul jonaTans auxsna - amas Cvens
samSobloSi yvelTan erTad Wamen da
uTxari oficiants, yveli mogvitanoso.
jonaTanma oficiants marTlac uxmo
da uceb, TavSi metad saintereso idea
mouvida: `ra iqneba, yveliani tortiliebi rom gamovacxoT da meqsikaSi gavyidoT? iq tortiliebs yvelTan erTad
ar Wamen, magram moewonebaT!~ - uTxra
sevas da makaras.
ase aRmoCndnen raWveli mepureebi
meqsikaSi 1910 wels. imxanad, iq revo-
51
lucia mZvinvarebda - xalxi gazuluqebul diqtator porfirio diass ebrZoda. is 1876 wlidan idga qveynis saTaveSi da rogorc ityvian, ca qudad
ar miaCnda da miwa - qalamnad. areulobis miuxedavad, jonaTan o-reilim
gadawyvita, gaeriska da 1910 wels, qvemo
kaliforniis (meqsikis Stati) qalaq
santa-fe-de-mexikaliSi gaxsna sacxobi
`jer arnaxuli yveliani tortiliebi~. xsenebuli meqsikuri qalaqi aSSis sazRvarze mdebareobda, san-diegodan
ori saaTis savalze.
meqsikelebi marTlac mWadis didad
moyvaruli xalxi gamodga - megobrebis biznesi swrafad wavida win. sevam
da makaram blomad fulic ki moagroves
ukan dasabruneblad, magram swored maSin,
roca imedovnebdnen, amieridan yvelaferi
kargad iqnebao, santa-fe-de-mexikali meqsikeli revolucionerebis CrdiloeTis dajgufebis liderma, sayovelTaod
cnobilma fransisko (panCo) viliam
sami dRiT, saZarcvavad gadasca Tavis
mebrZolebs.
panCo vilias mebrZolebi wesrigiT
sulac ar gamoirCeodnen - isini glexebi iyvnen da ara samxedroebi. amitomac
`jer arnaxul yvelian tortiliebSi~
kargad moilxines, mere yvelaferi dalewes da seva rexviaSvils medidurad
mosTxoves: rac fuli gaqvs, CagviTvale
da wavalTo. uwyinarma raWvelma warbi
SeiWmuxna da erT-erT mebrZols SekiTxva inglisurad gadaaTargmnina. cota
xans dafiqrda da mere ase upasuxa:
saidanac mosulxarT, iqiT wadiT, Torem
arc me var jabanio da megobrebs uxmo.
sevas daZaxebaze samzareulodan makara gamoiWra didi daniT xelSi, xolo
jonaTan o-reilim saTadarigo gasasvleliT gaaRwia quCaSi da Tavs uSvela. ori raWveli RvTis anabarad darCa
tekiliT gamobruJul meqsikel revolucionerTa pirispir. erTi sityviT,
is-is iyo, Cxubi unda gaxurebuliyo,
rom sacxobis kari TviT panCo viliam
SemoaRo - mas Turme, jonaTan o-reili icnobda da icoda, rom mebrZolTa
SeCerebas SeZlebda. panCo viliam marTlac SeaCera mebrZolebi, yveliani
tortiliebic gasinja, milewil avejs
TanagrZnobiT gadaxeda, jibidan fuli
amoiRo da raWvelebs didi bodiSic
mouxada. mere yvelani erTad, iqve did
magidas miusxdnen da meqsikel revolucionerTa beladma sevas da makaras
Tavgadasavalic moismina.
sruliad moulodnelad, panCo viliam Tavi gamoido: Tu marTla samSobloSi dabruneba gindaT, me CagiyvanT
52
verakrusis navsadguris policiis ganyofilebaze
Tavdasxmisas daxocilebi. marcxniv, ulvaSebiT - makara.
es raWveli mepuris erTaderTi fotoa.
navsadgur verakrusSi da iq ki romeli- biT da or saaTSi aiRo. policiis game rusul gemSi CagsvamTo. jonaTan nyofileba, sadac raWvelebi aTevdnen
o-reilim raWvelebs Tvali ki uyo - Rames, meamboxeTa razmma dacxrila ar daTanxmdeTo, magram seva da makara maT TavianTi, adre dapatimrebuli amxamainc daTanxmdnen. im saRamosve mokribes, nagis daxsna surdaT. ormxrivi srolirac ki raime hqondaT da meore dRes, sas, sevas oTxi tyvia moxvda, makaras diliT adre, panCo vilias kacs verak- sami. makara adgilzeve gardaicvala,
seva mZimed daiWra.
rusSi gahyvnen.
calad darCenili raWveli mepure
amerikis sazRvridan verakrusamde
didi manZilia da raWvelebi gzas ori gons rusulma saubarma moiyvana - seva
kvira moundnen. samwuxarod, cnobili verakrusis rusuli eklesiis mRvdlis,
araa, Tu ra gadaxdaT maT revoluciis- mama pavle kondratenkos ojaxSi aRmoCgan gaCanagebuli meqsikis gzebze, magram nda. Turme policielebs, romlebsac
arsebobs rusuli savaWro xomaldis, raWveli mepureebi rusebi egonaT, daRu`deva marias~ Jurnalis Canaweri, rome- puli makarac da mZimed daWrili sevac
lic gvamcnobs, rom meqsikis Crdilo- masTan mieyvanaT. seva sami-oTxi dRe
eTis armiis mebrZolma, vinme antonio ugonod yofiliyo, amasobaSi ki mama
de garsiam 1910 wlis 4 dekembers pavles makara eklesiis ezoSi daekrZala.
im dRidan, seva sacxovreblad mama
xomaldze aiyvana 2 pirovneba, romlebic amtkicebdnen, rom ruseTis imperi- pavlesTan darCa da jer diakvnad, mere
is qveSevrdomebi iyvnen da samSoblo- ki mRvdlad ekurTxa, mama sebastianis
Si dabruneba surdaT. JurnalSi sevas saxeliT. 20 wlis ganmavlobaSi wigvarad `rexviaSvilia~ Cawerili, xolo ravda verakrusis rusul eklesiaSi.
sikvdilamde cota xniT adre makaras `sikiltaZevi~ uweria. seva da
makara kapitanma, beniamin ivanovma, xo- 1961 wels, seva rexviaSvilma rusul
maldze ver aiyvana - raWvelebs rusu- enaze dawera biografia, romelic amJali pasportebi ar hqondaT, amerikulSi madac mama pavles SviliSvilis - onfim
kondratenko-reiesis biblioTekaSi inaki sxva gvarebi eweraT.
sevam da makaram is Rame verakrusis xeba. swored onfim kondratenkom moanavsadgurSi, policiis ganyofilebaSi xerxa saqarTveloSi Camosvla da sevas
gaatares. dilaadrian ki verakrusis STamomavlebTan (mas aq Svili darCa)
samxreTmeqsikel meamboxeTa armia da- dakavSireba.
esxa Tavs, emiliano sapatas meTauromixeil labaZe
suraTze: ioseb griSaSvili, paolo
iaSvili, marijani, Salva dadiani
me Sen saxelad ani dagarqvi...
- aq adre Zveli orsarTuliani
saxli idga. dabla Cven vcxovrobdiT,
maRla ki iosebs ori oTaxi gatenili
hqonda wignebiTa da saarqivo masaliT
anu rac 1940 wlamde SeiZina, aq inaxeboda. mere, 1940 wels rusTavelis 2Si bina miiRo da gadavida, es nivTebi
ki Caketa. xandaxan modioda, daxedavda xolme, oTaxebs gaaniavebda, gasaRebs ki aravis andobda. danarCeni wignebi mas Semdeg SeiZina, kostavas quCaze bina rom miiRo. bukinistebTan midioda, moskovidan, leningradidan iwerda iSviaT gamocemebs. xandaxan bukinistebs TviTon mohqondaT masTan da
ase Seagrova uiSviaTesi gamocemebi.
mogvianebiT aq Zveli saxli daangries da mis adgilas es axali saxli
aaSenes. meore sarTulze darbazic gakeTda da daiwyes inventarizacia, risTvisac am saqmis specialistebi, maWavariani da nakaSiZe moiwvies. maxsovs,
bevr wigns Tavfurceli aglejili
hqonda da avtoris saxeli da gvari
arsad ewera. gasagebi iyo, rom romeliRac represirebul mwerals ekuTvnoda. rogorc Cans, eSinoda iosebs misi
gamoCenis, wigni ki gadasagdebad enaneboda da amitomac mxolod mwerlis
da kvlav Sexvedra Zvel qalaqTan - dudukiT, zurniT, WianuriT, TariT, saziT,
dairiTa da di plipitoTi gacocxlebuli bohemuri cxovreba, qalaquri poeziiT
gajerebuli mogzauroba XIX saukunis Tbilisis ubnebSi, dReobebi, Sejibrebebi,
cekva, simRera da poetis ori didi vnebis - poeziisa da Tbilisis Sexvedra dRes ioseb griSaSvilis disSvilis SvilTan, misi saxelobis saxl-muzeumis
direqtor baton nodar grigoraSvilTan intervius SemogTavazebT Tbilisis
uZvelesi ubnidan - xarfuxidan.
gvars Slida. miuxedavad amisa, inventarizaciisas, roca vekiTxebodi, myisve mpasuxobda, visi dawerili iyo is
konkretuli wigni. xandaxan avadmyofobis gamo iTiSeboda xolme, magram mainc
ixsenebda gvarebs. Cvevad hqonda, ori
erTnairi wigni eyida. erTs sufTad
inaxavda, meores ki samuSaod iyenebda.
rodesac brigada amuSavebda wignebs,
mis 80 procentze iosebis minawerebi,
miTiTebebi, SeniSvnebi anu mTeli gamokvleva iyo. amas garda, SigniT, forzacebze hqonda Cakruli im konkretul
wignze dawerili yvela recenzia.
- marTalia, rom amboben, wigns arasdros anaTxovrebdao?
- Canaweri aqvs, axlobels 2 dRiT
vaTxove wigni, im droSi rom ar momi-
53
tana, mivakiTxe da bolomde ar hqonda
wakiTxuli. talanSi davelode, vidre
daasrulebda da mere Sin wamoviReo.
gamodis, rom xandaxan aTxovebda xolme,
magram droulad unda daebrunebinaT.
ase rom ar moqceuliyo, am fonds ver
Seqmnida. magaliTad, aq 1629-1920 wlebis CaTvliT gamocemuli qarTuli wignebis bibliografia Seadgines. 240 dasaxelebis unikaluri wigni mxolod
am biblioTekaSia daculi, iseve, rogorc
1920-iani wlebis qarTuli da rusuli
presis nawili. garda amisa, am muzeumSi uamravi unikaluri eTnografiuli
nivTia, Tundac Zveli Tbilisis yofacxovrebis amsaxveli dokumentebi, masalebi, Zveleburi vercxlis qamar-xanjlebi, monetebisa da qaRaldis fulebis, qarTuli da aRmosavluri sakravebis koleqciebi, uZvelesi afiSebi,
programebi, samuzeumo siZveleebi, sul
- 100 aTasamde erTeuli. sxvaTa Soris,
bevri sargeblobs aq daculi nivTebiT,
oRond, gatanis ufleba aravis aqvs.
parlamentis erovnul biblioTekaSi
rom ar aRmoaCndebaT xolme, mkiTxvels
CvenTan gzavnian. maxsovs, karga xnis
win, zamTris Tovlian amindSi xeljoxiani moxuci kaci amovida muzeumSi.
Zveli partiuli moRvawe var da personalur pensias ar mimtkiceben, radgan
damadasturebeli sabuTi ver warvudgineo. Turme umtkicebda, 1918 wels
TbilisSi Jurnali gamodioda, sadac
revoluciur leqsebs vwerdio, magram
ar ujerebdnen. arada, im Jurnalis
erTaderTi nomeri mxolod CvenTan inaxeboda. moxucma gadauRo foto Jurnals da mogvianebiT damireka, pensia damimtkiceso (icinis).
- Tu SeswrebixarT, rogor muSaobda
ioseb griSaSvili?
- bavSvi viyavi, aq rom modioda xolme da mis muSaobasac ar Sevswrebivar. miambobdnen, muza rom mouvidoda,
Caiketeboda oTaxSi, xeli rom aravis
SeeSalao. mgoni, ufro dilis saaTebSi
werda. dazustebiT ver getyviT, rogor
werda Tundac `Zveli tfilisis literaturul bohemas~, magram visac Zveli Tbilisis gacnoba surs, samagido
wignad ueWvelad gamoadgeba. aq yvelafers waikiTxavs: mxatvrulad aRweril Zveli Tbilisis yofa-cxovrebas,
mosaxleobis adaT-wesebs, Cvevebs. yvela poets piradad icnobda, visi cxovrebac aq aRwera iosebma, - giorgi i. skandarnovsac da ieTim-gurjsac, radgan
oriveni xarfuxelebi iyvnen. bolo
wlebSi `bohema~ samjer gamoica: orjer
aq da erTxel germaniaSi, germanul
54
enaze. ori wlis win kanadidan gvewvia
profesori, - torontoSi leqciebs
vkiTxulob da skandarnovis Semoqmedebasac vaswavli studentebs. masze Tu
aris wignebi, iqneb mapovninoTo. gamikvirda. saqarTveloSi bevrs `bohema~
ar waukiTxavs da am kacis Sesaxebac
araferi gaugia, viRac profesori ki
kanadaSi aswavlis mis Semoqmedebas (icinis)! rasakvirvelia, davexmare: Cvens
biblioTekaSi am mwerlis 30-mde gamocemaa da vuCvene. xom gagigoniaT simRera,
`orTav Tvalis sinaTlev~, es leqsic
skandarnovis dawerilia.
- gesaubrebodaT xolme am adamianebze an sxva Temebze?
- maTze ara, sxva Temebze - ki. akaki
wereTelTan stumrobas ixsenebda. axalgazrdebi vewvieT da rogorc RmerTs,
ise vuyurebdiT. iman ki uwmawuri anekdotebis moyola daiwyo da ise Segvrcxva, saxeSi veRar vuyurebdiTo, arada,
xandaxan TviTonac ki miyveboda uwmawur
anekdotebs (icinis). maxsovs, Zalian
emadliereboda valerian gunias, radgan
oboli iyo da man gaukvlia gza cxovrebaSi. iumoristul Jurnals - `niSadurs~ gamoscemda, TviTon iyo redaqtori da 16 wlis iosebi daniSna Tavis
moadgiled. miyveboda xolme, ZiriTadad, saredaqcio samuSaos me vakeTebdio. erT zafxuls borjomSi visvenebdiT erTad. misi meuRle da deida
ani sadRac wavidnen da martoni visxediT sastumros aivanze. raRac ambebs
ixsenebda da aseTi ram miTxra: gunia
avad iyo da sanaxavad mivedi. fermkrTali Canda da daRonebuli, ugunebod.
gaixsena, - eh, ra Tamada viyavio. yvela
raRacas ixsenebs da me ra gavixseno:
eh, ramdenjer viyavi Seyvarebuli-meTqi (icinis)? rom amboben, pirveli siyvaruli sul sxva ariso, me vityodi,
ramdenjerac miyvarda, yvela gamorCeulad Zlieri siyvaruli iyo-meTqi...
- Tavis siyvarulebze konkretulad arafers giyvebodaT?
- bavSvi viyavi da ras momiyveboda,
magram mis arqivs rom kargad gavecani,
yvelaferi gasagebi gaxda. yvela im
qalis werili Seunaxavs, vinc moswonda an uyvarda da TiToeulze miwerili aqvs, vin rodis gaTxovda da vis
gahyva. mis nawerebSi wavikiTxe, rom
bavSvobaSi marusa (reJisor pavle frangiSvilis da) moswonda. romel leqsSic xuWuW Tmas vaxseneb, yvela magas
eZRvneba. miyvarda da vuyvardi, magram
mSoblebma ar momces colad SerTvis
ufleba, 17 wlisa iyoo. mere, 1911-1913
wlebSi masze 6 wliT ufrosi msaxio-
bi olRa leJava moswonda. ufro platonuri iyo misi siyvaruli. olRasTvis miwerili 200 safosto baraTi
aqvs Senaxuli. yvela leqsi, romelsac `olols~ aweria, olRa leJavas
eZRvneba. arada, gaTxovili iyo is qali da Svilic hyavda. 1913-1916 wlebSi
moswonda sofio (sona) CijavaZe. masac bevri leqsi miuZRvna. gavicani
ama da am wels da gadavicani ama da
am welso - weli, Tve da ricxvic
uweria. es sona erovnul-demokratiuli partiis Tavmjdomare spiridon
kedias gahyva parizSi da 108 wlisa
iq gardaicvala. Jak Sirakma parizis
sapatio moqalaqis wodebac ki uboZa.
sona memuarebs werda da ver dausrulebia Turme. misi Svili da naTesavebi
iyvnen mosulebi da muzeumis is kuTxe gadaiRes, sadac sonas fotoebia...
amdeni qali moswonda da uyvarda, magram misi sulieri megobari poeti marijani iyo. SemoqmedebiTi da sulieri
erTianoba hqondaT da... rogorc Cans,
marijani mainc yvelaze metad uyvarda:
`...magram CemsaviT TviT sikvdilic
ver Segiyvarebs,
sikvdili, trfobis erTaderTi
gamomsaxveli.
magram, vin icis! Sen Cemze win,
Sen Cemze adre
TaxTax sudariT Tu mobure,
Tu moiCadre
eg saTno saxe, lmobieri
eg Seni saxe:
gemudarebi - rom ar vgrZnobde
iq Tavsa oblad Sensa saflavTan, megobaro,
Sensa maxloblad
erTi adgili, vidre moval,
mec Seminaxe!~
- ratomRac mgonia, boboqari, xmauriani adamiani iyo.
- arc Zalian xmauriani. mWeqare
xma ki hqonda da kargi deklamatoric
iyo. sufliorobda kidec da msaxiobobda - meorexarisxovan rolebs asrulebda speqtaklebSi. saRamoebze sakmaod
kargad kiTxulobda leqsebs. saerTodac, mravalferovani adamiani da Semoqmedi iyo. lirikul, satrfialo leqsebsac werda, iumoristulsac da politikursac, samoqalaqo Temebzec da
patriotulsac, Jurnalistic iyo da
bibliografic, yvelaferi ainteresebda da akeTebda kidec.
- batono nodar, maincdamainc Tqven
ratom gandoT biblioTekisa da aseTi
unikaluri arqivis movla-patronoba?
- mas hyavda disSvili, deidaCemi,
romelic umamod gaizarda da iosebi
iyo misi mamaca da patronic. amitomac,
yvelaferi deidaCems gadasca, Cem Semdeg Sen unda mouaroo. swored deidas
Rvawlia, es muzeumi rom moewyo. moiwvia samuzeumo sakiTxebis Rvawlmosili specialistebi aleqsandre javaxiSvili, simon bolqvaZe da avTo
varazi da ra saxec aqvs dRes, swored
am xalxisa da deidas damsaxurebiTaa.
leqsi rom aqvs iosebs, `patara anis
albomSi~, mas miuZRvna:
`me Sen saxelad ani dagarqvi,
Cveni anbanis pirveli aso.
xalxSi xar - vambob:
`kargi xar, kargi!~
marto xar - vambob:
`Cemo Zvirfaso~...
me ki, Sens biZas, kubos landebi
roca mewveva da mimayuCebs, mwams, sxvaze metad Sen dagnandebi
da eg cremlebi Semikravs tuCebs~.
anis bevri disSvili hyavda, magram
icoda, wignebi miyvarda da iosebs uTxra,
amis meti Sens wignebs veravin mouvliso. miTxra kidec iosebma, Sen giyvars
wignebis kiTxva da am biblioTekas
Sen unda mixedoo. amitomac profesiulad Seviswavle sabiblioTeko-sabibliografio dargi. aq imdeni wigni wavikiTxe da imdeni saintereso ram gavige, sxva SemTxvevaSi amis mesamedi ar
mecodineboda.
- ras atyobT, Tqveni STamomavlebic ase gaufrTxildebian aqaurobas?
- ar undaT, saerTod ar ekarebian
am biblioTekas, - ra damcireba da wvalebac gamoiare, ar gvinda, Cvenc gaviaroTo. bolo wlebSi marTla bevr usamarTlobas gadavawydi da bevri viwvale,
es yvelaferi rom damecva da SemenarCunebina. me rom ioseb griSaSvilis
ojaxis erTguli ar vyofiliyavi, aq ar
gavCerdebodi da muzeumi gapartaxdeboda da gaiZarcveboda kidec. principSi,
nadgurdeboda kidec yvelaferi, wyali
Camodioda, kedlebi ingreoda, unikaluri
eqsponatebi fuWdeboda. kulturis saministros mivwere, magram aravis Seuwuxebia Tavi, sad ar vTqvi?!
mere erTma Jurnalistma CemTan interviu dabeWda gazeTSi da ramdenime
dReSi viRacebi movidnen, - is statia
maCvenes da amixsnes, `qarTu jgufidan~
varT, muzeumi unda aRvadginoTo. yvelaferi davaTvalierebine, xarjTaRricxva
Seadgines, naxazebi gaakeTes da ki xedavT,
gaTbobiT, wyalsadeniT, eleqtrogayvanilobiTa da signalizaciiT dawyebuli,
yvelaferi ra xarisxianad da lamazad
aris gakeTebuli.
irma xarSilaZe
55
- Sin aravinaa? - mkiTxa elenem.
- ara. werils davutoveb da Tu is
kaci besoa, iqneb gvestumros odesme.
- da Tu is ar aris, SeiZleba mainc
gvestumros, - Tqva elenem, - sul ar
gamikvirdeba.
ramdenime sityva davwere da karis
RriWoSi Sevtene. mere gulis dasamSvideblad erTxel kidev vxeTqe kars fexi. da is iyo, ukan wamosvlas vapirebdi,
rom karis sarkmeli gaiRo da viRacis
saxe gamoCnda.
- gamarjoba, - vuTxari saxes qarTulad.
saxe miimala. sarkmeli miixura.
davelode. araferi Secvlila. cota
kidev davicade. kvlav araferi.
- momismine! - mivmarTe kars qarTulad, - is, vinc Sens SigniT cxovrobs,
Cemi azriT, giJia. mamamisic giJia da
papamisic giJi iyo. Sen, viRaca xar mand, gisurveb, rom lukma qvad geqces da
erTi megobaric ver ipovo,rom sufraze
mogijdes gverdiT. marto Sens qelexze
iyos xalxi. Tu manamde mivawie, mec
siamovnebiT dagewvevi. Rame mSvidobisa.
Tu qarTveli iyo, gaigebda, Tu ra
azri Semeqmna masze. Tu ara, - Cemi laparakiT araferi daSavdeboda.
kari gaiRo. 40-50 wlis mamakaci
davinaxe.
- gagimarjos, - miTxra man iseTi
xmiT, TiTqos daJanguli xerxi Wrialebso, - bodiSs vixdi. Sin SemodiT.
- coli myavs manqanaSi.
- neba miboZeT, masac vTxovo. didad
nasiamovnebi davrCebi, Tu Semova.
SevediT da davsxediT. Zveli, magram
sufTa saxli iyo.
- rac mamaTqvensa da papaTqvenze
vTqvi, bodiSs vixdi, magram axlac veravin damajerebs, rom piradad Tqven giJi
ara xarT, ratom Tavidanve ar SemomiyvaneT?
- aravis gacnoba ar msiamovnebs.
Zunwi var. yvelas karisaken vuTiTeb.
momeSviT suyvela.
- Tu ase gindodaT, maS ratom SemomiyvaneT oTaxSi?
- roca Tqveni xma gavige, aRar vicodi,
rogor movqceuliyavi. ukan gamebrunebina qarTveli kaci? rom wasuliyaviT da geTqvaT beso fexSiSvelaSvilis karze vakakune da ar gamiReso,
xom momeWreboda Tavi. ai, amitom iyo,
rom SemogiSviT.
- gasagebia, - vuTxari me, - es imiT
aixsneba, rom gaZunwebamde qarTveli
iyavi. xom gagigoniaT, sanTel-sakmeveli gzas ar dahkargavso.
beso magidas awyobda da Tanxmobis
56
redaqtorisagan:
giorgi da helen papaSvilebis `yvelaferi SeiZleba
moxdes~ avtobiografiuli novelebis krebulia.
igi inglisur enaze daiwera da pirvelad 70 wlis winaT,
1944 wels gamoica. dRemde am wignis 20-milionamde egzemplaria gayiduli, Cvidmetjer gamoica amerikaSi, iTargmna italiur, frangul, norvegiul, daniur enebze. gadaRebulia amave saxelwodebis filmadac holivudSi.
wigni gvixatavs 1930-iani wlebis qarTveli emigrantis
cxovrebas da amav dros glexis TvaliT danaxul amerikas.
anTologiaSi, msoflios 50 saukeTeso wigns Soris,
romelSic yvelaze ukeT aisaxa amerika - jek londonis,
ficjeraldis, selinjeris da hemingueis gverdiT SexvdebiT
am wignsac.
niSnad Tavs gviqnevda. siCume rom damerRvia, vuTxari:
- gasaocari ambavia. pirvelad vxvdebi ucxvirpiro qarTvels. Cveulebriv
sul imas gvisayvedureben, rom Tavze
gadayola viciT xolme.
- ras izam,- mipasuxa besom,- rogorc
ki vinmes gavicnob, maSinve fuls damesesxeba. xan maxlobeli hyavs avad operacia unda gaukeTon, xan raime sarfian saqmes iwyeben, xan miwas yiduloben. yovelTvis erTsa da imaves amboben. yvelaze xSirad ki gamogonebebs
mTavazoben. uaris Tqmas ver vaxerxeb
da fuls vabandeb am gamogonebebSi.
besom warbebqveS gamomxeda da mkiTxa:
- gatyob, Sen raRac gamogoneba geqneba.
- ara. mec gatacebuli var gamogonebebiT, magram fuli ar mWirdeba.
- ai, am wuTSi raime azri xom ar
giRitinebs TavSi. raime patara, ubralo migneba.
ratom movuyve Cems cementze, - vTqvi
gulSi. sjobs, me TviTon gavakeTo-meTqi. xmamaRla ki vuTxari:
- erTi raRac maqvs. manqanas exeba:
magram maincdamainc guliT ar movkidebivar. mgoni, mudmivi Zrava gamovigone,
oRond rom davrwmunde, lokomotivi
mWirdeba.
- ai, xom mivxvdi! saSveli araa!
yvelaze metad es mudmivi Zravebi mRupavs. kargi, amixseni, rogoria eg Seni
gamogoneba, iqneb viSovoT lokomotivi.
sityva banze avugde, aq rom Semoviyvano-meTqi.
Cems mobrunebamde besos ori TefSi
xorci daedga iatakze. qedana da mura
karga madianad Seeqcnen.
- iqneb kidev SiaT, - mkiTxa besom,
roca dainaxa, rom ZaRlebi TefSebs
lokavdnen.
besom ZaRlebs cal-calke daulaga win qaRaldSi SefuTuli Cureqluhumebi. qedanas eyo zrdiloba da
qaRaldi winaswar Semoaglija, magram
mura ar iyo sazogadoebaSi gamosuli
da gasanTlul qaRaldianad gadasansla.
Semdeg besom mSvenieri sufra gagviSala. davsxediT da kargi dro gavatareT. beso gansakuTrebiT nasiamovnebi darCa, roca gaigo, coli axladSerTuli rom myavda da mainc vawvie. es
Zalian did pativiscemad CaTvala.
beso kedelTan mivida da suraTi
Camoxsna. suraTs ukan kedelSi SeWrili didi xvreli gamoCnda. baTqaSi da
tkeCebi gamoetexaT. man xeli Seyo xvrelSi da cis danakis sayureebi gamoiRo. aseTi lamazi araferi menaxa - oqroSi Casmul sapnis buStebs hgavda.
- me msurs Cems Tavs didi siamovneba
mivaniWo Tqveni colisaTvis am patara saxsovris CuqebiT. nebas momcemT?
neba miveci da gulwrfeli madloba
movaxsene, magram elenem raRac moibodiSa da uari ganacxada.
- gasagebia, gasagebia, - Tqva besom, Cemi sibriyvis bralia. unda mapatioT.
Tqven fiqrobT, rom cis danaki Tarsia,
ara?
man cota xans afaTura xvrelSi xeli da ameTvistos gulsabnevi amoiRo.
- gTxovT, neba damrToT, rom sayureebis nacvlad es gulsabnevi SevTavazo. an kidev es, - da besom briliantis Tvliani beWedi dagvanaxa.
elenem madloba gadauxada da gulsabami gamoarTva, radgan daatyo, es
rom ar gamoerTmia, maSin beso ufro
Zvirfas saCuqars SesTavazebda.
- Tqven ar SeiZleba Zunwi iyoT. es
yovlad warmoudgenelia, - vuTxari
besos.
- ki! namdvilad var! Zunwi rom ar
viyo, gana kedelSi davmalavdi samkaulebs. maS es siZunwe araa?!
bolos Sin dabrunebis droc movida. beso Camacivda, es durbindi waiRe
saxsovrad, amiT gaixseneb CemTan pirvelad mosvlaso. mere fotoaparati momaCeCa xelSi - es imis gasaxseneblad,
dRe da Rame rom dadiodi am ucxo
qveyanaSi Seni Tanamemamulis mosaZebnado. mere elenes inglisur, rusul da
berZnul Sriftian sabeWd manqanas aZlevda, magram, rogorc iyo, davajere,
eqvsi Tu Svidi cali gvaqvs-meTqi. besom piroba mogvca, rom ori kviris
Semdeg gvestumreboda.
gzaze elenem kinaRam damaxrCo SekiTxvebiT.
- ratom iyo aseTi Cumi? ratom
pirdapir me ar mommarTavda? ar movewone?
- Zveli yaidis kacia, - ganvumarte
me, - isini uxsovar dros ase iqceodnen da axlac mtkiced adganan am Cveulebebs. maSin es zrdilobad iTvleboda.
Sin rom davbrundiT, kvlav samuSaos Cavujeqi da, rogorc iyo, davamTavre Cemi cementi. eWvic ar mepareboda,
rom kargi iqneboda.
- am cementiT Cveni saxlis sardafis Selesvas vapireb (Cveni saxli nestiani iyo), Tu aq gamodga, maS wyalgamZle cementi gamomigonebia-meTqi, - vuTxari elenes.
guldagul Sevlese da sardafi
fiCxiviT gamoSra. dReSi xuTjer mainc
Cavdiodi sanaxavad - pirdapir Sedevri
iyo!
im dRes, roca besos movelodiT,
sadgurisaken gaveSure, magram gzad wiTeli melia Semomxvda. melia xidze
gadarboda da cota xans vumzire. mindoda gamomerkvia, ratom aqandakeben, magaliTad, behemotebs. Tu behemotebi
imsaxureben gamoqandakebas, meliam raRa daaSava. bolos mivxvdi - es mxolod
da mxolod kudis bralia. mere gareuli jadvari vi pove, inglisurad ,,qalis fexsacmels~ rom etyvian isa, da
amovTxare. vifiqre, elenes baRSi davrgav-meTqi. mere Sevecade gamego, ras
ambobda nakaduli, miwaze davweqi da
vusmine da vusmine: ,,Tevzebi TefSebze,
Tevzebi TefSebze~ rakrakebda nakaduli. mets verafers mivxvdi. aman gamaxsena, rom mSioda. wamovxti da sadgurisaken gaveSure. matarebeli kidec
anduyafar WeiSviliseuli Targmani
mosuliyo da kidec wasuliyo, - TiTqmis erTi saaTi iqnebao, - miTxra rkinigzis moxelem. beso versad SevniSne:
vifiqre, albaT, ar Camosula, Torem
rom Camosuliyo, moisazrebda da sadgurze damelodeboda-meTqi (beso gamocdili kacia da mixvdeboda, rom droze
ar mividodi sadgurSi).
raRa unda meqna. avdeqi da Sin mivbrundi. xorSaki qari qroda. aivanze
elene davinaxe. svitri Caecva, TavSali
moexura da xelTaTmanebic ar daeviwya. igi Cais usxamda besos, romelsac
yelsaxveviT moebudna Tavpiri, palto
ecva da qudic exura. SevamCnie, rom Zalian tanjuli gamometyveleba hqonda.
Sin SevediT. Zalian mindoda game-
go, ra awuxebda besos, magram man male
moikeTa da Camotanili saCuqrebis amolageba daiwyo. CemTvis gitara Camoetana, elenesaTvis Txilamurebi, - mZleosnoba yvela amerikel gogos uyvarso.
visauzmeT, davlieT, dro gavatareT da Semdeg beso wasasvlelad Seemzada - riCmondSi midioda saqmeze.
dagvpirda, ramdenime dReSi ukan unda
wamovide da SemogivliTo. elenes suli
kbiliviT eWira, sanam beso dagvemSvidobeboda. pirdapir iwvoda cnobismoyvareobiT.
- raSi iyo saqme? - meca igi, rogorc
ki beso zRurbls gadascda, - miTxari,
Tu RmerTi gwams, ratom ar Semomyva
oTaxSi?
57
- miTxari, rogor iyo?
- rogor da karze rom daakakuna,
ra Tqma unda, xeli CamovarTvi da SemovipatiJe. me mgoni, Tavazianad vuTxari. me xom Zalian gamexarda misi danaxva. miTxra, gareT movucdio. Cavacivdi,
SemobrZandi-meTqi, magram ar qna, aivanze rom skami gvidgas, imaze dajda da
mec raRas vizamdi, gareT gavedi. yvelaferze velaparake, rac ki gamaxsenda amindze, virjiniaze, Cvens nacnob qarTvelebze, vkiTxe, rogor imgzavreT-meTqi,
xSir-xSirad gzas gavcqerodi, magram
Sen ara Candi. ukve pirvel saaTs gadascda. amitom sauzme gareT gamovitane.
neta ra moeCvena? rame davaSave?
- ara, ara. es ZvelTaZveli zrdilobaa. mravali wlis winaT aseTi
Cveuleba iyo, roca vinmesTan mixvidodi, gareT unda dagecada, sanam TviTon
ojaxis ufrosi ar SegipatiJebda saxlSi. ubralod, aseTi adaTi arsebobda:
roca marto coli iyo Sin, oTaxSi
ar unda Sesuliyavi.
- RmerTo Cemo, - elenes sunTqva
Seekra da saxe WarxaliviT gauwiTlda,
- ra Cavidine! es ra Cavidine!
- ra?
- roca baRi Semovatare, Seni Cayrili xexili, fanCaturi da saTevzao
gubura davaTvalierebine...
- mere, ra moxda?
- mere me, oh, ra vqeni! samudamod
mogWeri Tavi, - elene aqviTinda, - mere
veRar movifiqre, riTi gamerTo da vuTxari, iqneb ineboT, CemTan erTad sardafSi
CamobrZandeT da cementi naxoT-meTqi.
fermis SeZena
ukve meore gazafxuli iyo, rac
virjiniaSi cxovrobdiT. erTxel ori
ram SegvemTxva erTdroulad. erTi is,
rom ilias meuRle, emilia iakovlevna,
dagvpirda, zafxulis Svebulebas TqvenTan gavatarebo, da meore, elene daviyolie, monawileoba migveRo konkursSi.
,,raRa swored esa da es saWmeli zeTi
mogwons da ara sxva~, - iyo am konkursis erT-erTi kiTxva.
- swored is zeTia dasaxelebuli,
romelsac vxmarobT, - vuTxari elenes,
- ratom ar unda vcadoT bedi?
- nu sulelob, Cveulebrivi mokvdavebi am konkursSi ar imarjveben. am
kompaniis mesveuris bicola moigebs,
an tyuil gvars daweren.
- ara mjera, amerikaSi xom yovelTvis
uamravi xalxi igebs. yvela gazeTSi
acxadeben da radioTi gadmoscemen xolme. me mgoni, vinc igebs, namdvili
adamiania. rogorc Cans, amerikaSi Za-
58
lian miRebulia aseTi konkursebi.
- kargi, Senca scade.
mec avdeqi da zeTis kompanias werili mivwere:
,,salami da kargad yofna am werilis wamkiTxvels! maqvs pativi SegatyobinoT, rom Cemi coli yoveldRe
Tqveni zeTiT kazmavs salaTs. ar vici,
Cemi colia kargi, Tu Tqveni zeTi. erTi kia - ukeTesi salaTa aravis uWamia
qveynad.~
Rumeli, stoker da rva tona qvanaxSiri movige.
elene gulze gaskda. igi daxelovnebul literatorad iTvleboda Cvens
ojaxSi. samagiero rom gadaexada, Cems
sabrZanebelSi SemoiWra da dasakeci
sayvavile qoTani da karsa da kars
Sua Casadebi rezinebi gamoigona (rezini
Zveli kamerisagan unda gamoeWraT da
mas qeCis magieroba unda gaewia).
elenem orive idea erT teqnikur
Jurnals mihyida. neta RmerTma mowyalebis TvaliT gadmoxedos imaT, vinc
am gamogonebaTa ganxorcielebas daapirebs. erTi sityviT, axla me da elene
bari-barSi viyaviT.
axla Rumelze mogaxsenebT: jer erTi, ijariT aRebul saxlSi vcxovrobdiT. merec, adgilic ar gvqonda meore
Rumelis dasadgmelad. amitom sasalaTe zeTis kompania Zalian keTilad mogveqca da Rumelis nacvlad eleqtromacivari maCuqa.
- modi, ufro xerxianad moviqceT, vuTxari elenes, roca samzareuloSi
eleqtromacivari azuzunda, - gana ara
sjobs, saxli viyidoT. sxva dros yovelgvari saCuqrisaTvis gveqneba adgili. aseTi Secdoma aRar gavimeoroT.
ase viyideT ferma pensilvaniaSi.
magram es yovelive araferi iyo
emilia iakobis asulis dapirebasTan
SedarebiT. Svebulebis CvenTan gatareba
friad moulodneli dafaseba iyo, radgan
emilia saqmiani da modaSi Semosuli
qalbatoni gaxldaT. auracxeli tansacmeli da ori bewvis qurqi hqonda,
kviraSi Svidnairad ivarcxnida Tmas
da saucxoo kosmetikis kabinetis mflobeli iyo. Tavis xelovnebis miRwevebs emilia sastumro ,,astoriis~ xalxiT gaWedil darbazebSi aCvenebda. emilia yovelTvis gvaswavlida, rogor
movqceuliyaviT, Tu namdvil amerikul
yaidaze gvindoda cxovreba.
axalSeZenil fermaSi rom gadavsaxldiT, emilia jer kidev ar iyo gasuli
SvebulebaSi. roca aveji uwesrigod
davalageT gasaremontebel oTaxebSi,
xaraxura gadavyareT da telefoni davdgiT, elenes vuTxari:
- axla ki, vfiqrob, droa, ilias
davureko da emilias Camosvlis Taobaze
movelaparako.
- raRac ver warmomidgenia emilia
Tavisi mtredisferi, gaprialebuli
frCxilebiTa da sifrifana windebiT
Cvens fermaSi, magram Sen rogorc genebos,
ise gaakeTe.
me nomeri avkrife da ilikos qarTulad vuTxari:
- Cven guSin virjiniidan aviyareT
da aq gadmovsaxldiT, magram emilias
uTxari, mainc Camovides. beTlemSi Camovides matarebliT, zustad ise, rogorc
adre avuxseniT. isev pensilvaniaSi, riCmondSi ki ara... beTlemSi. gaige?
- gavige, ra Tqma unda, gavige, etyoba, ilikos pirTan ise axlo mietana
mikrofoni, rom xma mTel oTaxSi ismoda,
- yvelaferi gavige.
- sadguri pensilvania?!
- ho!
- samSabaTs. rogorc davTqviT.
- kargi!
- aba, kargad iyavi!
- moica, - daiRriala ilikom, - sad
unda Camovides? yurmili magrad CavbRuje xelSi da Cavyvire:
- beTlemSi. pensilvaniis StatSi!
- ver gavige! aso-asod miTxari!
- beh - beh, - daviwye me, magram veRar davamTavre. Semdegi bgera qarTulSi ara gvaqvs, - am bgeris nacvlad xorxidan raRac xriali amovuSvi.
- ar mesmis, - iyvira ilikom, - bigli? aris aseTi qalaqi! bigli.
- aba, ra vici, aris? yuradRebiT
momismine. beTlemi. ra jandaba dagemarTa?! ai, sadac foladia, kaco, foladi.
- pitsburgSi ginda Camovides? pitsburgis sadgurze daxvdebi?
muxlebSi gavimarTe da xmas avuwie.
- momxede, iliko! qalaqi beTlemi!
beTlemi! sadac qriste daibada.
- is xom Zvel qveyanaSi daibada. me
ase vici, aq ar dabadebula.
Sevatye, rom sisxli momawva yelSi,
magram erTxel kidev vcade:
- beTlemi. mamaSenis saxels waagavs.
mixvdi? Zalian kargi. emilia iakovlevnas uTxari, sadguridan dagvirekos.
- ai, axla ki gavige. ratom aqamde
ar miTxari ase? axla mogagnebs... kargad
iyavi!
yurmili Camovkide da Subli moviwminde. Tavidanve ase unda meTqva. axla
xom mixvda.
- ki magram, mamamiss marTla beTleme
erqva? - mkiTxa elenem, - nuTu ilia
beTlemis Zea?
- ara, magram Zalian didi msgavsebaa. barTlome - ilia barTlomes Ze.
axla ukve gvi povis.
vucadeT samSabaTs, oTxSabaTs, magram
emilia ar gamoCnda. paraskevs, naSuaRamevs, rkinigzis moxelem dagvireka:
- erTi qalbatonia aq, ukve karga
xania icdis. Cemi varaudiT Tqveneburi unda iyos.
im wamsve sadgurisaken gavqusle.
marTla emilia gamodga, rogorc yovelTvis, ucxoels hgavda. axali kaba ecva,
axali qudi exura, Tma ucnaurad daevarcxna da saxeze raRac nelsacxebeli waesva.
- ase xom? - Tqva emiliam da raRac
sxvanairad Caicina, - ar SemxvdiT xom?
me ukve viyavi berTesvilSi, mSvenieri
adgili yofila, bartoSi. iq Ria baraTebi viyide. niu ierusalimi movinaxule. mTeli qveyana moviare. aq or dRea
vicdi, ra ucnauri xalxia - egonaT,
rom arasodes momakiTxavdiT.
- Zlier vwuxvarT, - Tqva elenem, did bodiSs vixdiT, rom...
- araferia. me xom vicodi, rom moxvidodiT. odesme mainc!
mivediT Sin da manqanidan tansacmlis yuTi, tyavis neseseri da qudebisa da fexsacmelebis yuTebi gadmovtvirTeT. emilia ise gaxalisda, veRar icnobdiT.
- es ferma yofila, - Tqva man, boslisaken mibrunda, yeli moiRera da Rrmad
amoisunTqa, - ai, es ki fermaa. ratom
adre ar miTxariT? momyeviT! - emiliam windebi da wawinwilebulqusliani
fexsacmelebi gaixada da fexSiSvelam gadaWra ezo. kargaxans gulisyuriT umzerda bosels, aba, rogori ko-
Webi aqvso, mcodnis TvaliT gamoikvlia saRore, saqaTmis danaxvaze ukmayofilod gadaaqnia Tavi; mere Svriis
yanaSi gadauxvia, ramdenime TavTavi mowyvita da gamoReWa, yvela yanis miwis
nimuSi aiRo da xelSi dasrisa, mere
Reles auyva da, bolos, rogorc iyo,
ukan mobrunda (Cven fexdafex mivsdevdiT), lobios qveS dajda da Cafiqrda.
- es ferma qaTmebisaTvis ar varga, Tqva emiliam karga xnis fiqris Semdeg,
- Zalian notioa. arc kartofilisaTvis - Tixnaria. da, me mgoni, arc qerisTvis. magram mainc kargi fermaa, saucxoo fermaa. axla moviTaTbiroT, ra
moviwioT: xorbali? Wvavi?
- arafris daTesvas vapirebT, - uTxra
elenem, - magram emilias saxes rom Sexeda, gaaswora, - TiTqmis arafris, mxolod cota kitri, pamidori da aseTi
rameebi. saxlis gulisaTvis gadmovediT. fermerobas ar vapirebdiT. miwam,
de, daisvenos.
- maSin sarevela gaCndeba. ra axirebaa? CvenSi amis naxevari miwiT gamdidrdeba kaci. sikvdilamde mdidari iqneba.
Svilebs skolaSi gagzavnis, oqros saaTs iyidis oqrosve ZewkviT.
- emilia, ara mgonia kacma fermerobiT didi qoneba SeiZinos. eg araa
sarfiani saqme, Tumca kargi gasarTobi
ki unda iyos.
- sarfiani... ras ambob... aseT fermaSi sami, oTxi... - bolos TiTebi moiSvelia, - eqvsi, rva oTaxiani qvis saxliT,
sardafiT, saCixebiT da aseTi bosliT
amerikis umdidresi fermerebi cxovroben. mindorze Rorebi, Zroxebi da cxenebi hyavT gaSvebuli, Tiva zvinebad
udgaT, beRlebi xorbliTa aqvT savse.
bazarze masTan saubars bednierebad
Tvlian. aucileblad unda daTesoT,
oRond jer unda moxnaT.
- mamaCemma SviliviT gamozrdili
cxeni gayida, Sala erqva, da im fuliT
vladikavkazSi gamagzavna xelobis Sesaswavlad. ,,droSkebis~ sadgurze Tavi
ver Seikava, atirda da miTxra: ,,wadi,
Svilo, iswavle da lukmapurisaTvis
CemsaviT aRar mogiwevs mTeli sicocxle guTnis ukan CanCalio~. ase miTxra
mamam. esec ar iyos, miwis damuSaveba
ar miyvars.
rasac cxovreba gaZlevs, unda aiRo.
veras gaawyob, bedia. ai, Cven sofelSi
erTi kaci iyo. wyals rom iRebda, WaSi Cavarda. yvirili atexa da mezoblebma TokiT da kaviT amoiyvanes. ufals
madli Seswira, magram cota naadrevad
mouvida. am omSi mezRvaurad waiyvanes kronStandSi, gembanidan talRam
moitaca da daaxrCo. coli, ded-mama
da sami Svili darCa. ras izam, wylis
wera yofila. roca weraa, araferi
eSveleba. Rorebze ras ityvi?
- araviTari Rori, - vTqvi me, marto gareul taxebs viyolieb. isic
ramdenimes, Cven rom gveyos saWmelad,
imdens.
- maSin Zroxebi? priala, yavisferi
ZroxebiT gaavse boseli da naRebi geqneba. erTi oTaxi kargad gavasufTavoT
da Sig karaqi vdRveboT xolme. cxvrebi?! aTiode cxvaric gvinda saZovrebis dasamSveneblad. qaTmebi movaSenoT,
wiTeli qaTmebi, wiTlebi ufro mdidrulia, vidre Cveulebrivi, TeTri qaTmebi.
- gareuli taxebi Tu viSove, vTqvi me, - Camovkideb WerSi da qvevidan cecxls SevunTeb. qonis wveTebi
margalitebiviT CamoiRvenTeba, da fanjris minasaviT gamWirvale rom gaxdeba,
qeifi movawyoT da SevWamoT. gareuli
taxis SaSxi nigoziviT gemrielia.
- kargi! maSin Rorebi SeviZinoT! dameTanxma emilia, - dedaCemma Rorebis
movlis saidumloeba maswavla. rZeSi
moxarSuli nelTbili fafa unda aWamo
samxrad. iqneba saxelmwifom prizic
ki mogces RorebSi. aq ician aseTi rameebi. gana ara?
- mec ase vfiqrobdi, - auba mxari
elenem, - soflis meurneobis departamentma an saolqo bazrobam an sxva
vinmem.
- iciT? - ganagrZo emiliam, - amisTana mdidar fermas SimSilobis dros
Ratakebi, oblebi da xeibrebi moadgebian. yvelas patara kalaTa eqneba da
Tqvens nawyalobevs Cayrian Sig. iseTi
mdidrebi iqnebiT, rom amis SesaZlebloba geqnebaT. isini daglocaven da Tqvenc
madlobas SeswiravT gamCens, rom maincdamainc Tqven amogirCiaT Raribebis
mfarvelad.
- piradad me, - Tqva elenem, - maTxovroba rom damWirdes, rodesme, ise Semrcxveba, rom iqve movkvdebi. amas garda,
isini ufro saTemo xazinas akiTxaven
xolme.
- ,,rasaca gascem Senia, rac ara, dakargulia~, uTqvams Cvens did mgosans
SoTa rusTavels, magram mowyalebis
micema mainc veraferi saqmea. jobs,
ufro ukeTesi saSualeba gamonaxo xalxis sakeTildReod.
- rCevasac gkiTxaven, - damamSvida
emiliam, - Tu rogor icxovron, rogor
daqorwindnen, rogor wavidnen amqveynidan. Senc upasuxeb. imdeni wignebi
da Jurnalebi rom gaqvs wakiTxuli,
elene, fuWad aRar Caivlis.
59
- jer me TviTon unda vicode, rogor vicxovro da mere sxvas vaswavlo, - gabrazebiT Cailaparaka elenem.
cota xans mdumared visxediT da
xeebSi Cabudebuli mtredebis naRvlian
RuRuns vusmendiT.
- xval dilas Sin mivdivar, - Tqva
uceb emiliam.
- ras brZanebT, emilia iakobis asulo, - xmaze Sevatyve, elene nanobda, ase
uxeSad rom mimarTa stumars, - nu
waxvalT, moicadeT, fermebi aq sxvanairia. amerikaSi es Raribul fermad
iTvleba. mwiri miwaa - amaze uaresi
iqneb arc ki iyos axlomaxlo. Cven es
sacodavi ferma varCieT, radgan yvelaze iafi Rirda.
- ara, kargi fermaa, - kvlav daiJina
emiliam, - xval Sin waval...
- darCiT, - Seevedra elene, - nu
waxvalT da Cven mTeli dRe mzis gulze
vigoravebT, vicuravebT da araviTar
soflur siamovnebas ar moviklebT.
yvavilebs davkrefT da...
- da xvalve, RamiT, aq viqnebi, ganagrZo emiliam, - oRond amjerad
unda damxvdeT. aRar unda momatyuoT,
- emiliam TavisTvis Caicina, - gana damaviwyda, maSin rom ar damxvdiT? Zalian
sasacilo iyo.
veRaraferi gavawyeT da meore dilas
,,eqvs saaTsa da 40 wuTian matarebelze~ gavacileT.
- arasodes dabrundeba ukan, - miTxra
creml-moreulma elenem, - sul Cemi
bralia. albaT, werils gamogvigzavnis
da zrdilobianad moixdis bodiSs.
axla Cven viciT, rom gabrazebulia,
Torem ise, im weriliT, verc ki mivxvdebodiT. Sen rogor fiqrob?
- SeiZleba dabrundes, SeiZleba ara!
sanam ar davinaxavT, verafers vityviT.
gareubnis matarebels saRamoTi ise,
sxvaTa Soris davxvdiT, da aki marTla
ar Camovida fuTebiTa da ori gaberili CanTiT datvirTuli emilia vagonidan!
- iciT, - daiwyo man, roca manqana
oRroCoRro gzas daadga, - niu-iorkSi
yvelas gaexarda Tqveni dasaxleba,
oRond yvelam sayveduri Tqva, - aseTi
kargi ambavi ratom ar Segvatyobinao.
kviras kosta da vera Camovlen. kosta
wyalsadens gamoiyvans. ilikoc apirebs
Camosvlas. vTxove, Sens muStrebs rCeva hkiTxe abazanis Sesaxeb-meTqi. raime
mdidruli unda iyos, Savi, mewamuli
an mwvane, namdvili amerikuli stilisa. anita da miSa restorans daketaven da Camovlen. iseTi raRaceebi CamoaqvT TqvenTvis, rom... - emiliam Tvale-
60
bi daxuWa, - ara, sanam ar naxavT, ar
getyviT.
yvelani samzareuloSi SevediT. emilias Camotanilebic iqve davawye.
- magram, rac amJamad yvelaze ufro
giWirT, me CamogitaneT.
emiliam azRudSi xeli Caiyo, qinZisTaviT damagrebuli qisa amoiRo, asi
dolari gadaTvala da magidaze dado,
- es xvna-Tesvis xarjebisaTviso.
Semdeg erT-erTi paketi gaxsna, Sig
ocdaaTi girvanqa lori aRmoaCnda, es gadavinaxoT, SimSilobis dros gamogvadgebao.
Semdeg meores Semoaxia qaRaldi:
- naxeT, ramxela hamakia. samuSaos
rom morCebiT, CeroSi daisvenebT. axla
ki, modi, fermis mowesrigebas SevudgeT!
iq, sadac axlac
sZinavT goliaTebs
erTi sityviT, gvindoda Tu ar gvindoda, fermeroba unda dagvewyo. emiliam
gaavrcela Tu ara Cveni ambavi, erTerTi Cveni megobari, Salva maSinve Cvensken gamoeSura macned: rva-aTi kaci
Camova SabaTs da manamde darCebian, vidre
yvelafers ar Cauyrian safuZvelso.
amis gagebisTanave rkina-kaveulobis
maRaziisaken gaveSure saWiro iaraRebis sayidlad.
- lursmnebi, xerxebi, kibeebi, farcxi,
- CamoTvala Salvam Cemi navaWri, - guTanic iyide? Zalian kargad givaWria,
magram Tu ginda, rom saqme daCqardes,
Tu ginda swrafad movaTavoT yvelaferi
da Cvenc visiamovnoT, erTi ram gvWirdeba: samSobloSi rom arasodes
mogvklebia isa, kargi mezRapre.
- vici, kargi iqneba, magram raRac
ar gamigonia, rom amerikis SeerTebul
StatebSi romelime mezRapre Camosuliyos.
- maSin Cven TviTon unda gavanZrioT
tvini. Cvenve movigonoT zRaprebi. ai,
magaliTad, gagigonia, rodisme is zRaprebi, mgeli rom ierusalimSi wavida?
- aTasjer. Sen is ici, erTma biWma
saxli rom aaSena spilos ZvlebiT?
- ara, kaxelebs egeTi zRapari ar
gvaqvs. rogor iwyeba?
gamexarda da Tavidan bolomde movuyevi. mere Salvam miambo, rogor moxda
misi papis papisa da bebiis bebiis sparseli qalis pirveli Sexvedra.
Zalian amaRelvebeli da romantiuli
ambavi gamodga.
sanam sxvebi Camovidodnen, Cven ukve
ramdenime zRapari gvqonda xelT. ra
Tqma unda, imaTac exsomebodaT rame.
ase rom, yvelaferi kargad moewyo.
zRaprebis moyolas Cveulebriv dilaobiT viwyebdiT. me da kostas muSaobisas kargi sauzmeuloba gviyvarda Zexvi, cxel-cxeli sosisebi, axali kvercxebi, mcireodeni mariliani yveli, SuSa kitrebi da Tu tafaze gamomcxvar
mWadsac mogvarTmevdnen, uars ar vambobdiT xolme. Cveni qalebi, gansakuTrebiT Crdiloelebi, ufro araJanmosxmul
kartofils da qaSays etanebodnen. besos marto msubuqi sauzme swamda da
misTvis yovelTvis gvqonda erTi TefSi
krevetis salaTa, cotaodeni sardinebi, dakepili RviZli da sxva amgvari
saWmelebi.
Semdeg elenes, romelic kalifornieli iyo, gaaxsenda, forToxlis wveniT
orTqlis manqanis garda yvelafris
amuSaveba SeiZlebao. amitom xelSi
niadag forToxlis wveniT savse didi
doqi eWira da Seubraleblad gvaZalebda, dalieTo. naRebiani yava (naxevari naRebi iyo, naxevari yava), namcxvari, kompoti da sxva saWmelebic unda
gvegemna. amitom sauzmes naxevari dila
vundebodiT. bunebrivia, rom amden xans
sufrasTan jdomiT simxneve gvemateboda da yvelanairi ambebis moyolas
viwyebdiT.
kukula, ra Tqma unda, imas yveboda,
rac kolejSi yofnis dros wignebidan amoekiTxa. imis zRaprebs sicocxle
ar etyoboda. Zia vanoc xSirad ekiTxeboda xolme - Tu wignebidan gaqvs
amokiTxuli eg zRaprebi, saidanRa ici,
rom namdviliao? Seni TvaliT xom ar
ginaxavs magaTi mTqmeli, iqneb yvela
moWoriliao.
ase - xan erTs ambavs vyvebodiT, xan
meores da saqmec Cqardeboda. pirvel
rigSi saxuravi unda gamogvecvala.
Zvels imodena naxvretebi hqonda, rom
wvimis dros niagaras CanCqeriviT Camodioda wyali, mere sxvenis kibes Camoyveboda, marcxniv uxvevda, darbazs gadaWrida, wina kibes Caivlida da sadarbazo
kariT gadioda ezoSi. Zalian kargi
sanaxaoba iyo (gansakuTrebiT, Tu oTaxSi iyavi), magram arcTu sasiamovno.
sanam yavriT vxuravdiT saxls, petre
sxvenze idga da kibes gviWerda (igi
calxela iyo da yvelafris gakeTeba
ar SeeZlo), Tavi amoyofili hqonda,
cas Sescqeroda da mxned rom vyofiliyaviT, zepirad ambobda ,,vefxistyaosans~, sakmaod didi poemaa da TiTqmis
saxuravis damTavrebamde gveyo.
naSuadRevs, roca mze ise daaWerda,
rom saxuravze darCena SeuZlebeli
iyo, darabebs da CarCoebs vRebavdiT
da rigrigobiT vyvebodiT ambebs.
abrams bevri ram gadaxdenoda Tavs
omis dros. erTxel gviambo:
- ukve meore zamTari iyo, rac TurqeTis frontze viyavi. me siyrmis Svili
var da mamaCemi jer axalgazrda kaci
iyo. gavige, rom misi asakis xalxs
jarSi iwvevdnen. Zalian Sevwuxdi. ar
vicodi, saiT gaagzavnidnen da Cvenebs
ra eSvelebodaT misi wayvanis Semdeg.
kidev kargi, ise magrad vmuSaobdi, rom
fiqris dro aRar gvrCeboda. sangrebs
vaSenebdiT. Turqebi uamrav yumbarebs
gvayridnen aeroplanidan da, amitom, mxolod daRamebisas SevudgebodiT xolme
saqmes.
erTxel brZaneba miviReT - saswrafod daamTavreTo, da imave Rames mTis
gadaRma mdebare banakidan sabargo manqaniT ormocdaaTi Tu samoci kaci gadmogvigzavnes damxmared. yvela erTad SevudeqiT muSaobas. Zal-Rones ar vzogavdiT, raTa gaTenebamde mogveTavebina.
Zirs vecemodiT, erTmaneTs vejaxebodiT,
magram mainc ar veSvebodiT saqmes.
moulodnelad Turqebi dagvesxnen
Tavs. yumbarebis umetesoba mizans vera
xvdeboda, magram zogi axlos daeca
da findixma ramdenime kaci gamogvacala xelidan. vin da ramdeni, gaTenebamde ver gavigeT. da roca odnav inaTa,
vnaxe, rom erT-erTi maTgani mamaCemi
iyo, Cemi RviZli mama - mokluli. Turme,
mTeli Rame gverdi-gverd gvimuSavia
da ar vicodi. amis mere ramdenjer
mifiqria, iqneb Cems gverdiT idga-meTqi, roca ficari momqonda, iqneb im ficris bolo imas ekava, roca agurebs
mawvdida, iqneb xeli momixvda xelze.
aba, im sibneleSi ras mivxvdebodi da
verc veRarasodes gavige.
- amisTana ambavi aRar gavigono, uTxra Salvam, - ukve samjer SevRebe
es daraba. raime samxiarulo gviTxari.
- elenem erTi Zalian sasacilo
ambavi icis, - vuTxari Salvas,
- bebiamisisagan gaugonia - qveyana
kinaRam rom daiqca sent-jonsberiSi.
- raRac ara hgavs Zalian sasacilos, - daeWvda Salva.
- ki, aris! wadi da hkiTxe.
Salva oTaxSi Sevida da umalve
tyviasaviT gamovarda ukan.
- RmerTo, damifare. - yviroda igi
da Tan yba ise ucaxcaxebda, rom Zlivs
gavigeT, ris Tqma undoda - RmerTo, miSvele! miss beti buxris Tavze zis da
elene yasbis danas urtyams kedels.
yvela oTaxSi SevcvivdiT.
- ras akeTebT?! - vkiTxe me.
- lursmans varWobT kedelSi. suraTi unda davkidoT, - miss betim
irgvliv mimoixeda, - ra moxda?
elenem kvlav CaarWo dana kedelSi,
- naxe! me adrec veWvobdi. TabaSiris
tixaria. modiT, biWebo, daangrieT da
erTi didi oTaxi gveqneba eqvs fanjriani da... feri ratom ar gadevT arc
erTs?
yvelaze Zneli saqme Zveli saqaTmeebis, saRoreebisa da beRlebis Tavidan
moSoreba gamodga. yvela CabinZurebuli da mingreul-mongreuli iyo. mTeli
amerikis virTxebi klubebad iyenebdnen
am Senobebs. traqtori movubiT, magram
gadabruneba meored vcadeT - jaWvebi
dawyda. xeli CaviqnieT, vaSlis xis
qveS davsxediT da erTi doqi limonaTi gamovcaleT. es limonaTi Cvenma
keTilma qalebma mogvitanes.
- momismineT, - vTqvi me, - amis meti
TiTqmis aRaraferi gvrCeba gasakeTebeli
ezoSi. modi, kidev erTxel SevutioT
da raRac gamova, barem movaTavoT. mere,
am saRamos, erTi ambavi minda mogiyveT.
aqamde aravisTvis miambnia. gansakuTrebul SemTxvevas gansakuTrebuli ambavi
uxdeba. Cems garda mxolod samma icis
da aqedan ori mkvdaria. Zalian sxvanairi ambavia.
ori saaTis Semdeg im nagebobaTagan
mxolod boZebi darCa. Cven tansacmeli
davibertyeT da katalpis xis qveS SevudeqiT sadilobas.
- axla ki daiwye, - mTxova yvelam
erTad, Salvam Wiqa amivso.
- erT papanaqeba dRes, maSin TerTmetiTormeti wlisa viqnebodi, me, samma Cemma
megobarma da Cemma daTvma miSkam sabanaod wasvla gadavwyviteT. TiToeulma
Cvenganma (adamianebs vgulisxmob) TiTo
natexi mWadi da cota marili visagzleT. vifiqre, vin icis, iqneb xoxobi
movklaT SurdulebiT da SevwvaT-meTqi. miSka aravis awuxebda saWmelze,
TviTon poulobda xolme Taflis fuRuros da mayvlis buCqs.
hoda, sul zeviT avediT. maRla,
maRla! am simaRleze winaT arasodes
avsulvarT. bolos erT tafobs mivadeqiT. iq Tergi cotas isvenebs. imden
xans, rom patara mwvane tbis Seqmnas
aswrebs.
- vici eg adgili, - Tqva vanom, - magram mewyerma mTlad amoqola yvelaferi. Cven gagvagzavnes saTxrelad. wyals
gza gauxseniTo.
- namdvilad eg adgilia. hoda, im
wels Zalian cxeli zafxuli iyo,
wyali karga magrad daSra xevSi, magram
mainc sakmaod Rrma iyo. Zalian gveama
banaoba. erTmaneTs vayuryumavavebdiT
da miSkas aTasgvar oinebs vakeTebineb-
diT. Semdeg yvinTva daviwyeT. kldidan
vxtebodiT. pirvelad me davyvinTe. roca
zedapirze amovdiodi, Tvali gavaxile
da kldeSi SeWrili didi xvreli
davinaxe. ar dagaviwydeT, isev wyalqveS
var. gadavwyvite, am xvrelSi Semecura.
vifiqre, wylis donis zeviT Tu gadis,
Sig davimalebi, da roca Cems megobrebs
damxrCvali vegonebi da mixvdebian Tu
ra ganZi dakarges, gamoval da gavaxareb-meTqi.
- didi Wkuis patroni ara yofilxar, - mikbina kukulam.
- maSin arc mWirdeboda didi Wkua.
Cems sam ZaRlze da erT cxenze gamWriaxi unda vyofiliyavi da Cemi saqme
kargad wavidoda. hoda, roca xvrelSi
Sevcurdi, iseTi ram davinaxe, rom imwamsve tyviasaviT gamovvardi da zedapirze amovcurdi.
- ra?! ra?!
- moiTmineT! biWebs movuyevi, ra
Tqma unda, ar damijeres. ara da ara!
magram, roca SeamCnies, rom saxe gafiTrebuli mqonda da xelebi mikankalebda,
daeWvdnen. oTxivem wyalSi CavyvinTeT,
xvrelSi SevcureT, mere cota zeviT
amovediT da oTaxSi, ara oTaxSi ki
ara, ufro didi iyo, darbazSi aRmovCndiT sul cota Tbilisis sadguris
mosacdelis odena mainc iqneboda. magar
kldeSi gamokveTili darbazi iyo. Weris bzarebTan Semosul sust sinaTleze davinaxeT, rom gvi povia, Cven oTx
Rlaps, bolos da bolos, gvi povia.
- ra?!
- goliaTebis bina, sadac isini midiodnen xolme sasikvdilod.
- SeuZlebelia!
- namdvilad. CoCxebi iyo iq. Tavebi
Cvens Tavebs hgavda, oRond buSelis
odena iqneboda. Tvalis budeSi muSti
Seeteoda. grZeli Tanabari kbilebi.
wvivis Zvali kacis simaRlisa iyo.
- WurWleuli, xmlebi, fuli? ikiTxa mister moketma, - skivrebi, qoTnebi?
mister moketi amerikeli jentlmenia, profesori, rusi qali hyavs colad.
- araferi ar iyo. marto ConCxebi
eyara. me vfiqrob, roca sasikvdilod
midiodnen, yvelafers gareT stovebdnen
xolme.
- Zroxis Tavebi ginaxavs! - miTxra
kukulam.
- kobianTkaris mindvrebi savse iyo
Zroxisa da cxenis TavebiT. meti ra
minaxavs Cems sicocxleSi! tyis yvela
binadris ConCxsac vcnobdi. meliis,
daTvis, mglis. ara, isini adamianTa ConCxebi iyo. CvensaviT xuTTiTa mtevani,
61
grZeli kidurebi. sicocxleSi, albaT,
eqvs futian nabijebs adgamdnen. Zalian davRondi, roca gavifiqre, rom cocxlebs veRarasodes vnaxavdi. gansakuTrebiT maSin, roca imaTi mklavebi vnaxe.
albaT, Zalian kargi sanaxavi iqnebodnen, roca erTmaneTs eWidavebodnen.
- Sen ambob, rom aseTi ram naxe da
aravis Seatyobine. gancxadebac ar Segitania?
- gancxadeba ratom unda Semetana?
me xom arasodes miCxubia maTTan. me
miyvars goliaTebi, odesme rom vnaxo,
siamovnebiT davumegobrdebi.
- eg goliaTebi, - SemogvierTda laparakSi Zia vano, - romlebzec me zRapari momismenia, erTi moxucisagan, imas
kidev sxva moxucisagan mousmenia, aqamde
monaWori megona. Sublze kopi hqondaT?
yovelTvis ase aRweren xolme.
- hqondaT, mrgvali!
- cxenebi iyo, - daiJina kukulam, mkvdari cxenebi.
- omSi uamravi ConCxi minaxavs. damijere, kacebi iyvnen, kukula, adamianebi.
- me ara mjera, - Tqva petrem, - eg
albaT, mewyeris Semdeg moigone xalxis
gasamasxaraveblad.
- rom aravisTvis ar gviTqvams?
garda amisa, roca saxlis gzas davadeqiT, Tedom - nekis bolo gviCvena. gamoqvabulidan wamoeRo. Tu Cemi ara gjeraT,
gudaurSi wadiT da naxeT. Tedo iqauria da, rogorc vici, axlac Senaxuli
aqvs is Zvali.
magram kukulam arc am sabuTisa
irwmuna da Rvinis WiqaSi Cailaparaka:
- mkvdari Zroxis Zvali iqnebodao.
sabednierod, anita karlis asuls
meore ambavi gaaxsenda isev miwisqveSa
gamoqvabulze. uamisod namdvilad wavikidebodiT. oTaxSi SevediT da buxars
mivusxediT. axla SegveZlo Tan gvesmina
da Tan taroebi Segvewva. Cemi azriT,
amisTana kargi ambavi mTeli zafxulis ganmavlobaSi ar mogvismenia.
- Cveni soflis maxloblad, mTis
wverze, erTi cixe-simagre idga. Sig
gvirabi iyo gaTxrili, safexurebiani.
Zirs, miwaSi midioda, magram aravin
icoda, saiT.
- ratom ar icodnen? - hkiTxa petrem.
- imitom, rom gvirabi avi sulebis
buded iTvleboda. zogi ambobda, kldes
gaivlis da zRvis napiras gadiso, zogi
- cixis Zveli mflobelis jurRmulSi migiyvanso. mRvdeli ambobda - moerideT, albaT, jojoxeTSi Tavdebao.
erTxel, qorwilis dros, roca yvela
Wama-smasa da mxiarulebaSi iyo garTuli, im Zvel cixe-simagreze Camovarda
62
sityva. nefes moesurva dedoflisaTvis daemtkicebina, bedi gewia da umamaces axalgazrdas gahyevio, da meqorwileebs uTxra - ,,me minda im gvirabSi
Cavide martodmarto da vinc Cems dabrunebamde moicdis, saucxoo saCuqars
amovutano.~
- ara! ara! - ayvirda yvela, magram
nefem ar Seismina: ,,sanTeli momeciT
da mivdivaro.~ raRas izamdnen? mTeli
xalxi gahyva gvirabis Tavamde. nefe
Zirs daeSva. bak-buk, bak-buk, ismoda
gvirabidan. xma TandaTan sustdeboda.
pirvel or-sam saaTs xalxi mxiarulobda, svamda da Tan yuri iqeT hqonda,
xom ar brundebao. Semdeg uZaxes, iyvires, Tofebi dacales, mainc ar amovida.
gavida xani da bolos marto dedofali
darCa iq damjdari - imeds ar hkargavda,
RmerTs evedreboda, magram nefe aRar
dabrunebula.
Cven movucadeT, vidre anita mWadis
natexze karaqs wausvamda. roca SeWama,
elenem hkiTxa, Semdeg ra moxdao?
- araferi, daikarga!
- ra? aravin moZebna? - hkiTxa petrem
- es warmoudgenelia.
- Casvla ar SeiZleboda, - upasuxa
anitam.
- anita karlis asulo, erTi naWeri mWadi kidev SeWameT da moigoneT.
namdvilad gagaxsendebaT, Tu rogor
damTavrda es ambavi, - uTxra besom.
- Tu gnebavT, sxva ambavs mogiyvebiT,
es ki damTavrda, morCa!
ubralod, ver davijereT, rom is
kaci aRar dabrunebula da sul vekiTxebodiT.
- moismineT, anita karlis asulo?
- hkiTxa petrem meore diliT, rogorc
ki sauzmes mivusxediT, - oriode weli
gavida da im kacis Zvlebi i poves, ara?
albaT, zRvis napiras eyara.
- ara.
- im kacs sacole ar uyvarda da
gaqceviT moiwminda namusi. aTi wlis
Semdeg igi kvlav mibrunda im sofelSi, sxva coliT da aTi SviliT, - Tqva
miss betim.
- ara, sacole eloda! yoveldRe
eloda. me ukve moxuci gavicani da
mainc eloda.
im dRes petrem aTjer mainc miatova
samuSao, oTaxSi Sevida da anitas dauwyo xvewna, arafriT undoda iaraRisYdayra: darwmunebuli var, bolos oriode
megobari mainc gahyva im kacs. iqneb
mkvdari i poves, guli gauskda, albaT.
an iqneb kldeze gadaiCexa, da raime
mxecma SeWamao.
magram anitas ver gadaaTqmevina erT-
xel naTqvami. ,,is kaci qveviT gvirabSi wavida da samudamod daikargao.~
evropamde ase Sori gza rom ar
yofiliyo, me mgoni, namdvilad movawyobdiT maSvel eqspedicias da Cven TviTon
CavidodiT gvirabSi im kacis mosaZebnad.
kargi mezobeli
- kargi ambavia, - Semoilaparaka erT
dRes fostidan dabrunebulma elenem,
roca me da Salva is iyo, sauzmed vapirebdiT dasxdomas, - qeTlini Camodis.
CiTi uSovia. emilia, iliko da petrec
epirebian SabaTs, xuT saaTze. es ki Zia
vanom gamoagzavna.
- me wavikiTxe werili - Zia vanoc
Camodis!
- CanCo?
- mgoni CanCoc.
- am saxlSi ueleqtronod aRar
icxovreba, - Tqva uceb Salvam, - eleqtroni unda gamoiyvano, - Salva wamoxta
da kedlebze kakuni daiwyo.
- oci weli gavZeli saqarTveloSi
ueleqtronod, - vuTxari me, - ramdenadac vici, arc Sena gqonia eg eleqtroni.
- iq amerikeli mandilosnebi ar
mogdiodnen stumrad. axla sul sxva
viTarebaa. ras ifiqreben elenes megobrebi, roca Camovlen da naxaven, rom
cols ueleqtronod acxovreb? ra STabeWdileba SeeqmnebaT qarTvelebze?
- sadenebis gamoyvana ar vici.
- me gaswavli.
- ki magram, amis Semdeg xom marto
kviraobiT Camoxval.
- daviwyeb da mere kedlebze dagixatav, rogor unda gaiyvano mavTulebi
da sad unda SeuerTo. sanam me Camoval,
imuSave, mere kidev dagixatav.
- ver gadamiwyvetia, - Tqva elenem
da Salvas yava dausxa, - darwmunebuli
xar, rom ase ajobebs?
- nu dardob, - daawynara Salvam, gana ver migixvdi? vici, ra wvrilmanebica xarT qalebi. Tqven xom mainc
unda moxatoT kedlebi da maSin Cemi
naxatebic daifareba.
- me imas vambob, rom cecxli ar
unda gaCndes, roca abazanaSi viqnebiT
an sadme wavalT, - Tqva elenem.
- ra Tqma unda, ar gaCndeba. - Salvam
Seuracxyofilad igrZno Tavi da waRebze uari ganacxada, - magram Tu ar
mendobiT...
ara, ara!
Cven namdvilad vendobodiT Salvas,
amitom qveviT CavediT da kabelebi,
CamrTvelebi, zonrebi da sxva aucilebeli masalebi amovitaneT. mere sadgurze
gavediT, rom elenes megobars, qeTlins
davxvedrodiT.
- iSviaTi ram Camogitane, giorgi, miTxra man, rogorc ki oTaxSi SevediT,
- me TviTon movamzade. beilo.
- beilo? raRac maTeTrebels waagavs. rusulad asea. albaT kargad
recxavs.
qeTlinma Cemodani gaxsna da Taflisferi siTxiT savse boTli amoiRo:
- beilo sasmelia. saucxoo ram aris!
- kargi, gavsinjoT, - vTqvi me.
- ueWvelad, - amiba mxari Salvam
da sacobis amosaRebi moimarjva, - ras
vkargavT, didi-didi davixocoT.
- jer yinulis naWrebi CayareT
WiqebSi da mere beilo CaasxiT, - gvaswavla qeTlinma.
Salvam pirvelma mowrupa didi vaJkaciviT, - brwyinvalea! amis gamkeTeblis
xelebi amboris Rirsia, - Tqva da qeTlins Tavi daukra.
mere me movsvi es naRebiviT sqeli
siTxe. marTla kargi ram iyo.
raRac gaurkveveli gemo da ayvavebuli forToxlis suni hqonda. netavi risganaa damzadebuli?
- Zalian gemrielia, - moiwona elenemac, - ukve or-ori davlieT. modi, TiTo sxvebsac SevunaxoT, amaRam Camovlen.
- ara! dRes axals movamzadeb, Tqva qeTlinma, - ioli saqmea. sami forToxali da erTi limoni unda aiRo,
kargad dakepo da TaflSi aurio. perkolatori gaqvT?
- ki!
- mere dakepil limons da forToxals perkolatorSi Caawyob da yavasac
Caatan.
- mere?
- mere simindis viskis daasxam, Tavs
daucav da cota xans aduReb.
- ra gasaocaria! - Tqva Salvam.
- da roca mzad iqneba, gafiltrav
da Caaciveb. es aris beilo. vin Camodis amaRam?
- uamravi qarTveli.
- rogori mezoblebi gyavT? - mkiTxa
qeTlinma.
- jerjerobiT aravin gvwvevia.
- nu iklav Tavs magis gulisaTvis,
- damawynara elenem.
- me miyvars, roca siamtkbilobiTa
var mezoblebTan.
- Segnebuli adamiani, sanam fanjrebze
fardebs ar davkidebT, ar gvewveva, amixsna elenma, - es niSnavs, rom Sen
tkbileuli gaamzade, limoni, daWeri
da...
- gamarjobaT, - Tqva qeTlinma da
haers xeli CamoarTva, - Zalian sasiamov-
noa Tqveni gacnoba.
- saerTod asea miRebuli, Tu Seni
axali gamogonebaa? - vkiTxe elenes.
- ara. amjerad ar vigoneb, xom asea?
- modi, TiTo Wiqac davlioT. da
axals mandariniT da greifrutiT gavakeTeb, vnaxoT, ra gamova, - Tqva qeTlinma.
magram misis klivendonisagan ras
ar unda moelodes kaci, - igi xom maRali sazogadoebis qali iyo. Cvengan
sul ori fermis daSorebiT cxovrobda,
magram, etyoba, sul sxvanairad uyurebda cxovrebas, radgan Semdeg kviras, am
saukunis yvelaze papanaqeba dRes (aseTi
sicxe Turme 67 weli ar yofila) sadarbazod rom gvewvia, fardebi ki ara,
Weric ara gvqonda.
me sabanao kostumi mecva da misaReb oTaxSi vmuSaobdi, - sxvenze mdgom
Salvas mavTulebs vawodebdi. uceb kakuni momesma. Semdeg viRacam Tavisi
saxeli da gvari warmoTqva. RmerTo
Cemo! qalia da me TiTqmis SiSveli
var. mavTuli Zirs davagde da uaxloes
moxerxebul samalavs mivaSure: es samalavi papiCemis droindeli veeberTela saaTi iyo, elenem oriode kviris
win SeiZina auqcionze.
beso viRac qals SemouZRva oTaxSi.
- gTxovT dabrZandeT, diasaxlisi
amJamad Sin ar aris, tyeSi gaiseirna,
magram davuZaxeb.
me kedlis bzaridan vxedavdi ori-
ves. beso magidas miadga, patara WiqaSi
xeresi daasxa da TefSze namcxvrebi
daawyo.
- Cems megobars pativi eciT da es
patara Wiqa SesviT. vimedovneb, xSirad
mianiWebT mas siamovnebas am saxlSi
mobrZanebiT.
- madlobeli var. sasmels ar vetanebi, - Tqva misis klivendonma.
- ukacravad, erTi wuTiT dagtovebT,
- beso gverdulad wavida karisaken, me kargad ar vlaparakob inglisurad,
magram Cveni maspinZlis megobaria aq
da imas moviyvan.
beso darbazSi Sevida da daiZaxa, sada xarT, qeTlin patrikis asulo?
- ra gindaT, beso? - gamosZaxa qeTlinma samzareulodan, - ara mcalia.
- stumaria.
- oh! axlave!
besom kari moxura da darbazSi darCa.
am dros Salva mavTuls eqaCeboda.
- giorgi, am mavTuls bolo ara
aqvs? - CamomZaxa man. me mavTulis
iatakze srialis xma mesmoda, - gaTavda?
me ki TagviviT viyavi gasusuli
saaTSi. Salva meore sarTulis iatakis xvrelSi gamoZvra da martom daiwyo
koWebze muSaoba,
- giorgi! - kvlav damiZaxa man.
Salva daaxloebiT welzeviT moCanda da, marTalia, welzeviT tanisamosi ar ecva, magram misis klivendons
jer sayvirad ar hqonda saqme - unda
egulisxma, rom welqveviT raime ecmeboda.
- oh, - wamoiZaxa Weris koWebze
gawolilma Salvam, - mapatieT, sul ar
movelodi Tqvens danaxvas, sxvas veZaxdi, - Salvam ukan daiwyo gacoceba, Zalian gTxovT dabrZandeT. bodiSs
vixdi, rom verafers gTavazobT, iqneb
erTi Wiqa Rvino miirTvaT.
- gmadlobT. alkoholian sasmelebs
ar vekarebi. ai, TeTr babTas vatareb,
imedis babTas.
- marTlacda, - ganewyo filosofiurad Salva, - amqveynad imedic rom ar
gvqondes, raRa gveSveleboda. Tu ar
SewuxdebiT, Wiqa amivseT da didi siamovnebiT davlev Tqveni imedis sadRegrZelos.
bolos, rogorc iyo, oTaxSi elene
Semovida. daiwyo qaluri saubari. iqneb
yovelive kargad damTavrdes-meTqi, gavifiqre me. oRond ra cudia, rom
saaTebSi dasajdoms ar akeTeben.
misis klivendoni Tavis Zvelebur
nivTebze laparakobda.
gagrZeleba
Semdeg nomerSi
63
lqtvlt ewyj,b bynthdbe
zf,ef
vqmen,
rac
SeviZel!
64
g.k: batono Wabua, dRes minda mxolod literaturaze, mxolod Tqvenze
da Tqvens wignebze gvesaubroT. `daTa
TuTaSxias~ SesavalSi werdiT, rom
bavSvoba sololakis ubanSi gaatareT,
rogori aRzrda gaqvT miRebuli da
rogori bavSvoba gqondaT?
W.a: aRvizarde, SeiZleba iTqvas, Zalian maRali donis klasikur pirobebSi.
mSoblebma daaxloebiT 6 wlisa gamabares. iyo TbilisSi aseTi qalbatoni:
melania meZmariaSvili-gvelesianisa, Zalian momTxovni da kvalificiuri aRmzrdeli, romelsac pedagogikis fakulteti parizSi hqonda damTavrebuli.
me masTan 3 weli gavatare. 8-9 wlis
viyavi, rodesac qalbatonma melaniam
Tqva: es bavSvi skolisaTvis mzad ariso
da maSinRa wamomiyvanes ojaxSi. aRmzrdelTan Cemi gabareba imiTac iyo gamowveuli, rom Cveni ojaxi mudam damokles maxvilis qveS imyofeboda. mamaCems xan daiWerdnen, xan gamouSvebdnen.
amitomac guli saguleSi hqonda, rom
bavSvi wesier ojaxSi izrdeboda da
imyofeboda. SemiZlia vTqva, rom Cemi
xasiaTis formireba, kulturisa da
literaturis mimarT Cemi damokidebuleba iq Camoyalibda da rac mTavaria,
q-ma melaniam maswavla wignis siyvaruli. Tumca arc ubnis biWobaze miTqvams
uari. kidev erTi ram: maSin skolaSi
zogjer iyo kiTxvis gakveTili. Semodioda maswavlebeli da gvikiTxavda
mxatvrul literaturas. amas davamatoT Cemi ojaxis tradiciebi da gasagebia, rom yvelaferi iyo gakeTebuli
imisTvis, rom vyofiliyavi literaturaTmcodne an swavluli. magram rogorc Cans, amas SeewinaaRmdega Cemi
fsiqika. me swavluloba ar movindome,
iseve, rogorc ar vindome musikosoba.
bavSvobaSi yvela enas maswavlidnen, magram arcerTi ar viswavle inglisuris
garda. amJamad isic TiTqmis damaviwyda.
ai, ase Camoyalibda Cemi pirovneba, danarCeni yvelaferi naTqvamia axal wignSi,
romelsac `gora mborgali~ hqvia.
g.k: pirvelad rodis gagiCndaT weris survili?
W.a: 8 wlis asakSi leqsi davwere,
ra Tqma unda, bavSvuri da ususuri.
daaxloebiT 12 wlisam - moTxroba,
manamde ki fexi movitexe, loginSi viweqi da raRac momitanes wasakiTxad:
`kuznec vakula~, Tu raRac amis msgavsi da is vTargmne qarTulad. amas
imitom vambob, rom etyoba, midrekileba literaturisken mqonda.
g.k: mas mere daiwyeT moTxrobebis
wera? Cemgan nu gewyinebaT, magram Tqveni
es saubari, romelsac mkiTxveli
pirvelad gaecnoba, maSinaa Cawerili,
roca `gora mborgali~ sul ramdenime dRis gamosuli iyo.
Wabua amirejibs davureke da radios literaturul redaqciaSi mosvla
vTxove. maSinve iuara, ar mcaliao.
magram avuxseni, rom radios oqros
fondisTvis misi xmis Senaxvas vapirebdiT da es Canaweri aucileblad
studiuri unda yofiliyo. cotaTi
iyoymana, magram damTanxmda da ramdenime saaTis Semdeg televiziis derefanSi ukve didi xnis megobrebiviT
vsaubrobdiT.
erTi ucnauri Tviseba SevniSne:
xSirad eweoda, oRond sigarets amoiRebda, Suaze gadatexda, mundStukSi
Cadebda da or-sam `nafazs~ daartyamda. eqimebi mikrZalaveno, miTxra.
im dRes sveneb-svenebiT `gora mborgalis~ oTxi epizodi CavwereT. magram romanis es Tavebi avtoris SesrulebiT mxolod orjer gavida eTerSi.
Semdeg firebi arqividan gamoitanes
da wasaSlelad gadades. saqme is gaxldaT, rom eleqtro-magnituri firi
im dros aRar iSoveboda da mas ramdenjerme iyenebdnen. visac 1994 weli
kargad axsovs, mizezebsac advilad
mixvdeba.
samwuxarod, es ambavi gvian gavige
da rodesac movikiTxe, ori nawili
ukve waSlili damxvda. darCenili
oris magivrad ki kolegebma imave
qronometraJis sxva firebi Semigroves
da Wabua amirejibis xmiT wakiTxuli `gora mborgalis~ ori epizodi
ganadgurebisgan gadamarCenines.
xSirad mifiqria: riTi iyo Wabua
amirejibi yvelaze mniSvnelovani Cvens
cxovrebaSi?
warmomavlobiTa da gvariSvilobiT?
antisabWoTa moRvaweobiT?
adrindeli moTxrobebi sakmaod SeumCneveli darCa literaturaSi. albaT
amitomac iyo, rom `daTa TuTaSxias~
gamosvlas afeTqebis efeqti hqonda.
W.a: jer Cemi moTxrobebis Sesaxeb
getyviT. SemiZlia Tamamad vTqva, rom
yvela is moTxroba, romelic davwere,
ufro saswavlo procesi iyo. am moTxrobebis weram damanaxa, Tu rogor
unda mewera, werasac swavla unda. axla
xSirad meubnebian, es ranairad aris
dawerilio, anu ase zustad rogor
gamoZebne am Temis gadawyvetao. araferic ar miZebnia, ubralod, wera viswavle da axalgazrda mwerlebsac minda
cixeSi gadatanili gamZleobiT?
XX saukunis erT-erTi udidesi
romanis SeqmniT?
SesaZlebelia, magram piradad CemTvis igi sruliad gansakuTrebuli
movlenaa.
Wabua amirejibma literaturaSi
autsaideriviT icxovra. mas ar afasebdnen, angariSs ar uwevdnen. misi literaturuli cxovreba warumateblobiTa da marcxiT gamoirCeoda. `literaturul saqarTveloSi~ `daTa TuTaSxias~ erT-erTi Tavis dabeWdvamac
ki sruliad SeumCnevlad Caiara, radgan
amave nomerSi konstantine gamsaxurdias `Tamaris~ fragmentebi daibeWda
da imdroindeli literaturuli yuradReba misken iyo mimarTuli.
magram yovelive amis miuxedavad,
Wabua amirejibi ar danebebula, mwerloba ar miutovebia, imedi ar daukargavs da 10 weli SesaSuri simtkiciTa
da sijiutiT Tavisi cxovrebis umniSvnelovanes teqsts Cahkirkitebda. im
dros, rodesac misgan ukve aRarafers
elodnen, ukanasknel mosaxvevSi yvelas gaaswro, visac Tavi ukvdavi egona.
Seupovrobisa da Sinagani rwmenis
magaliTi, romelic Wabua amirejibma
yvela Semoqmeds uCvena, Seufasebelia.
man sakuTari literaturuli marcxi bunebrivad aRiara da mixvda,
rom yoveli dawunebuli teqsti is
gamocdileba iyo, romlis gaTvaliswinebiTac sakuTari miznisken unda evlo.
Wabua amirejibma piradi magaliTiT gviCvena, rom didi literaturuli gamarjveba ara ampartavnebis,
usafuZvlo TviTgandidebis, an romanebis rekorduli raodenobis, aramed
didi Sinagani gancdis, warmoudgeneli sijiutisa da aTasobiT warumatebeli mcdelobis Sedegia.
giorgi kakabaZe
vuTxra, rom mxolod Sroma ayalibebs
adamianSi ostats. rac Seexeba `daTa
TuTaSxias~, esaa Cemi mTeli sicocxlis
manZilze SeZenili gamocdileba. ver
getyviT, ramdeni xani vimuSave am nawarmoebze, weris process 10 weli movandome, magram manamde vicxovre rTuli,
stresuli movlenebiT aRsavse cxovrebiT. proza, miTumetes romani, gamocdilebis gareSe ver warmomidgenia, me
cxovrebiseul gamocdilebas vgulisxmob. Tumca, ra Tqma unda, es ar aris
erTaderTi, gamocdileba bevrs aqvs, magram igi wignad cotam Tu aqcia, miT
umetes karg wignad. me prozaSi move-
65
di ormoci wlis asakSi, ocdaTvrametisam davwere pirveli moTxroba. unda
iTqvas, rom adrec raRaceebs vwerdi
banakebSi da cixeebSi, magram iq vin
ras SegarCenda, wamarTmevdnen, waiRebdnen.
me vcdilobdi antisabWoTa araferi
yofiliyo, radgan axal vadas damimatebdnen. miuxedavad amisa, warTmeuls aRar
mibrunebdnen, vwerdi raRac nawyvetebs,
erTi-ori moTxroba ki SemomrCa maSindeli. ra Tqma unda, isic ususuri, ase
vTqvaT, swavlis procesis amsaxveli
nawarmoebi.
g.k: es moTxrobebi arasodes dagibeWdavT?
W.a: arasodes da arc vcdilob dabeWdvas. ai, daaxloebiT ase yalibdeboda
is, rasac `daTa TuTaSxia~ hqvia. albaT
gainteresebT, ratom vwere aTi weliwadi
da ara sami, raki es gamocdileba dagrovili mqonda. me ver vwer swrafad. saerTod is mwerali ara var, romelic
alfaTi daiwyebs da omegaTi gaamTavrebs. me ganwyobis mwerali var, vwer
nawyvetebs. magaliTad, 1967 wels ukve
dawerili mqonda `daTa TuTaSxias~
finali da roca wigni ukve gamzadebuli iyo, vigrZeni, rom raRac aklda.
rezo TvaraZes da revaz Tarxan-mouravs vuTxari: `raRac aklia am wigns
meTqi~. `araferi aklia, daanebe Tavio~,
mi pasuxes. droTa viTarebaSi, ori-sami
Tvis Semdeg, mivageni, rom aklda prologi, romanis epigrafi. maxsovs, davwere
ori epigrafi da mivedi revaz TarxanmouravTan, mere wavedi wavkisSi rezo
TvaraZesTan, wavukiTxe da miTxres: `marTali xar, dawere danarCenio~ - ai, ase
iwereboda es wigni. yovel SemTxvevaSi,
me ase vwer. `daTa TuTaSxias~ Semdeg
istoriuli romanis wera daviwye –
`giorgi brwyinvale~, daaxloebiT erTi
mesamedi maqvs dawerili, magram momiswro am demonstraciebma, areulobebma
da gamitaca sxva Tematikam. ase, rom
es romani gadadebuli maqvs. RmerTma
Tu jani momca, gavamTavreb.
g.k: minda axal romanze – `gora
mborgalze~ gkiTxoT, razea es romani?
W.a: bevr rameze. imisTvis, rom romanSi epoqa daixatos, unda daiweros, Tu
ra viTarebaSi yalibdeboda adamianis
xasiaTi da kidev bevri ram. am romans
aseTi qvesaTauri aqvs: `wvarTani yofnaTa
aRsrulebaTa da moqcevaTaTvis~ - imitom, rom adamianis biografia, adamianis sicocxle sami ramisgan Sedgeba:
adamiani jer swavlobs cisa qveSe yofnas; mere dgeba aRsrulebaTa periodi,
rodesac adamiani damoukideblad
wyvets sxvadasxva sakiTxebs – es yvela-
66
ze xangrZlivi periodia adamianis sicocxleSi, mere iwyeba adamianis miqcevis periodi, anu periodi am qveynidan wasvlisa; miqcevis periodi Seicavs agreTve aRsrulebaTa fenomens:
SeiZleba adamiani emzadebodes sikvdilisaTvis Sinaganad, magram mniSvnelovani saqmeebi akeTos. mTavaria, Sinaganad iyos mzad sikvdilisaTvis, wasvlisaTvis, rameTu, jer erTi, unda gansazRvros, risi gakeTeba SeZlo da ra
darCa gasakeTebeli, ramdeni dro darCa da ra unda gaakeTos am drois
manZilze; meorec, udardelad unda wavides, ar atexos qviTini da moTqma;
arc mis garSemo myof adamianebs mouxdeT misi gamotireba. unda waxvide
ise, rom Seni misia aRsrulebulad CaTvalo. an Tu imdenad Tavmdabali xar,
rom ar Tvli Sens misias aRsrulebulad, mainc ar unda gaetiro imas, rac
ver aRasrule, radgan es aRar Sedis
sicocxlis im sazRvrebSi, romelic
Sen gaiare. es axali wignic swored
amazea.
kaci `marbenali~ ukve meeqvsed gamoiqca Soreuli CrdiloeTidan da uceb
dasva Tavis winaSe kiTxva: `ra marbeninebs?~ mTeli Cemi sicocxlea gavrbivar, ratom gavrbivar? ra aris es: siberis uaryofis mtkiceba, Tavis damkvidreba Tu sxva ram? modi, ganvixilav
yvelafers, rac gadamxda da iqneb amaSi
vi povo pasuxi SekiTxvaze, Tu ratom
gavrbivar, anu ratom Camovyalibdi aseTi
xasiaTis kacado. am SekiTxvebzea gacemuli pasuxi Cems axal wignSi.
g.k: ar geSiniaT, rom Tqveni axali
romani nakleb popularuli iqneba, vidre `daTa TuTaSxia~?
W.a: ara, magis SiSi ar maqvs, imitom,
rom veravin dawers or erTnairi Rirebulebis wigns. es SeiZleba moxdes im
SemTxvevaSi, rodesac arc erTs aqvs
didi Rirebuleba da arc - meores.
araviTari SiSi ar maqvs. aris aseTi
laTinuri gamonaTqvami: Feci, quod potui, faciant meliora potentes - `vqmen, rac
SeviZel, qmnan ukeT Zalamosilebma~ morCa da gaTavda.
67
68
2
Jurnalis es nomeri ibeWdeba
baton ramaz gociriZisa da
qalbaton marina sanaZis
uSualo TanadgomiT
5
saredaqtoro
leqss me vuwodeb movardnil mewyers!
8
13 ivnisi
Signidan danaxuli stiqia
13
#wyaldidobisTaoba
me dRes ar var amayi
16
Tea wulukiani
kanonis mxares
22
portreti
Sin darCenili `mravalJamieri~
28
kaxa benduqiZe
didi bavSvi
31
`iluzioni~ kabadonebSi
jariskacis mama
38
nomris diskusia
literaturis 20 weli
42
sadReiso feletoni
xma
46
rogor daiTanxmes
grafi segedis rolze...
51
emigraciis istoria
raWveli mepureebi amerikaSi
53
ioseb griSaSvili
me Sen saxelad ani dagarqvi
56
msoflios qarTuli bestseleri
papaSvilis `yvelaferi SeiZleba moxdes~
64
Wabua
vqmen, rac SeviZel!
3
rezo
rezo TabukaSvilis
anderZi
anderZi momaval
momaval Taobebs
Taobebs
mSvidobas vetyvi, male qarTul zecis safirons,
da mcire talRad Severwymebi zRvas, unapiros.
qars, imqveyniurs davuxvedreb male win afras,
- didebulia! gardviqcevi male winaprad.
da Tumca Cemi gamgzavreba hgavda wvalebas,
sikvdili mainc ar daarqvaT gardacvalebas,
me waval, radgan dro ara maqvs ukve arCevnis,
me waval, magram samudamod TqvenTan davrCebi.
mec gimegzurebT, cxovrebis gzas roca gahyvebiT,
me daginaxavT, magram veRar dagenaxvebiT.
me arasdros ar viqnebi TqvenTan modave,
samSoblo Tqveni, Tu arasdros ar icotaveT,
magram icodeT, me im dRidan TqvenTan ara var,
Tu sarbielad saqarTvelo gepataravaT.
damarcxebulnic arasodes CandeT sabralod,
vinmes siglaxe, kacTa modgmas ar daabraloT.
mSvidi geqnebaT siymawvile, mere sibere,
sxvaTa miRweviT, sixaruli Tu gaibevreT.
4
manuCar kaWaxiZe,
Jurnal `mamulis~ redaqtori
ticianisTvis Tu leqsi movardnili mewyeri iyo, dedamiwisTvis poeturi STagoneba ratom ar SeiZleba iyos
igive aboboqrebuli stiqia, romelic
beThovenuri gaqanebiT moedeba masStaburad did sivrces?!
rodesac garedan uyureb yvelafers
amas, ra Tqma unda, mimzidvelia sacqerlad. gasaocari sanaxavia marinisti
mxatvris, ivane aivazovskis `mecxre
adamianebSi gamefda pompezurobis
SegrZneba, grandiozulobisken miswrafeba. jer kidev gasul saukuneSi orgzis ganmeorda grandiozuli msxvreva
- erTi 1912 wlis 14 aprils, roca
saokeano laineri `titaniki~ aisbergs
Seejaxa da sul raRac or saaTSi atlantis okeanis fskerze daeSva es CauZiravi xomaldi; da meore - 1937
wlis 6 maiss, roca diriJabli `hindenburgi~ afeTqda niu-jersis qalaq leikhorstis maxloblad.
orTave SemTxvevaSi grandiozulo-
lekamerebis win Sou-dadgmebiTa da
gadacemebis warmatebisTvis pirSi mikrofonSeCrili Jurnalistebis poziorobiT, aramed namdvilad, sikvdilisagan
saxsnelad mezoblis gamowvdili xelis wyalobiT, viRac ucnobis Tavganwirvis fasad, romlis winaSec mTeli
cxovreba qeds miidrek.
is ucnobi ki Sens Tvalsawiers
miefareba, roca Tavis madlian saqmes
gaakeTebs. Sen ki Zebnas dauwyeb aTas
xalxSi. rom gadaivlis yvelaferi, mere
ganagrZob Zebnas. ar gasvenebs mis mi-
`leqss me vuwodeb
movardnil mewyers!~
talRis~ originalis naxva sanqt-peterburgis saxelmwifo rusul galereaSi.
ra ferebia,
ra gardamavali ganwyoba,
TiToeuli farTobidan mSfoTvareba modis - erTis mxriv ususuroba
adamianTa, meores mxriv ki - usazRvro
gaqaneba stiqiis poeturi frTebiT.
mqonia bedniereba da minaxavs es originali ruseTis dedaqalaqSi, magram aras
gziT visurvebdi ganmecada es stiqia
sakuTar Tavze. yvelafer amis gancda
sasiamovnoa mxolod usafrTxo wertilidan.
arc msoflio sayovelTao warRvna
iyo ioli movlena. RmerTisTvisac ki
mtkivneulia aseTi gadawyvetilebebis
miReba, magram dasaSvebic da aucilebelic, raTa adamianebi mconarebas ar
miecnen, ifxizlon da gaisigrZeganon
erTmaneTis fasi.
amerikul blok-basterebSi xSiria
specefeqtebiT mani pulureba, raTa metis simZafriT moitanon mayureblamdis
simZafre ngrevisa. aseTi filmebiT savsea msoflio kinoindustria da yvelaze
meti moTxovna aseT filmebs aqvT.
baze keTdeboda mTavari aqcenti da
teqnikur unaklobaze. Sida interieri mowyobili iyo orTav SemTxvevaSi
sruli komfortiT Tav-TavianT drosTan Sesabamisad. ver uSvela usaSvelo
piarma verc erT maTgans da adamianebSi karga xniT dasamarda grandiozuloba. teqnikis miRwevebma ki isev gaaRviZes adamianebSi babilonis godolis sindromi... da isev visjebiT.
filmebic kargia, teqnikuri aRWurviloba xom kidev ukeTesi, magram umTavresad safrTxis SegrZneba davkargeT am Tavbrudamxvev droSi... da xandaxan virtualuri samyarodan gamovyavarT realobas da vxedavT, Tu rogori daucvelebi varT erTmaneTis gareSe.
mere ukve aRar iqneba arc galereaSi CarCoSi Casmuli `mecxre talRa~,
arc gancxromiT atlantikze mocurave `titaniki~ Tu mfrinavi `hindenburgi~, arc sami-de saTvaleebiT nanaxi
blok-basterebi, romlis wiaRSi virtualurad aRmoCndebi. yvelafris gareSe
Tavs dagatydeba bunebis risxva da
mTeli dramatizmi filmebisa Sens Tvalwin gaTamaSdeba realurad, araTu te-
marT madlierebis grZnoba. Tu bedma
gagiRima da odesRac mainc i pove, gagixardeba, mTeli SegnebiT rom Semoinaxe misTvis amdeni wlebi madlobis
sityvebi da meti araferi.
arada, meti raRa unda iyos!
Cven bevrjer dagviCivlia ricxvobriv simcireze, magram arc erTxel gagvisvams xazi, Tu es ricxvobrivad mcire
eri - rogori Zlierebi varT erTad
dgomiT.
yovelTvis vwuwunobT, rom erTmaneTs ar vindobT, erTmaneTs vebrZviT
da ase Semdeg. amis fonze Cven viciT
omSic da mSvidobaSic erTmaneTis gatana,
erTmaneTisTvis Tavdadeba, Tundac spontanurad, magram mainc viciT.
me maxsendeba ruseT-saqarTvelos
omis dros gamocxadebuli politikuri moratoriumi da patriarqis daZaxilze erT muStad Sekruli saqarTvelo
rogor idga xeli-xelCakidebuli uwyvet jaWvad imieriTgan amieramdis.
ai, es genetikuri kodi gvaqvs Cven.
da metic, oriod wlis Semdeg stiqiurma ubedurebam TviT ruseTs gadauara da cecxlis alSi iwvoda centra-
5
luri ruseTis tyeebi, moskovis gareubnebSi miaRwia am xanZarma. am dros
Cven daxmareba SevTavazeT ruseTs, gverdze gadavdeT ra pirovnuli wyena.
ai, es xalxi varT Cven, RmerTma rom
Tavis xatad Seqmna.
me ar mikvirs TbilisSi datrialebuli stiqiuri ubedurebisas rom dairazma moxaliseebad mTeli qveyana. saidan aRar Camodiodnen gawmendiTi samuSaoebisaTvis Cveni Tanamemamuleebi
- zogi tanisamoss agzavnida, zogi sakvebs, zogi fulad saxsrebiT exmareboda stiqiiT dazarebulebs.
am aqciam masiuri xasiaTi miiRo
mTels saqarTveloSi.
es me ar makvirvebs,
es me maxarebs!
maxarebs is, rom CvenSi jerac cocxlobs da, imedia, karga xani icocxlebs
suli cotnesi. SeiZleba viRac ucxoels gaukvirdes, magram me ar mikvirs,
roca isedac erTi muWa eri fexze
dadga miuxedavad politikuri Sexedulebebisa,
miuxedavad erovnuli kuTvnilebisa,
miuxedavad da miuxedavad mravali
faqtorebisa.
Cven vuyurebdiT da vxedavdiT sidiades suliskveTebisas realuri saSiSroebis winaSe.
swored, aq gamoCnda siyvaruli aramarto urTierTisa, aramed TviT Tbilisisa, da me mjera, rodesac qarTvelma
kacma erovnulobis savizito baraTad
aqcia `simRera Tbilisze~ da mTeli
msoflioc aamRera am SesaniSnav melodiaze, es martoden litoni sityvebi
ar yofila leqsad gamoTqmuli da
amRerebuli, es gulwrfelobaa, es sinamdvilea!
da Tu es sinamdvilea, maSin is gulistkivili, rac Tbiliss daatyda
2015 wlis 1 ivnisis Rames, Sokismomgrelia da Sokidan gamosvla vin, Tu
ara qarTvelebma saukeTesod viciT `xams moyvare moyvrisaTvis, Tavi Wirsa
ar damridad, guli misces gulisaTvis,
siyvaruli gzad da xidad!~
vici, solidarobis SegrZnebas erovnuloba ar gaaCnia, igi zogadsakacobrio keTilSobilebaa, romelic ufalma
mxolod adamians mianiWa niWad, raTa
mravalTagan kidev amiTac gamoirCes
igi cxovelisagan. vinc ar unda iyos
da rogorc ar unda iyos, Tanadgoma
da TanagrZnoba yvelas sWirdeba.
aq, amerikaSi, araerTi SemTxveva iyo
Tanadgomisa, Tundac yofiliyvnen mkvlelebi da kriminalebi, romlebsac sas-
6
garekanidan:
buba kudavas foto
jelad eleqtroskams miusjian.
ase iyo am 95 wlis winaT nikola
sakosa da barTlomeo vanzetis sasamarTlo procesebisas. gulSematkivrebi qmnidnen jgufebs solidarobisa, raTa
masaCusetis sasamarTlo kolegias ar
gamoetana sasikvdilo ganaCeni, xolo
prezidentTan gagzavnil Sewyalebis peticias sulmouTqmelad eloda mTeli
amerika.
sako da vanzeti mkvlelebi iyvnen,
mTeli ojaxi amowyvites, politikuri
SexedulebiT ki socialistebi iyvnen.
miuxedavad amisa, ubralo adamianebma
gamoavlines erTmaneTis gverdiT dgomis saarako magaliTi. braldeba ver
amtkicebda wayenebul brals, braldebulebi ki - udanaSaulobas. udanaSaulobis prezumcia ki iTvaliswinebs
yvela saeWvo da daudasturebel mtkicebulebebsa da brals braldebulTa
sasargeblod. swored am prezumciis
dasacavad Seikriba xalxi da ara martoden sakosa da vanzetisaTvis.
ram gamaxsena es axla?!
didi Rirebulebebis garSemo Sekreba da Tavdadeba saistorio saqmea.
CvenSi xSiri iyo diad RirebulebaTa
dasacavad adamianTa gverdiT dgoma.
am gverdiT dgomas SeuZlia revoluciebi moaxdinos. dRes CvenSi didi tragedia datrialda da amis gamo eri da
beri fexze dadga, qudze kaci gamovida,
raTa daxmareboda dedaqalaqs, Tanamoqalaqeebs, usaxlkarod darCenilebs.
dasanania agreTve daRupuli cxovelebic da ganadgurebis piras mosuli zooparki, magram erTi adamianis
sicocxle ufro meti Rirs, vidre
mTeli zooparki. me darwmunebuli var,
aRsdgeba zooparkic, is Tavis danakliss
Seivsebs, iqneb ukeTesadac wavides saqme
- zooparks moumravldes mnaxvelebi,
moimatos Semosavlebma, magram im daRupul TanamSromlebs veraferi Secvlis.
dadgeba dro Tbilisic moiSuSebs
iarebs, iseve rogorc moiSuSa
murvan-yrus,
jalal-ed-dinis,
Temur-lengis,
Sah-abasis,
aRa-mahmad-xanis,
xruSCovisa da
gorbaCovis iarebi.
wyals gavatanT damewyril narCenebs, aSendeba ukeTesad da aSendeba
ukeTesi. mdinare vere aRar gadmova
Tavisi kalapotidan da Tu mainc ineba,
Tbilisi mzad dauxvdeba da rogorc
gaxednil cxenebs aurvebs mxedari, ise
daimorCilebs qalaqi Tavis mdinares.
erTia rom, adamianebs Soris arsebuli es urTierTmakavSirebebeli xidi
ar unda gawydes... da mjera, rom verc
gawydeba, radgan Tu aqamomde ar gawyvetila, amdeni politikuri mikerZoebamisakuTrebebis miuxedavad, amieridanac iqneba Cabudebuli es grZnoba CvenSi. Tavs ar gamoiCens, miimaleba, raTa
uadgilod aravis moxvdes TvalSi da
roca saWiro iqneba, maSin gamoavlens
Tavis keTilSobilebas.
gasul wels, internet-sivrceSi gaCnda solidarobis aseTi forma - yinuliani wylis Tavze gadasxma. am maraTonSi mravalma cnobilma pirovnebebmac
miiRes monawileoba da gamoxates TavianTi Tanadgoma `amiotrofuli sklerozis daavadebis~ kvlevebisadmi.
Tbiliss es ar dasWirda. saukeTesod daanaxa msoflios es tkivili!
cxovreba zvirTia, adamiani - jebiri.
didi adamianebi yvelaze metad sandoni arian cxovrebiseul stiqiasTan
sabrZolvelad. stiqia marto warRvna
da mewyeri rodia, stiqia adamianSi
dabudebuli sulieri energiaa.
aTaseuli wlebis Semdeg pompeisa
da gerkulanumis gauCinarebis Semdeg
maTi xelaxla aRmoCenis Semdeg isev
gagvacifra
adamianurma naqnma,
adamianurma naazrevma,
rogorc Tavis droze maTi gauCinareba gaacvifrebda romis imperias da
mTel maSindel msoflios.
RmerTma acilos samyaros pompeisa
da gerkulanumis bedi, es mxolod adamianuri gonebis sidiadeze mogaxsenebT, romlis winaSec uZluria nebismieri stiqiuri ubedureba da damangreveli omebi.
maS, gavufrTxildeT adamianebs da
vipovoT TiToeul maTganSi RvTismieri
sidiade!
7
Signidan
danaxuli
stiqia
beJanma Cveuli simSvidiT gadaxsna
Tofi, Sprici Cado, daketa da nacrisferi obieqti mizanSi amoiRo. suli
Segveguba. wamebi usasrulod gaiWima.
Caxmaxi dasxlta, gaisma tkacani da
vardisferi pomponi hipopotamis yuris
ZirTan, kiserSi Cajda.
„Yes!“, - daiyvira viRacam. es beJos
mier Catarebuli morigi `masterklasi~
iyo. ukve gaTenda. failis monacemebSi,
gogita buxaiZis gadaRebul am kadrze,
dilis 6 saaTi da 01 wuTia dafiqsirebuli.
ramdenime saaTiT adre, savaraudod,
dilis 3 saaTze, hipopotams ramdenjerme esroles saimobilizacio preparati,
magram uSedegod. rogorc Cans, Sprici
isxliteboda. `mgoni daviRupeT, - miTxra zuram - Tu beJo droze ver Camogviswrebs, begis momiklaven!~ 25 wlis
ganmavlobaSi pirvelad davinaxe mis
saxeze cremli. sazarlad meCvena „momiklaven!~ ki ar `moklaven~, „momiklaven!“
xelis kankaliT avkrife beJos nomeri.
telefonSi wynari xma gaisma „nu RelavT,
awyvetili movdivar, male mand var!“
ufro adre, daaxloebiT 2:30-ze zooparkidan gamovardnilma zuram momaZaxa
- „nakresis“ Tofi da damaZinebeli
wamlebi gvWirdeba, Cven male yvelaferi
gamogveleva. levan, SigniT saSineleba
xdeba!~. zooparkSi atexili srolis
fonze isterikulad daviwye rekva.
beJan lorTqifaniZe, saxeobaTa konservaciis centris, „nakresis~ TanamSromeli da savele biologi, romelic ori
aTeuli welia velur bunebas swavlobs
8
da `nakresis~ savele proeqtebs xelmZRvanelobs, im dReebSi borjom-xaragaulis dacul teritoriaze imyofeboda. „nakresma~ daTvebis monitoringis proeqti daiwyo. amitom, saimobilizacio preparatebi da specializirebuli Tofi, cxadia, Tan waiRo.
sul dakavebaa. nervebi daglejaze
gvaqvs. uceb, Tavad rekavs - `ra xdeba
TbilisSi? raRac ucnauri ambebi momdis da tradiciuli Tbilisuri Worebia?~. pasuxis Semdeg, isev mSvidi xma
- `movdivar! ori saaTi macaleT! gadaefareT Tu saWiroa, ar moakvlevinoT!~
argumentma gaWra. specialuri daniSnulebis razmma ori saaTi mogvca.
daiwyo ori umZimesi saaTis aTvla.
isev teritoriaze SevvardiT. mgeli,
romelic imobilizebuli da gakoWili
davtoveT, RobesTan mokluli dagvxvda.
periodulad ismis srola. mgonia, rom
yvela tyvia sxeulSi gamdis. SlamSi
Zlivs mivaboteb. uceb jixvebis volierSi moklul TeTr vefxvs vawydebi.
„verafers vizamdi genacvale, - meubneba
specrazmeli - Semomitia~. am dramatul
wuTebSi misi xma Zalian wrfelad
JRerda. araferi mikiTxavs, Semomxeda
da mixvda rom unda epasuxa. mec mivxvdi,
rom aranairi safuZveli ar mqonda ar
damejerebina. arada, ra ginda qna? sibnele, yvela komunikacia gaTiSuli, cxovelebi ki gareT!
`xom gTxovT, nu isvriT SigniT.
dafrTxebian da yvela zooparkidan
gamovardeba, gareT xalxs ras uSvrebiT?!~ - mesmis zuras yvirili sadRac
Soridan, magram, rogorc Cans, misi xma
adresatamde ver aRwevs.
minda qronologias mivyve da daaxloebiTi saaTebis mixedviT gavixseno
Tavad risi momswre gavxdi im saSinel
dReebSi. amas zuras monayoli davamato
da mogiyveT im konkretul adamianebze,
vinc Cumad akeTebda saqmes, roca Tbilisi Tavze gveqceoda. im aTasobiT moqalaqeze, vinc zooparkis TanamSromlebsa
da cxovelebs mxarSi edga da udgas.
aseve minda gagaxsenoT ra xanmokle
aRmoCnda solidaroba da minda pasuxi
vi povo kiTxvaze - ra rjiT Seumdgar
komediantebsa da suliT patara adamianebs, rodesac solidarobis am muxtis
ganeitralebas cdiloben da moqalaqeebs
iyolieben Woris mogonebasa da gavrcelebaSi. minda pasuxi gavce kiTxvas netav, raime Tu akldeba maT cxovrebas
amdeni borotebis keTebiT?
am qaosSi yvelaze mSvidad behemoTi begi iyo. misTvis bunebriv garemoSi,
wyalsa da SlamSi bednierad daabotebda. Tu daiRleboda wamowveboda xolme.
13 ivnisi,
savaraudo dro: Ramis 10:30
filmi albaT, sadRac, 11-ze dasruldeboda. zura gurieliZes, zooparkis
direqtorsa da mis meuRles, naTia kopalians, romelic aseve zoologia da
ilias universitetSi muSaobs, 10 wuTi
Tu dasWirdebodaT kinoTeatridan taatiT gamosasvlelad. wvimas ukve gadaeRo da asfalti Sreboda. am dros
gaisma zari da zooparkis morige Tanam-
Sromelma, savaraudod, 11:10-11:20 periodSi daureka zuras da uTxra, gareuli Roris goWebis saTavsi wvimam daasvela, iqneb gzad Semoiaro sakvebis gadalagebaSi momexmaro, ar gafuWdeso. kidev
aTi wuTi manqaniT kinoTeatridan zooparkamde... Ramis 11:30-ze ukve zooparkSi iqnebodnen.
13 ivnisi,
savaraudo dro: Ramis 11:30
goWebs mixedes da zuram zooparkis
gasasvlelisken aiRo gezi. manqana mtaceblebis Zveli ganyofilebis (romelic
axali magistralis mi pirdapiredaa)
win asfaltian gzaze gaiyvana da am
gzis SuaSi gareT gamosuli wero
dainaxa. gaocebulma manqana gaaCera
da weros gamoekida. frinveli ar gaZalianebula. sabargulSi Casva da meqanikurad ukan moixeda. „Tvalebs ver davujere, - miyveba zura - filmebSi rom
gvinaxavs, zustad is iyo! Cvenken namdvili cunami modioda! saCqarod Cavxti
manqanaSi, magram wyali iseTi siswrafiT
da siZlieriT movarda, rom kari ver
davkete. raRac momentSi wyali kidev
gaZlierda da manqanis kari moglija~.
ukusvlisas, gamosasvlelisken mTeli
siswrafiT gaqanebuli manqana „Zveli
volierebis~ gzaze sadRac SuaSi Caqra,
radgan wyalma misi dafarva daiwyo.
mZRolis mxares kari moglejili iyo.
mgzavris mxares karis gaRebas azri
ar hqonda da naTia mZRolis karidan
gadmoZvra. wyali ukve mkerdamde aRwevda da ise awvebodaT, rom SeeZlo colqmari gaetaca. moeWidnen volieris
gisosebs da ris vai-vaglaxiT Seecadnen mtaceblebis ganyofilebis bolosken
gasvlas, sadac guliko da danarCenebi
egulebodaT. bolo volierTan (sadac
ramdenime daTvi ijda) stiqiasTan Widils da winsvlas azri aRar hqonda,
radgan wyali ukve axrCobdaT. „saocrebaSi movxvdiT, garSemo manqanebi da
uzarmazari morebi curavdnen. vicodi,
rom wyali Tu ara, eseni mogviRebdnen
bolos~ - ixsenebs zura.
pirveli volieris gverdze raRac
SemaRleba igrZno da gisosebs Camokidebulma naTia amoaTria. win gauSva
da odnav SemaRlebaze Seaxtuna. axla
wyali muxlebze urtyamda, magram jiutad da swrafad maRla moiwevda. `isev
mkerdamde mogvwvda. am dros naTia
kedelze patara fanjaras gausworda,
imarjva da xeliT Seamtvria~ - ambobs
zura. es im derefnis fanjara iyo, sadac momvlelebis oTaxebia. `zura, derefanSi sul wyalia, fanjramde wyalia!~
- yviroda naTia. iq ukve gacxadda,
rom Tu gulikom, misma meuRlem da mesame TanamSromelma stiqiamde ramdenime
wamiT adre ver gaaswres, maSin isini
ukve SlamiT iqnebodnen dafaruli.
rogorRac moaxerxes fanjris rafaze
fexis dadgma da maRla aiwies, sadac
baqnismagvari sibrtye daxvdaT da gaswordnen. wyali isev warmoudgeneli
siswrafiT matulobda. zuram meuRlis
mxrebze Sesma moaxerxa da galiebis
ukan, Tavad mtaceblebis ganyofilebis
Senobis myar saxuravze Seagdo. Tavadac
mihyva. wyali ar isvenebda da isev daiwyo maTi swrafi dafarva. bolo Zalisxmeva da Senobis saxuravze gakeTebul
viwro e.w. `parapetze~ Sextnen. maT
qvemoT galiebi sul daifara da galiis
saxuravsa da parapets Soris or metramde simaRlec amoavso.
`vifiqre, aqac Tu mogvwvda, maSin
yvelaferi damTavrda-meTqi. garSemo
ukuni sibnele iyo. eleqtrosistema
ukve mwyobridan gamovida. verafers
vxedavdiT garSemo movardnili wylis
garda. mesmoda viRacis yvirili, romelic, rogorc Cans xeze ijda - `daTvebia gareT! daTvebi!~. mivxvdi, rom ara
es daxuruli, aramed, qvemoT, Ria volierebi aavso wyalma da iq myofi daTvebi
gamovidnen~, - Cumi xmiT amatebs zura.
Semdeg yveboda, rom im momentSi, rodesac gaacnobiera rom naTia gadarCa,
moeSva da caxcaxma aitana. Tumca maSinve Tavi xelSi aiyvana da col-qmarma
Tavganwiruli yvirili daiwyo - mtaceblebis ganyofilebaSi xom adamianebi imyofebodnen! aTasobiT tona wyals
ukve srulad daefara Senobebi da colqmari am patara `kunZul-parapetze~
koWebamde wyalSi idga. `Tu kidev movida, unda gavcuroT~ - magram rogor
ginda gacuro, rodesac stiqia uzarmazar morebs asanTis RerebiviT aTamaSebs
da manqanebs moaqanebs? qvemoT rva metris siRrmis boboqari wyalia. fexebi
aRar emorCilebodaT. dro gadioda.
daaxloebiT ori saaTi idgnen volieris viwro SemaRlebaze. zooparkSi ki
ukve baTqa-buTqi atyda.
daaxloebiT 05:45-ze beJanma zooparkis sasaxelo veterinarebTan erTad
imobilizaciisTvis Tofis swrafi gamarTva daiwyo.
`vxvdebodi, gareT gamosuli cxovelebis likvidaciis operacia daiwyo.
meti Rriali - `nu isvriT, mogveSveleT, Cven mivxedavT rogorme~ - aRar
SegveZlo. orives xma wagverTva. yvelaze
saSineli ususurobis gancdaa. ukve
aRaraferze vfiqrobdi bavSvis garda~,
- sevdianad amatebs zura. uceb, rogorc
zRaparSi, adamianis yvirili moesmaT.
`gadavrCiT!~ dauyvira naTias. es zooparkis TanamSromeli kote fxakaZe iyo
- `kotem da ramdenime maSvelma gadagvarCina! mas unda vumadlode gadarCenas!~ - ambobs zura.
14 ivnisi,
savaraudo dro: dilis 1:30
rodesac zura da naTia naviT gamoiyvanes. me ukve zooparkis SesasvlelTan
viyavi. Canda, stacionarSi gadayvana ki
ara, misTvis samedicino daxmarebis gawevis mcdelobac ki, nervebs uSlida.
cota xniT TvalTaxedvidan davkarge,
Tumca, male isev gamoCnda. gadioda
dro. zooparkis teritoriaze ar gviSvebdnen. ori kordoni iyo. erTi zeviT,
26 maisis moedanze, sadac moqalaqeebs
akavebdnen da meore, qveviT, televiziasTan, sadac mxolod Jurnalistebs
misces yofnis ufleba. sadRac 2:30ze zura isev gamovarda zooparkidan
da „nakresis~ saimobilizacio Tofi
moiTxova.
am qaosSi yvelaze mSvidad behemoTi
begi iyo. misTvis bunebriv garemoSi,
wyalsa da SlamSi bednierad daabotebda; daiRleboda da wamowveboda. wamodgeboda da sadac rame gadarCenil simwvanes naxulobda, gzad miaxramunebda.
xan xidis qveS amoyofda Tavs da xan
gmirTa moednis memorialTan CaikuntruSebda. `disneis~ cnobili multfilmis
gmir behemoTs hgavda im wuTebSi. uceb
gamielva - ra Zneli warmosadgenia,
rom es goWiviT simpaTiuri, motantale,
kotitafexeba kupati, yvelaze agresiuli cxovelia afrikaSi, romelic, sarwmuno statistikiT, yvelaze meti adamianis sicocxles iwiravs. zooparkis
TanamSromlebi begisTan Soriaxlos
idgnen. `biWebo, xom iciT, Zalian saSiSia~ - vcade darigeba. `Cven ra, es Cveni saqmea. mTavaria, xalxisken ar gaiqces. Tu ase moxda Cven SevaCerebT!~
Sevxede am TanamSromels (zustad ar
maxsovs, mgoni gia giorgaZe iyo) da
mwared gamecina. gias garda iqve zooparkis sasaxelo veterinarebi idgnen:
irakli robaqiZe, vano daraselia da
vano marxvaSvili.
giasa da am biWebis TvalebSi Tavganwirvis naperwkali enTo. cxadia, Tu
daiZra veravin SevaCerebdiT da es maTac
kargad esmodaT. zustad vicodi, nadiri Tu gaSmagda, yvelani xaxaSi Seuxtebodnen, ara imitom, rom gmirobis Cadena moundebodaT, ubralod, sxva mocemulobaSi am adamianebs cxovreba ar
9
SeuZliaT! mucelSi usiamovno talRebma damiara…- irakli, gia da orive vano, iseve rogorc zooparkis yvela TanamSromeli, momaval umZimes dReebSi
isev ityvian TavianT gmirul saTqmels.
qveyana aseTi adamianebis mxrebze dgas!
auzia. ucnob volierSi Sesvlisas, uceb
gajiqda. joriviT dadga da fexi ar
moicvala. zooparkis TanamSromelma,
wesi daarRvia, TavTan daudga da foTlebiani totebi auqnia cxvirwin. ariqa,
saWmelio da begi volierSi Sevida.
14 ivnisi,
savaraudo dro: dilis 5:45
uceb, meore kordoni gairRva da
aqoSinebuli beJani SemoiWra. Cveulebisamebr warbebi Sekra, garemos Tvali
moavlo da wamSi dado daskvna: unda
vesrolo am wertilidan, naxevari doza
saimobilizacio, rom bolomde ar paralizdes, Torem ver avwevT. roca gabruvdeba da karg xasiaTze dadgeba, wkeplebiT unda gamovrekoT, rogorc Zroxa.
araviTar SemTxvevaSi TavTan ar unda
davudgeT! Tu gamofxizlda da mogvibrunda, yriT wkeplebs da garbixarT.
oRond Tavqudmoglejilebi garbixarT!
araa miCveuli amden siaruls da ver
dagewevaT. isev es ucnauri - `ver dagewevaT!~ warmovidgine me da beJans
Soris dialogi: `Sen ar gaiqcevi?~
`me adgilze vrCebi. meore dozas vesvri,
rom davawvino~. cxadia, es dialogi
Cemi fantaziaa, magram vici, rom mekiTxa
zustad ase mi pasuxebda. bolo-bolo
me, zuras da beJans 20 welze meti
xnis savele gansacdelebiT savse megobroba gvakavSirebs da moxarSuls vicnobT erTmaneTs.
14 ivnisi, dilis 8:00
ganuwyvetliv ismis Zaxili zooparkis sxvadasxva kuTxidan:
`zura! aq pingvinia gadarCenili!~
„zura! wyalSi mgoni afTaria!~
„zura! daTvi zis kondicionerze!~
„zura! gareT niangi SeniSnes!~
„zura! generatori gvWirdeba!~
zura da veterinarebi xan erT adgils awydebian, xan meores cxovelebis
sapovnelad. „navebi gvWirdeba, navebi!~
- yviris beJani. levan goSaZe maSvelebisken garbis. uzarmazar navs moaTreven. beJo da levani navSi xtebian da
tbaSi Sedian, romlis fskerze mtacebelTa da primatTa `Zveli volierebia~. erTi afTari gamohyavT, romelic
mainc iRupeba. Semdeg niangis dasaWerad gadian Cveni dauRalavi veterinarebis miTiTebebiT.
ganuwyvetliv rekavs telefoni. nucubiZeze iaguaria! meliqiSvilze lomia! `ra vqna kaco, aTad xom ver gaviWrebi. levan, wamomyevi am adgilebSi~. mivdivarT. specsamsaxurebis rigiTebTan
erTad misxal-misxal vCxrekT ubnebs.
araferi ar aris. gavdivarT meore ubanze. isev araferi, mesameze. igive. ukve
tvini gvereva. veRar vxvdebiT es viRacebis boroti xumrobaa, simarTle, romelsac Cven ver mivageniT Tu SeSinebuli moqalaqeebis zarebi. Zlivs viTanxmeb ukan dabrunebaze. `vaida, marTalia?!~ - RrRnis eWvi. zooparkSi yofnaa
saWiro. ukana gzaze, zooparkSi dabrunebisas, vxedavT, rom koxtad da sufTad Cacmuli oficialuri muSakebi
zooparkis win mokle interviuebs aZleven mozRvavebul Jurnalistebs.
14 ivnisi, dilis 6:01 wuTi:
Caxmaxi dasxlta, gaisma tkacani, da
vardisferi pomponi hi popotamis yuris ZirTan, kiserSi Cajda.
begi ufro Tvinieri aRmoCnda, vidre
velodiT. zantad wamogvyva. gzad mwvaneuloba miZov-moZova. zooparkSi rom
SevdeneT, mxolod erTxel dawva Sua
gzaze. Tvali aswia da zooparkis TanamSromels, Cems axlo megobar giorgi
darCiaSvils axeda - `kaci ar xar?!
SemeSvi ra! cota davisveneb~. giorgi
SeSfoTda, amis aseT arabunebriv pozaSi
wola ar SeiZleba, filtvebis Segubeba
daewyebao. xan kudSi swvda da xan
wkepliT auWrela tako. Senc ar momikvde! begis mgoni siamovnebda kidec es
yuradReba. mze amovida da ukve dacxa.
`levan, gadaxurdeba~, - momaZaxa giorgim da wyalze gamagzavna. ramdenime
biWi Sevkribe da daviwyeT iqve oqros
Tevzebis avzidan amoxapuli wyliT
begis morwyva. roca gagrilda, Tavad
isurva wamobrZaneba. qaravani ganaxlda
da mivediT saxeldaxelod gamocalkevebul spiloebis volierTan, iq sadac
10
14 ivnisi, savaraudo dro: 12:00
zooparkis teritoria gadaWedili
iyo garedan Semosuli damxmare personaliT. avbediTi siCume idga. yvelam
vicodiT, rom sami adamiani daiRupa.
iqve verem axalgazrda gogona gamoriya, romelic zooparkis saganmanaTleblo centrTan daasvenes. maSvelebi SiSveli xelebiTac ki cdilobdnen Slamis
gamoTxras mtaceblebis ganyofilebidan,
sadac guliko, misi meuRle da mesame
TanamSromeli egulebodaT. yvelam vicodiT win ra gveloda... mainc swrafad
muSaobdnen. ra ici, ra xdeba… iqneb
vinme mainc gadarCes.
mze ukve gvaWers. avbediT siCumeSi
zooparkis gogonebi fusfuseben. zogs
sakuTari „laptopi~ moutania da mzia
SaraSiZes, zooparkis sazogadoebasTan
urTierTobis menejers savele prescentris awyobaSi exmarebian. ager marina
kurtaniZe da lali edilaSvili darbian da sabuTebs eZeben. irina yiasaSvili xan meriaSi rekavs da xan sxva
samTavrobo uwyebaSi - `generatori
gvinda!~. etyoba iqac dabneulobaa, radgan ismis standartuli pasuxi - es
Cven ar gvexeba! bolos irina aeroportSi rekavs (ar vici saidan moifiqra).
saubris dasruleba arc acales ise
mouWres - `gasagebia! naxevar saaTSi
geqnebaT!~ kidev ramdenime kompaniaSi
daireka da naxevar saaTSi tragedias
komikuri elferi mieca: oTxi generatori gaCnda kinofilm `mananas~ radiolasi ar iyos.
da isev yvirili - „zura! gareuli
Roria gareT!~. am dros zooparki ivseba
seiris mayureblebiT. „vin SemouSva
es xalxi?!~ - uyviris zura policielTa da gamomZiebelTa armias, romelic daRupuli TanamSromlebis SenobasTan dgas da cxedrebis gamomtan
oTx Tu xuT maSvels xelmZRvanelobs.
wamalis moqmedebis dawyebamde behemoTi wamodga. aravin icoda ras moimoqmedebda, radgan hi popotami erTerTi yvelaze agresiuli cxovelia
da, sarwmuno statistikiT, sxva did
saxeobebTan SedarebiT (spilo, martorqa,
kameCi, lomi, leopardi), yvelaze met
adamians xocavs afrikaSi.
„benzini gvinda! mogveSveleT vinme,
amden xalxSi gancda gvaqvs, rom marto
varT~ - iZaxis zooparkis viRac TanamSromeli. meriis warmomadgeneli biZina
giorgobiani marjvobs. swrafad rekavs
romeliRac kompaniaSi da 200 litr
benzins gvpirdebian.
arada, marto ar varT! gareT erTerTi gamosvlisas xnieri qalbatoni
maCerebs. etyoba „TerTmetsarTulianis~
macxovrebelia. sxvanairad aq ver moxvdeboda. `Svilo, genacvale, miTxari
ra gWirdebaT, mezoblebi varT Seyrilebi, purs da yvels mainc mogitanT,
wyali Tu ginda genacvale? valerians
mogcem~. gaSterebuli vuyureb, minda
gulSi Cavikra da vuTxra - qalbatono, axla valeriani ki ara, xelmZRvanelia saWiro, romelic sxva saxis valerianiT mogvamaragebs-meTqi. cxadia, amas
ar vambob da aRelvebuli madlobas
vuxdi. vxvdebi, rom ar varT marto!
xalxia gareT! xalxi, romelic adamia-
nebisa da cxovelebis daxmarebis surviliTaa anTebuli; xalxi, romelsac
saxlebidan moaqvs saWmeli; xalxi, romelic wyals gvawvdis; xalxi, romelic
uxmod xels gvarTmevs.
ukve naSuadRevis 2 Tu 3 saaTi xdeba. fexze ver vdgavar. `zura, cota
daisvene, Tan araferi giWamia~ - veubnebi
calybad. Rrmad amoisunTqa da kvlav
gadarbenazea. me saxlSi amovedi.
15 ivnisi, dilis: 11:30
aRmoCnda, rom naxevari Rame mainc
urbeniaT. am droisaTvis nel-nela Semodis informacia sad ramdeni cxoveli daxoces. moaqvT mglebiT savse satvirTo manqanis fotoebi. amweTi amoaqvT damxrCvali cxovelebi.
minda „Zveli volierebisken~ gavide,
sadac naTia da zura gadarCnen da axla beJo da levan goSaZe iyvnen gasulebi cxovelTa gadasarCenad. es volierebi jer kidev oTxmocdaaTiani wlebis dasawyisSi, Cem Tvalwin aSenda,
rodesac zooparkSi damlageblad vmuSaobdi. swored aq vasufTavebdi galiebs. volierebi mTlianad iyo gadaxuruli 3 sm-is diametris rkinis gisosebiT. maTi dazianeba namdvilad gadis
adamianisa da cxovelis fizikuri SesaZleblobebidan.
maSvelebma benzinze momuSave Zalian
mZlavri e.w. „balgarka~, moitanes, romelic mxolod sagangebo situaciebis
marTvis specialistebs hqondaT da am
mowyobilobamac ki Zlivs gadaWra es
gisosebi mkvdari cxovelebis volierebidan gamosayvanad. albaT, yvela SigniT daixrCo, gavifiqre.
Semdeg aRmoCnda, rom erT-erTi am
srulad daxuruli volieris gisosebs
Soris axalgazrda vefxvi (saxelad
barbara) gamomZvrala. rogorc Cans,
wyalmovardnis dros gisosebze uzarmazari sagnis dartymam gisosebi gaswia
imdenad, rom vefxvis Tavi gaetia. xolo
iq, sadac katisebris Tavi eteva, tans
ukve problema ar aqvs, rezinasaviT brtyeldeba. savaraudod, aTasobiT tona
wyalma, romelic minimum 7-8 metrs
aRwevda am adgilas da sruliad dafara volierebi, an atacebuli avtomanqaniT an uzarmazari morebiT umZimesi
fizikuri dartymebi miayena galias
da gisosi gaRuna. barbara mainc daiRupa da misi gvami i poves. yvela danarCeni mtacebeli „Zvel volierebSi~
(3 iaguari, 6 daTvi da 3 lomi) wyalmovardnis gamo daixrCo.
axali,Ria tipis volierebisken wavedi. axlos ver mivudeqi. Slami adami-
anis simaRlis iyo. maT, `Zveli volierebisgan~ gansxvavebiT, Ria Weri hqondaT, magram cxovels iqidan gamosvla
ar SeeZlo Cveulebriv stiqiur ubedurebaSic ki. am volierebis kedlebi
boloSi mokecili iyo, qmnida uaryofiT daqanebas da cxoveli aZromis
SemTxvevaSic ki, ver moaxerxebda gamoZromas. Tan yvela Ria voliers zemodan gadatarebuli hqonda specialuri
daniSnulebis eleqtromavTulebi, sadac 10 000 voltis Zabvis deni gadioda. vin gaTvlida, rom wyali 10 metrs
miaRwevda, eleqtrosistemas gamorTavda da cxovelebs amoativtivebda....
begi ufro Tvinieri aRmoCnda, vidre
velodiT. Tan, rogorc Cans, wamalma
gaabrua da „karg xasiaTze~ daayena,
ise rom sul ar gabrazebula zooparkis
dadevnebul TanamSromelze, romelic
udavod, sicocxlis fasad riskavda.
wina dRis samariseburi siCume ukve
xmaurma Secvala. qaoturad iTvleba
cxovelebi. zurasTan xan vis moaqvs
informacia xan vis. „dadasturebulia?~
- ekiTxeba yovel jerze. „ki, batono~, pasuxobs ucxo adamiani. bolos modian
antikrizisuli sabWos wevrebi. kidev
iTvleba cxovelebi fotoebiT da zepiri monacemebiT. mgoni safrTxe aRaraa.
„mgonize viyoT?~ - frTxilad kiTxulobs mzia. arada panikaa gareT… da
keTdeba gancxadeba.
isev davrbivarT cru zarebze. isev
iWreba zura aT nawilad. isev uZinaria da isev mSieri; zooparkSi muSaoba zustad imave reJimSia. daqancul
TanamSromlebs qalaqi aWmevs da qalaqi
asmevs. kompaniebi benzins Cuqnian. yvela
TanaugrZnobs zooparks. yvela rekavs
da zooparkis ambavsa da saWiroebebs
kiTxulobs - biznesi, media, rigiTi
moqalaqeebi da arasamTavrobo seqtori.
aq wertili „a. S.-s“ ar gulisxmobs.
aq myari wertilia, radgan momkiTxvelTa
CamonaTvali dasrulda.
sadRac Sors ismis eklesiis zarebis
xma, sadRac Sors ismis televizorSi
gakeTebuli samTavrobo gancxadebebi…
16 ivnisi
mzia SaraSiZe ver isvenebs; cxovelebis gadaTvlis Semdeg, saswrafod
avrcelebs informacias „netgazeTisa~
da „liberalis~ saSualebiT, rom cxovelebi jerac iZebneba. rogorc Cans, gaumarTavi komunikaciis gamo, es informacia ar midis antikrizisul sabWoSi.
mogvianebiT xdeba ubeduri SemTxveva
- vefxvi Tavs esxmis adamians. adamiani
kvdeba!
aqedan iwyeba gardatexis momenti
da sakiTxi politizirdeba. Tvalsa
da xels Sua dneba solidarobis gancda. politikuri partiebi erTmaneTs
ejaxebian da sazogadoeba isev Cveul
polarizebul mdgomareobas ubrundeba.
SuaSi rCeba sajildao qva, saxelad
zurab gurieliZe da misi gmiri TanamSromlebi.
Cndebian aramkiTxe moambeebi da media
Tu socialuri qseli itvirTeba gadaumowmebeli informaciiT. uceb avanscenaze gamodian „adamiani-anaqronizmebi~ da arSemdgari komediantebi. gamZleobis zRvars miRweuli zooparkis Ta-
11
namSromlebisTvis am sruliad araadamianur viTarebaSi, ismis rom Turme
direqtori „nacmoZraobis~ damfuZnebelia da kidev sakiTxavia, stiqiis dros
man an misma romeliRac TanamSromelma xom ar gamouSves mtaceblebi, mSvidobiani mosaxleobis dasaWmelad, rom
Turme is wyalqveSa nadirobisa da
iaraRiT vaWrobis raRac sindikatis
wevria, rom Turme mas zooparkSi „levi~ cxovelebi hyavs da, ase gauTaveblad.
yvelam viciT, rom wyalmovardnam
iseTi siswrafiT datbora svaniZis quCis teritoria da aavso saxlebi wyliT,
rom adamianebma ver moaswres Senobebidan gamosvla. igive moxda zooparkSic. samma TanamSromelma ver moaswro
mtaceblebis ganyofilebis Senobis datoveba. am situaciaSi karikaturulia imis mtkiceba, TiTqos romelimes,
vinc iq iyo, SeeZlo xeliT volierebis rkinis gisosebis gagrexva-gaxerxva
cxovelebis gamosaSvebad. verc gasaRebs
moiSveliebdnen, radgan wyali wamebSi
movarda da 8 metrze aiwia. aseve, romeli cxovelebTan momuSave gamocdili
WkuaTamyofeli isurvebda (gansakuTrebiT gulikos vefxvebis mier daglejis
tragikuli magaliTis gaTvaliswinebiT), rom gaexsna galia da mtaceblis
pirispir darCeniliyo?
mgoni logikurad JRers. ara! Cven
12
mainc vimeorebT Wors. arc vufiqrdebiT, ra Seuracxyofas an Tundac ra
zians vayenebT yvelas, vinc am wuTebSic
ki Tavdauzogavad muSaobs, vinc sicocxles swiravs...
politikur kuTvnilebebze Tu wyalqveSa nadirobebze arc SevCerdebi. an
ra unda vamtkico? adamians, romelTan
erTad 25 welze meti maqvs gatarebuli, romelTan erTadac velze mivlia,
velur cxovelebs SevCexebivar, visTan
erTadac aTasi gansacdeli gamomivlia,
adamians, romelsac SegiZlia mxrebze
Seadge da everestze agiyvans uxmod,
aseT sisuleleebze Cemi dacva ar sWirdeba. ise, cnobisTvis - ufro apolitikuri vidre zura gurieliZea, aravin
minaxavs! Seuracxmyofelic kia ramis
mtkiceba. arc „levi“ cxovelebze vityvi arafers, radgan zooparkma ukve
gaavrcela ganmartebiTi gancxadeba.
miuxedavad amisa, zogi Cvengani mainc
jiutad imeorebs komediantebis zemoxsnebul bodvebs da arc ufiqrdeba, „levi~ cxovelebiT vaWrobiT ra mZime
dartymas ayenebs Cveni sabaJos yvela
patiosan TanamSromels da zogadad
mTel am sistemas.
begi zantad wamogvyva. gzad mwvaneuloba miZov-moZova da sul ar aqcevda
yuradRebas wkeplebs, takos rom uWrelebda.
yvelaferi Cacxreba, cxadia. am sisulelesac moeReba bolo da zooparkis
TanamSromlebs, am uklebliv yvela gmirs,
aseve stiqiis sxva wertilebSi momuSave yvela Tavdauzogav adamians (maSveli iqneba es Tu rigiTi moxalise)
mwuxarebasTan erTad cxovrebis bolomde gahyveba kmayofilebis grZnoba. gancda rom man, im erTma adamianma, erTma
xmam, erTma xelma Tbilisi odesRac
fexze wamoayena.
17 ivnisi.
zari telefonze. beJo rekavs. `levan,
wavedi isev borjomSi. imedia aq saWiro aRar var. daTvebi melian. adamianebs gaufrTxildiT...~
me, zura, veterinari irakli robaqiZe
da zooparkis dauRalavi TanamSromeli lado guguSvili 21 ivnissac ki
marneulSi wavediT cru gamoZaxebaze.
mkvdari afTari ipoveso. mkvdari afTari ZaRli gamodga. mere ra, rom Cvenma
azerbaijanelma Tanamoqalaqeebma gaxrwnili ZaRli afTrisgan ver gaarCies
(an ki rogor unda gaerCiaT), mere ra,
rom zustad vicodiT, rom ZaRli iqneboda. mTavari iyo adamianebis marneulSi
damSvideba. adamianebs mofrTxileba
sWirdebaT. ra banaluria...
levan buTxuzi,
giorgi buxaiZe
me dRes ar var amayi...
Zvirfaso megobrebo, adamianebo, romlebsac vTvli, rom Cemi dRevandeli
`Semdgari dRe~ gagiziaroT, gTxovT
yuradRebiT, dakvirvebiT waikiTxoT is,
risi Tqmac minda. ar eZeboT arc ampartavnuli emociebi da arc aRznebulgaRizianebul-daRlili toni.
Cemda saubedurod Tu sabednieroT,
jer ver vyalibdebi da ver vkonkretdebi, magram daaxloebiT 3 saaTidan gaxldiT mziuris mimdebare teritoriaze,
sadac guSindeli Cemi emociebiT wesiT
ar unda vyofiliyavi. am survilis
arqonis mizezi iyo is, rom samwuxarod
guSin gzaabneuli ZaRlebis devnis da
beTania wyneTis monakveTis monaxulebis garda, veraferi movaxerxe. es SeiZleba dabneulobiT an ubralod Tavdajerebulobis naklebobis gamo moxda,
magram gulwrfelad vnanob, rom guSin
ise ver videqi Tqvens gverdiT, rogorc saWiro iyo.
minda gagiziaroT Cemi dRevandeli
gamocdileba mokle epizodebiT da detalebiT, romlis Sedegadac mcire iniciativa minda davZra, raSic isev Tqveni
daxmareba mWirdeba.
guSindeli uazro bodialis Semdeg
dRes dilidan sxva motivaciiT da
SemarTebiT gavedi saxlidan. TiTqos
winaTgrZnobac mqonda, rom dRes rame
azrians SevZlebdi.
mziurSi misvlisas davinaxe is, rac
Tqven savaraudod adgilze an socialur qselSi... araferi gansxvavebuli,
yvela dadebiTi emociiT da SegrZnebiT.
SevigrZeni TiToeuli Tqvenganis gancda
erTianobis, siamayis, Tanadgomis da a.S.
moqmedeba intuiciurad daviwyeT biWebma, romlebic warsulma nacnobobam
Segvkra da Cveul reJimSi daviwyeT
nagvis gatana. garkveuli drois Semdeg
erT-erTma axalgazrdam gviTxra, rom
saswrafos manqana gamoCnda siRrmeSi.
am ambis gagebis Semdeg gavutrialdi
Cems gverdiT mdgom maSvelebs, da raRac
saocrad motivirebuli imediT vikiTxe,
aris Sansi rom vinme iyos SigniT
Tqo... razec pasuxi miviRe, rom ara.
pasuxi sakmaod kvalificiuri da
logikuri iyo. es manqana Camotanilia
da wina Rames ar iyo gamoZaxebaze gasuli.
pasuxis miRebis Semdeg isev nagvis
gatanas davubrundiT, magram fiqrebi
kotiko
bokuCava,
blogeri
isev saswrafosTan iyo. warmodgenis
naklebobas ar vuCivi, amitom es Slams
Camoyolili manqana cota gansxvavebulad davinaxe. warmovidgine, me rom am
RvarcofSi moyolil mdinaris nakadTan
Cayolils gverdze mcuravi saswrafos
manqana damenaxa, ras vizamdi... pasuxi
savaraudod Tqvenc igive gaqvT - Cavekidebodi minimum. am faqtis gaazrebis
Semdeg, biWebTan erTad gadavediT saswrafosTan, sadac ukve ramodenime axalgazrda, albaT igive imediT, dagvxvda.
10-15 wuTis Semdeg ukve maSvelebTan
erTad vmuSaobdiT. saocrad didi nagvis
jer daWris da Semdgom gatanis Semdeg
erT-erTi gagiJebuli weraqvis moqneva
maSvelis mSvidi CurCuliT naTqvamma
sityvebma `moica ar daartya~ gamiCera...
avuxseni Tu ratom vurtyavdi da
rom miznad xis gaCexva mqonda, romelic xels gviSlida. imdenad gamaognebeli da daujerebeli pasuxi miviRe
rom exlac yurSi Camesmis. `kacis xelia - Cumad oRond ar SeimCnio~.
rom gamovarCie xeli sxva natexebSi,
ver gadmovcem ra emocia dameufla
(am emociis gamoxatvis uflebac ki
ar mqonda. eg iyo yvelaze rTuli).
iqve Cumad movilaparakeT, rom maSvelebs
mivuSvebdiT da moxaliseebi gamoviweodiT ukan, wris Sesakvrelad.
2-3 wuTSi uaresi bevrad ufro
damamZimebeli garemoeba dagvemata... xelTan axlos, zed am micvalebulze, cxovelis TaTebi gamoikveTa... 10-15 wuTi
namdvilad ar maxsovs mas Semdeg.
gverdze mdgom moxalises vTxove
wyali. madloba am axalgazrdas imis-
Tvis, rom mixvda, risTvisac mindoda.
5-litriani wylis `bidoni~ moiqnia
da saxeSi Semomasxa. wamierad davbrundi isev iq da isev SemarTebiT, oRond
amJamad maSvelebi daxmarebas xalxis
garidebaSi iTxovdnen...
gasayvani pirvel rigSi iyvnen bavSvebi
da gogoebi, oRond ise, rom minimalurad gavrcelebuliyo informacia.
ukan amovixede da damxvda sakmaod
sasiamovno garegnobis gogona, romelic
me miyurebda gaSterebuli. savaraudod,
metyoboda saxeze is, risi mnaxvelic
gavxdi. am rwmeniT cota amaRlebulze
avZveri da am gogonas mivmarTe (`mivmarTe~ araswori Sefasebaa, vTxove), oRond
imaze moridebulad da imaze sufTad
albaT, vidre RmerTisTvis mimimarTavs
xSirad cxovrebaSi: `Zalian gTxov, dagvexmare rom gogonebi da bavSvebi gavaridoT aqaurobas Tqo~. pasuxi gagaocebT, xmamaRla wamoZaxebuli - es ra
diskriminaciaa!
mivxvdi, rom sxvagan movxvdi. is
emocia, rac gulSi mqonda gulwrfeli
da simwriT savse, wamierma dakargulobis
gancdam Caminacvla. realurad ki, namdvilad didi stresi iyo yvela adamianisTvis da albaT gogonebisTvis - gansakuTrebiT realobis naxva.
me rogor daviviwyeb am kadrebs, erTi
Temaa, magram meorea qalis fsiqologia
da fsiqika. aravis moviazreb sustad
an damcirebulad. qali xSir SemTxvevaSi kacze gamZle da mtkice SeiZleba
iyos, magram realurad gulSi mqonda
ar gametebis gancda. ar mindoda rom
qals, momavali Tu awmyo Svilebis dedas, enaxa tragedia, rac Cven win idga.
imedgacruebuli ukan gamovtrialdi da Sveba vigrZeni... davinaxe ramodenime moZRvari, romlebic TiTqos interesiT iyurebodnen, magram ver xedavdnen an jer ver gaerkviaT viTareba.
erT-erTma mkiTxa, wyali xom ar ginda,
feri gaqvs, Svilo, cudio.
am SemTxvevaSi mivxvdi, rom swor
misamarTze viyavi da mamaos avuxseni
Cumad yurSi, TiTqos aRsarebas vabarebdi,
raSic iyo mdgomareoba da daxmareba
vTxove. ar damaviwydeba misi saxe da
Tvalebi. xeli Camkida, xmamaRla axalgazrdebs SeuZaxa da Tqveni feministebis
dedofali droebiTi jaWvis miRma darCa.
maleve amoiyvanes pirveli msxver-
13
pli. samwuxarod oTxfexa iyo...
gaurkvevelia es iyo mgeli Tu ucnauri mglis formis ZaRli, magram gadafarebuli gaiyvanes...
cota xanSi micvalebulic amoiyvanes da iqve daasvenes...
is siCume, rac idga, me albaT gamoketil bnel oTaxSi ar migrZvnia...
miuxedavad imisa, rom teritoriaze
am adgilis miRma uamravi adamiani
muSaobda, me yovel SemTxvevaSi, xma
saerTod ar gamigia.
Semdeg jaWvi dairRva, moawyda kamerebi, telefonebi... gadalaparakda informacia da gaigo sruliad saqarTvelom.
sigaretis mokideba vcade da xelze
imdenad ucnauri suni vigrZeni, rasac
gulwrfelad ver davaxasiaTeb. isev
feri davkarge da isev dametyo... vgrZnobdi, rom es sikvdilis suni iyo da
arafris sxvis.
vgrZnobdi, rom es iyo is, risTvisac
diliT motivirebuli gamovedi saxlidan. mwuxarebis saocari gancda gamiCnda, imitom rom imedi imisa, SeiZleba
vinme cocxali iyos, sabolood momikvda. gamoricxulia, egeT SlamSi vinme
iyos moyolili da cocxali.
biWebs rom gadavxede, siamayis gancda
gamiCnda da ar damZraxavT, gamixarda,
rom tyuilad mxolod nagvis gasatanad
ar gviSromia. gamixarda rom Cemi warmodgena tragediis Ramis realobasTan
axlos iyo. SemarTebam imata axalgazrdebSi da moqmedeba isev gaaqtiurda.
fizikuri da fsiqologiuri gaTangulobis gamo, saxlSi amovedi gamosacvlelad da sabanaod. suni mklavda,
jer spirtiT vixexe xelebi, mere sveli
xelsaxocebiT.
saxlSi amovedi da im wamsve televizori CavrTe.
acxadeben, rom napovnia meore micvalebuli. es ukve iyo warmoudgeneli
sigiJe. gamovicvale da egreve ukan Cavbrundi. aRarc fizikuri daRliloba
aRar maxsovda da aRarc suni. quCaSi
ukan mobrunebul biWebs gamovarTvi
instrumentebi da daveSvi ukan. moxaliseebs ukan uSvebdnen. dRevandeli dRe
gavida boloSi, xval gavagrZeloTo,
maSvelebma da xeliT gasasvlelisken
migviTiTes. winaaRmdegoba ar yofila,
saocrad gamgebi xalxi aRmovCndiT,
yvela gamotrialda.
iqve erT erT morze Camovjeqi, sunTqvas ver vimorCilebdi. erT-erTma maSvelma isev gasvlisken mimiTiTa, ra drosac meore, axalgazrda maSveli gamomesarCla. micno. movida da Cven Soris
saocrad Tbili da gulwrfelad Zmu-
14
ri dialogi Sedga. arc misi saxeli
vici, arc gvari, mxolod saxeze maxsovs...
ar damiviwydeba is madlobis gulwrfeli gancdebi, romlebsac erTmaneTs vuziarebdiT. iqve, xvalindeli dRis imeds
vsaxavdiT da vgegmavdiT, Tu rogor
unda gvemoqmeda.
dRes bevri ram viswavle. dRes iyo
gamocda Cveni, rogorc Taobis da realurad rom vTqvaT, rigi SecdomebiT,
magram CavabareT.
is emociebi, rac dRes Cven yvelam
erTmaneTisgan uangaro daxmarebiT miviReT, mTeli cxovreba Tu gveqneba gulebSi, Cven aucileblad SevZlebT, rom
nagvis gatanis Semdeg, am adgilas, saocari skveri gavaSenoT da Semdeg qveynis
dalagebac daviwyoT Cveni ZalebiT.
dadebiTi emociebis miRma milioni
wvrilmani iyo, romlebic gvTrgunavda
da motivacias gviklavda. mziurSi udidesi problema iyo araorganizebuloba da amaSi ar vgulisxmob ubralo
moxaliseebs.
me, rogorc yvela, imas vakeTebdi,
rasac Sinagani instinqti gvkarnaxobda, magram realurad rom SevxedoT,
Cven mzad ar varT...
- Cven ar viciT ra gavakeToT egeT
dros, raSi, rogor CaverToT.
me var amis pirveli magaliTi, - orjer, kinaRam, biWebs gamovacale miwa
didi xis moris gaweviT.
mixarixarT yvela, magram iqve meSinia, ar davuSavoT erTmaneTs rame.
Cemi umTavresi da umniSvnelovanesi survilia, Seiqmnas sainiciativo
jgufi (oRond mas Semdeg, rac zogadad
Tema Cacxreba da davTvliT zarals pirvel rigSi adamianurs da Semdgom
saxelmwifo daTvlis materialurs),
davjdeT da movifiqroT ra gvWirdeba
zeg. ar daviSaloT saxlebSi simSvidis
molodinSi, ar vsvaT erTobis da marTla
gulwrfeli erTobis sadRegrZelo da
es saqme magiT ar gavaCeroT.
aucileblad saWiroa Seiqmnas jgufebi 10/20/50 kaciani, romlebsac dagvatreiningeben Sesabamisi situaciebisTvis kvalificiuri kadrebi. viyoT
yvela Cven Cveni specifiuri ganxris,
raRac doneze mainc, specialistebi.
ar aris CemTvis qalis saqme morebis
Treva da momkaliT. iyvnen gogonebi,
romlebic saWmels daatarebdnen, wyals,
erTma (Cemda gasaocrad) sigaretic
Camido mokidebuli pirSi, xelebiT rom
ar gameTxvara saxe.
yvelam davinawiloT samomavlod Cveni movaleobebi.
es ar aris axireba, es aris Cems
mier dakvirvebis Sedegad dabadebuli
azri. iyo iq kategoria adamianebis,
romlebsac gulwrfelad undoda saqmis gakeTeba, magram fexqveS uazrod
gveblandebodnen. iyvnen gogonebi, romlebic feisbuqze laiv-translacias axorcielebda. es bunebrivia da arc mikvirs,
magram jobia, rom yvelafers, mieces
formaluri saxe.
SevqmnaT rezervis msgavsi operatiuli brigadebi, romlebic qalaqebSi
Cveulebriv moqalaqeebSi iqneba miZinebuli. stiqia iqneba, stiqias veWidavoT,
omi iqneba, viomoT.
oRond es yvelaferi unda vicodeT!
rac Seexeba mTavrobas. Tqvenc mogexedebaT. madloba imisTvis, rom cdilobT Tqveni movaleoba pirnaTlad
SeasruloT, magram Tqvenc igive problema gaqvT, - ar iciT ra qnaT.
Tqvenc gWirdebaT kvalificiuri kadrebi. ori dRea megobris telefonSi
vuyureb videos, Tu rogor iyreba
mtkvarSi manqanebi. sadme, vinme Cavida?
iq ratom ar eZebT? gamoriyavs? rodis
an ra adgilas? uars rom eubnebiT
daxmarebis msurvel qveynebs qedmaRlurad, imis CvenebiT rom erTianebiT varT,
miuSviT Turqebi mtkvarze, manqanebi
amoiyvanon.
darwmunebuli var, iqac iqnebian micvalebulebi, Cvenda saubedurod.
mesmis isic, rom rTuli viTarebaa
da ar gkicxavT, ubralod aris raRaceebi,
razec unda viyoT mzad da aris riskebi,
risi winaswar likvidacia unda moxdes. pirvelad rom daitbora TavSesafari ramodenime dRis win, ra zomebi
miviReT? me SeiZleba ar vici, magram
ra gegonaT, rom aRar iwvimebda? an ar
dagiSviaT, rom mTa CamoiSleboda?
Cemze kargad, Tqven unda icodeT
geologia qalaqis garSemo da sakuTari
pulsiviT unda akontrolebdeT. ar
unda Wirdebodes guls tkivilis dawyeba, rom profilaqtikis mizniT SeemowmoT, roca asakSi xarT. saqmes mixedeT
da rom dabrundebiT Tqven gagrilebul
oTaxebSi, ki ar iamayoT, imaze ifiqreT,
ra unda gaakeToT, rom SemdegSi mtkvarSi ar aRmoCndeT.
rac Seexeba mosaxleobas...
Cemi gaRizianeba kidev erTma faqtma
gamoiwvia.
dRes me manqana Segnebulad ar davtove, imitom rom vTvlidi, aucilebeli
iyo saWiroebisTvis gverdSi myoloda. miuxedavad amisa, mziurSi Casvlamde,
TamaraSvilze gavaCere da ise daveSvi.
amosvliT, WavWavaZeze amovedi da paradoqss wavawydi:
- arc erTma carielma taqsma ar
gagviCera... arc erTma moqalaqem ar
gagviCera...
moqalaqeebis mesmis, Tavis axal manqanebs amogangluli axalgazrdebiT SeiZleba ar gatenidnen, magram taqsebma ra
ifiqres, rom fuli ar gvaqvs? Tu isinic sisufTaves icavdnen.
ukan daSvebisas, saxlTan, birJavik
taqss Cavujeqi da Cavayvanine Tavi.
Cven win midioda carieli taqsi, romeldRes bevri saTqmeli damigrovda.
imaze, rom xalxi dagveRupa. Tan
bevri. Tan imaze, rom albaT metis
gadarCena SeiZleboda.
imaze, rom arasodes momwons didi
Carevebi bunebaSi da arc veres gvirabSi moqceva mimaCnda sworad.
imaze, rom Tu veres xeobaze ar
gaiyvan alternatiul gzas, me ar
vici, rogor unda ganitvirTos dasacobebuli Tbilisi.
imaze, garemos dacvac unda gvanaRvlebdes da qalaqis ganviTarebac.
imaze, rom am ori didi miznis
erTdroulad miRweva upirvelesad
kompetentur specialistTa saqmea
da ara nairnairi politikosebisa.
imaze, rom ar SeiZleba stiqiuri
ubedurebebis Sefasebisas upirvelesad politikuri mizani gvamoZravebdes - vis Zveli, vis ki axali
xelisuflebis kritika.
imaze, rom „axali gzis~ aSenebamde
isedac iyo vere gvirabebSi moqceuli (TamaraSvilis quCisa da varazisxevis qveS) da es gvirabebi iseve
gaiWeda, rogorc axlebi.
imaze, rom ara gvaqvs arc zooparkis da arc sxva mniSvnelovani dawesebulebebis evakuaciis gawerili
gegmebi - romeli ubedurebisas ras
vakeTebT. vin, rogor da ra saSualebebiT. imaze, rom maSvelebi da mSromelebi magari xalxia da marTla
bevrma iRvawa - profesionalma Tu
ise moqalaqem.
imaze, rom dRes quCebs aSkarad
aklda xelmZRvanelobac, organizebulobac, teqnikac...
Tumca dRis mTavari saTqmeli
mainc es axalgazrdobaa!
SemarTuli da anTebuli, aravisgan darigebuli da uaRresad Segnebuli, dakunTuli Tu kafandara, Sarvliani Tu Sortebiani, botebiani
da botasebiani, akuratulad momuSave Tu talaxSi amogangluli...
sac mTeli mziuris teritoria xels
uqnevda. am amoganglul biWebs da gogonebs auara gverdi da or sakmaod kargad
Cacmul-daxuruls gauCera manqana da
vaWroba dauwyo.
rom davamTavro da kidev uaryofiT
emociebs ar davubrunde, Sevajameb dRevandel dRes.
dRes Tbilisis Tavze, CemTvis, idga
tragediis suni...
suni, romelmac Cven gagvaerTiana.
me dRes ar var amayi, rom qarTveli
var... me viyavi guSin, guSinwinac da
viqnebi xvalac... madloba, Tqven yvelas,
vinc xarT da rogorebic xarT, imisTvis
rom dRes magrZnobineT, rom am qalaqSi
martoebi arasdros varT da SeiZleba
gvqondes erTiani momavlis imedi.
bolo ori wlis gancda imisa, rom
erTaderTi gadarCenis gza CemTvis, am
qalaqidan gasvla iyo, `vera reCkam~
mtkvarSi Caitana.
Taoba, romelic rwmenas gaZlevs. gaZlevs da gibrunebs did rwmenas, rom
Cvens qveyanas didi momavali aqvs.
bodiSi, axalgazrdebo. marTla ar
megona, Tu amdeni iyaviT. da ase kargebi... madloba, madloba...
buba kudava
15
Tea
wulukiani
kanonis mxares
16
TianeTSi, orsarTuliani, TeTri saxlis ezoSi 30-mde adamiania Sekrebili.
Senobaze saqarTvelos droSebia gamofenili. miuxedavad imisa, rom ezo
TovliTaa dafaruli da civi qaric
uberavs, koaliciis liderebma gadawyvites, ofisis gaxsnis ceremonia mainc
gareT gamarTon. cnobil opoziciur
saxeebs Soris SeamCnevT patara tanis
qalbatons, romelic erTdroulad mkacri da cocxali gamometyvelebiT, TiTqos, ucxosaviT akvirdeba fusfuss liderebi msjeloben, sad dadgan droSa,
rogor ganawildnen, is ki Cumadaa. sicivis miuxedavad, Silifadaa Cacmuli
- Tovliani amindisTvis, aSkarad, Seufereblad. Txeli qurTuki acvia da
qarisgan dasacavad kiserze Txel, Wrel
ferebSi gawyobil Sarfs isworebs SigadaSig. prezentacia iwyeba. tribunasTan
gamomsvlelebi erTmaneTs cvlian. mWeqared da xazgasmuli paTetikurobiT
mimarTaven Sekrebilebs. mere misi jeric
dgeba da iwyebs:
„ar vici, yvelas gesmiT Tu ara Cemi xma, - arada, siCumes garSemo mxolod
Tovlis xraSuni Tu arRvevs, - madloba
minda giTxraT TanadgomisTvis! madloba
imisTvis, rom Cven gvaqvs ocneba samarTlianobisTvis, ocneba, rom sofeli ar
daicalos, qarTveli glexi da ojaxi
gaZlierdes, ojaxidan sxva wevrebis
sarCenad aravin iyos gadaxvewili. Cveni
ocneba ar aris mxolod ukeTesi momavali. unda vimoqmedoT, davZlioT SiSi
da Cven, qalebi, mogcemT magaliTs SiSis
dasaZlevad!~ - mis gamosvlas Sinaarsi
ki aqvs emociuri, magram TviTon ise
mSvidad da gawonasworebulad metyvelebs, rom maocebs - 2009 wlis Semdeg
ramdeni aqciac gamarTula, umetesoba
gamiSuqebia, magram tribunidan ase mSvidad da damajereblad mosaubre gamomsvleli iSviaTad minaxavs.
axla maxsendeba, Team maSinac gamaoca,
roca pirvelad gavige misi saxeli.
sainformacio gamoSvebaSi Tqves, rom
vinme Tea wulukianma, strasburgSi, adamianis uflebaTa sasamarTloSi iuristis kariera miatova da 12-wliani pauzis Semdeg saqarTveloSi dabrunda,
politikaSi mosvlis mizniT. verafriT
warmovidgendi, rom es realoba iyo.
`me imedi maqvs, rom Cemi magaliTi,
adamianis, romelmac mivatove kariera,
da Camovedi saqarTveloSi, biZgs miscems
sxva adamianebs, profesionalebs, rom
dabrundnen da aaSenon es qveyana~, 2010 wlis 15 maiss Tea politikosis
rangSi am sityvebiT pirvelad gamovida
sazogadoebis winaSe.
redaqtorisagan:
am intervius dabeWdvas sami wlis win vgegmavdi. piradi mosazrebebis gamo (maSin, Tbili emocia damrCa da mikerZoebis iarliys moveride), arqivSi
gadavuZaxe. dRes SemTxveviT SemomekiTxa da erT winadadebaSi vi pove pasuxi bolo dros misi misamarTiT dasmul kiTxvaze.
ra kiTxvaze, - amis povna am werilSi TqvenTvis momindvia.
cxadia, irakli alasanias partiisa
da misi mxardamWerebisTvis Teas arCevani saamayo iyo - evropuli samarTlis
SesaniSnavi specialisti; qali, romelic evropis sasamarTloSi piradad
ganixilavda yvela im saqmes, romelTac
opoziciuri partiebi xSirad iyenebdnen
xelisuflebis politikis gasakritikeblad, aqtiur politikur karieras
iwyebda. es sazogadoebis nawilisTvis
zurgis gamagreba iyo, sakuTari politikuri Sexedulebebis sisworeSi kidev
erTxel darwmunebis saSualeba.
Tumca, roca Teas vekiTxebi, ra iyo
misi am gadawyvetilebis mizezi, qarTul
politikaSi mosvlas ufro piradul
axsnas uZebnis: „xSirad memarTeba xolme
ase, miWirs, bolomde Sevirgo is, rasac
maZlevs cxovreba. yovelTvis vfiqrobdi, rom gamimarTla. bevri ram miviRe
cxovrebaSi da sul miRebis procesSi
ver viqnebi. raRac unda gasce da daTmo
konkretul momentSi. amdeni „sul miReba“ ar aris swori!“
samsaxuridan rom midioda, amis Sesaxeb, ori TviT adre unda ecnobebina
xelmZRvanelebisaTvis. rogorc wesi
iyo, Sesabamis departaments Seatyobina. Setyobinebis Sinaarsma evropis adamianis uflebaTa sasamarTloSi gancvifreba gamoiwvia. 10 wlis ganmavlobaSi
es iyo meore SemTxveva, rodesac saerTaSoriso moxelis Tanamdebobaze uari
konkretulma pirma sakuTari nebiT
Tqva. rogorc wesi, Teas Tanamdebobaze
iuristebi ocnebobdnen. es gulisxmobda
aramxolod Zalian nayofier iuridiul praqtikas, aramed bevr materialur
sikeTes da stabilurad mzard karierasac: TveSi 8 aTasi evro xelfasi, normirebuli Svebuleba - 43 dRe weliwadSi, standartuli samuSao dRe, romelic saRamos 6 saaTze sruldeba da
saSualeba - saerTaSoriso moxeled
65 wlis asakamde imuSao da uzrunvelad icxovro.
2000 wlidan Tavis samuSao oTaxSi
dagrovebul nivTebs, ZiriTadad, wignebs,
saqarTveloSi wamosaRebad sami dRis
ganmavlobaSi arCevda, Semdeg ki manqanaSi
alagebda. samsaxuridan wamosvlamde
kolegebma gamosamSvidobebeli saRamo
mouwyves. guli daswydaT, Tumca samSob-
loSi dabrunebis mizezebs ar CaZiebian
- es mis pirad arCevanad miiCnies da
zedmeti kiTxvebisgan gaaTavisufles,
erTaderTi - saqarTveloSi warmatebebi
usurves. ramdenime dReSi Tea ukve
axal, Tbilisur samsaxurSi wavida.
diliT adre `Tavisufali demokratebis~ ofisSi gamocxadda. man winaswarve
gansazRvra samuSao sferoebi. dasawyisisTvis ramdenime konkretuli mimarTuleba Caibara - unda emuSava TviTmmarTvelobis organoebSi dasavluri gamocdilebis danergvasa da samarTlebriv
sakiTxebze, adamianis uflebaTa dacvis
kuTxiT.
2010 wlidan moyolebuli `Tavisufali demokratebis~ yvela mniSvnelovan gadawyvetilebaSi Teas azri
alasaniasTvis umniSvnelovanesia. cxadia, wulukiani monawileobda im Sidapartiul ganxilvebSic, rodesac alasaniam ivaniSvilis garSemo Sekrebil
koaliciaSi gawevrianeba gadawyvita.
pirveli Sexvedra ivaniSvilsa da `Tavisufali demokratebis~ liders Soris
2011 wlis oqtomberSi gaimarTa. alasania ukan, partiaSi, ukve TiTqmis miRebuli gadawyvetilebiT dabrunda. axal
ambavs partiis wevrebi, rogorc Tea
ixsenebs, `dadebiTad~ Sexvdnen. `gagvixarda, rom qarTul politikaSi gamoCnda adamiani, romelsac SeeZlo, biZgi
mieca cvlilebebisTvis. ratomac ar
unda davdgomodiT gverdiT?!~. pirveli Sexvedridan zustad 6 dReSi, ukve
sazogadoebisTvisac cnobili gaxda, rom
`Tavisufali demokratebi~ biZina ivaniSvilTan TanamSromlobas gegmavdnen.
alasania ambobs, rom am ori wlis
ganmavlobaSi, Teasgan Tanxmobis maSinve
miReba zogierT mniSvnelovan gadawyvetilebaze mtkice argumentebis gareSe
uWirda. amas TviTon Teac adasturebs
da ixsenebs, rom iyo ori SemTxveva,
rodesac partiis lideris gadawyvetilebas bolomde ar iziarebda, magram
mainc daTanxmda. am SemTxvevebze saubars Tavs aridebs, magram meubneba: `momavali gviCvenebs, gaamarTla Tu ara Cemi,
an iraklis molodinma. mTavaria, rom
gundSi nebismier nabijs erTmaneTTan
SeTanxmebis Semdeg vdgamT da koordinirebulad vmoqmedebT~.
17
Tea yovelTvis asi procentiTaa darwmunebuli im azris sisworeSi, romelsac sajarod gamoTqvams. Temebi, romliTac alasanias partiis lideri politikur debatebSi erTveba, rogorc wesi,
yvelaze metad adamianis uflebebis
sakiTxs exeba, Tumca sxva Temebzec
uwevs partiuli mosazrebebis da interesebis dacva. magaliTad, teledebatebSi dapirispirebul mxares baTumSi,
azizies meCeTis Sesaxeb edaveba, an kontrolis palatis saqmianobas aprotestebs. msjelobisas Tea gawonasworebuli da mSvidia. oponents sityvas iSviaTad awyvetinebs. vidre sawinaaRmdego azrs umtkiceben, moTminebiT usmens,
xolo roca Teas jeri dgeba, laparakobs mxolod faqtebiT da iseTi simtkiciT, rom grZnob - oponentis argumentebis sruli gabaTileba aqvs miznad
dasaxuli. rac mTavaria, Tea wulukiani
ar iyenebs qarTul politikur debatebSi yvelaze metad gavrcelebul `sabrZolo teqnikas~ - Seuracxmyofel
frazebsa da mimarTvebs. es arc sWirdeba,
samarTlis specialisti TiTqmis yvela
sadavo Temas samarTlebriv konteqstSi ganixilavs da momxdaris usamarTlobas kanonis eniT amtkicebs.
Tea wulukianisgan TanamSromlobaze Tanxmobis miRebas `Tavisufali demokratebis~ xelmZRvaneli erTi wlis
ganmavlobaSi eloda. 2009 wlis zafxulisTvis Tea ukve fiqrobda ukan,
saqarTveloSi dabrunebaze. mizezi iyo
ara mxolod mzardi politikuri ukmayofileba saqarTveloSi Seqmnili mdgomareobiT, aramed stabiluri, wynari,
prognozirebadi momavlisadmi erTgvari SiSic. `vuyurebdi Cems kolegebs,
romelTac Cems asakSi daiwyes sasa-
18
marTloSi muSaoba da axla ukve 60s
iyvnen gadacilebulni. sakuTar Tavs
vekiTxebodi: minda me aseTi cxovreba,
dalagebuli, saintereso, mSvidi, magram
sakuTari qveynisgan Sors?~
am kiTxvaze pasuxad - romelsac
gonebaSi yoveldRiurad, Tveebis ganmavlobaSi amuSavebda - irakli alasanias
SeTavazebas bolos mainc daTanxmda.
miT ufro, rom `Tavisufali demokratebis~ liderTan skaipSi gamarTuli pirveli saubris Semdeg mixvda - maTi
Rirebulebebi, miznebi, survilebi zedmiwevniT emTxveoda erTmaneTs. Tumca,
im droisTvis `Tavisufali demokratebis~ erT-erTi umTavresi miznis miRwevaSi Tea partias gvian SeuerTda roca partiaSi gawevrianda, Tbilisis
adgilobrivi TviTmmarTvelobis arCevnebamde sul 2 kviraRa iyo darCenili.
rogorc TviTon ambobs, es arCevnebi
qarTul politikaSi mosvlis Semdeg
mis pirvel imedgacruebadac iqca. yvelaze metad, mainc rogorc amomrCevels,
`gulubryvilo moqalaqes, metkina guli. arCevnebis dRemde velodi, rom
levan gaCeCilaZe gamovidoda da irakli alasanias gamoucxadebda mxardaWeras. magram ase ar moxda~. arada, darwmunebuli iyo, rom Tuki gaCeCilaZe
alasanias daudgeboda mxarSi, `Tavisufali demokratebis~ lideri ufro
meti opoziciurad ganwyobili moqalaqis mimxrobas SeZlebda.
gaCeCilaZis mxardaWera Tbilisis
arCevnebze misTvis mniSvnelovni iyo,
radgan - 2008 wlis 5 ianvars umwvavesi
politikuri dapirispirebis gansamuxtad daniSnul saprezidento arCevnebSi, Team xma mas misca. rodesac arCevnebSi monawileobis misaRebad strasbur-
gidan parizSi midioda matarebliT,
zustad icoda, rasac akeTebda. `arCevani
rom mqonoda da iq mesame kandidati
yofiliyo - Cemi Tanmxvedri Rirebulebebis matarebeli, ra Tqma unda, mas
mivcmedi xmas, magram realurad arCevani
or Zalas Soris iyo. gaCeCilaZe ki
CemTvis iyo kandidati, romlis ukan
mdgari Zalebic xelisuflebis ulagamo cxeniviT svlas daabalansebdnen
da politikur process swor gzaze
daabrunebdnen~, - meubneba da mtkice,
daJinebuli mzeriT cdilobs, sakuTar
simarTleSi damarwmunos. TiTqos, CemTvis isedac gasagebi unda iyos, ras
gulisxmobs xelisuflebis `ulagamo
cxeniviT svlaSi~.
miambobs, rom saakaSvilisa da misi
gundis gulwrfelobasa da qmedebebis
sisworis Sesaxeb eWvi pirvelad jer
kidev vardebis revoluciamde gauCnda.
2000 wels, strasburgSi erT-erT araformalur Sexvedraze gaicno maSindeli saqarTvelos iusticiis ministri,
axalgazrda mixeil saakaSvili. im pirvel Sexvedrazeve gamoikveTa, rom maTi
mosazrebebi da miswrafebebi erTmaneTs
ar emTxveoda. amitom sruliad gacnobierebulad uTxra uari saakaSvils
SeTavazebaze - gamxdariyo misi, rogorc
iusticiis ministris, moadgile. 2003
wels, `vardebis revoluciis~ drosac sazogadoebaSi superpopularul
saakaSvils ki ar gulSematkivrobda,
aramed - zurab Jvanias. axlac ukvirs,
rogor veravin daarwmuna axloblebidan, saakaSvilisTvis ar daeWiraT mxari.
`sakuTarma mSoblebmac ar damijeres~,
- meubneba dananebiT.
Team, sakmaod maRal Tanamdebobaze
uari, imave mizeziT, 2004 welsac Tqva.
maSindelma sagareo saqmeTa ministrma,
salome zurabiSvilma mas TanamSromloba SesTavaza. SeeZlo, aerCia saqarTvelos
elCis Tanamdeboba safrangeTSi, an daTanxmeboda sagareo saqmeTa ministris moadgileobas kadrebisa da finansebis dargSi. Tumca, salome zurabiSvilisadmi
didi pativiscemis miuxedavad, icoda,
rom `yvela gza midioda miSasTan, me
ki ar mindoda misi xelisuflebis samsaxurSi vyofiliyavi. maTi axalgazrduli gabeduleba, yoveldRiuri sigiJmaJe da Tan imis gacnobiereba, rom
dambalansebeli Zala ar arsebobda qveyanaSi, maSinebda~.
2000 wlidan strasburgidan adevnebda Tvals saqarTveloSi mimdinare peripetiebs. Tumca, TeasTvis iqidanac mkafiod Canda, rom 2007 wlis 7 noembers saqarTvelom `sabolood gadaux-
via qveynis swori ganviTarebis gzidan.
miSam, rogorc memanqanem, relsebidan
gadaiyvana matarebeli~. pirvel rigSi,
Tea wulukianisTvis amis niSani im
saqmeebis simravle iyo, rac strasburgSi saqarTvelos saxelmwifos winaaRmdeg Cadioda.
Tea, ZiriTadad, saqarTvelodan da
ruseTidan Sesul saCivrebze muSaobda.
misi uSualo movaleoba, mosamarTlesTan erTad, am saCivrebis safuZvlianobis Seswavla da daskvnis momzadeba
iyo. mis xelSi gaiara girgvlianis,
asaniZis, baTiaSvilis, mircxulavas, alimonakis, aseve, CvenTvis ucnobi sxva moqalaqeebis saqmeebma. TiToeuli maTgani
TeasTvis sainformacio qronikis movaleobas asrulebda - swored am sasamarTlo dokumentaciidan ecnoboda saqarTveloSi mimdinare movlenebs da daskvnebsac akeTebda.
`kontrolis palatis yofili Tavmjdomaris, sulxan molaSvilis saqme
revoluciuri ukanonobis nimuSi iyo.
es adamiani im qmedebisTvis dasajes,
rac ar iyo danaSauli. es ganaCenidanac
Cans - mis winaaRmdeg gamotanil ganaCenSi aris faqtebi da Semdeg sasjeli,
aRweriloba da samotivacio nawili
ki, ubralod ar aris. realurad is
politikuri patimari iyo~. Tea msgavs
uzustobebs poulobda sxva saqmeebSic. ambobs, rom irakli baTiaSvili
is adamiania, vinc gamoTqma, `gamagrdi,
Zmao~ Seitana Cveni iurispodenciis
istoriaSi, rogorc `sisxlis samarTlis~ danaSauli. am frazis gamo,
opoziciuri moZraoba `win saqarTvelos~ erT-erTi lideri, irakli baTiaSvili, emzar kvicianis amboxis inteleqtualur mxardaWerasa da danaSaulis dafarvaSi daadanaSaules. `mis
saqmeSic mTeli kaskadia ukanonobis,
absurdulobis. saqmes rom ecnobi, ar
ici, itiro, Tu icino, imitom rom absurdia~.
rodesac strasburgis saqmeebze miyveba, Tvalebi enTeba, cota cxarobs kidec, saubrisas xelebs iSveliebs da
cdilobs, saqmis detalebi CemTvis gasagebi terminebiT amixsnas. am saqmeebis
beds dRemde ganicdis. gansakuTrebuli emociurobiT ki ruseT-saqarTvelos omis Semdeg aRZrul saqmes gulSematkivrobs. es, albaT, iyo erTaderTi
gamonaklisi aseulobiT saqmes Soris,
romelmac Tea wulukiani saSinlad
daabnia da Cveuli simtkice da Tavdajerebuloba daakargvina. 2008 wlis
11 agvistos, saRamos, Sin brundeboda
manqaniT, roca saWesTan mjdoms, daviT
TomaZem daureka - iusticiis saministros TanamSromelma, romelic strasburgis sasamarTloSi saqarTvelos mxares warmoadgenda.
`miTxra, rom saqarTvelo cud mdgomareobaSia, saministros toveben, radgan
evakuaciaa gamocxadebuli da unda, rom
saqarTvelos saxeliT ruseTis winaaRmdeg telefoniT Seitanos sarCeli.
maSinve zusti dro CaviniSne, samsaxurisken movbrundi da vTxove, werilobiTi dasturic gamoegzavna imeiliT.
meilze modioda dabombili goris fotoebi, saSineli fotoebi. TomaZe ambobda, rom es ukve bolo iyo~.
Team strasburgis sasamarTlos mTavari ganmwesrigebeli, mTeli administraciis xelmZRvaneli, erik fribergi
sakuTar kabinetSi i pova da gaugebrad,
gacxarebiT miayara saqarTvelodan mosuli ambebi: `gaognebuli miyurebda.
mixvda, rom omTan dakavSirebiT veubnebodi raRacas, vimeorebdi erT frazas
- `rusebi modian~, is ki ver xvdeboda,
saiT modiodnen rusebi - sasamarTloSi, strasburgSi Tu kidev sadme sxvagan... Zlivs movikribe yuradReba, rom
gasagebad amexsna yvelaferi~. fribergma
saqmeSi im wuTasve sasamarTlos maSindeli Tavmjdomare, Jan pol kosta CarTo, saCivari frang iurists gadasces
da gadawyvetileba meore dResve miiRes - ruseTsac da saqarTvelosac sasamarTlom `sicocxlis xelyofisa da
moqalaqeTa dazianebis Sewyvetisken~
mouwoda.
gamoZieba jerac araa dasrulebuli.
saboloo Sedegs Tea ukve Tbilisidan,
politikosis rangSi akvirdeba.
axla mTawmindaze muSaobs - cnobil
minisa da liTonis konstruqciaSi.
misi samuSao oTaxi, sxva iuristebTan
erTad, saqarTveloSi yvelaze mdidari
adamianis samuSao oTaxis gverdiT mdebareobs. oTaxi naTel ferebSia gawyobili, gamWvirvale minebidan ki Tbilisis ulamazesi xedi Cans. miuxedavad
yvelafrisa, Tea iq mainc arakomfortulad grZnobs Tavs, ambobs, rom es ar
aris ofisi. `Zalian lamazia, magram
mainc raRac sxvaa, es ubralod am adamianis rezidenciaa~.
Tea `qarTuli ocnebis~ am sakmaod
Wrel politikur koaliciaSi, erTerTi mniSvnelovani rgolia. Tumca,
aqac Tavisi, Zalian konkretuli mimarTulebiT muSaobs - koaliciis wevrebis da maTi mxardamWerebis interesebis
dacva uwevs. samarTlebrivad agvarebs
biZina ivaniSvilis moqalaqeobis sakiTxsac, yvelaze xSirad ki mainc kontrolis palatasTan uxdeba Widili im
adamianebis gamo, visac dasakiTxad ibareben. muSaobs rostom mefis sasaxlis
Temazec. rogorc Tea miambobs, es sasaxle saxelmwifo sakuTrebaSia, magram
xelSekrulebis mixedviT, biZina ivaniSvils misi aRdgenisa da gankargvis
ufleba aqvs, dedaqalaqis meria ki mSeneblobis damTavrebisa da Senobis eqspluataciis uflebas ar aZlevs.
ivaniSvilze saubrisas gamudmebiT
erTi kiTxva mitrialebs TavSi - `qarTul ocnebaSi~ gawevrianeba TeasTvis
iseTive gamosavalia, rogorc 2008
wlis ianvarSi gaCeCilaZis saprezidento kandidatis mxardaWera iyo, Tu am
sakmaod ekleqturi iersaxis koalicias
namdvil potencials amCnevs? meubneba,
rom siWrele - erTgvarovan politikur
suraTSi, piriqiT, kargia. `Cven zogierT sakiTxze gvaqvs gansxvavebuli mo-
19
sazrebebi, Torem ZiriTadi politikuri
Rirebulebebi, risTvisac vibrZviT erTia. qveyanas ar unda marTavdes erT Wkuaze myofi erTi gundi, amis Secvla
CvenTvis mTavari Rirebulebaa~.
swored amitom miesalma Tavidanve
ivaniSvilis gamoCenas qarTul politikaSi. Tea ambobs, rom man mniSvnelovnad Secvala poziciebi da adamianebs
cvlilebis imedi gauCina. ivaniSvilis
fuli misTvis ubralod berketia imisaTvis, rom opoziciuri frTa gaZlierdes da saxelisuflebo ZalebTan
erTad Tanabar mdgomareobaSi aRmoCndes. `maT aqvT administraciuli resursebi da sabiujeto Tanxebi, opozicia ki, xelisuflebisgan gansxvavebiT,
resursebis naklebobas ganicdis~.
`qarTul ocnebaze~ amaze metad aRar
melaparakeba. Tumca, vxvdebi, rom Teas
nebismieri politikuri gadawyvetilebisTvis umTavresi inspiracia kanoni
da Sesabamisad - ukanonobaa. samarTali
- es aTvlis wertilia misTvis; sazomia, riTac wyvets, ra politikur poziciaze unda idgas. ivaniSvilis koaliciaSi yofnis drosac absoluturad
gulwrfelia. mas sjera, rom xelisufleba ukanono meTodebiT ebrZvis mdidar
biznesmens da morCa - es ukve sababia
imisTvis, rom am ukanonobis aRmosafxvrelad Tu gasabaTileblad iq darCes,
sadac dResaa. sxvebic meubnebian, rom
Tea wulukiani maTTvis principulobis
etalonia. adamiani, romelic ase erTgulad icavs sakuTar Sexedulebebs, iSviaTad SexvedriaT. TviTon Tea, ise, Cems
kiTxvaze pasuxad, rigiT biografiul
faqtad miambobs, konteqstSi ki me TviTon vsvam am ambavsac: saqarTveloSi
Camosvlis Semdeg, ori wlis ganmavlobaSi sruliad usasyidlod muSaobda
`Tavisufal demokratebSi~. misi xelfasi strasburgSi gaqiravebuli sakuTari
binis qira iyo (pirveli xelfasi, rogorc koaliciis erT-erT TanamSromels,
daaxloebiT 6 aTasi lari, 2012 wlis
martSi biZina ivaniSvilisgan Caericxa).
axla ukve mikvirs kidec, rogor
ver mixvda principuli,pirdapiri, cxare
da dauRalavi mopaeqre, mizandasaxuli
da faqtebiT kamaTs moyvaruli, Tea
wulukiani, rom di plomatia misi saqme
ar iyo. Tumca, roca am gadawyvetilebas
iRebda, 17 wlis iyo da zustad ise
moiqca, rogorc bevri axalgazrda dRemde akeTebs - radganac TviTon zustad
ar icoda, risi gakeTeba undoda momavalSi, mamis survils mihyva da Tbilisis saxelmwifo universitetSi, axlad
gaxsnil saerTaSoriso samarTlisa da
20
rubrikaSi:
Strixebi
saerTaSoriso urTierTobebis fakultetze Caabara.
kursis xelmZRvaneli aleqsandre
rondeli iyo. ise gamovida, rom universitetSi swavlas yvelaze rTuli periodi daemTxva - sinaTle xSirad iTiSeboda, auditoriebi ver Tbeboda, swavlis
pirobebi ar iyo, magram aleqsandre
rondeli im wlebs mainc sasiamovnod
ixsenebs, radgan studentebis gamorCeulad kargi talRa mivida universitetSi. `maT Soris iyo erT-erTi margaliti - Tea. auditoriaSi SesvlisTanave
SeamCnevdi anTebul Tvalebs. momcro
gogoa. patara gogos hgavs, magram TvalebSi iseTi Zala aqvs da inteleqti,
rom ar arsebobs, gamogrCes~, - miambobs
aleqsandre rondeli.
kaTedris xelmZRvanelma universitetis damTavrebis Semdeg saukeTeso
studentebi sagareo saqmeTa saministrosTan arsebul sagareo politikis
kvlevisa da analizis axlad daarsebul
centrSi waiyvana samuSaod.
aleqsandre rondeli da masTan miRebuli gamocdileba Teas karierisTvis
gadamwyveti aRmoCnda, iseve, rogorc
wlebiT adre safrangeTSi saswavleblad gamgzavreba. 16 wlis iyo, roca
`sabWoTa bavSvi~, Tea wulukiani sabWoTa kavSirisa da safrangeTis axalgazrduli gacvliTi programa AFS-iT lionis sajaro skolaSi moxvda.
`maxsovs, pirvelad maswavlebeli
rom Semovida klasSi, fexze avdeqi.
SekiTxvebsac fexze amdgari vpasuxobdi,
ise, rogorc sabWoTa skolaSi viyavi
daCveuli. klaselebi amis gamo damcinodnen. maSin sabWoTa skolebSi imasac
gvaswavlidnen, rom sisustis gamoCena
sircxvilia. sircxvilia, roca raRac
ar ici. arada, safrangeTSi mivxvdi,
rom yvelaferi piriqiTaa. ar unda
moiStero Tavi da sisuleleebi ar
Tqva, roca raRac ar ici~.
pirovnuli transformacia, romelic
safrangeTSi swavlisas ganicada, TeasTvis imdenad Zvirfasi aRmoCnda, rom
yvelaferi gaakeTa am qveyanaSi kidev
erTxel dasabruneblad. sakonkurso gamocda warmatebiT Caabara da saqarTveloSi safrangeTis saelCos daxmarebiT,
1998 wels, Tavisi ocnebis saswavlebelSi - safrangeTis saxelmwifo marTvis
skolaSi (ENA) Cairicxa. es skola,
romelic Sarl de golma daaarsa, safrangeTis premier-ministrs eqvemdebareba da prefeqtebs, sxva maRalCinosnebsa da administraciuli iusticiis
mosamarTleebs amzadebs. yvela is evropeli, romelsac saxelmwifo samsaxurSi
surs muSaoba, am skolaSi moxvedraze
ocnebobs.
ENA-dan Tea staJirebaze safrangeTis sartis departamentSi gagzavnes.
qalaq lemanis prefeqtis kabinetSi
miiRes da qalaqis rTul ubnebSi sazogadoebrivi wesrigis dacvis sakiTxebis
mogvareba daavales. quCaSi manqanebis
dawva, moxucTa da bavSvTa saxlebis
problemebi, wyliT momaragebis sistema,
gzebi - Tea am problemebze frangul
policiasTan da saxelmwifo moxeleebTan erTad muSaobda. meubnebian, safrangeTis moqalaqeoba rom hqonoda, frangul xelisuflebaSi Tea dRes aucileblad maRal Tanamdebobaze iqnebodao.
amas Tavadac adasturebs. erTi piroba,
safrangeTis moqalaqeobis miReba marTlac scada, magram ver gabeda, saqarTvelos moqalaqeobis dakargvis SiSiT.
ENA-Si swavlisas Team Tavi ise
gamoiCina, rom misi warmatebebis Sesaxeb
saqarTveloSic gaiges. roca mindia
ugrexeliZem, romelic maSin uzenaes
sasamarTlos xelmZRvanelobda, saqarTveloSi stumrad Camosul ENA-s reqtors hkiTxa, Tu ram moandoma saqarTveloSi Camosvla, pasuxad miiRo: `imitom
SegxvdiT, rom gagiziaroT aRfrTovaneba
da madliereba gamovxato, aseT karg
studentebs rom gvigzavniT. es studenti Tea wulukiani aRmoCnda. cota ar
iyos, gamikvirda, pirvelad gavige mis
Sesaxeb~, - miambobs mindia ugrexeliZe.
am SemTxvevis Semdeg mindia ugrexeliZe da Tea wulukiani erTmaneTs
strasburgis sasamarTloSi Sexvdnen.
`mkacri wesebis dacviT Semovida CemTan
da macnoba, gavige qarTveli iuristis
adgilze konkursia gamocxadebuli da
monawileoba minda miviRoo. Tqveni azri
mainteresebso~, - ugrexeliZe axlad
daniSnuli mosamarTle iyo, Teas ki
axali gacnobierebuli hqonda, rom diplomatia, romlis swavlasac 8 weli
Sealia, misi saqme ar iyo. molaparakebebsa da protokolze metad samarTlebrivi sakiTxebi itacebda. amitom, am
profesiaSi bedis sacdelad, strasburgSi iuristis vakansia zedgamoWrili iyo.
konkursi gaiara da adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos Statiani
TanamSromeli gaxda. cota xanSi miiRo
ufrosi iuristis wodeba, iyo sasamarTlos reglamentis komitetis wevri,
bolos - momxsenebeli erTi mosamarTlis mier gansaxilvel saqmeebze.
`organizebuli, Sromismoyvare, mizanswrafuli, koreqtuli, patiosani,
Rirseuli, samSoblos erTguli, rkinis
disciplinis mqone“, - es is epiTetebia,
rasac Teas megobrebi da kolegebi
masze saubrisas yvelaze xSirad xmaroben. mindia ugrexeliZem ki mas ubralod
`renesvansi~ uwoda. rogorc miTxra,
im ubralo mizezis gamo, rom svanuri
rkinis xasiaTis mqone qarTvelma gogom,
didi konkurenciis miuxedavad, Zalian
male daimkvidra Tavi saerTaSoriso
organizaciaSi.
Tea wulukianis am Tvisebebs dRes
yvelaze ukeT `Tavisufali demokratebis~ partiis lideri afasebs da iyenebs,
radgan asea - Tu am partiis gverdiTaa,
Tea mis saqmeebs uZRvnis mTel Tavis
energias da gamocdilebas. Tumca, alasania amasac meubneba: `zustad vici, Tea
iseTi principuli adamiania, saqme saqmeze rom midges, koaliciis da partiis
saqmeebze maRla, yovelTvis kanonis interesebs daayenebs~.
aris ramdenime garemoeba, rac qarTul
politikaSi mosvlis Semdeg muSaobaSi
uSlis xels - es qarTuli arapunqtualoba da saqmisadmi zerele damokidebulebaa. `adamianebi bevr dros kargaven
usargeblo raRacebSi, magaliTad, qeifSi~. Tumca, am `organizebul qaoss~
ukve SeeCvia.
axla Teas samuSao dro aranormirebulia. bevri ram mis iniciativazea
damokidebuli, risi saSualebac sasamarTloSi ar hqonda. zogjer leqciebs
kiTxulobs saqarTvelos sazogadoebriv saqmeTa institutSi, xan advokatTa
asociaciasTan erTad sxvadasxva kanonproeqtis formulirebaze muSaobs. yovel xuTSabaTs `Tavisufali demokratebis~ ofisSi mosaxleobas xvdeba
10-dan 12-mde. `xalxTan Sexvedra „damiwebaSi~ mexmareba, haerSi rom ar aviWra da iluziebSi ar vicxovro. yvela
politikoss sWirdeba aseTi „damiweba~,
- meubneba da mimeorebs, rasac aq vakeTeb,
Zalian momwons, Tumca, Sinaganad sul
vSfoTavo.
ojaxTan
erTad
„avtomativiT var, diliT adre adeqi.
wadi, wamodi. mSoblebi menatreba, radgan
kviraSi erTxel vaxerxeb naxvas. gadasaxadebis gadasaxdeladac ver vicli
zogjer~, - samsaxurSi yoveldRe sofel
diRmidan dadis. mSoblebTan da Zmis
ojaxTan erTad `plexanovze~ cxovreba
ar isurva. erTxelac CemodnebiT sofel
diRomSi gadabargda - saxlSi, romlis
mSeneblobasac 5 wlis ganmavlobaSi
xelmZRvanelobda strasburgidan. ambobs,
rom sofeli uyvars da iq Tavs ufro
mSvidad grZnobs. simSvides da simyudroves - rasac safrangeTidan gamoeqca
- bolo dros yvelaze metad eZebs.
iogas varjiSobs fizikuri ganviTarebisTvis, magram meubneba, rom mSfoTvare xasiaTis gamo, amaSic ver poulobs
wonasworobas da simSvides. uyvars
mTebi. babuam Seayvara svaneTSi, roca
pataraobisas, godorSi Caisvamda xolme
samuSaod mimavali. miambobs, rom moyvaruli alpinistis statusiT iyo himalais mTebSi. yvelaze maRla 5 aTas
metrze, kilimanjaros mwverval uhurus
(Tavisuflebis) pikze avida. `alpinisti ar var da jomolungmaze asvlis
pretenziac ar maqvs~, - mikonkretebs.
Cveni saubrebis Semdeg vxvdebi, rom
TeasTvis mizani arc politikuri mwervalebis dapyrobaa. `ar gaiSva Cemi politikosoba~, - RimiliT dasZens. amitom
im seriozulobisa da Sinagani mobilizebis miuxedavad, riTac axla `qarTul ocnebas~ emsaxureba, politikaSi
misi umTavresi mizani sakmaod moklevadiania - 2012 wlis saparlamento
arCevnebis mogeba da am gziT, mravalferovani politikuri sistemis Camoyalibeba saqarTveloSi. gegma am punqtze
mTavrdeba - gamarjvebis SemTxvevaSi
sakuTari Tavis warmodgena nebismier
Tanamdebobaze uWirs. Cemi CaZiebis Semdeg
meubneba, albaT, yvelaze komfortulad
Tavs kanonSemoqmedebiT procesSi vigrZnobdio, parlamentis rigiT wevrad.
`simarTle rom giTxra, am wuTas
erT rameze vfiqrob. erTi suli maqvs,
rodis mova 2012 wlis 1 noemberi, rodesac Cavalageb Cemodans da bednieri
waval Sin, strasburgSi. darwmunebuli
var, arCevnebSi gavimarjvebT da aq Cems
garda isedac bevri adamiani iqneba
saqmis mkeTebeli. me saWiro namdvilad
aRar viqnebi~.
strasburgSi dabrunebis survili
garkveulwilad mis pirad cxovrebasac
ukavSirdeba. Tumca es is Temaa, razec
yvelaze naklebad saubrobs. saqarTveloSi amisTvis dro ubralod ar rCeba.
Tumca, isedac, zogjer meCveneba, rom
rogori principulobiTac icavs kanonsa da samarTals, aseTive mondomebiT
icavs sakuTar pirad cxovrebas gareSe
Tvalisgan, maT Soris, Cemganac. TiTqmis
erTTviani regularuli urTierTobis Semdeg, arasdros mepatiJeba Sin arc fotoebis gadasaRebad.
`raRac pauzasaviT maqvs aRebuli.
mudmivad, albaT, ase ver gagrZeldeba.
arCevnebamde vidgebi iq, sadac vdgavar
da mere aucileblad balansi unda
vipovo profesiulsa da pirads Soris.
erTxel uari vTqvi ojaxis Seqmnaze,
SeiZleba axla igive nabiji ar gadavdga.
sul vxumrob xolme: 37 weli mivuZRveni Cems profesias, axla, albaT, ojaxis
Seqmnis droa. yvelaze metad es ambavi
dedaCems gauxardeba. mas hgonia, imis
gamo, rom ojaxi ar maqvs, warmatebuli
adamiani ar var~, - meubneba RimiliT.
maia wiklauri
21
Sin
darCenili
`mravalJamieri~
22
gzis dasawyisi
aWaraSi cnobili axalgazrda pianisti irakli SaraZe, romelic axla
niu-iorkis musikalur samyaroSi miikvlevs gzas, 1987 wlis 28 agvistos qedaSi, eqimisa da ekonomistis ojaxSi
daibada. skolac qedaSi daamTavra da
bavSvobidan gamovlenili araCveulebrivi musikaluri niWis wyalobiT, mSoblebs arasdros gauJRerebiT tradiciad qceuli, cnobili qarTuli gamoTqma:
„Cemi Svili doqxturi unda gamovides~,
an „dedis gza unda gaagrZelo da
ekonomisti gaxde~...
imTaviTve naTeli iyo, rom biWs,
rogorc pianists, didi momavali eloda
da mSoblebmac, SoTa SaraZem da leila
kevliSvilma, swored am niWs misces
„gza farTo~. albaT, amitomacaa, roca
irakli mSoblebze saubrobs, siyvarulisa da pativiscemis garda, maT mimarT
saocar madlierebasac gamoxatavs.
iraklis cxovrebaSi ar Cauvlia
arcerT warmatebul dRes, sadac Tundac wamiT ar gauelvebia gzis dasawyisis kadrebs... dedas xelCakidebuli
patara biWi, romelsac, albaT, xSirad
ezareboda kidec fortepianos gakveTilze wasvla da megobrebTan ezoSi
TamaSi erCivna... mogvianebiT, ukve qedadan-baTumSi uamindobaSi, TovlSi, wvimaSi, Tu Takara mzeSi isev da isev
mSoblebis xelSewyobiT siaruli gakveTilebze, repeticiebze, konkursebsa
da festivalebze...
zogadad fiqrobs, rom Tu ram kargi
gaaCnia, ara mxolod rogorc profesional pianists, rogorc adamiansa da
pirovnebas, isev da isev mSoblebis
xelSewyobiT, daxmarebiTa da gavleniT.
mTeli intervius ganmavlobaSi Cemi goneba or paralelur sivrceSi
mogzaurobda... aWaris mTebi, baTumis sanapiro da TeTr roiali ukve warsulad qceuli biografiis uaxles istoriaSi erTgvar Strixebs avlebda,
- Savi zRvis surneliT gaJRenTil Strixebs, romlebsac magnoliis TeTri
furclebiT mofenili bilikebi sadRac Sors, okeanis gaRma gahyavda.
ukve awmyod qceuli bruklinuri Rame ki sul sxva ritmSi, sxva tempsa
da dinamikaSi kosmiuri siswrafiT alagebda momavali kviris `skejuals~:
V
orSabaTi: niu-iorkis qarTulenovan
sabavSvo baRSi musikis gakveTili. Semdeg moswavleebi. saRamos ukve inglisuri enis Semswavleli
kursebi.
samSabaTi: manheteni. karnegi-holTan mdebare cnobili rusuli restorani „Russian Samovar~Si samsaaTiani piano-saRamo.
oTxSabaTi: dila moswavleebiT iwyeba.
saRamos xuTze isev manheteni, „Russian Samovar~
da piano-saRamo.
xuTSabaTi: diliT qarTulenovani sabavSvo
baRSi musikis gakveTili, Semdeg ukve nini SermadinTan erTad niu-jersSi xuT saaTamde moswavleebisTvis swavleba. saRamos Svidze isev niu-iorki,
kunZuli `steiten ailendi~ da Ramis aT saaTamde „Piano-night~ restoran „Gatsby's on the bay~Si.
paraskevi: diliT inglisuri enis Semswavleli kursebi. saRamos bruklinSi, qarTul restoranSi „kavkasia~ ukravs.
SabaTi: diliT nini SermadinTan erTad
moswavleebi da gakveTilebi, amjerad ukve steiten ailendze. saRamos isev restorani „kavkasia~.
kvira: diliT bruklinSi, RvTismSoblis
saxelobis eklesiaSi mama zaqariasTan da spiridonTan, wirvaze daswreba da bavSvebis ziareba,
Semdeg sadme qalaqgareT col-Svilis gaseirneba
da ojaxuri idiliis saRamo.
monatrebiTac yvelaze xSirad is
udardeli da lamazi dReebi enatreba...
mudam stumriani saxli, mzrunveli
mSoblebi, mxiaruli da mosiyvarule
da-Zma da mamis lamis kanonad qceuli
Segoneba, sikeTis gamravlebis hipoteza
- `yoveli sikeTe axal sikeTes badebs!~,
romelic axla ukve masSi „muSaobs~
bunebrivad da genetikurad.
guSindeli dResaviT axsovs is
dRec, roca SaraZeebis ojaxSi pirveli
fortepiano SeiZines. fortepianos pirvelad ufrosi da inga miujda da rezo laRiZis „Tbiliso~ Sesarula. irakli maSin patara biWi iyo, magram mTeli
sicxadiT daamaxsovrda es kadri, melodiis saocari STabeWdileba da gafiqreba: odesme mec davukrav am melodias,
ufro did scenaze... da es moxda...
Svidi wlis asakSi fortepianos
23
klasze swavla qedis xelovnebis skolaSi daiwyo. sul raRac oTx weliwadSi, 1998 wels, irakli SaraZes `qarTuli xelovnebis skolis moswavleTa konkurSi~ laureatis wodeba mieniWa. erTi wlis Semdeg amas mohyva
sxva mravali di plomebi.
2001 wels Caricxa baTumis revaz
laRiZis saxelobis musikalur saswavlebelSi, romelic 2005 wels warmatebiT daamTavra. swavlis paralelurad
mSobliur qedaSi, xelovnebis skolaSi, fortepianos pedagogad daiwyo muSaoba. 2005-Si Cairicxa baTumis saxelmwifo konservatoriaSi eTnomusikologia-kompoziciis fakultetze.
irakli SaraZem 27 wlis asakSi
datova saqarTvelo da am droisaTvis
mis biografiaSi imdenma sigelma, diplomma, warmatebam da rac yvelaze gasaocaria, samuSao gamocdilebam moiyara
Tavi, rom arc ki vici, romel maTganze
SeiZleba yuradRebis gamaxvileba.
yvelaze TvalSisacemi piradad CemTvis, mainc isaa, rom ocdaSvidi wlis
asakSi iraklis ukve aqvs aWaris meliton kuxianiZis saxelobis simRerisa
da cekvis saxelmwifo ansamblSi muSaobis TiTqmis aTwliani gamocdileba. Tavdapirvelad, rogorc orkestris
musikosis, 2009 wlidan ki, rogorc
orkestris xelmZRvanelis rangSi.
saxelmwifo orkestrSi muSaobisa
da xemZRvanelobis paralelurad araerT saintereso proeqtSi aqvs monawileoba miRebuli da rac mTavaria,
saxelmwifo orkestris bazaze Camoayalibebuli aqvs Tanamedrove da folkloruli instrumentebis bendi da
rogorc kompozitors, Seqmnili aqvs
bendis araCveulebrivi repertuari.
garda amisa, baTumSi damoukideblad
Camoayaliba ansambli „goglaura~. mSobliuri qedas kulturis centrSi ki
safuZveli Cauyara „folk-bendis~ Seqmnas, romelmac umokles vadaSi warmoudgenel warmatebebs miaRwia.
iyo aWaris xalxuri cekvis saxelmwifo ansamblis „xorumis~ orkestris
musikosi. wlebis ganmavlobaSi musikalurad aformebda literaturul konkurss „leqsebis gamofenas~. vaJa tuRuSTan da irakli janaSiasTan erTad
aseve musikalurad aformebda festivals „zamTris baRi bakurianSi~. irakli SaraZe aseve iyo axalgazrda poetTa
organizaciis „kavkasionis~ art-menejeri da bolos, galerea „art-kafis~
safortepiano saRamoebis Semqmneli da
Semsrulebeli...
im „art-kafis~, sadac 2012 wels
24
amerikaSi moRvawe qarTveli pianisti
levan Sengelia gaicno da radikalurad Secvala iraklis cxovreba...
ori roiali
2012 weli. baTumi. rusudan fetviaSvilis galeria „art-kafe~. salonuri saRamo...
kedlebze rusudan fetviaSvilis
saocari namuSevrebia gamofenili. salonSi ki, araCveulebrivad improvizirebuli kompoziciebis hangebi ismis.
violino, xalxuri sakravebi da...
ori roiali.
erT roials amerikaSi moRvawe qarTveli pianisti levan Sengelia uzis.
meore roials ki - aseve qarTveli,
jer isev saqarTveloSi moRvawe axalgazrda pianisti irakli SaraZe...
saRamom araCveulebrivad Caiara, damegobrdnen da sadRac Sors gamoikveTa
erToblivi koncertebis Catarebis perspeqtiva, amjerad ukve amerikaSi.
2013 weli. amerika. niu-iorki. erTaderTi qarTuli Jurnalis „mamulis~
aTi wlis grandiozuli iubile.
isev ori instrumenti. erTTan isev
amerikaSi moRvawe qarTveli pianisti,
levan Sengelia zis. meoresTan ki, isev
saqarTveloSi moRvawe qarTveli pianisti levan SaraZe... TiTqmis erTi
saaTi SeuCereblad, eqspromtad, gasaocari improvizaciiT asruleben sxvadasxva kompoziciebs, magram es yvelaferi ukve amerikaSi xdeba, qarTuli
Jurnalis iubileze, qarTuli publikis
winaSe, magram ukve amerikaSi...
miuxedavad imisa, rom irakli SaraZes gastrolebiT ukve lamis naxevari
msoflio aqvs am droisaTvis movlili
(TurqeTi, siria, somxeTi, saberZneTi, italia, safrangeTi, monako, germania, holandia, espaneTi) da manamdec araerTi
saqmiani SemoTavazeba miuRia ucxoeTidan, amerikuli ocnebisa da perspeqtivis sinTezss mainc gansakuTrebulad macduri xibli aRmoaCnda.
amerikaSi specialurad „mamulis~
aTi wlis iubilisTvis miwveuli irakli SaraZe saqarTveloSi brundeba, levan Sengelias daxmarebiT amerikis musikalur federacias oficialur mimarTvas ugzavnis, advokatebis daxmarebiT
saWiro dokumentacias agrovebs da
amerikaSi gasamgzavreblad emzadeba...
TeTri Jileti
irakli SaraZe amerikaSi 2014 wels,
rva Tvis fexmZime meuRlesTan da mcirewlovan SvilTan erTad Camovida...
fiqrobs, rom ojaxis gareSe verc ameri-
kaSi wamosvlas gadawyvetda da ucxo
qveyanaSi cxovrebac Zalian gauWirdeboda. rac ar unda rTuli da gadatvirTuli samuSao dRe hqondes, icis,
rom saRamos, Tundac gvian RamiT, saxlSi
dabrundeba da Tbili kera daxvdeba,
mSobliuri emociebiT gamTbari kera.
nino ori wlisaa da ukve qarTulad tiktikebs. SoTiko (babuas mosaxele) amerikaSi daibada da jer mxolod ramdenime Tvisaa.
iraklis meuRlis, nato SaviSvilis
danaxvisTanave, guram doCanaSvilis „samoseli pirvelidan~ erTi saocari
fraza uneburad amekviata: `anamaria
qali iyo, magram Svels hgavda...~ da
roca iraklim maTi siyvarulisa da
ojaxur reliqviad qceuli TeTri Jiletis istoria momiyva, mivxvdi rom
es asociacia amaod ar gamCenia.
rogorc yvela saukeTeso mogoneba,
iraklisa da natos siyvarulis istoriac qedas ukavSirdeba. irakli maSin
Tvrameti wlis iyo, nato - cametis
da is pirveli Sexvedra, ufro swored
is pirveli wami, rodesac iraklim
skolis ezoSi TeTr Jiletiani, Svlisnukris Tvaleba gogona aRmoaCina, dResac cxadad axsovs.
natos ar axsovs es dRe. maSin meSvide klasis moswavle, ukve mowifuli gogona iyo da, roca TanaklaselebTan erTad skolis ezoSi saubrobda,
azrad ar mosvlia, rom imave ezoSi manqana idga, manqanaSi ki - biWi ijda,
romelmac danaxvis wamidan mas „Cemi
angelozi~ uwoda...
wlebis Semdeg yvelaferi tradiciulad, rogorc SaraZebis ojaxsa da
am didi siyvaruls Seefereboda ise
moxda... jer dawindva hqondaT, Semdeg
niSnoba da bolos qorwili.
dRes ukve ori Svili hyavT da
col-qmrul yofierebaSic gauxunebeli
siyvarulis madliT cxovroben. is TeTri Jileti ki, cameti wlis natos Jileti, axla ukve maT patara ojaxSi
inaxeba, rogorc sispetakisa da siyvarulis maradiulobis simbolo.
mravalJamieridan
ennio morikonemde
saqarTvelos, aWaras, orkestrsa da
qarTvel msmenels 9 maiss erTgvari
benefisiTa da Semejamebeli koncertiT
„Tqveni forte da Cveni pianoTi~ daemSvidoba da 22 agvistos amerikaSi gamoemgzavra.
aeroportSi TiTqmis mTelma saxelmwifo orkestrma gamoacila. emociebis
gareSe verc axla ixsenebs im dRes.
25
calke 1 wlis SvilTan da rva Tvis
fexmZime meuRlesTan erTad mosalodneli frenis riski; calke imaze fiqri
Tu ra daxvdeboda ucxo qveyanaSi;
mSoblebTan, da-ZmasTan, axloblebTan, orkestrTan damSvidobebis sevda...
raRac momentSi, sul erTi wamiT,
isic ifiqra rom yvelaferze uari
eTqva da aeroportidan, amerikaSi gafrenis nacvlad, saxlSi dabrunebuliyo.
is erTi wami maSin daudga, roca yvelas
daemSvidoba, jer col-Svils gaatara
registracia da, roca aeroportis TanamSromels Tavisi pasporti da bileTi
miawoda, mixvda rom zurgs ukan qarTuli `mravalJamieri~ Sewyda. es is erTi
wamia, roca ukan mibruneba giWirs, magram TiTqos zurgidanac xedav.
mainc mobrunda... aCiko beriZe dainaxa,
ansambl „alilos~ wevri, megobari romelsac Tvalebze momdgarma cremlma da
yelSi gaCxerilma boRmam „mravalJamieri~ Seawyvetina... mere didxans, Zalian didxans esmoda es xma, oRond ukve
niu-iorkis quCebSi.
amerikaSi Camosvlidan pirveli Tve
ise gavida, verc ki gaacnobiera, rom
ucxo garemoSi moxvda. uamravi qarTveli daudga gverdiT da saocari madliereba aqvs yoveli maTganis mimarT.
nela auwyo fexi axali cxovrebis
ferxuls. qarTuli kulturis centrs
„fesvebsac~ daukavSirda, saqvelmoqmedo
koncertebSic miiRo monawileoba, inglisuri enis Semswavlel kursebzec
dadis da magistraturaze Casabarebladac emzadeba.
oqtomberSi roma rcxilaZis gastrolebia amerikaSi dagegmili da masTan
erTad manhetenze „bibi-kingSi~ sakoncerto duetisTvis emzadeba. diana bagrationis fondis mxardaWeriTa da iniciativiT aseve igegmeba qarTvelTa da
ebraelTa ocdaeqvssaukunovani megobrobisadmi miZRvnili koncerti.
gegmebi bevri aqvs... misi yoveli
gegma sabolood erT did mizans emsaxureba - ganaTlebis miRebasa, profesiul
warmatebis miRwevasa da bolos isev
samSobloSi dabrunebas.
jerjerobiT ki, isev bruklinis quCebSi dadis da drodadro qarTuli
„mravalJamiers~ usayvarlesi kompozitoris ennio morikones cnobili melodia da kinoSedevris „erTxel amerikaSi~ kadrebi enacvleba.
enacvleba, magram erTi ram zustad
icis - misi „erTxel~, „aTasjer~ da
„samudamod~ mxolod saqarTveloSia
- aWaris mTebsa da Savi zRvis sanapiroze.
elga foladiSvili
26
30
agvisto
5 PM
`yfwbjyfkib
~
proeqtis
menejeri
giorgi wereTeli
lf
lola
dauviwyari saRamo niu-iorkSi
Tickets: 718-781-6945; 718-646-1225
1029 Brighton Beach av, Brooklyn, NY
sainformacio mxardamWerebi:
27
didi bavSvi,
2007 weli iyo, ianvari. maSin 23
wlis biWi viyavi, romelic arsad ar
muSaobda da ZiriTadad megobrebTan
atarebda dros. sxvaTaSoris, swavlas
Tavs vaklavdi-Tqo, rom giTxraT, mogatyuebT. Tumca skolaSic da universitetSic yovelTvis kargi niSnebi myavda.
zogs ukvirda, rogor gamomdioda. me
kide mixaroda, rom SemeZlo erTxel
rame gadamekiTxa da mere mag Temaze
bevri melaparaka. xoda, amitom didad
wignebs Tavs aRar vurtyamdi.
3 weli iyo gasuli, rac universiteti davamTavre da gadavwyvite - droa
samsaxuris mosaZebnad. ramodenime adgilas gasaubreba gaviare. Cemi megobari,
levan goTua, muSaobda sadRac „mTavrobaSi“, kaxa benduqiZesTan, jer kidev im
droidan, rac is ruseTidan saqarTveloSi Camovida. am dros kaxa benduqiZe
ukve saxelmwifo ministri iyo reformebis koordinaciis sakiTxebSi. levanma
miTxra, konkursia CvenTan gamocxadebulio da mirCia monawileoba mimeRo.
am periodSi erTdroulad albaT
10 adgilas miviRe konkursSi monawileoba da cxadia, rom aqac vcade bedi.
maxsovs, ramodenime adgilidan damirekes
da erT-erTi „benduqiZis ofisidan“
28
(mase veZaxdi mag adgils maSin, imitom
rom egeT adamianebs, vinc mTavrobaSi
did Tanamdebobaze iyo, arasdros vicnobdi da televizorSi Tu myavda marto
nanaxi).…
gasaubrebaze damibares.…damxvda ori
adamiani: ministris mrCeveli sandro
kaWarava da erTi saTvaleebiani kaci
(egeTi saTvaleebi marto sabWoTa kavSiris droindel suraTebSi mqonda nanaxi, mrgvali sqeli SuSebiT da sqeli
didi CarCoTi). raRaceebs mekiTxebodnen da mec standartulad vpasuxobdi,…aSkarad vxedavdi rom im saTvaleebian kacs sul ar ainteresebda am
standartul kiTxvebze Cemi pasuxebi.
ramodenime wuTis Semdeg amoiwura
Cemi biografiisa da Cemi ekonomikis
codnis Sesaxeb kiTxvebi. sandro gavida
oTaxidan, xolo am saTvaleebianma kacma
sigareti Camoixsna yuridan, xelSi cotaxani daatriala, amoiRo jibidan asanTis kolofi (Semecoda raRacnairad,…
sanTebelac ki ar hqonda). vifiqre,
morCa Cemi gasaubreba-Tqo. jibeSi xeli
Caviyavi, amoviRe sanTebela im imediT,
oTaxidan rom gavalT, me movukideb da
is adgils mainc manaxebs am SenobaSi,
sadac ewevian. Tanac, axali dawyebuli
visTvisac
fulze
Zvirfasi
yovelTvis
iyo
Sokoladi
maqvs moweva da mixaria vinmes rom
movukideb xolme. ucbad, am kacma es
asanTis kolofi gaxsna da gadmoeyara
es asanTebi magidaze.…kidev ufro Semecoda. gulSi gadavwyvite Cemi sanTebela meCuqebina.
erTi xelis mosmiT asanTebis garkveuli raodenoba ise gadawia gverdze,
rom mivxvdi amas pirvelad ar akeTebda
da meubneba: „f djn e vtyz 7 cgbxtr“.
mand mivxvdi, rom Cemi gasaubreba grZeldeba. mokled am asanTebisgan unda Semeqmna garkveuli raodenobis samkuTxedebi.
Sevqmeni. Semdeg sxva davaleba iyo.
isev asanTi figurirebda da ese gagrZelda erTi 15 wuTi. Sevasrule.…dagirekavTo, miTxres.
ramodenime dReSi damirekes. ar vici
Cemma asanTTan mopyrobis niWma gaWra
Tu levan goTuasTan megobrobam, magram
miTxres, rom Semdeg etapze gadavedi
da axla axal davalebas gamomigzavnidnen eleqtronul fostaze.
gamomigzavnes davaleba. unda damewera kanonproeqti qarTuli sufris
dabegvris Sesaxeb. Tavidan megona, rom
mekaifebodnen da davureke levans. telefoni gaTiSuli damxvda. ucxoeTSi
iyo wasuli. mand mivxvdi, rom levani
saerTod azrze ar iyo Cemi gasaubrebebis da aSkarad ar mekaifebodnen. magram
ra kanonproeqti, ris kanonproeqti...
egeTi sityva cxovrebaSi ar mixmaria
aravisTan saubarSi, araTu damiweria.
daviwye internetSi qeqva. gavarkvie
ra iyo, ras niSnavda, rogor iwereboda
da a. S. magram... rogor unda davbegro qarTuli sufra, goWi rogor unda
davbegro? xinkali? mwvadi? Tan vfiqrob, ranairi samsaxuria,… albaT, viRac
ayvanili hyavT ukve da me ubralod
formalurad mavaleben raRac sisuleleebs. mainc davbegre.
gansxvavebuli gadasaxadebis odenobiT davbegre sxvadasxva kerZi,…badrijani nigvziT saerTod gavanTavisufle
gadasaxadisgan im motiviT, rom Cems
garda mainc aravin ukveTavda restornebSi da saerTod aRar SeukveTavdnen.
mere wavaxalise ra gayidvebi, miveci
kanonproeqtis forma da gadavagzavne.
amjerad damirekes da miTxres, rom
kaxa benduqiZesTan viyavi dabarebuli
gasaubrebaze, mTavrobis kancelariis
SenobaSi. mivedi. Cemze saSvi iyo daSvebuli da `batono giorgi~ SemobrZandiTo, viRacam miTxra SemosasvlelSi.
maxsovs „did kacad“ vigrZeni Tavi. am
dros telefonma damireka da sadRac
bankSi meZaxdnen gasaubrebaze. ese lakonurad da amayad vupasuxe: ar mcalia,
mTavrobis kancelariaSi var da sxva
dros damirekeT-Tqo.
ministris misaRebSi bevri xalxi
fusfusebda, magram imTaviTve mixvdebodi vin iyo „mestni“ da vin stumari.
ministris mdivani momesalma da yava
SemomTavaza. mand vnaxe pirvelad eka
gabadaZe, romelic kaxas mdivanic iyo,
sazogadoebasTan urTierTobis menejeric da saerTod erT-erTi yvelaze
keTili da momRimari adamiani, vinc
mand gavicani.
Sevedi kabinetSi. pirvelad davinaxe
es didi da popularuli adamiani cocxlad. Tavis magidasTan ijda, kompiuterSi raRacas uyurebda. mivesalme
da gamarjobaTo, mi pasuxa. Tavi arc
auwevia. dajdoma SemomTavaza da pirveli kiTxvac damisva - giorgi, Tqven aq
ram mogiyvanaTo.
`TqvenobiT~ melaparakeboda da arc
amis Semdeg moumarTavs kaxa benduqiZes CemTvis `SenobiT~ arasdros. sxvebsac ese elaparakeboda. viRaca Wkuidan
Tu gadaiyvanda, imasac ki TqvenobiT
mimarTavda: „Tqven Sig xom ar gaqvT?“
movyevi, rom Zalian mindoda sajaro
samsaxurSi muSaobis dawyeba da qveynisTvis raime kargis gakeTeba. razec
mi pasuxa - „eg yvelaferi gasagebia,…
gamikvirdeboda, rom geTqvaT, rogor
gZulT es qveyana da aq imitom moxvediT, rom Signidan Ziri gamouTxaroT
mas da deda utiroT. eg yvelaferi
gasagebia, rom keTili ganzraxvebi gaqvT,
magram ratom moxvediT aq? ratom maincdamainc es ofisi? ratom ar waxvediT
Sinagan saqmeTa saministroSi? an jandacvis saministroSi? an kulturis
saministroSi?“
visaubreT imaze, rogor ar momwonda
SevardnaZis dro. rogor meSleboda
nervebi, rodesac sxva qveynebze iZaxdnen
rom Cvenze ukeTesebi arian. ratom ar
SegviZlia Cvenc viyoT magrebi? sad
imuSavebdiTo, - mkiTxa da CamomiTvala
isev saministroebi. ar mindoda am jandacvaSi arasdros muSaoba, arc SssSi da SemrCa isev kulturis saministro. mand-meTqi. xoda, wadiT exla da
Teatrebi rom cud dReSiao, dRes magas
rogor vuSveloTo, moifiqreTo da modiT mereo.
mivedi ramodenime dReSi da raRaceebi vibodiale, sruli am sityvis mniSvnelobiT. mismina 5 wuTi da miTxra:
„wadiT exla, kanoni waikiTxeT Teatrebze. kargad gaerkvieT yvelaferSi
da amden laparaks, ager dafaze konkretulad damiwereT, ra da rogor unda
gavakeToT. CaTvaleT, Tqven kulturis
ministrad dagniSnes, giorgi!“
wamovedi da vfiqrob, ramdenjer unda
mimiyvanos exla am kacma. Tu unda
amiyvanos, Tu arada, miTxras pirdapir.
Tanac, arapirdapiri adamianis aSkarad
araferi etyoba da amden dros ar daxarjavda CemTan Sexvedraze, rom ar
undodes. saxlSi arafers viZaxi, xom
ar vityvi, kulturis ministri varTqo. sul gagiJdao es upatrono, ifiqrebdnen.
Semdeg misvlaze kargad movemzade.
derefanSi is saTvaleebiani kacic Semxvda. aw gardacvlili miSa iaSvili,
kaxas Zveli megobari yofila, romelic
xalxis SerCevaSi exmareboda da fsiqologiur portrets uxatavda. saocrad
ubralo, Tbili da gansxvavebuli adamiani iyo da yvelas Zalian uyvarda.
raRac rCevas Tu hkiTxavdi, Semouvlida
xolme, aTas kiTxvas dagisvamda da
mere girCevda rames. maSinac miTxra,
rom manqanas romlis saxuravze raRac
daeca, bevri adamiani egreve gaaremontebso, saxuravis nawils gamoucvlis da
cota adamiani Tu dafiqrdeba imaze,
rom luqi gaakeTos gafuWebul adgilas, iqneba da ufro iafi ujdebao.
amitom, kreatiulad Sexede raRaceebso.
amjerad, davuwere dafaze ra iyo,
Cemis azriT, problema am sferoSi. ra
iyo gamosavali, ra SeiZleboda gakeTebuliyo. magram es ar iyo mTavari misTvis. aravin damniSnavda marTla kulturis ministrad. mas ainteresebda
Tu ramdenad siRrmiseulad da detalurad SemiZlia movekido saqmes, ramdenad maqvs survili marTla raRacis
keTebis.
- giorgi, kanoni waikiTxeT?
- ara, batono kaxa.
- ratom?
- wavikiTxav.…
- ara, exla ukve gviania, aqamde unda
wagekiTxaT.
megona damTavrda yvelaferi da exla
damemSvidobeba:
- giorgi, zarmaci xarT?
- ki, cota zarmaci var.
- ara uSavs, badrijans frTebi rom
hqondes, gafrindeboda, magram ar aqvs
da verafers vizamT. sizarmace ki SromiT unda daZlio. eeeekaaaaaa!
Semodis eka.
- es Cveni axali TanamSromelia, giorgi centeraZe.
pirdapiroba da gulwrfeloba uyvarda yovelTvis. afasebda, rodesac
sakuTar Secdomas aRiarebdi da Tavis
marTlebas ar iwyebdi. brazdeboda xolme da iZaxda, rom qarTvelebs bodiSis moxda uWirTo da yvelaferze
Tavs imarTlebeno.
pirvelive samuSao dRes gamacno
giga gonaZe, romelic jandacvis reformaze muSaobda da uTxra, rom analogiurad sportSic unda gagvekeTebina reforma da iqneba auxsnaT giorgiso. im
dResve meriaSi gamiSva. mivedi da damxvda vice meri, ramodenime samsaxuris
ufrosi. ruka hqondaT gaSlili magidaze da raRac sakiTxebs ixilavdnen.
megona, rom albaT raRaceebi unda Camewera da kaxasTvis meTqva Semdeg, ra da
rogor. uceb, vice-meri Semomitrialda
da Tqven ras fiqrobTo, mkiTxa. vuTxari. gaiTvaliswines. mand mivxvdi pirvelad, rom ukve Cemi cxovreba Seicvala,
sxva pasuxismgeblobaa.
erTi Tvis gamavlobaSi vswavlobdi
TiToeul detals im saqmeSi, raSic
CarTuli viyavi. moviare mTeli Tbilisi, velaparakebodi sxvadasxva specialistebs da profesionalebs, veZebdi
yvelafers internetSi. ra aris erTi
Tve magram, saubarSi vxvdebodi ukve,
rom ufro meti vici konkretuli saqmis Sesaxeb, vidre is adamianebi, romlebic wlebia amaze muSaoben. Tan mwyinda,
rom esea, Tan mixaroda.
29
eseTi daaxloebiT 30 kaci viyaviT,
gogo biWebi, romlebsac ar umZimebdaT
cudi warsuli zurgs, vinc arasdros
araferSi iyo gasvrili da visac SeeZlo Tavisuflad azrovneba. amitom migviyvana yvela garedan da arasdros auyvania samsaxurSi proteqciiT. ver itanda amas. es adamianebi dRe da Rame
muSaobdnen imitom, rom sjerodaT sakuTari saqmis da sakuTari SesaZleblobebis,…gulwrfelad undodaT ufro
karg qveyanaSi cxovreba.
ra gveqna, rac SegveZlo - gavakeTeT,
rac SegveZlo - gavaTeneT,…maqsimalurad davixarjeT da Sedegic davdeT.
ki, ukeTesadac SeiZleboda, bevrad ukeTesadac, magram…kargi iqneboda rom mogvxmarebodnen an rogorc minimum xeli
ar SeeSala bevrs.…
dRes vfiqrobdi, kaxas rom ufro
magari 30 adamiani yoloda, ras gaakeTebda-Tqo. ai, saqarTvelos nakrebs rom
yavdes mesi, ronaldo, robeni. samwuxarod, arc nakrebs yavs da arc Cven viyaviT mesi da ronaldo. mwvrTneli ki,
magari gvyavda da rac SeZlo, gaakeTa
am adamianebiT,… saqarTvelo Secvala.
erTxel sameurneo TemaSi gadamiyvana,
kancelariis ufrosi iyo ukve. raRaceebs akeTebdnen, patar-patara remontebs.
damiZaxa da miTxra, rom am mSeneblebTan
araferi Wriso, gineba malamosaviT ariso magaTTvis. ai, najaxi, gamomarTviTo
da erTxel Tu ar gaakeTeben ise rogorc saWiroa, iareT da rac ar mogewonebaT, daangrieTo. fuls vixdiT da kargad unda gaakeTono.…davdiodi am najaxiT kancelariaSi. giJi vegone yvelas.
ver itanda savaluto fondebs da
kreditebs, sul iZaxda tyuilad aravin
mogvcems fulso da jobia, Cven rac
gvaqvs, is vikmaroTo da aravisi vali
gvqondeso.
kerZo sakuTrebac mniSvnelovani iyo
misTvis. maxsovs, raRac Senobidan asaxlebdnen xalxs, unda davangrioTo. da
sastiki winaaRmdegi iyo da Zalian
brazdeboda.
yvela saqmeSi TiToeul detals uRrmavdeboda da nerviulobda. sul saqmeze fiqrobda. omis dros kancelariis dabombvis saSiSroeba rom iyo, vijeqi
da irakli kvaSilavasTan erTad vmuSaobdi saqarTvelos biujetze.…uceb
iseTi afeTqebis xma gaisma, megona aRar
iyo kancelaria. viRaceebi garbodnen,
Cven gaunZrevlad gavagrZeleT muSaoba. bolos gairkva, rom SemTxveviT generatori gaskda Tu raRac egeTi. panika
vin daTesao, gamirkvieTo. visTan unda
gagverkvia, aRaravin aRar iyo Cvens
30
garda.…
fiqrobda imaze, devnilebs saxelmwifos mier axal aSenebul saxlSi ra
unda daxvedroda - dawyebuli kovzidan,
damTavrebuli specifikuri xelsawyoebiT, romlebsac soflad iyeneben. Cxubobda Tu vinmes rame gamorCeboda da
aiZulebda, rogorc sakuTar saxlze,
ise efiqraT.
maxsovs me da ana kvanWilaSvili
viyaviT Sexvedraze, sadac nerviulobda,
sportul darbazSi iseTi xis safari
ar daegoT, rom vinme bavSvs xiWvi SeerWos da eseT wvrilmanebs Zalian did
dros uTmobda. anac im 30 adamianSi
Sedioda, erT-erTi yvelaze patara iyo
CvenSi.…kaxa rom nerviulobda, ana magaze nerviulobda da iyo ese. bolomde
gverdSi edga kaxas.
yvela es adamiani kaxam Sekriba erTad.
es xalxi marto xelfasisTvis ar muSaobda. rodesac ici, rom qveyanas ukeTesobisken cvli iq fuli arafers niSnavs.
kaxa yovelTvis iZaxda, bevrad meti
gekuTvniTo, rasac Tqven muSaobT, magram
CaTvaleT, danarCens swavlaSi mixdiTo.
marTlac, bevri ram maswavla,…magaliTad
is, rom arasodes unda grcxvenodes
kiTxvis dasma Tu raime ar ici da
gWirdeba. yvelaze magari maSin iqnebi,
rodesac razec saubrob an akeTeb, Zalian
magrad ici. maswavla drois fasi. kidev
bevri ram da rac mTavaria, momca saSualeba qveynisTvis raRac gamekeTebina.
arasodes gvaZlevda premias kargi
muSaobisTvis. misi premia da madloba
iyo Sokoladi. Tu gvaCuqebda Sokolads,
ese igi Zalian kmayofili iyo CveniT.
miCxubia kidevac masTan, gavugdivar kidevac samsaxuridan.
amis mere bevr adgilas vimuSave,
vyofilvar direqtoric, moadgilec,…ufrosic. yvelgan vakeTebdi yvelafers, rom yvelaze magari profesionali TanamSromlebi myoloda. Tundac
imis xarjze, rom SeiZleba zogierTs
ar uyvarde mag dros. magram es araa
mTavari. mTavaria amiT is adamiani
gaxdes Zalian magari Tavis saqmeSi,
visac Tundac ar uyvarxar da qveyanas emsaxuros. esec kaxam maswavla.
Semdeg kaxam isev damiZaxa masTan
samuSaod. pirdapir miTxra, sul 2 an
3 kaci myavs nanaxi saqarTveloSi Tqvennairi menejeri. gameRima, ra sisulelea
Tqo-vuTxari. SevxdiT, vilaparakeT.
erTxel mkiTxa:
- xelfasi ramdeni gqondaT, rom
daiwyeT samsaxuri?
- 200 lari TveSi.
- exla ramdeni gaqvT? (iRimis)
- magdenive dReSi…
- xom giTxariT SromiT daZlevTTqo sizarmaces (iRimis).
axsovda.
kaxa iyo yvelaze saocari, niWieri
da mcodne adamiani, visac ki vicnobdi.
is bavSviviT iyo,
didi bavSviviT.
bavSviviT uxaroda kargi da bavSviviT wyinda cudi. is iyo Sinaganad
didi keTili bavSvi, romlis simdidrec
fuliT ar izomeboda. didi bavSvi,
visTvisac fulze bevrad Zvirfasi, yovelTvis iyo Sokoladi.
giorgi centeraZe
foto-xelovan
malxaz daTikaSvilis
foto
cfmfhsdtkjv
lfrfhuf
mfhsekb
rbyjc
gfnhbfhmb
31
`iluz
ion
i~
`iluzion
ioni~
jariskacis
mama
sulTaTana
oTar sefiaSvili,
saqarTvelos xelovnebis
damsaxurebuli moRvawe
omis Temis humanisturi Rrma interesiT sxva mebrZol filmTa Soris
Cadga qarTuli suraTi `jariskacis
mamac~, amitomac aris, rom mayurebelTan
pirvelsave uSualo kontaqtSi igi
uceb iqca sazogadoebriv faqtad, SemoiWra Cvens cxovrebaSi, gamoiwvia fiqri,
kamaTi, gansja.
zogjer xdeba - is, rac cxovrebaSi daujerebelia da, SesaZloa, uazrobadac gveCvenos, namdvili xelovanis
xelSi mxatvrul simarTled, WeSmariti xelovnebis simarTled iqceva xolme. `jariskacis mamaSi~ aris erTi kadri: Ramis myudroebaSi gamayruebeli
xmauriT modian tankebi, moCans maTi
Semzaravi, veeba siluetebi. am daZrul
rkinis mrisxanebaTa fonze, kadris wina
planze aRimarTeba cocxali, daZabuli figura kaxeli glexis - giorgi
maxaraSvilisa, igi yovel tanks gaxelebiT misZaxis Tavisi vaJis saxels,
TiTqos surs gulidan amoxeTqili
ganwiruli yviriliT CaaxSoso maTi
usulgulo xmauri da mSobliuri xma
miawvdinos kvaldakargul Svils...
es kadri ar aris mxolod filmis
gmiris gulubryvilobis gamxela, misi
SvilTan Sexvedris dauokebeli wyurvilis gacxadeba. Semdeg, roca filmis
avtorebi bolomde mohyvebian TavianTi
gmiris Tavgadasavals da es kadric
sxva epizodebTan erTad mxatvrul
mwkrivSi Cadgeba, igi suraTis erTerT yvelaze did azrobriv da emociur
momentad iqceva. kadri ganzogadebulad ikiTxeba: omis ulmobeloba, misi
Clungi, amazrzeni, damTrgunveli xmauri
da cocxali adamiani, misi mTrTolvare
guli, misi ambozebuli sulis yivili!
es kadri TavSi movaqcieT, rogorc
ganzogadebuli xateba Temisa - adamiani
da omi.
`jariskacis mamis~ yvelaze didi
Rirseba is aris, rom igi warmogvisaxavs Cvens adamians omSi, rogorc WeSmaritad kacTmoyvares, namdvil mamuliSvils, kacurkacobis, xalxis zneobisa
da sindisis gamoxatulebas, rogorc
gmirs, am sityvis amaRlebuli gagebiT.
amdenad, filmis gmiri namdvilad mniS-
32
kabadonebSi
redaqtorisagan:
CemTvis cnobili iyo oTar sefiaSvilisa da reJisor rezo CxeiZis megobrobis Sesaxeb. gardacvalebamde ramodenime TviT adre mxcovanma reJisorma
niu-iorkis hospitalSi inaxula legendaruli `iluzionis~ saxelganTqmuli
wamyvani. isaa, rom am cremliani kadris fotoze aRbeWdva veravin moaswro.
batoni oTaris gardacvalebidan ramodenime TveSi gardaicvala batoni
rezo CxeiZec. darwmunebuli viyavi, arqivis romeliRac Taroze iarsebebda
recenzia baton rezoze, radgan mwamda, iseTi megobari - aseT megobars
uyuradRebod ar datovebda.
didi Zebnis Semdeg es werili vi pove da Tqvenc gagiziarebT. CaTvaleT,
rom dRes `iluzioni~ `jariskacis mamas~ aCvenebs da am teqsts Cveuli
xmis tembriT batoni oTar sefiaSvili gikiTxavT.
vnelovani da Zlier saintereso adamiania. giorgi maxaraSvili, iseTi rogorc dagvixates igi scenaristma suliko JRentma, reJisorma rezo CxeiZem
da msaxiobma sergo zaqariaZem, mTeli
Tavisi konkretulobiT maRal ganzogadebas aRwevs da namdvili zneobrivi
magaliTis Zalis Semcvelad warmogvidgeba. aseTebi gadadian legendebSi,
rCebian, xalxur baladebSi, cocxloben
xalxis simRerebSi:
`berikaci var...
hei... berikaci var, nu momklav
yvela dagiwyebs gmobasa.
sadac rom Semogeyrebi,
getyvi Svilsa da Zmobasa...~
suraTs ara aqvs, an TiTqmis ara
aqvs eqspozicia. aris mxolod erTi,
erTaderTi kadri: ferdobze Sefenili
tanmorCili venaxi, uRrublo ca, maRal
horizontze Zveli taZris datexili
konturebi da... siCume, siCume - raRac
avbediTi, amaforiaqebeli, Semparavad mogangaSe...
uxalisod moabijebs xurjinakidebuli, daWrili Svilis sanaxavad gzas
damdgari giorgi maxaraSvili. ara, ki
ar modis - moborialobs, fexs iTrevs,
TiTqos vazi Tavisken ewevao, gzidan
gadava, venaxSi Sedis, vazs wklerts
usworebs, mzrunvelad efereba... da
TqvenSi sadRac Soreulad axmiandeba
`Sen xar venaxi...~ ekranze ki isev siCumea, magram grZnobT, rom am siCumes
raRac uxilavi bzarebi gasCenia, saidanac nervulad, foladis civad gael-
vebasaviT avismauwyeblad, nawyvet-nawyvetad iWreba omisdroindeli nacnobi melodia ,, Bltn djbyf yfhjlyfz”.
TiTqos es mogangaSe xma da colis
gamwarebuli Segoneba erTiani ZaliT
win ewevian giorgis. isic dabneulad
raRacas Caibutbutebs, ferdobze daeSveba...
da iwyeba filmi.
modis igi jiutad, farTo nabijiT.
ki ar modis - moalajebs, fiqriTa da
garkveuli winaTgrZnobiT damZimebuli.
TiTqos veRarafers xedavso am gamSrali
gzis garda - veRarc mSobliur soflis
sanaxebs, sadac mamapapaTa saflavebi
eguleba, veRarc TanagrZnobiT adevnebul Tanasoflelebs, visTanac Wirica
da lxinic gauyvia... mxolod gza, gza
da raRac gaurkvevelTan Sexvedris
winaTgrZnoba...
am dasawyis kadrebSi ukve gamJRavnebulia suraTis pirveli intonaciebi, grafikul kompoziciebSi gadmocemulia atmosferos mTliani SegrZneba. isini sunTqaven, cocxloben da giwveven TavianT adamianur samyaroSi. aqve isaxeba gmiris xasiaTis Strixebic,
dawerili mxatvarTa dajerebuli xeliT - mkveTrad, msuyed, STambeWdavad.
magram es mainc jer kidev konturebia,
romelic mxolod gagrZnobinebT gmiris
potenciur simdidres. giorgis mTliani xasiaTi, misi sikeTis sawyisebi,
adamianuroba da vaJkacuri suli Semdeg gamovlindeba sisavsiT kadridan kadramde, epizodidan - epizodamde. am
mizans emorCileba kinoxelovanTa yvela zraxva da miswrafeba, filmis yoveli naWeri - mizankadri Tu scena.
amas grZnobT filmis yvelaze mokle
samontaJo naWerSi, TiTqmis Tvalis
daxamxamebaSi rom gaielvebs ekranze.
omisdroindeli Cveulebrivi suraTi
- mgzavrebiT gaWedili matareblis safexurebi. aq aris giorgic Tavisi mosakiTxi xurjiniT. civi qari atans
Zvalsa da rbilSi, is ki mzrunvelad
Semofarebia rusi ltolvilis gaToSilsa da dazafrul bavSvs...
es kadri erTi patara Strixia
gmiris saxis gamosakveTad, erTi mcire
monasmia, romelic naxvisTanave waruSlelad aRibeWda Tqvens mexsierebaSi.
Semdeg igi imravlebs reJisoruli mignebebiT, msaxiobiseuli TvalismomWreli detalebiT, niuansebiT. isini erTmaneTs ejaWvebian, SenivTdebian da gmiris
xasiaTis, misi arsebis mxatvrul simarTled lagdebian.
da isev kadri: germanelebi uteven
sofels. skdeba yumbarebi, cecxli edeba
33
puris yanebs, sulSemxuTveli sicxe
da boli dgas irgvliv. am oromtrialSi SemTxveviT moxvedrili, miwasgarTxmuli giorgi maxaraSvili wamoimarTeba da pirveli, rasac igi yvelaze
did saSinelebad dainaxavs aris is,
rom puri iwvis, nadgurdeba yana, iRupeba
adamianis garjiTa da ofliT moweuli
sikeTe!
igi gamwarebuli, gaxelebuli amaod
cdilobs Caaqros cecxli, gadaarCinos
yana... am dros, roca Cvenebi brZoliT
ukan ixeven, roca qveyana iqceva da
tyvia celavs sicocxles, es aris sigiJe. ase aRiqvamen sxvebi am axirebuli
berikacis moqmedebas, romelic sinamdvileSi, misi miwisSvilobis, mis sisxlsa
da sulSi gamjdari Sromis pativiscemis, adamianobis gamovlenaa. TviTon giorgis kidevac ukvirs - ratom sxvebic
ar iqcevian mis msgavsad, ratom ar
cdiloben puris gadarCenas? ase xom
keTils boroti daTrgunavs da azrs
dakargavs TviT adamianis Sroma!
es motivi kidev ramdenjerme ganmeordeba filmSi da xazs gausvams giorgi
maxaraSvilis xasiaTs, misi kacTmoyvare bunebis miwasTan dakavSirebul sawyisebs.
mcire gadaxveva: warsuli omis masalaze agebul ukanaskneli wlebis filmebSi sul ufro xSirad aris dapirispirebuli ori erTmaneTis gamomricxveli sawyisi - ngreva da Seneba, ugunureba da Semoqmedeba. TiTqmis analogiuri momenti gvxvdeba de santisis
filmSic ,,italielebi yoCaRi biWebi
arian~. aqac, am suraTSi axalgazrda
italiel glex-biWs, romelic Tavis
uneburad mtris jariskacad mosula
ruseTis velebze da Semdeg, rus gogonas adevnebuls, mzesumziris plantaciebSi mieweva brma tyvia, ver gaugia,
ver mimxvdara, ratom yvela erTad ar
Seesevian damwifebul puris yanas da
ar momkian, xom xedaven, rom wvimebi da
uazro ganadgureba emuqreba adamianis
wlis sarCos, adamianis SromiT monagars. igi Tavis enaze kidec SeuZaxebs
yubanel kolmeurneebs, magram ,,dampyrobsa” da ,,dapyrobilT” erTmaneTis ena
ar esmiT. erTnairad ki grZnoben, ra
uazrobad aqcia omma kacis garja, adamianis Sroma, misi sikeTe.
ase ejaxeba omis ulmobeloba adamianis bunebrivsa da naTel miswrafebas Senebisken, Semoqmedebisaken, Sromis
bednierebisaken. es motive am epizodebis Sinagan RerZad, Sinagan konfliqtad
iqceva. sxvagan ki igi safuZvlad edeba
mTel films. ingliseli reJisoris
34
devid linis suraTSi ,,xidi mdinare
kvaize” naCvenebia, Tu rogor ixsna Sromam adamianebi uRimRamo, umizno arsebobisagan, rogor aages xidi mdinare
kvaize iaponiaSi samxedro tyveTa banakis patimrebma. magram sastikia omis
kanoni. xidi, romlis mSeneblobam Semoqmedebis sixaruli moutana amden adamians, unda afeTqdes, radgan igi mters
ekuTvnis... da roca xidis nangrevebi
cviva mdinaris molurjo wyalSi da
iRupeba misi mSenebeli inJineric, am
tragediis mxilveli banakis eqimi warmoTqvams mxolod sam sityvas: ,,ugunureba, ugunureba, ugunureba.~ am mware
aRiarebiT mTavrdeba filmi-protestic.
bunebrivad, swored adamianurobis gamarjvebis rwmeniT Semodis es motivi
qarTul suraTSi ,,jariskacis mama”.
albaT, yvelaze Znelia mxatvruli
damarwmuneblobiT imis Cveneba, Tu rogor iRviZebs meomris suli mSvidobian glexkacSi, mxsnel-mTesvelsa da mevenaxeSi. giorgi maxaraSvils, gamwarebiT rom aqrobda cecxls puris yanaSi, Zlivs gaiyoleben Cveni meomrebi.
amas mosdevs sufTa, lakonuri kadri:
swori, uborcvo mindori. sroliT ukan
ixeven mebrZolebi, romelTa Soris uceb
gamoarCevT erTgvarad dabneulsa da
uiaraRo, glexur tansacmelSi gamowyobil berikacs. avtomatis cecxliT
ifaravs mas rusi jariskaci arkadi.
magram arkadisac daWrian da axla
giorgis xoxviT gamohyavs igi brZolis velidan. Txrils Seafarebs, mamaSvilurad amSvidebs daWril meomars,
wyals rom iTxovs gaTanguli - kidev
cotac, gzas gavigneb da gavaRwevTo.
TavisTvis ki gminvasaviT aRmoxdeba
gulidan: `vaime Svilo!...~ amas ise
ambobs, grZnobiT, rom igi am sityvebSi
Tavis Svilsac gulisxmobs da am rus
Wabuk meomarsac, romelsac omis gzebze
Seeyara berikaci da, im qarTuli xalxuri leqsisa ar iyos, `uTxra Svilic
da Zmobaca~.
magram gzis gasagnebad wamosuls
uknidan moesmis srolis xma, gamoixedavs da... Txrils, sadac weRan arkadi
datova, Tavs wamosdgomia germaneli,
romelmac avtomatis mTeli jeriT
dacxrila daWrili meomari.
giorgis Tvalwin moxda raRac sazareli ram, warmoudgeneli sulmdabloba, rac verasodes SeeTviseba mis
sisxlsa da gonebaSi gamjdar, saukuneebiT ganmtkicebul raindul eTikas.
atotebulad wamoimarTeba, rogorc bermuxa da mis win yvelaferi pataravde-
ba, Ciavdeba es pirsisxliani axmaxi germanelic, amaod rom cdilobs tyvia
Seagebos misken pirgamexebiT wamosul
glexkacs. magram axla giorgis mokvla
ukve SeuZlebelia, radgan igi mTeli
Tavisi arsebiT samarTlianobis, SurisZiebis saxierad gadaqceula. igi xelis
Zlieri SemokvriT daanarcxebs faSists
da misgan gamoglejili avtomatis kondaxiT gasress.
uwyinari, mSvidobiani glexkaci
uceb xdeba meomari, jariskaci. omis
araadamianur kanonTan Sejaxebam giorgi
maxaraSvilSi gamoaRviZa, aamxedra usamarTlobis, sulmdablobis winaaRmdeg
mebrZoli. misi moqmedeba iyo mxolod
iZuleba, adamianurobis mowodebiT, misi saxeliT sakuTar Tavze Zaldatanebis aqti... da filmSi mTeli ZaliT
axmiandeba ZiriTadi motivi - adamiani
da omi.
dedamiwaze adamianuroba rom exsna,
Cvenma xalxma faSizms daupirispira
ara marto mtris samxedro Zalis damTrgunveli kidev ufro Zlieri saomari saWurveli, ara marto gautexeli nebisyofa da simtkice, aramed mis
kacTmoZule bunebas Seerkina Cveni humanizmi, mis simdables - Cveni kacurkacoba, mis borotebas - Cveni adamianu-
35
ri sikeTe. faSizmze gaimarjva aramarto SurisZiebam, Tumca es grZnobac
dauokeblad moiTxovda samarTlianobis aRsrulebas... da iqneb `jariskacis mamis~ arc erT epizodSi ise TvalnaTliv ar gamovlenila am filmis
filosofia, misi gmiris maRali zneoba, misi azri da mowodeba, rogorc gadaTelili vazis gamo amtydar konfliqtSi.
isev kadri: meomari Svilis kvals
adevnebuli, ukve TviTonac jariskaci
giorgi maxaraSvili germaniis romeliRac qalaqis gareubanSi patara, erTi
xelisdadeba venaxs waawydeba. ra saswaulma gadaarCina vazi am jojoxeTgamovlil, iavarqmnil miwaze!
giorgis sulSi uceb iRviZebs miwis
mxvnel-mTesveli, mevenaxe. miva, miefereba
vazs: `Sen aq ram mogiyvana, Se madliano, ha?.. rogor gamaxare, Se baraqiano,
Sena!..~ amas ise ambobs, TiTqos balRs,
Tavis SviliSvils ealersebao. TqvenSi
ki isev Soreulad axmiandeba `Sen xar
venaxi~. magram amjerad, es gurjaaneli glexkaci RiRinebs amas, vazs rom
mzrunvelad wklerts usworebs. grZnobT, rogor monatrebia jariskacis
gamrje xelebs mSvidobiani Sroma...
amas mosdevs scena, romelSic saocari
ZaliT vlindeba mSromeli adamianis
sulieri sispetake da humanuri SemarTeba, bunebisSvilobis, miwisSvilobis
didi grZnoba da sindisi, adamianuroba.
axalgazrda sabWoTa tankisti marTvis gamosacdelad tanks daZravs da
angariSmiucemlad pirdapir venaxSi Seagdebs manqanas. SeZrwunebuli giorgi
maxaraSvili TavganwirviT win gadaudgeba rkinis gigants. aRSfoTebuli bevr
mware sityvas gaagonebs cxovrebagamoucdel axalgazrda tankists: `aha,
ager germaneli biWuna (miuTiTebs axlo mdgom bavSvze), esrole, esrole,
raRa!” - ra faSisti me mnaxeo, Caibutbutebs darcxvenili, gaognebuli tankisti da venaxs gaecleba.
giorgi ki waqceul vazs mieSveleba. misTvis es gamxdari, SimSilisagan
saxedanacrebuli germaneli bavSvebic
da ucxo miwaze amosuli, mzrunvel
xels moklebuli vazic xelSeuxebel,
maradiuli sicocxlis simboloebad
qceulan. amitomac aris, gmiris moqmedebas ise aRviqvamT, TiTqos im Wabuki
tankistis windauxedaobas marto es
erTi glexkaci ki ara, aramed mTeli
buneba, sikeTe, TviT sicocxle aujanydao.
magram aq ar Cerdebian filmis avtorebi. isini eZeben giorgi maxaraSvi-
36
lis adamianuri samyaros yvelaze Zvirfas madans. Rrmavdeba wiaRsvla gmiris
sulSi. isev kadri: kvlav omis gzebzea
jariskacis mama, mware sagonebels miscemia da aq ityvis frazas, romelic
naTeliviT daadgeba mTel suraTs, Suqs
miayenebs bevr mis kadrs, gaanaTebs maT
azrs. danaRvlianebuli im Wabuki tankistis saqcieliT da Tavis marTlebiT
- kargi, arc Sena xar mTlad marTali,
rac ar unda iyos, mainc omiao - giorgi maxaraSvili fiqrs gaumxels frontel megobars: `netav, ra mouvida Cems
goderZis, is xom Zlier keTili gulisa
iyo!..~ man ukve icis, rom omi sisxlis,
ngrevis, sikvdilis garda, aris bunebis
simaxinjec, rom ganuzomelma msxverplma adamianebSi daaClunga keTili
grZnobebi. SiSiT fiqrobs mama jariskac
Svilze, xom ar airekla omis sazareli
saxiereba misi goderZis sufTa da
keTil gulzec, xom ar dausaxiCrao
suli.
ra bunebrivad ibadeba am gaunaTlebeli, magram sibrZnesTan daZmobilebuli berikacis keTil samyaroSi es zogadsakacobrio sityvebi, ra axlosa
dgas igi im winaTgrZnobasTan, romelic
ase mwared auxda evropis xalxebs.
da TiTqos am qarTveli glexkacis
gulistkiviliT naTqvamis gamarTlebad
gaismis isic, rom axlo dasavleTis
kinokritikosebi swored omsa da faSizmSi xedaven omis Semdgomi wlebis filmebis gmirTa sulieri gapartaxebis
Zirebs, rom sazRvargareTul literaturasa da xelovnebas sul raRac erTi saukunis naxevarSi ukve meore `dakarguli Taobis~ datireba mouxda.
ase moZraobs filmSi xelovanTa
azri, jer zogadidan konkretulisaken,
xolo Semdeg isev iwyeba ganzogadeba
empiriulidan - filosofiuramde, erovnulidan - zogadsakacobriomde; ase
maRldeba mTavari gmiris mxatvruli
saxe, romelic TavisTavad iqceva filmis
RerZad. es saxe samsaxiobo xelovnebis
saukeTeso nimuSad darCeba Cvens kinoSi.
reJisori ki... reJisori, rogorc
saukeTeso SemTxvevaSi ityvian xolme,
`kvdeba msaxiobSi~, `kvdeba filmSi~.
amjerad amas princi puli mniSvneloba aqvs. saqme is aris, rom roca rezo
CxeiZem film `zRvis bilikis~ Semdeg
swored es scenari airCia dasadgmelad da Tanac cnobili gaxda, Tu vin
Seasrulebda mTavar rols, bevri amas
eWviT Sexvda, daudarajda.
faqtia, rom `jariskacis mamis~ scenarSi Zlier bevri pirobiTobaa daSvebuli, bevri ram gansakuTrebul SemTxveviTobaze - `xom SeiZleba ase momxdariyos~ principzea agebuli. reJisors
ki wina or suraTSi - `ganZSic~ da
`zRvis bilikSic~ aSkarad miuTiTebdnen yalb mravalSvilianobaze. garTulebul simbolikaze, imaze, rom am nawarmoebebSi adamianebi kargavdnen konkretulobas da erTgvarad ganyenebuli
azris matarebelni xdebodnen. amitomac
sruliad ar iyo usafuZvlo, roca
SiSobdnen - amjeradac xom ar emuqreboda mas igive safrTxe.
marTlacda, ra iyo scenar `jariskacis mamaSi~ (Tavi davaneboT im Zlier saxifaTo rifebs, romelsac uqmnida
msaxiobsa da reJisors damaxinjebuli ena)? moxuci kaxeli glexi grZel
gzas daadgeba ruseTis romeliRac qalaqis hospitalSi myofi daWrili
Svilis sanaxavad. Svili adgilze aRar
daxvdeba - gamojansaRebula da Tavis
nawils dabrunebia... es pirobiToba
amosavalia.
dasaSvebia igi Tu ara?
Semdeg erTs - meore, mesame da a.S.
pirobiToba mosdevs: samoc wels gadacilebul moxucs moqmed armiaSi Caricxaven, gzaSi waawydeba kedelze warweril Svilis saxels da masTan Sexvedris imedi gauaTkecdeba...
xom SeiZleboda asec momxdariyo?
Semdeg ieriSze, Tovlze xoxvisas,
aRmoaCens sabWoTa kavSiris saxelmwifo
sazRvris aRmniSvnel waqceul boZs
da amxanagebTan erTad kvlav aRmarTavs.
da bolos, germanul qalaqSi, erT blokirebul saxlSi, romlis meore sarTulze germanelebi gamagrebulan, xolo mesame da pirveli sarTulebi Cvenebs uWiravT, zemodan Camoesmis qarTuli simRera, icnobs Svilis xmas... Semdeg
Wurvis afeTqeba, moxuci avtomatis
cecxliT gzas gaikvlevs, maRla aiWreba da mxolod mkvdar Svils naxavs.
filmis mTel Rirsebad rom es sqema
darCeniliyo, dRes uazroba iqneboda
mis gamo Subebis msxvreva. reJisorma
scenarSi dainaxa is ZiriTadi da saukeTeso, romelic rogorc mas, ise msaxiobs saSualebas miscemda Tanmimdevrulad da bolomde gamoevlinaT, gaexsnaT gmiris xasiaTi, adamianuri samyaro, qveynis avbedobis Jams saerTo-saxalxo movlenebTan misi Sinagani damokidebuleba.
Tumca `jariskacis mamaSi~ mravali
pirobiTobaa, ufro meti, vidre erTi
mxatvruli nawarmoebi moereva, reJisorisa da msaxiobis ostatobis Sedegad bevrma maTganma iseTi gadawyveta
da forma miiRo, romlis uflebac xelovnebas aqvs. cxadia, aq gansakuTrebuli mniSvneloba eniWeboda Janris
sakiTxs. jer kidev rezo CxeiZis `maia
wyneTelSic~ sagrZnobi iyo erTi romelime Janris viwro CarCoebis rRvevis
tendencia. `jariskacis mamac~ dasawyisidan finalamde komediur planSi,
Tu SeiZleba ase iTqvas, `Rimilis piras~ viTardeba.
swored aseTi gadawyveta ganapirobebda scenarSi daSvebuli mravali pirobiTobis gamarTlebas. magram igi
mainc ar aris komedia. arc marto Rimilis filmia. finalSi mamas Tvalwin
ukvdeba Svili. yvelaferi uceb Semobrundeba tragikulisaken. tragikulma
motivma TavisTavad moiTxova mkacri
cxovrebiseuli simarTle, logika. es
scena ki isev pirobiTobis farglebSi
darCa, Tanac am momentisaTvis ukve daqveiTda emociebi, radgan igi wina scenebSi sakmaod daixarja.
...isev omis gzebzea `jariskacis
mama~. modis sxvebTan erTad mxarze
avtomatgadakidebuli, Tavdaxrili, damwuxrebuli. modis samwyobro marSiT
ki ara, aramed mZimed, Cveulebrivi jariskaculi daRlili nabijiT da Rrmad
qaCavs gazeTis naxevSi gaxveul Tambaqos... wuTiT SeCerdeba asaxsnel xidTan.
nela, mowiwebiT nela eSveba uzarmazari rkinis xidi, TiTqos Tavs xriso
jariskacis mamis, misi vaJkacuri mwuxarebis winaSe. da aRar gindaT waikiTxoT am xidze TeTri saRebaviT dawerili: `aq pirvelma gaiares tankebma
sabWoTa kavSiris gmiris, goderZi maxaraSvilis meTaurobiT~, ar gindaT dainaxoT, radgan igi mxolod moxuci mamis dauyuCebel Wrilobebs gaxsenebT
da mis SvilTan Sexvedris sixaruls
ki aRar gpirdebaT...
37
Cveni sadiskusio klubi
mfhsekb kbnthfnehbc
erfyfcrytkb @) otkb
ra Seicvala sabWoTa kavSiris
daSlis Semdeg qarTul literaturaSi? maxsovs, 90-ianebSi, roca
cenzura moiSala, sakmaod cocxali literaturuli procesi mimdinareobda, TiTqos dRevandelze
bevrad saintereso da datvirTuli.
SoTa gagarini: ar movswrebivar, magram sabWoTa dros bevri fiqrobda,
rom mwerali mediatoria RmerTsa da
kacs Soris da mwerlebi RmerTebis
sityvebs axmovanebdnen. moxda maTi sakralizacia da miTologiur burusSi
gaxveva. sabWoTa sistemis daSlis Semdeg
ki saazrovno sivrce TiTqmis ar Secvlila, igive darCa. roca karlo kaWarava ambobda, - qarTvelebis sarwmunoeba
`mamaTmadideblobaao~, - is swored literaturasTan damokidebulebas gulisxmobda. sabWoTa kavSirSi mwerloba
sarfiani biznesic iyo, 90-ianebis mere
es biznesi gaqra, magram damokidebuleba
am adamianebis mimarT TiTqmis ar Secvlila. dRes maTi mxatvruli teqstebi aRaravis ainteresebs, `mwerlebi~
aRar arian, mxolod `qarTuli prozis~ tomebSi darCnen, Tumca, ratomRac mainc moiTxoven privilegiebs.
rati amaRlobeli: sabWoTa dros,
SevardnaZis epoqas vgulisxmob, mweralTa kavSiris Tavmjdomares imxela Zala-
38
monawileoben:
SoTa iaTaSvili
- mwerali
laSa buRaZe
- mwerali
malxaz xarbedia
- mwerali
rati amaRlobeli
- mwerali
SoTa gagarini
- mwerali
qeTi qanTaria
- mTargmneli
ufleba hqonda, SeeZlo daexvrita kaci
an sikvdils gadaerCina. es Zalian didi
Tanamdeboba iyo. arsebobdnen funqcioneri mwerlebi, romlebic megobrobdnen
imdroindel politikur elitasTan.
Tumca, mwerlobas realurad ra gavlena
hqonda cocxal socialur procesze,
es maSin ar gazomila da dRes ukve
SeuZlebelia amis gageba. cxadia, maSinac
iyvnen adamianebi, romlebic namdvil
literaturas qmnidnen da literaturul process swored isini warmarTavdnen.
malxaz xarbedia: erTi ram unda
vaRiaroT: bevr adamians, vinc dRes mwerlad iwodeba, gansakuTrebiT Zveli Taobas warmomadgenlebs, dakarguli aqvs
ganviTarebis, winsvlis survili da
unari. ar kiTxuloben arafers axals
da 30-40 wlis winaT wakiTxuli wignebiT cxovroben. roca axalgazrda mwerlebzea saubari, maTgan xSirad gaigonebT xolme amgvar frazebs: `midi, aba,
damiwere, rogorc heminguei werda!~
an `damiwere, rogorc brodski werda!~
isini sakuTari warumateblobis gamarTlebas cdiloben da ganuwyvetliv
imaze laparakoben, rom aq saintereso
araferi iwereba, araferia wasakiTxi.
SoTa iaTaSvili: 90-ianebSi, sadac
unda Cagvetarebina poeziis saRamoebi,
auditoriebi sul gadatenili iyo.
axla SesaniSnavi kafeebia, magram maSin
TiTqos ufro didi enTuziazmiT modioda xalxi, ainteresebdaT axali mwerlebis mosmena. dRes didi nawili `tusovkis~ gamo dadis literaturul
saRamoebze. SeiZleba swored imitom
iyo amxela interesi, rom erTi epoqa
mTavrdeboda da axali raRac iwyeboda,
sxva JReradoba wamovida, sxva Temebi
gaixsna. ukve 18 welia, sul sxvadasxva
JurnalebSi var, sul saredaqcio samuSaos vewevi. 1992 wlidan gamodioda
`rubikoni~, `mesame gza~, `literatura
da sxva~, mogvianebiT gaCnda `arili~
da `alternativa~. maSin TiToeul Jurnals Tavisi gamorCeuli saxe, koncefcia hqonda. dRes literaturuli presac gausaxurda. TiTqos SesaZleblobebi metia, magram Jurnalebis raodenobamac da xarisxmac moiklo. me-20 saukunis miwuruls bevri saintereso avtori gamoCnda. laSa da rati, zaza
burWulaZe, daTo qarTveliSvili, irma
taveliZe da Zalian bevri, yvelas verc
CamovTvli. maSin axalgazrda mwerlebi swored im karg JurnalebSi midiodnen da redaqtorebTan hqondaT urTierToba. dRes ki, rodesac gaCnda literaturuli veb-gverdebi da blogebi, es
kavSiri dairRva. arada, redaqtorTan
urTierToba Zalian exmareba avtors,
swrafad ganviTardes. axali Taoba ki
metwilad TviTkmaria. daweren raRacas,
gamoaqveyneben internetSi da mere erTmaneTs uqeben nawerebs.
malxaz xarbedia: qarTul literaturaSi, iseve rogorc qarTul politikaSi, yvelaze ufro damaimedebeli
periodi axali saukunis dasawyiss daemTxva. 2001-2002 wlebSi filarmoniaSi gamarTuli wignis festivalebi
marTla mniSvnelovani movlena iyo, yvelani anTebulebi viyaviT, raRacas velodebodiT, imedebi gvqonda da uceb,
raRac momentSi, 2003 wlis Semdeg es
yvelaferi xelSi SemogvefSvna. iniciativebic gaqra. saqarTveloSi gaCnda
raRac meqanizmebi, ramac yvelaferi piarad aqcia, da meore mxriv - adamianebi risxvis manqanas dauqvemdebara. iseT
maxeSi gavebiT, roca literatura naklebad gvainteresebs. es meqanizmebi TviTon wargmarTavs. Tu gazeTSi an Jur-
nalSi sveti gvaqvs dasaweri, ar vwerT
literaturaze, sxva Temebs virCevT.
bevrma xeli Caiqnia, bevri kargi mwerali
dRes ubralod aRar wers, sxva saqme
naxa; bevri - radikalur opoziciaSi
wavida. arian iseTebic, samTavrobo RonisZiebebs rom xelmZRvaneloben, xelisuflebis winasaarCevno kampaniaSi monawileoben. moxda ise, rom qarTuli
literatura Tanamedrove qarTul poppolitikur kulturas Seewira.
rati amaRlobeli: literatura
aRar aris pirvelxarisxovani TviTon
literatorebisTvis...
malxaz xarbedia: literatura arc
arasdros yofila pirvelxarisxovani.
egec gasuli saukunis 70-iani wlebis
miTia.
laSa buRaZe: 90-ianebis dadgomasTan erTad mkiTxveli erTgvarad `gaicxrila~, misi kristalizacia moxda.
SegaxsenebT, es is dro iyo, roca televizorSi karg films kviraSi erTxel,
`iluzionSi~ vuyurebdiT da akaki baqraZis leqciebi gvaocebda. dRes is,
rasac akaki baqraZe laparakobda, metnaklebad yvelam viciT, maSin ki namdvili
Soki iyo. kargad maxsovs, roca daTo
barbaqaZe universitetis erT-erT auditoriaSi `trfoba wamebulTas~ kiTxulobda (vfiqrob, rom Tanamedrove
qarTuli literatura swored am teqstiT iwyeba), rogor garboda xalxi dgebodnen da gadiodnen. swored esaa
gaqceuli mkiTxveli. mkiTxvelTa mcire
auditoria, romelic maSin darbazSi
darCa, ganviTarda da dRes bevr sxvadasxva teqsts kiTxulobs. rac 90-ianebSi
gvaocebda, magaliTad, `reaqtiuli klubis~ avtorTa leqsebi da daTo barbaqaZis Semoqmedeba, dRes aRar gvakvirvebs.
Tumca, maSindel karg teqstebs mniSvneloba ar daukargavT, radgan es kargi
literaturaa. is isteria ki, rac daaxloebiT 20 wlis win `trfoba wamebulTas~ mohyva, dResac aqtualuria gavixsenoT erekle deisaZis wignTan
dakavSirebiT atexili aJiotaJi.
sabWoTa dros 80 000-iani tiraJebi iyideboda, magram amdeni ada
ada-miani namdvilad ar kiTxulobda.
vfiqrob, mkiTxveli ramdenic iyo,
realurad igive darCa. problema
isaa, rom maTi ricxvi ar izrdeba.
SoTa iaTaSvili: adamianebis didi
nawili zRvarzea - erTi nibiji, da
aRar waikiTxavs. sabWoTa dros `ciskari~ da `mnaTobi~ gamowerili hqondaT,
Sin misdiodaT da Zalauneburad kiTxulobdnen. Tuki adamiani mkiTxvelia,
mas veraferi SeuSlis xels, magram
Tuki yoymanobs, raRac unda daexmaros
imaSi, rom wignisaken gadmoixaros.
malxaz xarbedia: sabWoTa dros sxva
sistema iyo. magaliTad, gamovidoda
romelime bobola mwerlis wigni 50
000-iani tiraJiT da did nawils isev
saxelmwifo yidulobda - magaliTad,
Sinagan saqmeTa saministro, an sxva
romelime uwyeba. sainteresoa, mkiTxvelma, romelic 80-ian wlebSi arsebobda,
ratom daaneba Tavi kiTxvas. magram nu
dagvaviwydeba isic, rom qarTvelebma
kiTxva mecxramete saukuneSi daviwyeT
da dResac ar daukargavs aqtualoba
`wera-kiTxvis gamavrcelebeli sazogadoebis~ aucileblobas.
rati amaRlobeli: ra aris wignis
kiTxva? es unar-Cvevaa da sakiTxavia,
saqarTveloSi sazogadoebis ra nawils
aqvs is. ukanaskneli 30 wlis gamocdilebam gviCvena, rom saqarTveloSi kiT-
39
xva, rogorc unar-Cveva, ver Camoyalibda.
rasakvirvelia, breJnevis `zastois~
dros, maslous Skala rom movixmoT,
yoveli meoTxe maneTi ganaTlebaze da
wignebze ixarjeboda, magram es Cveva
umal gaqra, rogorc ki movida uSuqoba
da gaWirveba.
Cemi mozardobis dros wigniT xelSi quCaSi gavla Zalian rTuli ram
iyo. es Cveni bavSvobaa da is realoba
daSorebulia dRevandelobas - didad
araferi Secvlila. wignieri Tu iyavi,
arc gogos moswondi da, rac yvelaze
ufro gasakviria, arc maswavlebels.
Cven im epoqaSi gavizardeT, sadac wigniereba warumateblobis, `daqliavebulobis~ da kretinizmis sinonimi iyo.
laSa buRaZisgan firfita da wigni
rom unda wamomeRo an mimetana, buferuli zonebi unda gamomevlo, rac ioli ar iyo. es xalxia dRes Cven irgvliv da wignebis samiaTasiani tiraJebi,
wesiT, ar unda gvikvirdes.
laSa buRaZe: amas winaT aseTi ram
gadamxda - skolaSi viyavi miwveuli,
erT biWs moerida gogonebis TandaswrebiT avtografi eTxova CemTvis. movida maswavlebeli, moxuci qali, sadRac
mifarebulSi gamiyvana da Cumad momawerina xeli.
SoTa gagarini: biWebma, vinc wignebiT xelSi dadiodnen, xelSeuxeblebi
rom yofiliyvnen, gadawyvites, giJebi
gamxdariyvnen. xom gagigiaT aseTi fraza
- `giJi kaci - poeti kaci!~ mogvianebiT
maT TviTon daiwyes wera da Tavs amiT
imarTlebdnen. mgoni, amitomacaa lib.geze amdeni teqsti.
qeTi qanTaria: momeCvena, rom bevri
visaubreT, ra daemarTa mkiTxvels da
ar vilaparakeT imaze, ra daemarTa mwerals. rogorc Cans, mkiTxvelebi unda
mogvewvia imisTvis, rom mwerlebze elaparakaT. me 1992 wlamde yoveldRe
raRacas vkiTxulobdi, vylapavdi wignebs,
magram mere moxda ise, rom bevri weli
iolad vagdebdi wignebs, radgan umetesad ar momwonda is, rasac vkiTxulobdi. aRar maxsovs, zustad romeli qarTveli mwerali ambobda gasuli saukunis 80-ian wlebSi, magram fraza CamrCa,
- me ar SemiZlia moskoveli kolegebis
msgavsad gamovrTo telefoni, movwyde
yvela saqmes da mxolod vweroo. maSin
mikvirda, ratom ar SeeZlo amis gakeTeba. dResac mikvirs, ratom monawileoben mwerlebi procesebSi, romlebic
maleve aRmoCndeba, rom arc faseulia
da arc mniSvnelovani. ra gviSlis
xels, rom es Tavidanve davinaxoT?
SoTa iaTaSvili: adre mwerali mar-
40
to iyo furcelTan da kalamTan. dRevandeli mwerali kompiuterTan zis, Tan
wers, Tan skai pSi viRac eZaxis, Tan feisbuqzec postavs. paralelurad, mobilurzec viRac ugzavnis mesijs an
urekavs. dRes Znelia, marto darCe.
Tan kompiuterTan rom wer, Sav pirs,
rogorc wesi, aRar inaxav, rom mere
Seadaro, axali varianti jobia Tu
wina da a. S. rogorc amboben, tolstoim `omi da mSvidoba~ rvajer gadawera.
dRevandelma mweralma SeiZleba erTxelac ar gadaxedos Tavis nawers, ise
gauSvas stambaSi.
laSa buRaZe: kompiuteri ubralod
aCqarebs process. markess aqvs naTqvemi, - kompiuteri rom momswreboda, orjer met wigns davwerdio.
moqmedebs Tu ara literaturul procesze is, rom dRes mwerlobiT SeuZlebelia Tavi irCino?
malxaz xarbedia: absurdia imaze
saubari, rom sadme da, miT umetes saqarTveloSi, mweralma Tavisi tiraJebiT
icxovros. mwerals saxelmwifom unda
Seuqmnas pirobebi, rom imuSaos iseT
sferoSi, romelic axloa mis saqmianobasTan - mwerlobasTan. vgulisxmob
imas, rac dasavleTSi xdeba: mwerlebi
leqciebs kiTxuloben, an mcire kvlevebs
awarmoeben, an eseebs da statiebs weren.
jon apdaiks didi tiraJebi hqonda,
magram meti iyo is honorari, rasac
statiebSi iRebda. arsebobs stipendiebi da programebi, romlebic afinanseben mwerlebs. arafer SuaSia konformizmi, TiTqos saxelmwifo moaxdens
subsidirebas da mere, sanacvlod, rames
moiTxovs. jguf `mgzavrebiviT~ patruls xom ar uwer simReras, Sen saqmes
akeTeb - magaliTad, ikvlev poets, an
romelime mniSvnelovan mwerals Targmni... CvenTan amis msgavsi araferi xdeba.
SoTa gagarini: zurab leJava mSral
xidze dgas da Zvelmanebs yidis. arada,
im unarebis gaTvaliswinebiT, rac mas
aqvs, SeiZleba iseTi saqme moeZebna, rom
sargebeli ormxrivi yofiliyo.
SoTa iaTaSvili: 90-ian wlebSi daTo CixlaZe, omar Turmanauli, me da
kidev bevrni videqiT rusTavelze da
wignebs vyiddiT...
rati amaRlobeli: mniSvnelovania
saxelmwifo ra politikas atarebs:
memarjvenea, memarcxenea Tu centristi. Sesabamisad unda vilaparakoT kulturis da kerZod, literaturis politikazec. dRevandeli Cveni qveynis ekonomikuri filosofia aseTia: bazari
daaregulirebs yvelafers. es midgoma
literaturisTvis sikvdilia. daaxlo-
ebiT igivea - bebia aRar aris rentabeluri, amitom unda aviyvanoT goraze
da davklaT. am filosofias bolos
aqamde mivyavarT. erT faqtsac gavixseneb, romelic kargad aRwers Cveni
saxelmwifos damokidebulebas mwerlobisadmi: wina mTavrobis kulturis
saministrom sasaCuqred qarTveli mwerlebis wignebi iyida. SeeSalaT da Wabua
amirejibis wignic uyidiaT. rom naxes,
saswrafod daabrunes, radgan Wabua amirejibi maTi xelisuflebisTvis politikurad aramizanSewonili avtori iyo.
isev politikasTan gvaqvs saqme. saxelmwifo Tu ityvis, rom literatura
viwro politikuri interesebis miRmac ainteresebs, maSin ukve saqmea. anda,
Tu ityvis, rom ganaTleba mniSvnelovania, rogorc sazogadoebrivi sikeTe
da ara rogorc berketi, romelsac
arCevnebis dros gamoiyenebs, raRac Seicvleba. es mniSvnelovani politikuri
da sazogadoebrivi problemaa.
malxaz xarbedia: gadavxedoT, ra
xdeba evropis qveynebSi. slovakeTSi
marto mTargmnelebis honorarad 2005
wels gaTvaliswinebuli iyo 25 aTasi
evro. sloveniaSi - 78 000, ungreTSi
- 82 000 da poloneTSi - 274 000
evro. aq mxolod mTargmnelebis honorarebzea saubari. amas garda, iq dafinansebis bevri sxva wyaroa, grantebi,
sti pendiebi da a. S. kerZo wyaro SeiZleba iyos, magram saxelmwifo mainc
yvelgan ereva. magaliTad, safrangeTSi
arsebobs `wignis nacionaluri centri~,
kulturis saministros `wignisa da
kiTxvis departamentis~ Cveulebrivi
ganyofileba. mxolod am ganyofilebaSi
2005 wels 21 milioni evro daixarja.
sxvas yvelafers Tavi rom davaneboT,
qarTuli literaturis ucxour enebze
Targmna odesme xom unda daviwyoT?
laSa buRaZe: kulturis saministroSi Sedga programis prezentacia,
romlis saxelwodebacaa `qarTuli literaturisa da wignis xelSewyobisa
programa~. Tu is amuSavda, Zalian mniSvnelovani iqneba. es programa gulisxmobs biblioTekebis vauCerizacias, mTargmnelebis grantebis dawesebas, literaturuli presis ganviTarebas, sakmaod kompleqsuri programaa, da Tuki
daiwyeba, maleve gamoiRebs Sedegs. magram
jerjerobiT biujeti ar arsebobs. gasagebia, rom mTavroba literaturul
oaziss ver Segviqmnis, magram Cven konkretul raRacebs Tanmimdevrulad da jiutad unda moviTxovdeT. arada, Tuki
am oci wlis ganmavlobaSi am qveyanaSi
raime Seqmnila saintereso da xaris-
xiani, es upirvelesad qarTuli literaturaa, mxolod saxelovnebo dargebze vambob. Teatri da kino srul
krizisSia, aseTive mdgomareobaa musikaSic; cxadia, aq saSemsruleblo skolas ar vgulisxmob.
saqarTveloSi yvelaze kargad wigns
satelevizio reklama yidis. amas winaT
erT-erT wignis maRaziaSi viyavi da
miTxres, rom didi raodenobiT gaiyida nodar dumbaZis wignebi. Turme wina
dRiT maia asaTianis `profilSi~ nodar
dumbaZis Svilebi yofilan miwveuli;
aseve, satelevizio reklamam gayida daTo turaSvilis `jinsebis Taoba~, rekorduli raodenoba, 15 000 cali gaiyida. CvenTan gamomcemlobebsac ara aqvT
raime marketinguli xedva. maT sxva
ti pis Semosavlebi aqvT da sakuTari
gamocemuli wignebis popularizacias
ar cdiloben.
qeTi qanTaria: radganac dRes aq
erTaderTi mTargmneli var, mindoda,
Targmanis problemaze melaparaka. sanam
aq movidodi, davfiqrdi, rom piradad
mxolod im mTargmnelebs vicnob, vinc
isedac mecodineboda, Targmanis gareSe. saqarTveloSi ar arsebobs sivrce,
sadac mTargmnelebs erTmaneTTan urTierToba gveqneboda. dRes xelSi meWira
1977 wlis `saunjis~ nomeri, sadac
daaxloebiT 20 gverdi eZRvneba diskusias imis Sesaxeb, Tu rogor unda
imuSaon erTad mTargmnelma da redaqtorma. dRes amgvari diskusiebi aRar
arsebobs. wlebis win werili mivwere
kulturis ministrs nika ruruas. vwerdi imaze, rom SeuZlebelia am pirobebSi Targmna, radgan Targmani moiTxovs
dagegmvas, reJims, intensiur yoveldRiur
Sromas da saxelmwifom raRac unda
gaakeTos imisTvis, rom msoflio literatura qarTulad iTargmnos. cxadia,
pasuxi ar mimiRia, da didad arc velo-
di, rom miviRebdi...
literaturis ganviTarebas xels uSlis isic, rom CvenSi TiTqmis ar arsebobs kritika...
malxaz xarbedia: kritika, erTi mxriv,
kiTxvis kulturis danergvaa, is mweralsac qmnis, mkiTxvelsac da maT erTmaneTTan akavSirebs. saqarTveloSi arc
literaturaTmcodneobis (Tanamedrove
literaturis kvlevis) da arc kritikis mxriv, faqtobrivad, tradiciac ki
ar arsebobs da axla unda daiwyos
raRac. Cven arc sabWoTa literatura
Segviswavlia da Segvifasebia. magaliTad, ruseTSi yvela ti pis moazrovnem
Seafasa sabWoTa periodi. saqarTveloSi ki erTi wignic ar dawerila imdroindel literaturaze. aRar gagrZelda
is, rac Tavis droze akaki baqraZem
daiwyo, roca `mwerlobis moTviniereba~
dawera. wigni ki ara, statiebis erTi
krebulic ver gamoveciT jerjerobiT.
rati amaRlobeli: CvenTan recenziis
donezec ki kritikaSi Zalian gaudaburebuli mdgomareobaa. Zalian subieqturad da emociurad udgebian am saqmes.
xSirad damwyeb poetebs rilkes da
eliots uwodeben xolme, rac Zalian
cudad moqmedebs amave avtorebze. roca
ar iwereba kritika, ar arsebobs mkiTxvelTan analitikuri xidi. kritikis
kiTxva kidev calke kulturaa.
qeTi qanTaria: maxom dawera erTxel,
vidre kritika ar arsebobs, kargi iqneboda, mwerlebs eweraT erTmaneTis wignebis Sesaxebo. esec Zalian mniSvnelovania, rom qarTveli mwerlebi eridebian
erTmaneTze weras.
laSa buRaZe: amas winaT universitetSi axalgazrda poetebis saRamoze
viyavi. cxadia, vgulSematkivrob maT,
magram srul CixSi arian. galaktionis
mesianizmis, terenti granelisa da muxran maWavarianis paTetikas ver gascdnen.
aris Tu ara kargi poeti muxran maWavariani? me vfiqrob, rom ar aris. magram
amis Sesaxeb qarTvel kritikosebs araferi dauweriaT. problema isicaa, rom
bevri avtori ibuteba da piradi urTierTobis gafuWebas eridebian. me maxsovs,
SoTam Cemi moTxrobebis krebulze sakmaod kritikuli statia dawera, maSin
ki mewyina, magram am statiam raRacnairad gamzarda.
SoTa iaTaSvili: CvenTan hgoniaT,
rom literaturaze mxolod literatorebma da mwerlebma unda weron.
dasavleTSi, da sxvaTa Soris ruseTSic,
literaturaze weren filosofosebi,
fsiqologebi, enaTmecnierebi, mTeli humanitaruli speqtri monawileobs literaturis SefasebaSi. es problema
ver mogvardeba, sanam humanitarebi literaturiT ar dainteresdebian. CvenTan
bevri ram aris gadasalagebeli, bevri
usamarTlod miviwyebuli avtoria amosawevi. Tuki qarTul eqspresionizmzea
saubari, konstantine gamsaxurdiaze da
grigol robaqiZeze bevrad mniSvnelovani mweralia demna Sengelaia, an basil
meliqiSvili, romelsac aravin icnobs.
ramdenad exmianeba qarTuli
literatura im Temebs, rac dRes
msoflioSia aqtualuri?
laSa buRaZe: cxadia, met-naklebad
viciT, ra xdeba Tanamedrove evropul
da amerikul prozaSi. me ar vsaubrob
mxolod myvirala avtorebze. CvenTan
namdvilad arsebobs teqstebi, romlebic
saintereso iqneboda dasavleli mkiTxvelisTvis, magram maTi popularizaciisTvis araferi keTdeba.
rati amaRlobeli: sanam ar gveyoleba
ucxour enaze Targmnili maRaltiraJiani avtori, samwuxarod, am Temaze
ver visaubrebT.
diskusias uZRveboda
nino beqiSvili
41
ghjatcjhvf lfdbs ,fkfyxbdf’tv hecekb cfbyajhvfwbj ufvjidt,t,bc yf[dbc itvltu cfpjufljt,hbd-gjkbnbrehb [fcbfsbc
mfhsek ije-ghjuhfvfc7 hjvtkcfw hfnjvqfw 3ghfbv-nfbvb4 thmdf7 vstkb jhb cffsb
e.ehf lf vjf[kjt,ekb cfgfhkfvtynj fhxtdyt,bc ltvjrhfnbekfl7 fye uf.fk,t,bc ufhtit xfnfht,fpt cf,jkjjl bvtluflfoehekb7 cfoth vfublfc vbe]lf8
cfqfvjc sthsvtnb cheklt,jlf8
,fkfyxbdf’tt,bc ,bybc rfht,sfy dbqfwfv
pfhc sbsb lffzbhf8
rfht,b ,fkfyxbdf’bc mfkbidbkvf sfvhbrjv
uffqj lf ijhtekb yfstcfdb mfk,fnjyb7 hjvkbc cf[tkbw dth ufb[ctyf7 ,byfib itvjbgfnb;f8 sfvhbrj cnevfhc vfvbc cfveifj jsf[ib ite’qdf8 ufrdbhdt,ek ghjatcjhc cek
thsb ofvbs uftmwf sdfkb cfothb vfublbc
vjgbhlfgbht v[fhtc xfvjrblt,ekb fynbrdfhekb cffsbcrty7 hjvtkbw cbpecnbs dth
lfbrdt[yblf7 vfuhfv fmfehj,fc frfltvbpvbcf
lf thsudfhb htcgtmnf,tkehj,bc bthc yfvldbkfl c’tylf8
- 'dbhafcj mtstdfy7 fv iefqfvbcfc888 ity888
sevwf7 lhjc hf vybidytkj,f fmdc7 - firfhfl
lf,ytekb b.j ghjatcjhb8 vbcb .jdtksdbc
vtn.dtkb lf fphbfyb vemb sdfkt,blfy f[kf
chekb evotj,f bvpbht,jlf8 cfae’dkbfyfl
its[tkt,ek mjxjhc vfhw[tyf [tkbs bcojht,lf lf sdfkt,c xdtekt,hbdpt [ibhfl
f[fv[fvt,lf8 vtht lf,ytekj,fc c’kbf lf elhjj lhjc itvjzhbk yfstcfdc cfdfh’kbcrty vbesbsf8
- lf,h’fylbs8
- xtvj lfsbrj7 - ibyfehekfl lfbo.j cnevfhvf7 - fv iefqfvbcfc hjujh itufoe[t,lb7
vfuhfv ew[j lf ijht,kt,b hjv fh dfhs lf
fhw dsdkbs fct thsvfytsc7 bvbnjv itufoe[t fct udbfy8
- hfc fv,j,7 hfc fv,j,7 xtvj mtstdfy7 - evfk
ufvjtgfce[f vfcgby’tkb7 - lfd,thlbs7 it mfkj7 thsfl7 hfqf lhjc xdtyb ew[jj,ff0=
- hfc idht,bs7 hjujh [fhs0 ityc cnfnbt,c lf bynthdbet,c mt drbs[ekj, ufptst,ib7 - smdf cnevfhvf8
- fy ufptsb dbc czbhlt,f f[kf lf fy cnfnbf7 [jv [tlfd7 cfub;tsc lftvcufdcf tc mdt.fyf8
- vfub rbf vfhsfkb7 lfsbrj7 vfhskf ufub;lf tc [fk[b lf tc mdt.fyf8 ufycfresht,bs
fhxtdyt,bc oby buh’yj,f tc7 vfuhfv f[kf vt
ity fv,fdc vjub.dt,b7 uflfuhtd7 bwjlt888
- hf [lt,f fctsb7 xtvj mtstdfy0 hfqfwf
itoe[t,ekb vtxdtyt,b 'fkbfy8
- itoe[t,ekb hjvtkbf7 itoe[t,ekb rb
fhf7 cbc[kb vfmdc ufvihfkb 'fhqdt,ib7 bctsb fv,fdb vzbhc7 - smdf cnevfhvf lf vwbht
gfepbc itvltu7 'kbdc fvjqthqf7 - ujrf lfbzbhtc8 - mfkvf ytho.db uflf.kfgf8 jltcqfw
lblhjy sdfkt,c f[kf lfqkbkj,bcufy lfv’bvt,ekb mesesjt,b edbohjt,lf8 lblb
[ybc iteqt,fd svt,c cfhtdtkfcfdbs vjclt,jlf zfqfhf8
- dby ujrf0 - ibiyfhtdfl brbs[f ghjatcjhvf8
42
xma
- xtvb ,bzb7 - egfce[f mfkvf7 - ity lblb
[fybf fh ubyf[fdc7 lfrfwlf erdt7 jwlfvttmdctibf7 - smdf7 - fv vsfdhj,bcfc ufbut, hfvtc0
cfuflfcf[fljib veifj,lf8 fv hfvltybvt lqbc
oby vbewdbdlyty ifdybq,bfyt,b lf tmdcb rfwb
lfbzbhtc rjheawbbc ,hfklt,bs8 ntktdbpjhib fh ubyf[fdc7 thsb fkbfmjsb hjv b.j0
- rb dyf[t7 vfuhfv ityb ,bzb se thbf vfufib7 hfc dbabmht,lb0 - it,hfkt,bc rbkjsb
ofhvjcsmdf ,fkfyxbdf’tv8
- xtvb idbkbw ehtdbf7 vjerdltc ltlf7 [vf ferfyrfklf mfkc8 uf[eyt,ekb n.fdbc xfysf uf[cyf7 bmblfy js[fl ufrtwbkb stshb
w[dbhcf[jwb fvjbqj lf whtvkb vjbovbylf7
- sfyfw chekbfl elfyfifekjf7 sdbsjy
ufvjv’bt,tkvf fqbfhf7 vfuhfv hfl ubylf hf7
fh eidt,ty wb[blfy8
- hjujh7 se ufvjv’bt,tkb fv,j,c7 hjv
elfyfifekjf7 wb[tib hbc cfae’dtkpt fxtht,ty0 - uekohatkb ufrdbhdt,bs brbs[f
ghjatcjhvf lf vfh]dtyf [tkbc iefsbsbs
rtaf vjbmtmf8
- [jv ubs[fhb7 bcts hfvtc utn.db7 uflfbhtdb-vtsmb7 - cf[tib vbfxthlf mfkb7 - fh ufbynthtct,c7 hfc vs[jdty elfyfifekjl lfgfnbvht,ekb idbkbc wb[blfy ufsfdbceakt,bc
cfyfwdkjl0 [esfcb flfvbfybc gbhflj,bc
vjovj,f eylf vjdfuhjdj lf gjkbwbfib ofhdflubyj8
- gbhflj,bc vjovj,t,b hfl eylfs0 - ufjwlf ghjatcjhb8
- [esfcb flfvbfyb se lfdbsfy[vt7 hjv fhxtdyt,ib [vfc vfs vbcwtvty7 bv [esfcvf flfvbfyvf7 lfcnehbc ybiyfl7 gbhflj,bc vjovj,t,b eylf uflvjvwtc8 fhxtdyt,ib vfsb vbcdkf
cfzbhj fh bmyt,fj7 vbs[htc7 [vfc vfs vfubdhfl xdty vbdwtvs lf fhxtdyt,bc vtjht lqtcdt
gbhflj,bc vjovj,t,c lfde,heyt,sj888
- vlfff888 ghjatcjhvf fv vj’dtkt,ek lf
lblb [ybc oby [vfht,blfy fvjqt,ek ijhbclt,ekib xffmcjdf ufrdbhdt,fw7 fqiajst,fw8
- ityb zbhbvt7 xtvj lfsbrj7 ye vtn.db efhc
lf ye lfvbqegfd elfyfifekj idbkc8 fhxtd-
yt,fvlt lblb lhj fhff lfhxtybkb8 gbhflj,bc vjovj,f hfib lfuzbhlt,f0 vbdwts smdtyb [vf fv ufhtofht,c7 vfbyw uff.fk,t,ty fhxtdyt,c7 hf vybidytkj,f fmdc7 dbc vbcwtv [vfc0= t[dtot,jlf mfkb8
,fkfyxbdf’tc ittwjlf ueklfvodfhb ltlf7
vfuhfv fvudfh epytj ufhbut,fpt lfsfy[vt,f
vfbyw ite’kt,tkb txdtyf8
- rb vfuhfv7 [esfcb flfvbfybc ituhjdt,fc
it’kt,0 - [fdcc oftgjnbyf bub8
- c[df hf upf vfmdc7 itd’kt,7 - bvtlbfyfl
smdf mfkvf7 - fc cfvjwlfidblb gbhflj,bc
vjovj,f erdt itdfuhjdt7 fc cfvjwlfvthdt ityb
bmyt,f8 efhb hjv vbs[hf7 ufdub;lt,b8 cbrtstc7
vt se fhf7 qvthsb uflfub[lbc7 - frfyrfkt,ekb [tkbs fvjbqj xfysblfy w[dbhcf[jwb8
- fh dbwb7 fh dbwb7 - sfdbcsdbc ,ehn.eyt,lf ghjatcjhb8 - tc hf e,tleht,ff7 fctsb
hfv ufujybkf0= vskfl ufub;lyty lf uflfbhbdyty7 rfwj7 vskfl888 - ofvjluf lf ,jksfc wtvf lfbo.j8 mfkb ibibcufy ufufybtht,ekb sdfkt,bs vbcxtht,jlf lf ufyfxtyc tkjlt,jlf8
- fh dbwb7 - smdf rdkfd ghjatcjhvf lf
vwbht gfepbc itvltu vjrktl vjzhf7 - fvfqfv
dbabmht, lf [dfk lbkfc sdbsjy lfubhtrfd8
- rfhub7 xtvj lfdbs +fv]thfl7 rybyj,bsc
tc ajhvf fv]j,byf‘7 vjbabmht lf itvfn.j,byt7 vfuhfv ye lfvqegfd7 us[jd8 xtvb cekb
smdtyc +v[jkj,bsc vhfdkj,bsb ajhvf fhxbf‘ [tksff8 f,f7 qfvt vidblj,bcf7 - ofvjluf8
- sfvhbrj7 - ufc’f[f ghjatcjhvf mfkbidbkc7 - cnevfhc vj[tlt7 xfb vfbyw lfdkbjs888
- fhfathbf7 ye coe[lt,bs7 bctlfw fufajhbfmts7 - oe[lf mfkb8
- rb vfuhfv7 fv iefqfvbcfc hjujh of[dfk0
- itoe[t,ekb b.j vfcgby’tkbw8
- fhf eifdc7 futh nfmcc lfdbzth8
- ufvjudt’f[f vfbyw7 - ythdbekj,lf ,fkfyxbdf’t8
- fh fhbc cfzbhj7 efvhfdb nfmcb lflbc7 smdf cnevfhvf7 - vstkb mfkfmb eveitdfhbf
lf7 dbcfw vfymfyf /.fdc7 evhfdktcj,f nfmcf-
j,fptf uflfcekb7 - smdf lf ufcfcdktkb rfhbc cf[tkehc oftgjnbyf7 vfuhfv vfcgby’tkvf
fh lffyt,f7 hrbybc v’bvt rfhb sdbsjy uffqj lf cnevfhc upf lfesvj8
- yf[dfvlbc7 xtvj lfdbs7 yf[dfvlbc7 - mfkvf
pqeh,kc uflff,b]f lf ths[tk rbltd itvj[tlf vfcgby’tkc bctsb sdfkt,bs7 hjujhw
o.fkofqt,ekb it[tlfdc v[cytkfl vjdktybkc7 - /j7 vfhskf7 ntktajyb [jv uf[cjdc0
- vf[cjdc7 xtvj mtstdfy7 hjujh fh vf[cjdc7
- lffvidblf vfy mfkb lf7 - ye utibybf7 .dtkfathb rfhufl bmyt,f7 - vbf’f[f rb,tpt xfvfdfkc888
,fkfyxbdf’t fctsb ewyfehb lbktvbc obyfit fhfcjltc vlufhf8 gjkbnbrfib fh thtjlf7 vfuhfv js[ otkboflib ths[tk sfdbc
vjmfkfmtj,hbd dfkc gbhyfskfl b[lblf lf
[vfc bv gjkbnbreh gfhnbfc f’ktdlf7 hjvkbc ghjuhfvfw vbc gjkbnbreh vhofvcc fct
se bct tcflfut,jlf8 bcbw eylf bsmdfc7 hjv
FHWTHS BV GJKBNBREH 'FKFC7 HJVTKCFW ,FKFYXBDF"T [VFC F"KTDLF7 FHXTDYT,IB
FHFCJLTC UFEVFH}DBF LF VBCB [VF MFHCF
LF O>FKC UFNFYT,EKB UFVJLBJLF7 VFUHFV GHJATCJHB VFBYW RVF>JABKB HXT,JLF7 HFLUFY VBC VBTH VBQT,EKB UFLFO>DTNBKT,F CBYLBCBC RFHYF[BS B>J UFYGBHJ,T,EKB LF VBCB FQPHLBCF LF IBYFUFYB RJYCNBNEWBBCSDBC ERFLHT,TKB
LF CFOBYFFQVLTUJ HFVT VJNBDBS FHFCJLTC E[TKV"QDFYTKBF8 fmfvlt yfvldbkfl fct
b.j7 vfuhfv futh tc mfkb7 hjvtkvfw cek
hfvltybvt oesbc oby xfbfhf rb,tpt7 fv iefqfvbcfc sfdc lffluf lf vbcufy cojhtl bc
vjbs[jdf7 hfcfw cfresfh cbylbcsfy rjvghjvbcpt ofcdkf lf erflht,tkb cfmwbtkbc
xfltyf /mdbf888
ghjatcjhvf firfhfl ufbujyf cfresfhb
uekbc ,fuf-,eub8 cf[t jhbdt [tkbs vjbaidybnf lf buh’yj7 hjv ie,kb e[ehlf7 .eht,ib rb uf,vekb obdbkb tluf8 ,fkfyxbdf’t7 hjujhw vbc udfhc trflht,jlf7 rfhub vecbrfkehb cvtybs b.j lf]bkljt,ekb lf
fv lfhuib cfrvfhbcb ufyfskt,fw /mjylf8 YTNFD7 HF YJNBF7 FCT UFVELVT,BS HJV VBOBDBC >EHIB0 - LFBYNTHTCLF BUB7 - VWBHT
JMNFDBC HT EYLF B>JC7 - LFFCRDYF7 VFUHFV
VSKFL F,CJKENEHB CVTYBSFW DTH LFBNHF,F[T,LF LF ITVJOVT,F UFLFO>DBNF8
AJHNTGBFYJC SFDB F[FLF7 CFRESFH >EHT,IB XFVLUFH UF,VEK OBDBKC VBF>EHFLF LF RKFDBIT,B VJCBY}F8 BC [VFW VFKT
LFBZBHF8 VWBHT JMNFDBC HT LBTPB FQVJXYLF8 UFTQBVF8 GHBYWBGIB7 COJHB LFCRDYF /MJYLF UFRTST,EKB888
cfoth vfublfcsfy lf]lf lf ufo.dtnbk
cnfnbfcsfy vb,heyt,f cwflf7 vfuhfv fhfathb ufvjedblf7 sdfkoby f[kf[fy ofcekb yfstcfdbc cf[t tluf7 hjvkbc svt,cfw cfhtdtkfcfdbs itctjlf zfqfhf888
sfdb fcobf8 vjgbhlfgbht rtltkpt xfvjrblt,ekb epfhvfpfhb cfhrt ,fkfyxbdf’bc abpbjyjvbfc bhtrkfdlf8 bct xfylf7 hjv jhtekb yfvldbk ,fkfyxbdf’tc uekvjlubytl fs-
dfkbtht,lf8 vfc sbsmjc sfdbcsfdflb ibyffhcb itt’byf lf cfhrblfy bct b.eht,jlf7
e,hfkj fyfhtrkb rb fhf7 vfhskf c[df dbyvt
.jabkb.j8
,fkfyxbdf’tv ibyfufyb tythubbc vj,bkbpt,f it’kj7 jhtekc sfvfvfl ufe.fhf sdfkt,ib sdfkt,b lf [vfvfqkf /rbs[f5
- HF UBYLF0
jhtekc [vf fh ufeqbf7 fhw ufy’htekf7
b]lf sfdbcsdbc8
,fkfyxbdf’tc uekvf htx[b e.j8 vfy firfhfl
lffabmcbhf7 hjv hjltcfw ofhvjcsmdf cbn.dt,b7 - HF UBYLF0 - jhtekc next,b fh ufey’htdbf8 - f[kfdt itdfvjovt,7 - ufbabmhf ,fkfyxbdf’tv lf vfh]dtyf [tkb cfresfhb cf[bc oby
bct fbmybf7 hjujhw vjxdtyt,bc lfcfahs[j,fl lf vjcfijht,kfl frtst,ty-[jkvt7 vfuhfv7 yehfc erfwhfdfl7 CFHRBLFY }BMEH VJVPBHFK JHTEKC UEKIBW RB FH UFEDKBF
,FKFYXBDF"BC FV VJ"HFJ,BC UFVTJHT,F8
ghjatcjhc uff;h;jkf7 vtht vstkb c[tekb sbsmjc uft.byf7 vfuhfv vfbyw c’kbf
ibic lf at[pt ofvjluf888 jhtekb rb vidblfl b]lf cfdfh’tkib lf itibyt,ek-fohbfkt,ek yfvldbk ,fkfyxbdf’tc jlyfd lfvwbyfdb7 bmtlyehb vpthbs fsdfkbtht,lf8
- HF UBYLF0 - flht lfcvekb itrbs[df f[kf sbsmvbc .dbhbkbs ufbvtjhf ghjatcjhvf lf rdkfd cfdfh’tkib xftidf8 f[kf jhtekb yfvldbkb ,fkfyxbdf’bc pecnb fyfhtrkb
b.j7 vfuhfv tc cbymhjyekj,f lbl[fyc fh
ufuh’tkt,ekf888
- ity sdbsjy hf ubylf0 - yfvldbk ,fkfyxbdf’tcfdbs lfbkfgfhfrf jhtekvf8 [vfib ,fkfyxbdf’bctekb cbvnrbwt lf lfvf]tht,kj,f
buh’yj,jlf8 ,fkfyxbdf’tv gbhb lffqj7 vfuhfv hbcufy b.j tc - ibibcufy se ufjwt,bcufy7 sdbsjyfw fh bwjlf8
wjnf [ybs cbxevt xfvjdfhlf8 ,fkfyxbdf’bcsdbc ufehrdtdtkvf hfqfw 'fkfv fb’ekf
bub7 fv ewyfeh sfvfic f/.jkjlf lf cfhrtib fhtrkbk7 vfuhfv hfqfw vfymfyt,bs cbymhjyekj,flfhqdtek cfresfh jhteksfy
lbfkjub uft,f8
- cbylbcsfy rjvghjvbcpt fh ofdfk lf bv
gjkbnbreh 'fkfc7 hjvtkbw cfvij,kjc
vbyuhtdc7 [vfc fh vbdwtv= - smdf8
- elfyfifekjl lfgfnbvht,ekb f[fkufphlf fh utwjlt,f0 - /rbs[f jhtekvf8
- vtwjlt,f8 elfyfifekjl lfgfnbvht,ekb f[fkufphlf vtwjlt,f7 vfuhfv chekbfl cfmfhsdtkj eahj vtwjlt,f8 vfsb [tkf[kf fhxtdf cfmfhsdtkjc ,jkjvlt ufyflueht,fc ybiyfdc8 ]j,c7 thsbs vtnb elfyfifekj bnfy]t,jltc wb[tib7 dblht vstkb
cfmfhsdtkj lfbqegjc8
- cfdct,bs cojhb vc]tkj,ff7 vfuhfv ufyf
bv ityc ths [vfptf lfvjrblt,ekb vfsb ,tlb0 - lfvwbyfdfl /rbs[f jhtekvf7 - ity [jv
rfhufl bwb7 hjv bc fv fhxtdyt,ib sfdc ufvfh]dt,ekfl ufvjfw[flt,c7 vbe[tlfdfl bvbcf7
vbcwtv se fhf vfc [vfc ity8
- DBWB7 - egfce[f ,fkfyxbdf’tv7 - vfuhfv vt7
hjujhw thsb hbubsb mfhsdtkb7 hjujhw
gfnhbjnb xtvb mdt.ybcf7 dfklt,ekb dfh7 vfs
obyffqvltu vbdwt [vf8 tc xtvb thjdyekb lf
vjmfkfmtj,hbdb vjdfktj,ff lf vt tc vjdfktj,f eylf itdfchekj7 hflfw eylf lfvb]ltc8
- vjdfktj,bc itchekt,f rfhubf lf vbcfcfkvt,tkb7 vfuhfv hjltcfw chekb fcb ghjwtynbs [fh lfhoveyt,ekb7 hjv ityc fv cfmwbtkc fhfyfbhb itltub fh vj/.dt,f7 tc vjdfktj,bc itchekt,f rb fhf7 ceasf cbylbcbc
ityfhxeyt,bc e,flherb vwltkj,ff8 se ubabmhbf fvfpt0 - [vfc feobf jhtekvf8
- vbabmhbf7 vfuhfv vt c[dfudfhb vjmvtlt,bc7
c[dfudfhb ,h’jkbc fhw vtmfybpvb ufvfxybf
lf fhw cfiefkt,f7 - sbsmjc sfdb bvfhskfj7 bct xfbkfgfhfrf ,fkfyxbdf’tv8
- /jlf7 fh ubylf hfvt itbwdfkjc0 - ufvjwjw[klf jhtekb7 - ity f[kf c[dfudfhb ifycb ut’ktdf8 bv ityc [vfc7 hjvtkcfw .jdtkb
fhxtdyt,bc lhjc mfhc fnfy7 f[kf ite’kbf
htfkehb cbrtst vjenfyjc seylfw ths
flfvbfyc8 se [vfc vfs cfobyffqvltujl vbcwtv7
bc ityb [vf lfrfhuekbf7 vfuhfv se [vfc vbcwtv7 bub sfdbceakt,fc vjenfyc wb[tib elfyfifekjl ufvjrtnbk flfvbfyc8 itysdbc7 abkjcjabbc ljmnjhbcsdbc7 'ytkbf bvbc vb[dtlhf7 se hjujh eylf vjbmwtc fcts dbsfht,fib otcbthb flfvbfyb0
- qdsbc uekbcsdbc7 qdsbc uekbcsdbc7 itfo.dtnbyf ghjatcjhvf7 - xtvc otcbtht,fib
tzdbc itnfybc eakt,fc fhfdbc vbdwtv8 fv cfvfhw[dbyj yf,b]bc itvltu hjujh itd[tlj sdfkt,ib bv cojhtl hjv otcbth flfvbfyt,c7
hjvkt,bw fhxtdyt,ib [vfc obyffqvltu f’ktdty0=
- ity rdkfd ityc sfdpt abmhj,7 - xfvjfhsdf cbn.df jhtekvf7 - j,btmnehb uflfo.dtnbkt,bc vbqt,bcfc7 cfresfh sfdpt rb fhf7
bv cfmvtpt eylf babmhj7 hbc itcf[t,fw uflfo.dtnbkt,fc bqt,8 ity rb7 yfwdkfl bvbcf7
hjv ufzbhdt,ek flfvbfyc lft[vfhj7 ufb’f[b7
[vfc7 hjujhw fmfvlt dfnfylb mfhc7 f[kfw
bctdt ufdfnfyj8 tcff otcbtht,f0
- hjujh utrflht,fs0= - uf,hfplf ghjatcjhb7 - otcbtht,f itltubs fh bpjvt,f7 bub
sfdbcsfdflb wyt,ff8 mwtdf otcbthbf vfibyfw7
hjltcfw bub itltuc dth fqotdc8 vtncfw
utn.db7 itcf’kjf7 otcbtht,bc thsudfhb cfpjvb cojhtl hjv itltupt fhfjhbtynbht,ekj,f b.jc8
- vjhxb hf7 se 'vf [fh7 - firfhf mbkbrpt
uflfdblf jhtekb7 - dbc hfl eylf tu sfdbcsfdflb otcbtht,f7 hjvtkbw fhw ity uf’ktdc
hfvtc lf fhw c[dfc0=
- vfi7 hf dmyf0 - ofvjbzhf cfdfh’kblfy ,fkfyxbdf’t8 cf[tpt ofvjyst,ekb.j lf mdtlf
.,f erfyrfkt,lf7 - hf dmyf0
jhtekb vidblfl ofvjluf cfdfh’kblfy lf
cfhrtc vjef[kjdlf8 sfdb ufvfh]dt,ekbdbs
tzbhf lf vidblfl kfgfhfrj,lf8
- [dfk lbkfc lfehtrt mfk,fnjy mtstdfyc
lf es[fhb7 hjv ofbqjc ityb gbhflj,bc vjovj,f8 tc ityb [vf fmfvlt fhfdbc lfczbhdt,bf
43
lf vjvfdfkibw7 fk,fs7 fhfdbc lfczbhlt,f8
bub f[kf mfk,fnjy mtstdfyc lf vbc erfyjyjl
lfzthbk idbkc czbhlt,f8 uffnfyt gbhflj,bc vjovj,f gjkbwbfib lf vjb[flt ityb
flfvbfyehb dfkb fv rjyrhtnekb flfvbfyt,bcf lf7 se uyt,fdc7 mdt.ybc obyfitw888
vjstysbkcf lf sbsmvbc lfvfhw[t,ek
ghjatcjhc [vf fh fvjeqbf7 bct itvjnhbfklf8 jhtekvfw bubdt vj’hfj,f ufbvtjhf lf
bcbyb cbymhjyekfl xftidyty sfdbfys cfdfh’kt,ib8 wjnf [fyib jhbdtc sdktvf vjthbf888
rfhufl fhw b.j ufstyt,ekb7 ,fkfyxbdf’tc
hjv uftqdb’f8 bub vrdbhw[kfl ofvj[nf cfdfh’kblfy lf ntktajc twf8
- fkj7 - xfc’f[jlf .ehvbkc7 - fkj7 mtstdfy7 utcvbc0 /j7 f[kfdt ofvjlb lf ofbqt xtvb
gbhflj,bc vjovj,f888 sfyf[vf dfh7 hf smvf
eylf7 vthfvltyt dfh0 fc cfvjwlfvthdt7 [jv0
fhf eifdc7 vtw lfut[vfht,b7 xtvc vtuj,ht,c
ds[jd7 hjv [vf vfs vbcwty7 ye utibybf7 .dtkfathb rfhufl bmyt,f888
,fkfyxbdf’tv .ehvbkb lflj lf cff,fpfyjib itdfhlf7 w[hf cffspt eybdthcbntnib
ktmwbf /mjylf888
bv lqtc ghjatcjhvf ,fkfyxbdf’tv ktmwbf
ewyfehfl lfbo.j8
- vsfdfhb7 cbylbcbc [vff7 - fv,j,lf bub7 cekfw fh fhbc fewbkt,tkb7 gbhflj,bc vjovj,f umjyltc7 vfuhfv cbylbcbc [vf velvbdfl
eylf xfutcvjltc .ehib888
cneltynt,vf thsvfytsc uflf[tltc8 tmcnfpib itcekb ghjatcjhb rb rbltd eahj
ewyfehfl ufyfuh’j,lf s[hj,fc8
- hfw eahj vfqfk htubcnhibf f.dfybkb
cbylbcbc [vf7 vbs ertstcbf7 vfuhfv fhct,j,c
ptlf pqdfhbw7 VWBHT JMNFDBC HT8 cbylbcbc
[vf fv pqdfhc yf[tdfhb njybsfw hjv ufcwltc7 tc erdt cfibibf8 xtvb cbylbcbc [vf oe[tk
fv pqdfhc ufcwlf lf HT LBTPIB uflfdblf888
cneltynt,b ufjwt,ekyb ecvtylyty fv f,lfe,lfc8 fmf-bm xevb xf[bs[bst,fw ufbcvf7
vfuhfv ghjatcjhb vfs .ehflqt,fc fhw fmwtdlf8
- smdty7 .dtkfv7 fhxtdyt,ib [vf FCTS VJ'HFJ,FC eylf vbcwts= lt7 ufcwltc cfibi
pqdfhc xdtyb cbylbcbc [vf7 lt7 cbylbcb7 xdtyb
vfmcbvfkbpvbs7 ecbylbcj,fl udtmwtc7 jqjyl vwbhtjltyb vbpfyb vfbyw lfdbcf[js= o.fkc ofeqbf fhxtdyt,bw lf gfhkfvtynbw7 o.fkc ofeqbf gbhflj,bc vjovj,t,b lf xdtyb
sfdbw7 utcvbs0= e,tleht,f bc rb fh fhbc7
hjltcfw flfvbfyib cbylbcb lf ecbylbcj,f
egbhbcgbhlt,f thsvfytsc7 e,tleht,f bcff7
hjltcfw ufjht,ekb cbylbcb t,h’dbc thsvfytsc lf ecbylbcj,fib uflf/.fdc888 smdty
f[fkufphlt,b [fhs7 vfuhfv lhjf7 cfhrtib
xfb[tljs lf cfresfh jhtekt,c uekohatkfl uftcfe,hjs8 ufhoveyt,s7 hjv jltcvt
fewbkt,kfl lfuthqdtdfs vfssfy cbymhjyekj,f888
ghjatcjhvf ktmwbfpt rbltd ,tdhb ewyfehb hfvt smdf7 vfuhfv f[fh[fht,ek felbnjhbfib vbcb erdt fqfhfdbc tcvjlf888
44
`mamulis~ megobaria:
kompiuterebis eqimi
www.mycompwiz.com; 1-908-361-9590 akaki jiqia
virusisgan gawmenda
Tu SeamCnevT, rom Tqveni kompiuteri ar funqcionirebs ise, rogorc
adre, SesaZlebelia kompiuteri inficirebuli iyos virusebisgan, Malware,Spam an kide keylogger isgan, romelsac esaWiroeba gawmenda;
sadenis SekeTeba
xSir SemTxvevaSi leptopis sadeni
ziandeba sxvadasxva mizezis gamo da
SeuZlebeli xdeba batareaze denis
miwodeba. esaWiroeba SekeTeba;
gexmarebiT safosto momsaxurebiT;
fenis gamocvla
Tu Tqveni leptopi iTiSeba xSirad umizezod, SesaZlebelia feni
iyos dabinZurebuli an gamosacvleli. gaTiSvis mizezi SesaZlebelia
gadaxurebamac gamoiwvios da TavisiT
gaiTiSos dacvis mizniT. moulodnelma gaTiSvam SeiZleba vinCesteric
daazianos, amisaTvis droulad unda
SekeTdes;
ekranis gamocvla
mikrosistemebis
gamocvla
Cven SegviZlia nebismier leptops
an desktops gamovucvaloT dazianebuli mikro-sistema da davabrunoT
muSa mdgomareobaSi;
klaviaturis gamocvla
Tu Tqvens leptops esaWiroeba
klaviaturis gamocvla, Cven mzad varT
dagexmaroT nebismieri modelis klaviaturis gamocvlaSi. Tu fizikurad
ar xerxdeba Cvenamde mosvla, da-
arasworma mopyrobam advilad
SesaZlebelia leptopis ekrani daazianos da saWiroebs gamocvlas;
failebis aRdgena
failebis dakargvis SemTxvevaSi,
vinCesteris gafuWebis, `USB flash
drive~, `External hard drive~, `IDE~,
`SCSI hard drive~, `SSD~ Cveni partnioris laboratoria saSualebas gvaZlevs, rom movi povoT is dakarguli
informacia, rasac Cveulebrivi `recovery~ programa ver akeTebs;
***
Cven SegviZlia internetiT, TqvenTan mousvlelad davukavSirdeT kompiuters. Cveni momsaxureba garantirebulia, vinaidan profesionalurad
vekidebiT CvenTvis dakisrebul movaleobas da Sesabamisad, momxmareblebic
bednieria CveniT.
giorgi kakauriZe
apirebT daqorwinebas?
an gsurT rom sakuTar Tavs, an megobars saCuqari
gaukeToT da SeiZinoT sufTa da xarisxiani brilianti
an briliantiT gawyobili samkauli an beWedi oqroSi?
gTxovT mobrZandeT
55 West 47th Street, Mezz 330
New York, NY 10036
an dagvikavSirdeT: 646-755-4591 Cven SegviZlia
dagimzadoT beWedi an samkauli Tqveni dizainiT.
amerikaSi:
niu-iorkSi:
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Tel: 718-934-1700
Alt: 347-500-5037
Tel: 201-333-5555
www.barami.us
niu-jersSi:
84 Harbor Drive,
Jersey City, NJ 07305
Tel: 201-333-5555
delavareSi:
4 Lewis circle
Wilmington, DE 19804
302-930-0705
filialebi:
Tbilisi
quTaisi
rusTavi
baTumi
gori
bolnisi
Telavi
marneuli
amanaTebi
4-5 samuSao dReSi
aSS-dan saqarTveloSi
erTi paunti - 2.50$-dan;
amanaTebis gamogzavna
saqarTvelodan
avtomobilebis
yidva-gayidva
saqarTvelosa da amerikaSi;
avtomobilis, komerciuli
da piradi tvirTis
Sida gadazidvebi
aSS-Si.
www.barami.us
Cvens saitze
daregistrirebiT Tqven gagiadvildebaT:
- kredit-kartiT gadaxda;
- amanaTis statusis Semowmeba;
- amanaTis adgilidan aRebis SekveTa
www.barami.us
www.baramicar.com
www.facebook.com/Barami.us
45
- batono gizo, Wabua amirejibis
`daTa TuTaSxia~ 1973 wels wignad
gamoica, 1975 wels ki mis kinoversiaze muSaoba daiwyeT. miambeT im fiqrebze,
romelic films win uZRoda.
- `daTa TuTaSxias~ beWdva 197172 wlebSi Jurnalma `ciskarma~ daiwyo
da saqarTveloSi maSinve popularuli
gaxda. maSin moskovSi vcxovrobdi (vswavlobdi kinosareJisoro fakultetze) da bunebrivia, arc erT RonisZiebas,
romelic saqarTvelos ukavSirdeboda,
ar vacdendi. romanis SeZena moskovSi,
galaktionis saRamoze movaxerxe. maxsovs, ori wigni viyide - Wabuas `daTa
TuTaSxia~ da oTar WilaZis `gzaze
erTi kaci midioda~. am wignebis orive
avtors vicnobdi da uaRresad did
pativs vcemdi. damaTenda is Rame `daTa
TuTaSxias~ kiTxvaSi da vxedav, wigni
xelSi meleva.
gadavkece da gadavde - Sevinaxe, gavixangrZlive kiTxvis procesi. imis
iluzia ar gamCenia, rom amis gadaRebis
uflebas vinme momcemda. Zalian gasakviri iqneboda Cvens ierarqiaSi,rom sadiplomo naSromis Semdeg, reJisorisTvis
amxela filmi miecaT gadasaRebad. gavida xani. isev moskovSi viyavi da rezo
CxeiZem damireka (Cemi sadiplomo namuSevari hqonia nanaxi da dainteresda
Cemi bediT). - ras akeTebo? - mkiTxa.
- `mosfilmSi~ filmis gadaRebas vapireb-meTqi, - vupasuxe. es iZulebiTi nabiji iyo, radgan kinostudia `qarTuli
filmis~ direqtorma, romelic rezo
CxeiZis daniSvnamde muSaobda iq, ar
momca saSualeba saqarTveloSi memuSava.
rezom miTxra, - mand nu zixar, Camodi
da aq filmi gadaiReo.
raRac periodis Semdeg moskovSi
Wabua amirejibi Camovida da rogorc
yovelTvis, damireka; miTxra, - aq Cems
dasTan, rodamTan gavCerdio. im saRamos,
axalaSenebul sastumro `rosiis~ restoranSi davsxediT. ulamazesi da-Zma!
rodamis italieli meuRlec iq iyo didi fizikosi, bruno pontekorvo. bunebrivia, cota davlieT kidec da Wabuam
mkiTxa: - ici, rom `daTas~ gadaRebebi
iwyebao? araferi vicodi. Wabuam gaagrZela: - da rame rom iyos, gadaiRebdio?
- ise var mojadoebuli, rom albaT
gadavdgamdi am sabediswero nabijsmeTqi, - Cavicine. - aba, Tu vinme gadaiRebs am films, maT Soris Senc iqnebio,
- miTxra, magram mainc ver davijere
Wabuas sityvebi da es cotaTi, Rvinosac mivawere... arada, rac Tqva, mere
yvelaferi Seasrula. gigas zarma ki,
Tbilisidan, yvelaferi sabolood ga-
46
xSirad xdeba - wakiTxuli wignis ekranizacias naxav da imedgacrueba
geufleba. `daTa TuTaSxia~ ki filmi-Sedevria, romelic literaturuli
Sedevridan Seiqmna, amdenad, im iSviaT SemTxvevasTan gvaqvs saqme, roca pirvelwyaroc da filmic adamianze udides STabeWdilebas axdens. sabWoTa
dros msgavsi filmis Seqmna riskTan iyo dakavSirebuli - SeiZleboda, cenzuris msxverpli gamxdariyo. sabednierod, reJisorebis moxerxebulobam da
zogierTma sxva faqtorma films ekranisken gza gauxsna. rogor iqmneboda
`daTa TuTaSxia~ da ra uswrebda win mis gadaRebas, amis Sesaxeb `daTa TuTaSxias~ damdgmeli reJisori (giga lorTqifaniZesTan erTad), batoni gizo gabiskiria mogviTxrobs.
rogor daiTanxmes grafi
segedis rolis Semsrulebeli
dawyvita, - man TavisTan erTad muSaoba
SemomTavaza.
- aman safiqrali gagiCinaT?
- ra Tqma unda! aseTi nawarmoebis
ekranizacia didi pasuxismgeblobaa reJisorisTvis. rogoria aseTi genialuri
nawarmoebis gafuWeba?! am periodSi
kinostudiis redaqtorad gia badriZe,
cnobili momRerlis, daviT badriZis
vaJiSvili muSaobda. swored mas gauCnda `daTa TuTaSxias~ ekranizaciis
idea da rezo CxeiZes gaando. Tavidan
24 seriis gadaReba undodaT, magram
moskovma qva aagdo da Tavi SeuSvira.
erTi wlis ganmavlobaSi grZeldeboda
moskovsa da Tbiliss Soris molaparakeba, scenaris Catana-Camotana, xelaxali
wakiTxva, samxatvro sabWoze gatana...
rusebi jiutad iTxovdnen 3-4 serias.
Zalian dazaraldeboda teqsti... bolos,
7 seriaze SeCerdnen da Wabuac daTanxmda. rodesac Cven CaverTeT procesSi,
ukve gadawyvetili iyo 7 seriis gadaReba. scenari Tavad gaakeTa Wabuam;
konsultacias brwyinvale poeti da
mwerali, anzor saluqvaZe uwevda. Wabua
ar iyo kinoSi axali mosuli, is redaqtoradac muSaobda da dokumenturi
studiis direqtoric iyo, magram rodesac adamians yvela striqonze aqvs nafiqri, misTvis Zalian Znelia, rames
Seelios. iseTi adamiani sWirdeboda
gverdiT, romelsac endoboda... sxvaTa
Soris, gadaRebebis dawyebidan raRac
momentSi, Wabuamac daijera, rom filmi
gamogvdioda da maxsovs, es kmayofileba
daTasa da muSnis sadgurSi Sexvedris
scenis gadaRebis Semdeg gamoxata.
- filmis rusulma saxelwodebam
sagonebelSi Camagdo. ratom SecvaleT
rusul variantSi filmis saTauri?
- es rusebis moTxovna iyo. `daTa~
rusulad `datad~ gamoiTqmis, rac
TargmanSi `TariRs~ niSnavs. rusebs
qarTuli saTauri daabnevda. vifiqreT
Cven am sakiTxze. nawarmoebis idea aseTia: daTa xan erT gzas irCevs, xan meores, Tavisi cxovrebis kredod, xan
- Caurevlobas, xan - Carevas, xanac mmargvlelis rolis aucileblobas;
sxvadasxva napirs awydeba imis ZiebaSi,
Tu rogor unda icxovros. amitomac
davarqviT films `napirebi~.
- albaT, Zalian mniSvnelovani iyo
personaJebis SerCevis procesi. vin gadawyvita, rom mTavari roli oTar meRvineTuxucess eTamaSa?
- aseTi fraza arsebobs: `Tu ar
gyavs hamleti, `hamleti~ ar unda dadga~. beds mivawer imasac, rom im periodSi amdeni didi msaxiobi gvyavda. sami
mTavari personaJidan (daTa, muSni da
grafi segedi), orze arc ki gvimsjelia,
pirdapir gadavwyviteT, oTar meRvineTuxucesi da Tengiz arCvaZe agveyvana.
aba, miTxariT, gana iyvnen sxva msaxiobebi,
romlebic am rolebs Seasrulebdnen?
sinjebic ki ar gvqonia. oTari mxolod
da mxolod grimsa da kostiumSi gavsinjeT. raRac scenac gadaviReT da esec,
samxatvro sabWoze suraTis proeqtis
dacva rom iyo saWiro, amisaTvis.
- Tavad rogori reaqcia hqonda baton oTars, rodesac gaigo, rom am
rols Seasrulebda?
- oTarma Tavidanve icoda, rom is
iqneboda daTa. im periodSi, TeatrSic
da kinoSic yvela sxva rolze uari
Tqva daTas rolis gamo. mxolod firosmani iTamaSa ramdenjerme. uamrav
rols sTavazobdnen, 4 weliwadi mTeli
cxovrebaa msaxiobisTvis. rodesac films vamTavrebdiT, mxolod maSin gviTxra, - Tengiz abulaZem SemomTavaza
roli da iq rom ar wavide, ar SeiZlebao. eliozis roli iyo `natvris xe-
Si~. oTari moazrovne kacia, fiqri uyvars. reJisorebi amas viyenebdiT xSirad gadavdiodiT msxvil xedze,
rodesac misi personaJi fiqrobda, raRacas ganicdida, rodesac gadawyvetileba
unda mieRo... films repeticiebis gareSe viRebdiT. mizanscenas ki valagebdiT,
fizikur moqmedebebs operatorTan, mxatvarTan erTad gavdiodiT, magram ar
dagvWirvebia msaxiobebTan teqstze muSaoba, radgan oTaric, Tengizic, sxvebic
didi msaxiobebi arian, nawarmoebi ki imdenis momcemia, rom axsnac aRar iyo
saWiro, sakuTari gmiri rom SeesisxlxorcebinaT. aman gasaocari simarTle Seqmna ekranze.
- pirveli kadrebi minda gaixsenoT:
saocari buneba, mejoge daTa, naviT mosuli stumari anu wami, romelmac meremTeli misi cxovreba Secvala...
- es kadrebi afxazeTSi gadaviReT.
sastumro `gudauTaSi~ vcxovrobdiT,
nawili sofel gamarjvebaSi dabinavda.
SemTxveviT vnaxeT is nacixaric. am
adgilas yvelaferi iyo, bunebrivi `dekoracia~ iyo - saocari, gakrialebuli zRva da didebuli buneba. SemTxveviT daveswariT yvelis amoyvanasac, romelic mere filmis pirveli kadri
aRmoCnda: TiTqos iyo im sisufTaveSi
raRac simboluri.
- muSnizec miambeT.
- Tengiz arCvaZe inteleqtuali msaxiobia. es Taoba aseTia. Tengizi Zalian
Zunwi xerxebiT aRwevs did Sedegs. es
aris swored ostatoba.
- danarCeni msaxiobebi rogor SearCieT?
- rolebis CamonaTvals mivyeviT da
msaxiobebis gvarebi mivawereT. yvela
msaxiobma imedi gaamarTla. erTaderTi,
grafi segedis rolis Semsruleblis
problema gvqonda. Wabua wers, rom segedi 300 wlis win Camosuli, ungreli grafis STamomavalia. CvenTvis cxadi iyo, rom eTnikurad gansxvavebuli
adamiani unda mogveZebna, amitom sxva
erovnebis msaxiobebze daviwyeT fiqri.
im msaxiobebis mcire siac SevadgineT,
vinc SeiZleboda, mogvewvia am rolze.
am SemTxvevaSic bedma da SemTxvevam
iTamaSa didi roli.
me ruseTSi wavedi segedis mosaZebnad. litvaSic viyavi, msaxiob noreikasTan, magram man uari Tqva, mouclelobis
gamo. moskovSic veravin vnaxe... mokled,
gansacdelSi viyaviT - ar gvyavda msaxiobi Zalian mniSvnelovan rolze, dro
ki midioda. moskovSi maSin mixeil kalatoziSvilis saxlSi misi vaJi, Cveni
megobari, cnobili kinoreJisori da
47
operatori, tito kalatoziSvili, ojaxTan erTad cxovrobda. am saxlSi
xSirad davdiodi da bevri gamoCenili
pirovneba gamicnia. im dRes sruliad
imedgadawuruli mivedi titosTan. iq
damxvda andrei tarkovski, romelic
titosTan megobrobda da mec axlos
vicnobdi. vuambe Cemi gasaWiris Sesaxeb.
- ratom ar gindaT, rolze iarveti
moiwvioTo? - mkiTxa. - rogor ar gvinda, magram mefe liris Semdeg Zneli
misawvdomi iqneba-meTqi. tarkovskim werili damiwera da msaxiobTan gamatana.
imave Rames moskovi-talinis matarebelSi vijeqi, CanTaSi ki konverti
medo... zRvis piras, ulamazes patara
kotejs mivadeqi. kari gamiRes da mSvenier, feradi filebiT morTul buxrian oTaxSi Semiyvanes. iarveti maleve Semovida. saocrad eqscentrikuli
kaci, romelic saSinlad laparakobda
rusulad. vuTxari, risTvisac viyavi
misuli. uaris mizezi amixsna: msaxiobi, Tan Teatris mTavari reJisori da
direqtori varo... gigas Teatraluri
avtoriteti moviSvelie... man isev moucleloba moimizeza. Tan koniaki, yava
SemomTavaza, magram ra gadamividoda
yelSi?! bevri ifiqra, magram bolos
mainc uari miTxra... arada, vuyurebdi
da vfiqrobdi: es xelebi, es Tma, es
Tvalebi... grafi segedisaa! taniT sxvaa,
patara, magram saxe is aris, ra! lomia!
roca sabolood davrwmundi, rom uariT
mistumrebda, werili mivawode. dRemde
ar vici, ra ewera im werilSi... `hoo,
aq weria, rom Tqven genialuri reJisori
xarT. me andreis did pativs vcem...~
uceb Seicvala suraTi: scenari damitoveTo, mTxova. amoviRe scenari - oTxi
sqeli rveuli da davalage erTmaneTze.
- ara, erTi egzemplari damitoveTo, miTxra. - es erTi egzemplaria, pirveli
oTxi seria... amas kidev sami mohyveba,
- mSvidad vuTxari da ucbad Sexta: gagiJdiT? me xom yvelafers gagifuWebT! - mTlianad Tqvens grafikze avewyobiT-meTqi, - davpirdi...
mixvda, rom Rirseulad vepatiJebodiT, ise, rogorc imsaxurebda didi
artisti. - kargi, damitoveT da xuTSabaTs damirekeTo, - miTxra bolo sityva.
imave RamiT moskovSi davbrundi da
gigas davureke. 4 dRe vicade da iarvetisgan Tanxmoba miviRe.
- enis barieri rogor daZlieT?
- unda genaxaT, ra xdeboda gadaRebebze: erT scenaSi iarveti estonurad
laparakobda, Tengizi - qarTulad, xolo
kapitani rogovi - rusulad... gigas
veubnebi erTxel, - axla viRaca rom
48
Semovides, sagiJeTi ar egoneba-meTqi?..
sityvaze Tanxmdebodnen: rodesac mas
saWiro reaqcia unda hqonoda, partniors is SeTanxmebuli sityva unda warmoeTqva. didi msaxiobi iyo. arc Cvenebma daakles...
- batoni Wabua gadaRebebs eswreboda?
- amdens ras daeswreboda, rac Cven
viborialeT, magram xSirad modioda.
- filmSi yvela Taobis msaxiobebi
arian...
- mere da mere, gadaRebebi rom gaxurda, yvela dagvWirda... samwuxarod, yvelas ver CamoTvli, madloba ki yvelas
ekuTvnis. gadaRebebis procesSi msaxiobebs epizodebis mixedviT vamatebdiT.
adgilebis anu naturis SerCevasac didi energia SevalieT, mTeli saqarTvelo moviareT.
- is saocari CanCqeri sad naxeT?
- afxazeTSi, riwis gzaze, xelmarcxniv. maxsovs, pirvelad rom davinaxe,
gavogndi. uzarmazari klde, romelic
Suazea gaxleCili, napobidan ki wyali
grgvinviT modis da qvemoT, sam-sarTuliani saxlis simaRlis TovlSi vardeba. filmis finali ki yirimSi gadaviReT. CvenTan arsad aris zRvaSi SeWrili klde...
- yvela filmSi didi roli musikasa da mxatvrobas, operatoris xelovnebas ukavia...
- imTaviTve iyo gadawyvetili, rom
filmze biZina kvernaZe da jano kaxiZe
imuSavebdnen. biZinas musika azrovnebaSi
exmareba adamians. jano imitom dagvWir-
da, rom saqarTvelos yvela kuTxis
hangi gagveTvaliswinebina. nani bregvaZis
Sesrulebuli simRerac Zalian kargad
Cajda...
- da filmis saundtrekad iqca.
- diax, galaktionis leqsze dawerili musika, romelic marTalia, sxva
mizniT Seiqmna, magram arsad aJRerebula... mokled, musikaze klasikosebi muSaobdnen. `daTa TuTaSxias~ mxatvari,
kaxi xuciSvilic qarTuli kinematografis klasikosia. zogjer dgeba momenti, roca geCveneba, rom SeiZleba gagiJde, radgan imden xans muSaoben mxatvari da operatori, imden raRacas amateben
kadrs, imdeni dro miaqvs am yvelafers,
ggonia, msaxiobi daiRala - veRar gauZlebs... filmis operatori, levan namgalaSvilic namdvili profesionali iyo.
is SesaniSnavad iRebda portretebs.
mis namuSevarSi arasdros Canda `nakerebi~.
- cenzuras rogor gadaurCiT?
- gegmiT, filmis oTxi seria gvqonda Casabarebeli. 1977 wels ukve mzad
gvqonda da damtkiceba iyo saWiro. am
periodSi disidenturi moZraobis afeTqeba iyo sabWoTa kavSirSi. daTa ki
kiTxvas svams - rogor vicxovroTo?!
filmSi seTuris epizodi gvaqvs, komunizmis patara modeliT, iq ki, realur
cxovrebaSi, samxatvro sabWo da stela
ivanovna Jdanova gvyavs, romelic kategoriulad moiTxovs, rom filmSi es
epizodi ar Sevides! am epizodis gadaRebis dros Cvenma uxucesma redaqtorma,
saSa maxaraZem Tqva: - Tu am epizods
datoveben, vityvi, rom am qveyanaSi sabWoTa xelisufleba aRar arsebobso... Tvalwin midgas: patara darbazSi visxediT,
sul ukana rigSi, samni - Wabua, giga da
me. win - magida, savarZeli, saferfle,
furclebi, fanqari, Camqrali naTura
gvaqvs da Jdanovas silueti, romelic
amerikul sigarets eweva. fexs xan
aqeT gadadebs, xan - iqiT... mere uecrad
amoZravda da ayvirda, - es epizodi ar
iqnebao! Cven raRacas vuxsniT, vcdilobT,
daviyolioT... bolos Jdanovam gadaWriT
Tqva, - bavSvebis scena namdvilad ar
iqnebao! ra gveqna, SevelieT im patara
scenas, magram mTavari SevinarCuneT.
- batono gizo, `daTam~ ra uqna
Tqvens cxovrebas?
- `daTa TuTaSxiam~ Cemi mSoblebis Semdeg, meore gadamwyveti roli
iTamaSa Cems cxovrebaSi... madloba unda
vuTxra beds, rom am nawarmoebze vimuSave... maSin TiTqos raRac didi damTavrda. mTeli es amxela periodi am did
reJisorebs arc erTi filmi ar gadauRiaT... me TviTon frangebTan erTad
hiugos ekranizaciaze vimuSave `patesinemaSi~, magram es ar iyo amirejibi
an vaJa-fSavela, es maTi filmi iyo `hiugo~. aq dabrunebuls ki 1988 wels,
aRaraferi damxvda. aq yvelaferi damTavrda. Tan... me `daTa TuTaSxiaze~
vimuSave, mas Semdeg Zneli iyo sayuradRebo, mniSvnelovani masalis povna axali
filmisTvis.
dea cucqiriZe
49
1904-1905 wlebis omi iaponiasTan,
ruseTis imperiisaTvis daRupvis dasawyisi aRmoCnda...
radganac `Zlevamosili~ rusuli
armiis damarcxebas ase mcirericxovan
metoqesTan sanqt-peterburgSi ki ara,
mTel msoflioSi veravin warmoidgenda.
rusuli armiis daumarcxeblobaze miTi
wamSi gacamtverda, rodesac 1904 wlis
bolos iaponelebma rusebi TiTqmis
yvela frontze Seaviwroes.
maSin ki dafacurdnen carizmis mesveurebi da sayovelTao mobilizaciac
gamoacxades: jarSi mihyavdaT yvela
mamakaci 20-dan 55 wlamde, moxaliseebad 60 wlisebsac iRebdnen. sayovelTao
mobilizaciis procesi gansakuTrebiT
mwvaved mimdinareobda ararusul mxareebSi - iqaurebi omSi motyuebiTac ki
mihyavdaT, `sazarbazne xorcad~. aqve
isic unda iTqvas, rom Tavad rus kazakebs, romelTac omianobis dros jarSi
wasvla ZvelTagan evalebodaT, iaponeli
jariskacebisa ise eSinodaT, rom frontze wasvlisagan Tavis asarideblad
aTasgvar xerxsac ki mimarTavdnen garbodnen sazRvargareT, icvlidnen religias (mefis ruseTis armiaSi muslimanebs da kaTolikeebs ar iwvevdnen).
sayovelTao mobilizaciis gamocxadeba raWvelma mepurem - sevarion (igive
seva) rexviaSvilma pirvelad quTaisis
bazarSi gaigo, Tumca didi yuradReba
ar miuqcevia, radgan arc ki icoda,
ras niSnavda mobilizacia. mere mezobelma makaram auxsna: iaponiasTan rusebs
omi dauwyiaT da axla jariskacebs
agrovebeno. mogvianebiT, sevam TviTonve naxa saomrad mimavali gorodovoi
(ase eZaxdnen maSin ruseTis imperiaSi
dabali rangis policielebs) petka,
romelic aryis smis mets arafers
akeTebda da gaukvirda: `qve aq ar vargoda da omSi ra unda qnas, boSo?!~ - SeekiTxa makaras. axal formaSi gamowkepilma gorodovoim ki erTi SeubRvira da medidurad Tqva: `jarSi ZRomazea
saWmel-sasmeli da araysac safronto
normiT iZlevian!~
amis mere seva rexviaSvilma mTeli
dRe ifiqra da daaskvna, rom Tu jarSi
saWmel-sasmeli sul ZRomaze iyo, mzareuli an mepurec dasWirdebodaT da
Sesabamisad, masac SeeZlo wasuliyo
jarSi, sayvareli saqme ekeTebina da
fulic sakmarisad aeRo. sevas raWaSi
axalmoyvanili coli hyavda datovebuli, romelsac dRe-dReze unda moeloginebina. erTi-ori TviT waval da gamovkvebav jariskacebs, fuls viSovi da
mere davbrundebio - fiqrobda raWve-
50
`sayvarelo Cemo dariko! ager, keWouka nTavisuflTeba da imas vatan am
baraTsa, rom gagagebio kargaT var da qve iseTi araferi miWirs arc me da
arc Cven mezobelsa makaras. axla iaponcebi amboben, qve nurafris javri
gaqvTao, Tqvenc gaganTavisuflebTao. momikiTxe yvela. Seni dakarguli qmari seva~.
generali anatoli steseli (Sua rigSi, marcxnidan meore) da misi
mowinaaRmdege, iaponeli generali heihatiro togo (mis gverdiT).
li mepure. Tavisi gadawyvetileba man rebis Semdeg, heihatiro togos winaSec
ufros megobars - makarasac gaumxila. gamoiCina Tavi - ori magari iaponeli
`ras ambob, boSo?! marto qve rafer Ziudoisti SoTebiviT gaakra miwas, TumgagiSva omSi, Wi...~ - Seicxada makaram ca es sul sxva istoriaa. spiridons
da Tavadac gadawyvita, sevas wahyoloda. tyveTa banakSi didxans arc ucxovria
zeda foto port-arturis kapitu- - igi maleve gacvales da saqarTvelolaciis Semdegaa gadaRebuli, ase aRmoC- Sic moaxerxa dabruneba. seva rexviaSnda 1904 wlis dekemberSi ori raWve- vilis colsac manve Cautana baraTi,
li mepure port-arturSi - Soreuli sadac okrobokro xeliT ewera: `sayvaaRmosavleTis udides navsadgurSi, ro- relo Cemo dariko! ager, keWouka nTamelic CineTSi ki mdebareobda, magram visuflTeba da imas vatan am baraTsa,
rusebi akontrolebdnen. raWvelebs xe- rom gagagebio kargaT var da qve iseTi
lfass ki kargad uxdidnen, magram jarSi araferi miWirs arc me da arc Cven
erTi Tvec ver moiTaves - 1904 wlis mezobelsa makaras. axla iaponcebi am20 dekembers, mas Semdeg, rac port-ar- boben, qve nurafris javri gaqvTao, Tqvenc
turis garnizonis xelmZRvaneli, gene- gaganTavisuflebTao. momikiTxe yvela.
rali roman kondratenko daiRupa, misma Seni dakarguli qmari seva~.
Semcvlelma - generalma anatoli stees iyo pirveli da ukanaskneli weselma port-arturi ubrZolvelad Ca- rili, romelic sevam omidan moiwera.
abara iaponelebs. iaponelma generalma misi coli dariko sicocxlis bolomheihatiro togom anatoli steseli de eloda qmars, Tumca ise gardaicvaTavisive garnizonTan erTad tyved aiy- la, rom sevas naxva aRar Rirsebia. iavana da iaponiaSi - qalaq nagasakiSi ponelebma raWveli mepureebi tyveTa
gadagzavna; iq iyo rus tyveTa sakoncen- banakidan imis gamo ar gauSves, rom
tracio banaki.
isini gemriel purs acxobdnen da mTeli
unda iTqvas, rom port-arturis nagasaki maTTan dadioda sacxobSi, romegarnizonSi iyo mesame raWveli mzareu- lic tyveTa banakis ufrosma - oiama
lic - spiridon (keWouka) gociriZe, mabunim moawyo da `rusuli puris saromelic sevasa da makarasgan gansxva- WaSnike~ uwoda. ra Tqma unda, mTel
vebiT, jarSi ZaliT iyo gawveuli da Semosavals jibeSi mabuni idebda, xolo
gaumarTla, roca TanamemamuleebTan mox- sevas da makaras sasmel-saWmeli da
vda. spiridonma port-arturis Caba- Casacmel-dasaxuri ergebodaT. male, ma-
raWveli mepureebis saocari
Tavgadasavali port-arturSi
buni oiama CineTSi, zRvispira qalaq
dairenSi gadaiyvanes - imxanad mas iaponia akontrolebda da seva da makarac
iZulebulni gaxdnen, gazuluqebul iaponels Tan gahyolodnen.
mabuni oiamam dairenSic gaxsna furne da is-is iyo, uzrunvelad cxovrebac daapira, rom sevam erT dRes makaras uTxra: `boSo, es oxeri iaponeli
aq CveniT mdidrdeba, TviTon qve fexi
fexze aqvs gadadebuli, Cven ki monebiviT vyavarT! ra vuSveloT am saqmes?~
makaram karga xans ifiqra da upasuxa:
`qve ra da unda gaviqceT, aba sxva ra
vqnaT?~ ase gadawyvites mepureebma gaqceva. maT adreve ki icodnen, rom daireni
Crdilo-aRmosavleT CineTSi - manjuriaSi iyo, amitomac sul CrdiloeTiT
Tuki ivlidnen, ruseTis imperiis sazRvarsac miaRwevdnen. es yvelaferi Zalze advili moeCvenaT; erT mSvenier
dRes, marTlac, dahkres fexi da gaiqcnen. quCaSi iaponur patruls ki gadaeyarnen, magram auxsnes: qalaqgareT fqvilis sayidlad mivdivarTo. patruls
eWvic ar Sehparvia da gzac ki miaswavla - ama da am mimarTulebiT wadiTo.
gulubryvilo raWvelebmac uceb daujeres da CrdiloeTis nacvlad samxreTiT wavidnen. hoda, iares, iares da
mTavar navsadgurs miadgnen, romelic
qalaqidan 25 kilometriT iyo daSorebuli.
raWvelebi TavianT Secdomas ki mixvdnen, magram ukan veRar dabrundebodnen
da Seecadnen, navsadgurSi epovaT TavSesafaric da samuSaoc. navsadgurSi ki,
ra Tqma unda, yvelaze metad mtvirTavebi
sWirdebodaT; sevasac da makarasac ZalRone ar akldaT da uceb iSoves droebiTi samuSao - erT-erT amerikul gemze
faifuris nakeTobebiT savse yuTebi
unda daetvirTaT. marTlac bevri imuSaves da aTi kacis gasakeTebeli saqme
Tavad gaakeTes: gemze yuTebi ise swrafad da cim-cim aarbenines, rom kapitans
TavSi mzakvrulma azrma gauelva: `modi, amaT romiT kargad gamovaTrob da
Tan waviyvan! gemze saWiroa zorba, gulubryvilo mezRvaurebi!~.
amerikel kapitans seva da makara
rusebi egona da imedovnebda, rom romiT
isini ugonod gaileSebodnen, Tumca
ase ar momxdara - raWvelebma dinjad
sves kapitanTan erTad da roca am
`qve aq ar vargoda da omSi ra unda qnas, boSo?!~
ukanasknelma aRiara: aRar SemiZliao,
mxarze xeli mouTaTunes - Tu aRar
SegiZlia, nuRar svam, Se kaco, isedac
madlobelni varT, iaponelebs rom gamogvarideo. amasobaSi ki, gemi zRvaSi gasuliyo da amerikisken micuravda. sevam
da makaram Wama-sma sadRac havais kunZulebis axlos Sewyvites, kapitans ki
ukve Tavis kaiutaSi eZina, sizmarSic
or qarTvel goliaTs xedavda da ukvirda, rogor svamdnen isini amdens.
1905 wlis ianvarSi, seva rexviaSvilma da misma megobarma makaram, romlis gvaric ucnobia, san-franciskos
miaRwies da RvTis wyalobiT, iqve dafuZnebac moaxerxes - im amerikelma
kapitanma, romelic raWvelebs gzaSi
daumegobrda da maTi damoneba azradac
aRar mosvlia, oriveni erT rusul
furneSi moawyo. iq fuli blomad
iyo, megobrebi Ramesac furneSi aTevdnen
da kargad cxovrobdnen manam, sanam furnes patroni - vinme mister polivanovi
ar gakotrda: mas sakuTar Tavze metad
kazinoSi TamaSi uyvarda da erT dResac, fortunam mourideblad aqcia zurgi. mister polivanovma yvelaferi waago da erT dReSi mawanwalad iqca.
furnes viRac holandieli daepatrona, romelsac puris cxobisa araferi
gaegeboda, amitom iq yvelaferi moSala da italiuri piceria gaxsna. sevam
da makaram ki, romlebic Ria cis qveS
darCnen, saqarTveloSi dabruneba gadawyvites.
raWvel mepureebs san-franciskoSi
ukve yvela icnobda da Canafiqri rom
aesrulebinaT, gavlenian nacnobs - konditer jonaTan o-reilis miakiTxes. man
adreve aRuTqva raWvelebs daxmareba
da roca amis saSualeba mieca, Zalianac
gauxarda: `samSobloSi ra dagrCeniaT?
mec irlandieli var, magram amerikaSi
fulis saSovnelad Camovedi da sanam
sawadels ar mivaRwev, ukan dabrunebaze
ar vifiqreb... SevamxanagdeT da saqme
erTad vakeToT!~ - SesTavaza o-reilim.
sevam da makaram maSinve uaryves TavianTi Zveli Canafiqri da daTanxmdnen.
jonaTan o-reilim, seva rexviaSvilma
da makaram `o-reili end kompanis~ saxeliT, san-franciskoSi sakonditro
firma Camoayalibes da saqmesac Seudgnen. swored maSin SesTavaza o-reilim
raWvelebs saxelebisa da gvarebis gamocvla: `aq amerikaa, Tqven ki iseTi
gvar-saxelebi gaqvT, enas moitexs kaci.
jobs, me damijeroT da iseTi saxelebi
dairqvaT, romlebic aqaurTa yurebs
uxeSad ar moxvdeba~ - o-reili marTals ambobda, radgan im dros - XX saukunis 10-iani wlebis dasawyisSi, amerikuli sazogadoeba ucxoelTa mimarT
SedarebiT nakleb Semwynareblobas iCenda, gansakuTrebiT ki kaliforniis
StatSi.
ramdenadac raWvelebi garegnobiT
ufro laTinosebs hgavdnen, seva rexviaSvili sebastian roxasi gaxda, makara
ki makario del toro. Sesabamisad,
firmas, romelic maT o-reilisTan erTad Camoayalibes, `o-reili, roxasi
da del toro~ daerqva da yvelaferi
uceb mogvarda - firmas sazRvargareT
vaWrobis neba darTes. o-reilis adreve
surda es da nebarTva rogorc ki miiRo, maSinve gaendo raWvelebs: `meqsikaSi
simindis fqvilisagan Txel namcxvars
amzadeben - `tortilia~ hqvia... misi
gamocxobis teqnologia Cven unda aviTvisoT da meqsikis bazarze gavideT!~
arc sevam da arc makaram icodnen, rom
`tortilia~ Cveulebriv mWads erqva.
jonaTan o-reilim, imisTvis rom
raWvelebisTvis tortilias raoba aexsna, oriveni san-diegoSi, meqsikur restoranSi dapatiJa. warmoidgineT misi
gaoceba, roca tortiliebis danaxvaze
sevas da makaras Tvalebi gaubrwyindaT da mere ki cremlic ki moadgaT:
`amas boSo, Cvens samSobloSi mWadi
hqvia!~ - Tqva sevam. makaram ki pirdaRebul jonaTans auxsna - amas Cvens
samSobloSi yvelTan erTad Wamen da
uTxari oficiants, yveli mogvitanoso.
jonaTanma oficiants marTlac uxmo
da uceb, TavSi metad saintereso idea
mouvida: `ra iqneba, yveliani tortiliebi rom gamovacxoT da meqsikaSi gavyidoT? iq tortiliebs yvelTan erTad
ar Wamen, magram moewonebaT!~ - uTxra
sevas da makaras.
ase aRmoCndnen raWveli mepureebi
meqsikaSi 1910 wels. imxanad, iq revo-
51
lucia mZvinvarebda - xalxi gazuluqebul diqtator porfirio diass ebrZoda. is 1876 wlidan idga qveynis saTaveSi da rogorc ityvian, ca qudad
ar miaCnda da miwa - qalamnad. areulobis miuxedavad, jonaTan o-reilim
gadawyvita, gaeriska da 1910 wels, qvemo
kaliforniis (meqsikis Stati) qalaq
santa-fe-de-mexikaliSi gaxsna sacxobi
`jer arnaxuli yveliani tortiliebi~. xsenebuli meqsikuri qalaqi aSSis sazRvarze mdebareobda, san-diegodan
ori saaTis savalze.
meqsikelebi marTlac mWadis didad
moyvaruli xalxi gamodga - megobrebis biznesi swrafad wavida win. sevam
da makaram blomad fulic ki moagroves
ukan dasabruneblad, magram swored maSin,
roca imedovnebdnen, amieridan yvelaferi
kargad iqnebao, santa-fe-de-mexikali meqsikeli revolucionerebis CrdiloeTis dajgufebis liderma, sayovelTaod
cnobilma fransisko (panCo) viliam
sami dRiT, saZarcvavad gadasca Tavis
mebrZolebs.
panCo vilias mebrZolebi wesrigiT
sulac ar gamoirCeodnen - isini glexebi iyvnen da ara samxedroebi. amitomac
`jer arnaxul yvelian tortiliebSi~
kargad moilxines, mere yvelaferi dalewes da seva rexviaSvils medidurad
mosTxoves: rac fuli gaqvs, CagviTvale
da wavalTo. uwyinarma raWvelma warbi
SeiWmuxna da erT-erT mebrZols SekiTxva inglisurad gadaaTargmnina. cota
xans dafiqrda da mere ase upasuxa:
saidanac mosulxarT, iqiT wadiT, Torem
arc me var jabanio da megobrebs uxmo.
sevas daZaxebaze samzareulodan makara gamoiWra didi daniT xelSi, xolo
jonaTan o-reilim saTadarigo gasasvleliT gaaRwia quCaSi da Tavs uSvela. ori raWveli RvTis anabarad darCa
tekiliT gamobruJul meqsikel revolucionerTa pirispir. erTi sityviT,
is-is iyo, Cxubi unda gaxurebuliyo,
rom sacxobis kari TviT panCo viliam
SemoaRo - mas Turme, jonaTan o-reili icnobda da icoda, rom mebrZolTa
SeCerebas SeZlebda. panCo viliam marTlac SeaCera mebrZolebi, yveliani
tortiliebic gasinja, milewil avejs
TanagrZnobiT gadaxeda, jibidan fuli
amoiRo da raWvelebs didi bodiSic
mouxada. mere yvelani erTad, iqve did
magidas miusxdnen da meqsikel revolucionerTa beladma sevas da makaras
Tavgadasavalic moismina.
sruliad moulodnelad, panCo viliam Tavi gamoido: Tu marTla samSobloSi dabruneba gindaT, me CagiyvanT
52
verakrusis navsadguris policiis ganyofilebaze
Tavdasxmisas daxocilebi. marcxniv, ulvaSebiT - makara.
es raWveli mepuris erTaderTi fotoa.
navsadgur verakrusSi da iq ki romeli- biT da or saaTSi aiRo. policiis game rusul gemSi CagsvamTo. jonaTan nyofileba, sadac raWvelebi aTevdnen
o-reilim raWvelebs Tvali ki uyo - Rames, meamboxeTa razmma dacxrila ar daTanxmdeTo, magram seva da makara maT TavianTi, adre dapatimrebuli amxamainc daTanxmdnen. im saRamosve mokribes, nagis daxsna surdaT. ormxrivi srolirac ki raime hqondaT da meore dRes, sas, sevas oTxi tyvia moxvda, makaras diliT adre, panCo vilias kacs verak- sami. makara adgilzeve gardaicvala,
seva mZimed daiWra.
rusSi gahyvnen.
calad darCenili raWveli mepure
amerikis sazRvridan verakrusamde
didi manZilia da raWvelebi gzas ori gons rusulma saubarma moiyvana - seva
kvira moundnen. samwuxarod, cnobili verakrusis rusuli eklesiis mRvdlis,
araa, Tu ra gadaxdaT maT revoluciis- mama pavle kondratenkos ojaxSi aRmoCgan gaCanagebuli meqsikis gzebze, magram nda. Turme policielebs, romlebsac
arsebobs rusuli savaWro xomaldis, raWveli mepureebi rusebi egonaT, daRu`deva marias~ Jurnalis Canaweri, rome- puli makarac da mZimed daWrili sevac
lic gvamcnobs, rom meqsikis Crdilo- masTan mieyvanaT. seva sami-oTxi dRe
eTis armiis mebrZolma, vinme antonio ugonod yofiliyo, amasobaSi ki mama
de garsiam 1910 wlis 4 dekembers pavles makara eklesiis ezoSi daekrZala.
im dRidan, seva sacxovreblad mama
xomaldze aiyvana 2 pirovneba, romlebic amtkicebdnen, rom ruseTis imperi- pavlesTan darCa da jer diakvnad, mere
is qveSevrdomebi iyvnen da samSoblo- ki mRvdlad ekurTxa, mama sebastianis
Si dabruneba surdaT. JurnalSi sevas saxeliT. 20 wlis ganmavlobaSi wigvarad `rexviaSvilia~ Cawerili, xolo ravda verakrusis rusul eklesiaSi.
sikvdilamde cota xniT adre makaras `sikiltaZevi~ uweria. seva da
makara kapitanma, beniamin ivanovma, xo- 1961 wels, seva rexviaSvilma rusul
maldze ver aiyvana - raWvelebs rusu- enaze dawera biografia, romelic amJali pasportebi ar hqondaT, amerikulSi madac mama pavles SviliSvilis - onfim
kondratenko-reiesis biblioTekaSi inaki sxva gvarebi eweraT.
sevam da makaram is Rame verakrusis xeba. swored onfim kondratenkom moanavsadgurSi, policiis ganyofilebaSi xerxa saqarTveloSi Camosvla da sevas
gaatares. dilaadrian ki verakrusis STamomavlebTan (mas aq Svili darCa)
samxreTmeqsikel meamboxeTa armia da- dakavSireba.
esxa Tavs, emiliano sapatas meTauromixeil labaZe
suraTze: ioseb griSaSvili, paolo
iaSvili, marijani, Salva dadiani
me Sen saxelad ani dagarqvi...
- aq adre Zveli orsarTuliani
saxli idga. dabla Cven vcxovrobdiT,
maRla ki iosebs ori oTaxi gatenili
hqonda wignebiTa da saarqivo masaliT
anu rac 1940 wlamde SeiZina, aq inaxeboda. mere, 1940 wels rusTavelis 2Si bina miiRo da gadavida, es nivTebi
ki Caketa. xandaxan modioda, daxedavda xolme, oTaxebs gaaniavebda, gasaRebs ki aravis andobda. danarCeni wignebi mas Semdeg SeiZina, kostavas quCaze bina rom miiRo. bukinistebTan midioda, moskovidan, leningradidan iwerda iSviaT gamocemebs. xandaxan bukinistebs TviTon mohqondaT masTan da
ase Seagrova uiSviaTesi gamocemebi.
mogvianebiT aq Zveli saxli daangries da mis adgilas es axali saxli
aaSenes. meore sarTulze darbazic gakeTda da daiwyes inventarizacia, risTvisac am saqmis specialistebi, maWavariani da nakaSiZe moiwvies. maxsovs,
bevr wigns Tavfurceli aglejili
hqonda da avtoris saxeli da gvari
arsad ewera. gasagebi iyo, rom romeliRac represirebul mwerals ekuTvnoda. rogorc Cans, eSinoda iosebs misi
gamoCenis, wigni ki gadasagdebad enaneboda da amitomac mxolod mwerlis
da kvlav Sexvedra Zvel qalaqTan - dudukiT, zurniT, WianuriT, TariT, saziT,
dairiTa da di plipitoTi gacocxlebuli bohemuri cxovreba, qalaquri poeziiT
gajerebuli mogzauroba XIX saukunis Tbilisis ubnebSi, dReobebi, Sejibrebebi,
cekva, simRera da poetis ori didi vnebis - poeziisa da Tbilisis Sexvedra dRes ioseb griSaSvilis disSvilis SvilTan, misi saxelobis saxl-muzeumis
direqtor baton nodar grigoraSvilTan intervius SemogTavazebT Tbilisis
uZvelesi ubnidan - xarfuxidan.
gvars Slida. miuxedavad amisa, inventarizaciisas, roca vekiTxebodi, myisve mpasuxobda, visi dawerili iyo is
konkretuli wigni. xandaxan avadmyofobis gamo iTiSeboda xolme, magram mainc
ixsenebda gvarebs. Cvevad hqonda, ori
erTnairi wigni eyida. erTs sufTad
inaxavda, meores ki samuSaod iyenebda.
rodesac brigada amuSavebda wignebs,
mis 80 procentze iosebis minawerebi,
miTiTebebi, SeniSvnebi anu mTeli gamokvleva iyo. amas garda, SigniT, forzacebze hqonda Cakruli im konkretul
wignze dawerili yvela recenzia.
- marTalia, rom amboben, wigns arasdros anaTxovrebdao?
- Canaweri aqvs, axlobels 2 dRiT
vaTxove wigni, im droSi rom ar momi-
53
tana, mivakiTxe da bolomde ar hqonda
wakiTxuli. talanSi davelode, vidre
daasrulebda da mere Sin wamoviReo.
gamodis, rom xandaxan aTxovebda xolme,
magram droulad unda daebrunebinaT.
ase rom ar moqceuliyo, am fonds ver
Seqmnida. magaliTad, aq 1629-1920 wlebis CaTvliT gamocemuli qarTuli wignebis bibliografia Seadgines. 240 dasaxelebis unikaluri wigni mxolod
am biblioTekaSia daculi, iseve, rogorc
1920-iani wlebis qarTuli da rusuli
presis nawili. garda amisa, am muzeumSi uamravi unikaluri eTnografiuli
nivTia, Tundac Zveli Tbilisis yofacxovrebis amsaxveli dokumentebi, masalebi, Zveleburi vercxlis qamar-xanjlebi, monetebisa da qaRaldis fulebis, qarTuli da aRmosavluri sakravebis koleqciebi, uZvelesi afiSebi,
programebi, samuzeumo siZveleebi, sul
- 100 aTasamde erTeuli. sxvaTa Soris,
bevri sargeblobs aq daculi nivTebiT,
oRond, gatanis ufleba aravis aqvs.
parlamentis erovnul biblioTekaSi
rom ar aRmoaCndebaT xolme, mkiTxvels
CvenTan gzavnian. maxsovs, karga xnis
win, zamTris Tovlian amindSi xeljoxiani moxuci kaci amovida muzeumSi.
Zveli partiuli moRvawe var da personalur pensias ar mimtkiceben, radgan
damadasturebeli sabuTi ver warvudgineo. Turme umtkicebda, 1918 wels
TbilisSi Jurnali gamodioda, sadac
revoluciur leqsebs vwerdio, magram
ar ujerebdnen. arada, im Jurnalis
erTaderTi nomeri mxolod CvenTan inaxeboda. moxucma gadauRo foto Jurnals da mogvianebiT damireka, pensia damimtkiceso (icinis).
- Tu SeswrebixarT, rogor muSaobda
ioseb griSaSvili?
- bavSvi viyavi, aq rom modioda xolme da mis muSaobasac ar Sevswrebivar. miambobdnen, muza rom mouvidoda,
Caiketeboda oTaxSi, xeli rom aravis
SeeSalao. mgoni, ufro dilis saaTebSi
werda. dazustebiT ver getyviT, rogor
werda Tundac `Zveli tfilisis literaturul bohemas~, magram visac Zveli Tbilisis gacnoba surs, samagido
wignad ueWvelad gamoadgeba. aq yvelafers waikiTxavs: mxatvrulad aRweril Zveli Tbilisis yofa-cxovrebas,
mosaxleobis adaT-wesebs, Cvevebs. yvela poets piradad icnobda, visi cxovrebac aq aRwera iosebma, - giorgi i. skandarnovsac da ieTim-gurjsac, radgan
oriveni xarfuxelebi iyvnen. bolo
wlebSi `bohema~ samjer gamoica: orjer
aq da erTxel germaniaSi, germanul
54
enaze. ori wlis win kanadidan gvewvia
profesori, - torontoSi leqciebs
vkiTxulob da skandarnovis Semoqmedebasac vaswavli studentebs. masze Tu
aris wignebi, iqneb mapovninoTo. gamikvirda. saqarTveloSi bevrs `bohema~
ar waukiTxavs da am kacis Sesaxebac
araferi gaugia, viRac profesori ki
kanadaSi aswavlis mis Semoqmedebas (icinis)! rasakvirvelia, davexmare: Cvens
biblioTekaSi am mwerlis 30-mde gamocemaa da vuCvene. xom gagigoniaT simRera,
`orTav Tvalis sinaTlev~, es leqsic
skandarnovis dawerilia.
- gesaubrebodaT xolme am adamianebze an sxva Temebze?
- maTze ara, sxva Temebze - ki. akaki
wereTelTan stumrobas ixsenebda. axalgazrdebi vewvieT da rogorc RmerTs,
ise vuyurebdiT. iman ki uwmawuri anekdotebis moyola daiwyo da ise Segvrcxva, saxeSi veRar vuyurebdiTo, arada,
xandaxan TviTonac ki miyveboda uwmawur
anekdotebs (icinis). maxsovs, Zalian
emadliereboda valerian gunias, radgan
oboli iyo da man gaukvlia gza cxovrebaSi. iumoristul Jurnals - `niSadurs~ gamoscemda, TviTon iyo redaqtori da 16 wlis iosebi daniSna Tavis
moadgiled. miyveboda xolme, ZiriTadad, saredaqcio samuSaos me vakeTebdio. erT zafxuls borjomSi visvenebdiT erTad. misi meuRle da deida
ani sadRac wavidnen da martoni visxediT sastumros aivanze. raRac ambebs
ixsenebda da aseTi ram miTxra: gunia
avad iyo da sanaxavad mivedi. fermkrTali Canda da daRonebuli, ugunebod.
gaixsena, - eh, ra Tamada viyavio. yvela
raRacas ixsenebs da me ra gavixseno:
eh, ramdenjer viyavi Seyvarebuli-meTqi (icinis)? rom amboben, pirveli siyvaruli sul sxva ariso, me vityodi,
ramdenjerac miyvarda, yvela gamorCeulad Zlieri siyvaruli iyo-meTqi...
- Tavis siyvarulebze konkretulad arafers giyvebodaT?
- bavSvi viyavi da ras momiyveboda,
magram mis arqivs rom kargad gavecani,
yvelaferi gasagebi gaxda. yvela im
qalis werili Seunaxavs, vinc moswonda an uyvarda da TiToeulze miwerili aqvs, vin rodis gaTxovda da vis
gahyva. mis nawerebSi wavikiTxe, rom
bavSvobaSi marusa (reJisor pavle frangiSvilis da) moswonda. romel leqsSic xuWuW Tmas vaxseneb, yvela magas
eZRvneba. miyvarda da vuyvardi, magram
mSoblebma ar momces colad SerTvis
ufleba, 17 wlisa iyoo. mere, 1911-1913
wlebSi masze 6 wliT ufrosi msaxio-
bi olRa leJava moswonda. ufro platonuri iyo misi siyvaruli. olRasTvis miwerili 200 safosto baraTi
aqvs Senaxuli. yvela leqsi, romelsac `olols~ aweria, olRa leJavas
eZRvneba. arada, gaTxovili iyo is qali da Svilic hyavda. 1913-1916 wlebSi
moswonda sofio (sona) CijavaZe. masac bevri leqsi miuZRvna. gavicani
ama da am wels da gadavicani ama da
am welso - weli, Tve da ricxvic
uweria. es sona erovnul-demokratiuli partiis Tavmjdomare spiridon
kedias gahyva parizSi da 108 wlisa
iq gardaicvala. Jak Sirakma parizis
sapatio moqalaqis wodebac ki uboZa.
sona memuarebs werda da ver dausrulebia Turme. misi Svili da naTesavebi
iyvnen mosulebi da muzeumis is kuTxe gadaiRes, sadac sonas fotoebia...
amdeni qali moswonda da uyvarda, magram misi sulieri megobari poeti marijani iyo. SemoqmedebiTi da sulieri
erTianoba hqondaT da... rogorc Cans,
marijani mainc yvelaze metad uyvarda:
`...magram CemsaviT TviT sikvdilic
ver Segiyvarebs,
sikvdili, trfobis erTaderTi
gamomsaxveli.
magram, vin icis! Sen Cemze win,
Sen Cemze adre
TaxTax sudariT Tu mobure,
Tu moiCadre
eg saTno saxe, lmobieri
eg Seni saxe:
gemudarebi - rom ar vgrZnobde
iq Tavsa oblad Sensa saflavTan, megobaro,
Sensa maxloblad
erTi adgili, vidre moval,
mec Seminaxe!~
- ratomRac mgonia, boboqari, xmauriani adamiani iyo.
- arc Zalian xmauriani. mWeqare
xma ki hqonda da kargi deklamatoric
iyo. sufliorobda kidec da msaxiobobda - meorexarisxovan rolebs asrulebda speqtaklebSi. saRamoebze sakmaod
kargad kiTxulobda leqsebs. saerTodac, mravalferovani adamiani da Semoqmedi iyo. lirikul, satrfialo leqsebsac werda, iumoristulsac da politikursac, samoqalaqo Temebzec da
patriotulsac, Jurnalistic iyo da
bibliografic, yvelaferi ainteresebda da akeTebda kidec.
- batono nodar, maincdamainc Tqven
ratom gandoT biblioTekisa da aseTi
unikaluri arqivis movla-patronoba?
- mas hyavda disSvili, deidaCemi,
romelic umamod gaizarda da iosebi
iyo misi mamaca da patronic. amitomac,
yvelaferi deidaCems gadasca, Cem Semdeg Sen unda mouaroo. swored deidas
Rvawlia, es muzeumi rom moewyo. moiwvia samuzeumo sakiTxebis Rvawlmosili specialistebi aleqsandre javaxiSvili, simon bolqvaZe da avTo
varazi da ra saxec aqvs dRes, swored
am xalxisa da deidas damsaxurebiTaa.
leqsi rom aqvs iosebs, `patara anis
albomSi~, mas miuZRvna:
`me Sen saxelad ani dagarqvi,
Cveni anbanis pirveli aso.
xalxSi xar - vambob:
`kargi xar, kargi!~
marto xar - vambob:
`Cemo Zvirfaso~...
me ki, Sens biZas, kubos landebi
roca mewveva da mimayuCebs, mwams, sxvaze metad Sen dagnandebi
da eg cremlebi Semikravs tuCebs~.
anis bevri disSvili hyavda, magram
icoda, wignebi miyvarda da iosebs uTxra,
amis meti Sens wignebs veravin mouvliso. miTxra kidec iosebma, Sen giyvars
wignebis kiTxva da am biblioTekas
Sen unda mixedoo. amitomac profesiulad Seviswavle sabiblioTeko-sabibliografio dargi. aq imdeni wigni wavikiTxe da imdeni saintereso ram gavige, sxva SemTxvevaSi amis mesamedi ar
mecodineboda.
- ras atyobT, Tqveni STamomavlebic ase gaufrTxildebian aqaurobas?
- ar undaT, saerTod ar ekarebian
am biblioTekas, - ra damcireba da wvalebac gamoiare, ar gvinda, Cvenc gaviaroTo. bolo wlebSi marTla bevr usamarTlobas gadavawydi da bevri viwvale,
es yvelaferi rom damecva da SemenarCunebina. me rom ioseb griSaSvilis
ojaxis erTguli ar vyofiliyavi, aq ar
gavCerdebodi da muzeumi gapartaxdeboda da gaiZarcveboda kidec. principSi,
nadgurdeboda kidec yvelaferi, wyali
Camodioda, kedlebi ingreoda, unikaluri
eqsponatebi fuWdeboda. kulturis saministros mivwere, magram aravis Seuwuxebia Tavi, sad ar vTqvi?!
mere erTma Jurnalistma CemTan interviu dabeWda gazeTSi da ramdenime
dReSi viRacebi movidnen, - is statia
maCvenes da amixsnes, `qarTu jgufidan~
varT, muzeumi unda aRvadginoTo. yvelaferi davaTvalierebine, xarjTaRricxva
Seadgines, naxazebi gaakeTes da ki xedavT,
gaTbobiT, wyalsadeniT, eleqtrogayvanilobiTa da signalizaciiT dawyebuli,
yvelaferi ra xarisxianad da lamazad
aris gakeTebuli.
irma xarSilaZe
55
- Sin aravinaa? - mkiTxa elenem.
- ara. werils davutoveb da Tu is
kaci besoa, iqneb gvestumros odesme.
- da Tu is ar aris, SeiZleba mainc
gvestumros, - Tqva elenem, - sul ar
gamikvirdeba.
ramdenime sityva davwere da karis
RriWoSi Sevtene. mere gulis dasamSvideblad erTxel kidev vxeTqe kars fexi. da is iyo, ukan wamosvlas vapirebdi,
rom karis sarkmeli gaiRo da viRacis
saxe gamoCnda.
- gamarjoba, - vuTxari saxes qarTulad.
saxe miimala. sarkmeli miixura.
davelode. araferi Secvlila. cota
kidev davicade. kvlav araferi.
- momismine! - mivmarTe kars qarTulad, - is, vinc Sens SigniT cxovrobs,
Cemi azriT, giJia. mamamisic giJia da
papamisic giJi iyo. Sen, viRaca xar mand, gisurveb, rom lukma qvad geqces da
erTi megobaric ver ipovo,rom sufraze
mogijdes gverdiT. marto Sens qelexze
iyos xalxi. Tu manamde mivawie, mec
siamovnebiT dagewvevi. Rame mSvidobisa.
Tu qarTveli iyo, gaigebda, Tu ra
azri Semeqmna masze. Tu ara, - Cemi laparakiT araferi daSavdeboda.
kari gaiRo. 40-50 wlis mamakaci
davinaxe.
- gagimarjos, - miTxra man iseTi
xmiT, TiTqos daJanguli xerxi Wrialebso, - bodiSs vixdi. Sin SemodiT.
- coli myavs manqanaSi.
- neba miboZeT, masac vTxovo. didad
nasiamovnebi davrCebi, Tu Semova.
SevediT da davsxediT. Zveli, magram
sufTa saxli iyo.
- rac mamaTqvensa da papaTqvenze
vTqvi, bodiSs vixdi, magram axlac veravin damajerebs, rom piradad Tqven giJi
ara xarT, ratom Tavidanve ar SemomiyvaneT?
- aravis gacnoba ar msiamovnebs.
Zunwi var. yvelas karisaken vuTiTeb.
momeSviT suyvela.
- Tu ase gindodaT, maS ratom SemomiyvaneT oTaxSi?
- roca Tqveni xma gavige, aRar vicodi,
rogor movqceuliyavi. ukan gamebrunebina qarTveli kaci? rom wasuliyaviT da geTqvaT beso fexSiSvelaSvilis karze vakakune da ar gamiReso,
xom momeWreboda Tavi. ai, amitom iyo,
rom SemogiSviT.
- gasagebia, - vuTxari me, - es imiT
aixsneba, rom gaZunwebamde qarTveli
iyavi. xom gagigoniaT, sanTel-sakmeveli gzas ar dahkargavso.
beso magidas awyobda da Tanxmobis
56
redaqtorisagan:
giorgi da helen papaSvilebis `yvelaferi SeiZleba
moxdes~ avtobiografiuli novelebis krebulia.
igi inglisur enaze daiwera da pirvelad 70 wlis winaT,
1944 wels gamoica. dRemde am wignis 20-milionamde egzemplaria gayiduli, Cvidmetjer gamoica amerikaSi, iTargmna italiur, frangul, norvegiul, daniur enebze. gadaRebulia amave saxelwodebis filmadac holivudSi.
wigni gvixatavs 1930-iani wlebis qarTveli emigrantis
cxovrebas da amav dros glexis TvaliT danaxul amerikas.
anTologiaSi, msoflios 50 saukeTeso wigns Soris,
romelSic yvelaze ukeT aisaxa amerika - jek londonis,
ficjeraldis, selinjeris da hemingueis gverdiT SexvdebiT
am wignsac.
niSnad Tavs gviqnevda. siCume rom damerRvia, vuTxari:
- gasaocari ambavia. pirvelad vxvdebi ucxvirpiro qarTvels. Cveulebriv
sul imas gvisayvedureben, rom Tavze
gadayola viciT xolme.
- ras izam,- mipasuxa besom,- rogorc
ki vinmes gavicnob, maSinve fuls damesesxeba. xan maxlobeli hyavs avad operacia unda gaukeTon, xan raime sarfian saqmes iwyeben, xan miwas yiduloben. yovelTvis erTsa da imaves amboben. yvelaze xSirad ki gamogonebebs
mTavazoben. uaris Tqmas ver vaxerxeb
da fuls vabandeb am gamogonebebSi.
besom warbebqveS gamomxeda da mkiTxa:
- gatyob, Sen raRac gamogoneba geqneba.
- ara. mec gatacebuli var gamogonebebiT, magram fuli ar mWirdeba.
- ai, am wuTSi raime azri xom ar
giRitinebs TavSi. raime patara, ubralo migneba.
ratom movuyve Cems cementze, - vTqvi
gulSi. sjobs, me TviTon gavakeTo-meTqi. xmamaRla ki vuTxari:
- erTi raRac maqvs. manqanas exeba:
magram maincdamainc guliT ar movkidebivar. mgoni, mudmivi Zrava gamovigone,
oRond rom davrwmunde, lokomotivi
mWirdeba.
- ai, xom mivxvdi! saSveli araa!
yvelaze metad es mudmivi Zravebi mRupavs. kargi, amixseni, rogoria eg Seni
gamogoneba, iqneb viSovoT lokomotivi.
sityva banze avugde, aq rom Semoviyvano-meTqi.
Cems mobrunebamde besos ori TefSi
xorci daedga iatakze. qedana da mura
karga madianad Seeqcnen.
- iqneb kidev SiaT, - mkiTxa besom,
roca dainaxa, rom ZaRlebi TefSebs
lokavdnen.
besom ZaRlebs cal-calke daulaga win qaRaldSi SefuTuli Cureqluhumebi. qedanas eyo zrdiloba da
qaRaldi winaswar Semoaglija, magram
mura ar iyo sazogadoebaSi gamosuli
da gasanTlul qaRaldianad gadasansla.
Semdeg besom mSvenieri sufra gagviSala. davsxediT da kargi dro gavatareT. beso gansakuTrebiT nasiamovnebi darCa, roca gaigo, coli axladSerTuli rom myavda da mainc vawvie. es
Zalian did pativiscemad CaTvala.
beso kedelTan mivida da suraTi
Camoxsna. suraTs ukan kedelSi SeWrili didi xvreli gamoCnda. baTqaSi da
tkeCebi gamoetexaT. man xeli Seyo xvrelSi da cis danakis sayureebi gamoiRo. aseTi lamazi araferi menaxa - oqroSi Casmul sapnis buStebs hgavda.
- me msurs Cems Tavs didi siamovneba
mivaniWo Tqveni colisaTvis am patara saxsovris CuqebiT. nebas momcemT?
neba miveci da gulwrfeli madloba
movaxsene, magram elenem raRac moibodiSa da uari ganacxada.
- gasagebia, gasagebia, - Tqva besom, Cemi sibriyvis bralia. unda mapatioT.
Tqven fiqrobT, rom cis danaki Tarsia,
ara?
man cota xans afaTura xvrelSi xeli da ameTvistos gulsabnevi amoiRo.
- gTxovT, neba damrToT, rom sayureebis nacvlad es gulsabnevi SevTavazo. an kidev es, - da besom briliantis Tvliani beWedi dagvanaxa.
elenem madloba gadauxada da gulsabami gamoarTva, radgan daatyo, es
rom ar gamoerTmia, maSin beso ufro
Zvirfas saCuqars SesTavazebda.
- Tqven ar SeiZleba Zunwi iyoT. es
yovlad warmoudgenelia, - vuTxari
besos.
- ki! namdvilad var! Zunwi rom ar
viyo, gana kedelSi davmalavdi samkaulebs. maS es siZunwe araa?!
bolos Sin dabrunebis droc movida. beso Camacivda, es durbindi waiRe
saxsovrad, amiT gaixseneb CemTan pirvelad mosvlaso. mere fotoaparati momaCeCa xelSi - es imis gasaxseneblad,
dRe da Rame rom dadiodi am ucxo
qveyanaSi Seni Tanamemamulis mosaZebnado. mere elenes inglisur, rusul da
berZnul Sriftian sabeWd manqanas aZlevda, magram, rogorc iyo, davajere,
eqvsi Tu Svidi cali gvaqvs-meTqi. besom piroba mogvca, rom ori kviris
Semdeg gvestumreboda.
gzaze elenem kinaRam damaxrCo SekiTxvebiT.
- ratom iyo aseTi Cumi? ratom
pirdapir me ar mommarTavda? ar movewone?
- Zveli yaidis kacia, - ganvumarte
me, - isini uxsovar dros ase iqceodnen da axlac mtkiced adganan am Cveulebebs. maSin es zrdilobad iTvleboda.
Sin rom davbrundiT, kvlav samuSaos Cavujeqi da, rogorc iyo, davamTavre Cemi cementi. eWvic ar mepareboda,
rom kargi iqneboda.
- am cementiT Cveni saxlis sardafis Selesvas vapireb (Cveni saxli nestiani iyo), Tu aq gamodga, maS wyalgamZle cementi gamomigonebia-meTqi, - vuTxari elenes.
guldagul Sevlese da sardafi
fiCxiviT gamoSra. dReSi xuTjer mainc
Cavdiodi sanaxavad - pirdapir Sedevri
iyo!
im dRes, roca besos movelodiT,
sadgurisaken gaveSure, magram gzad wiTeli melia Semomxvda. melia xidze
gadarboda da cota xans vumzire. mindoda gamomerkvia, ratom aqandakeben, magaliTad, behemotebs. Tu behemotebi
imsaxureben gamoqandakebas, meliam raRa daaSava. bolos mivxvdi - es mxolod
da mxolod kudis bralia. mere gareuli jadvari vi pove, inglisurad ,,qalis fexsacmels~ rom etyvian isa, da
amovTxare. vifiqre, elenes baRSi davrgav-meTqi. mere Sevecade gamego, ras
ambobda nakaduli, miwaze davweqi da
vusmine da vusmine: ,,Tevzebi TefSebze,
Tevzebi TefSebze~ rakrakebda nakaduli. mets verafers mivxvdi. aman gamaxsena, rom mSioda. wamovxti da sadgurisaken gaveSure. matarebeli kidec
anduyafar WeiSviliseuli Targmani
mosuliyo da kidec wasuliyo, - TiTqmis erTi saaTi iqnebao, - miTxra rkinigzis moxelem. beso versad SevniSne:
vifiqre, albaT, ar Camosula, Torem
rom Camosuliyo, moisazrebda da sadgurze damelodeboda-meTqi (beso gamocdili kacia da mixvdeboda, rom droze
ar mividodi sadgurSi).
raRa unda meqna. avdeqi da Sin mivbrundi. xorSaki qari qroda. aivanze
elene davinaxe. svitri Caecva, TavSali
moexura da xelTaTmanebic ar daeviwya. igi Cais usxamda besos, romelsac
yelsaxveviT moebudna Tavpiri, palto
ecva da qudic exura. SevamCnie, rom Zalian tanjuli gamometyveleba hqonda.
Sin SevediT. Zalian mindoda game-
go, ra awuxebda besos, magram man male
moikeTa da Camotanili saCuqrebis amolageba daiwyo. CemTvis gitara Camoetana, elenesaTvis Txilamurebi, - mZleosnoba yvela amerikel gogos uyvarso.
visauzmeT, davlieT, dro gavatareT da Semdeg beso wasasvlelad Seemzada - riCmondSi midioda saqmeze.
dagvpirda, ramdenime dReSi ukan unda
wamovide da SemogivliTo. elenes suli
kbiliviT eWira, sanam beso dagvemSvidobeboda. pirdapir iwvoda cnobismoyvareobiT.
- raSi iyo saqme? - meca igi, rogorc
ki beso zRurbls gadascda, - miTxari,
Tu RmerTi gwams, ratom ar Semomyva
oTaxSi?
57
- miTxari, rogor iyo?
- rogor da karze rom daakakuna,
ra Tqma unda, xeli CamovarTvi da SemovipatiJe. me mgoni, Tavazianad vuTxari. me xom Zalian gamexarda misi danaxva. miTxra, gareT movucdio. Cavacivdi,
SemobrZandi-meTqi, magram ar qna, aivanze rom skami gvidgas, imaze dajda da
mec raRas vizamdi, gareT gavedi. yvelaferze velaparake, rac ki gamaxsenda amindze, virjiniaze, Cvens nacnob qarTvelebze, vkiTxe, rogor imgzavreT-meTqi,
xSir-xSirad gzas gavcqerodi, magram
Sen ara Candi. ukve pirvel saaTs gadascda. amitom sauzme gareT gamovitane.
neta ra moeCvena? rame davaSave?
- ara, ara. es ZvelTaZveli zrdilobaa. mravali wlis winaT aseTi
Cveuleba iyo, roca vinmesTan mixvidodi, gareT unda dagecada, sanam TviTon
ojaxis ufrosi ar SegipatiJebda saxlSi. ubralod, aseTi adaTi arsebobda:
roca marto coli iyo Sin, oTaxSi
ar unda Sesuliyavi.
- RmerTo Cemo, - elenes sunTqva
Seekra da saxe WarxaliviT gauwiTlda,
- ra Cavidine! es ra Cavidine!
- ra?
- roca baRi Semovatare, Seni Cayrili xexili, fanCaturi da saTevzao
gubura davaTvalierebine...
- mere, ra moxda?
- mere me, oh, ra vqeni! samudamod
mogWeri Tavi, - elene aqviTinda, - mere
veRar movifiqre, riTi gamerTo da vuTxari, iqneb ineboT, CemTan erTad sardafSi
CamobrZandeT da cementi naxoT-meTqi.
fermis SeZena
ukve meore gazafxuli iyo, rac
virjiniaSi cxovrobdiT. erTxel ori
ram SegvemTxva erTdroulad. erTi is,
rom ilias meuRle, emilia iakovlevna,
dagvpirda, zafxulis Svebulebas TqvenTan gavatarebo, da meore, elene daviyolie, monawileoba migveRo konkursSi.
,,raRa swored esa da es saWmeli zeTi
mogwons da ara sxva~, - iyo am konkursis erT-erTi kiTxva.
- swored is zeTia dasaxelebuli,
romelsac vxmarobT, - vuTxari elenes,
- ratom ar unda vcadoT bedi?
- nu sulelob, Cveulebrivi mokvdavebi am konkursSi ar imarjveben. am
kompaniis mesveuris bicola moigebs,
an tyuil gvars daweren.
- ara mjera, amerikaSi xom yovelTvis
uamravi xalxi igebs. yvela gazeTSi
acxadeben da radioTi gadmoscemen xolme. me mgoni, vinc igebs, namdvili
adamiania. rogorc Cans, amerikaSi Za-
58
lian miRebulia aseTi konkursebi.
- kargi, Senca scade.
mec avdeqi da zeTis kompanias werili mivwere:
,,salami da kargad yofna am werilis wamkiTxvels! maqvs pativi SegatyobinoT, rom Cemi coli yoveldRe
Tqveni zeTiT kazmavs salaTs. ar vici,
Cemi colia kargi, Tu Tqveni zeTi. erTi kia - ukeTesi salaTa aravis uWamia
qveynad.~
Rumeli, stoker da rva tona qvanaxSiri movige.
elene gulze gaskda. igi daxelovnebul literatorad iTvleboda Cvens
ojaxSi. samagiero rom gadaexada, Cems
sabrZanebelSi SemoiWra da dasakeci
sayvavile qoTani da karsa da kars
Sua Casadebi rezinebi gamoigona (rezini
Zveli kamerisagan unda gamoeWraT da
mas qeCis magieroba unda gaewia).
elenem orive idea erT teqnikur
Jurnals mihyida. neta RmerTma mowyalebis TvaliT gadmoxedos imaT, vinc
am gamogonebaTa ganxorcielebas daapirebs. erTi sityviT, axla me da elene
bari-barSi viyaviT.
axla Rumelze mogaxsenebT: jer erTi, ijariT aRebul saxlSi vcxovrobdiT. merec, adgilic ar gvqonda meore
Rumelis dasadgmelad. amitom sasalaTe zeTis kompania Zalian keTilad mogveqca da Rumelis nacvlad eleqtromacivari maCuqa.
- modi, ufro xerxianad moviqceT, vuTxari elenes, roca samzareuloSi
eleqtromacivari azuzunda, - gana ara
sjobs, saxli viyidoT. sxva dros yovelgvari saCuqrisaTvis gveqneba adgili. aseTi Secdoma aRar gavimeoroT.
ase viyideT ferma pensilvaniaSi.
magram es yovelive araferi iyo
emilia iakobis asulis dapirebasTan
SedarebiT. Svebulebis CvenTan gatareba
friad moulodneli dafaseba iyo, radgan
emilia saqmiani da modaSi Semosuli
qalbatoni gaxldaT. auracxeli tansacmeli da ori bewvis qurqi hqonda,
kviraSi Svidnairad ivarcxnida Tmas
da saucxoo kosmetikis kabinetis mflobeli iyo. Tavis xelovnebis miRwevebs emilia sastumro ,,astoriis~ xalxiT gaWedil darbazebSi aCvenebda. emilia yovelTvis gvaswavlida, rogor
movqceuliyaviT, Tu namdvil amerikul
yaidaze gvindoda cxovreba.
axalSeZenil fermaSi rom gadavsaxldiT, emilia jer kidev ar iyo gasuli
SvebulebaSi. roca aveji uwesrigod
davalageT gasaremontebel oTaxebSi,
xaraxura gadavyareT da telefoni davdgiT, elenes vuTxari:
- axla ki, vfiqrob, droa, ilias
davureko da emilias Camosvlis Taobaze
movelaparako.
- raRac ver warmomidgenia emilia
Tavisi mtredisferi, gaprialebuli
frCxilebiTa da sifrifana windebiT
Cvens fermaSi, magram Sen rogorc genebos,
ise gaakeTe.
me nomeri avkrife da ilikos qarTulad vuTxari:
- Cven guSin virjiniidan aviyareT
da aq gadmovsaxldiT, magram emilias
uTxari, mainc Camovides. beTlemSi Camovides matarebliT, zustad ise, rogorc
adre avuxseniT. isev pensilvaniaSi, riCmondSi ki ara... beTlemSi. gaige?
- gavige, ra Tqma unda, gavige, etyoba, ilikos pirTan ise axlo mietana
mikrofoni, rom xma mTel oTaxSi ismoda,
- yvelaferi gavige.
- sadguri pensilvania?!
- ho!
- samSabaTs. rogorc davTqviT.
- kargi!
- aba, kargad iyavi!
- moica, - daiRriala ilikom, - sad
unda Camovides? yurmili magrad CavbRuje xelSi da Cavyvire:
- beTlemSi. pensilvaniis StatSi!
- ver gavige! aso-asod miTxari!
- beh - beh, - daviwye me, magram veRar davamTavre. Semdegi bgera qarTulSi ara gvaqvs, - am bgeris nacvlad xorxidan raRac xriali amovuSvi.
- ar mesmis, - iyvira ilikom, - bigli? aris aseTi qalaqi! bigli.
- aba, ra vici, aris? yuradRebiT
momismine. beTlemi. ra jandaba dagemarTa?! ai, sadac foladia, kaco, foladi.
- pitsburgSi ginda Camovides? pitsburgis sadgurze daxvdebi?
muxlebSi gavimarTe da xmas avuwie.
- momxede, iliko! qalaqi beTlemi!
beTlemi! sadac qriste daibada.
- is xom Zvel qveyanaSi daibada. me
ase vici, aq ar dabadebula.
Sevatye, rom sisxli momawva yelSi,
magram erTxel kidev vcade:
- beTlemi. mamaSenis saxels waagavs.
mixvdi? Zalian kargi. emilia iakovlevnas uTxari, sadguridan dagvirekos.
- ai, axla ki gavige. ratom aqamde
ar miTxari ase? axla mogagnebs... kargad
iyavi!
yurmili Camovkide da Subli moviwminde. Tavidanve ase unda meTqva. axla
xom mixvda.
- ki magram, mamamiss marTla beTleme
erqva? - mkiTxa elenem, - nuTu ilia
beTlemis Zea?
- ara, magram Zalian didi msgavsebaa. barTlome - ilia barTlomes Ze.
axla ukve gvi povis.
vucadeT samSabaTs, oTxSabaTs, magram
emilia ar gamoCnda. paraskevs, naSuaRamevs, rkinigzis moxelem dagvireka:
- erTi qalbatonia aq, ukve karga
xania icdis. Cemi varaudiT Tqveneburi unda iyos.
im wamsve sadgurisaken gavqusle.
marTla emilia gamodga, rogorc yovelTvis, ucxoels hgavda. axali kaba ecva,
axali qudi exura, Tma ucnaurad daevarcxna da saxeze raRac nelsacxebeli waesva.
- ase xom? - Tqva emiliam da raRac
sxvanairad Caicina, - ar SemxvdiT xom?
me ukve viyavi berTesvilSi, mSvenieri
adgili yofila, bartoSi. iq Ria baraTebi viyide. niu ierusalimi movinaxule. mTeli qveyana moviare. aq or dRea
vicdi, ra ucnauri xalxia - egonaT,
rom arasodes momakiTxavdiT.
- Zlier vwuxvarT, - Tqva elenem, did bodiSs vixdiT, rom...
- araferia. me xom vicodi, rom moxvidodiT. odesme mainc!
mivediT Sin da manqanidan tansacmlis yuTi, tyavis neseseri da qudebisa da fexsacmelebis yuTebi gadmovtvirTeT. emilia ise gaxalisda, veRar icnobdiT.
- es ferma yofila, - Tqva man, boslisaken mibrunda, yeli moiRera da Rrmad
amoisunTqa, - ai, es ki fermaa. ratom
adre ar miTxariT? momyeviT! - emiliam windebi da wawinwilebulqusliani
fexsacmelebi gaixada da fexSiSvelam gadaWra ezo. kargaxans gulisyuriT umzerda bosels, aba, rogori ko-
Webi aqvso, mcodnis TvaliT gamoikvlia saRore, saqaTmis danaxvaze ukmayofilod gadaaqnia Tavi; mere Svriis
yanaSi gadauxvia, ramdenime TavTavi mowyvita da gamoReWa, yvela yanis miwis
nimuSi aiRo da xelSi dasrisa, mere
Reles auyva da, bolos, rogorc iyo,
ukan mobrunda (Cven fexdafex mivsdevdiT), lobios qveS dajda da Cafiqrda.
- es ferma qaTmebisaTvis ar varga, Tqva emiliam karga xnis fiqris Semdeg,
- Zalian notioa. arc kartofilisaTvis - Tixnaria. da, me mgoni, arc qerisTvis. magram mainc kargi fermaa, saucxoo fermaa. axla moviTaTbiroT, ra
moviwioT: xorbali? Wvavi?
- arafris daTesvas vapirebT, - uTxra
elenem, - magram emilias saxes rom Sexeda, gaaswora, - TiTqmis arafris, mxolod cota kitri, pamidori da aseTi
rameebi. saxlis gulisaTvis gadmovediT. fermerobas ar vapirebdiT. miwam,
de, daisvenos.
- maSin sarevela gaCndeba. ra axirebaa? CvenSi amis naxevari miwiT gamdidrdeba kaci. sikvdilamde mdidari iqneba.
Svilebs skolaSi gagzavnis, oqros saaTs iyidis oqrosve ZewkviT.
- emilia, ara mgonia kacma fermerobiT didi qoneba SeiZinos. eg araa
sarfiani saqme, Tumca kargi gasarTobi
ki unda iyos.
- sarfiani... ras ambob... aseT fermaSi sami, oTxi... - bolos TiTebi moiSvelia, - eqvsi, rva oTaxiani qvis saxliT,
sardafiT, saCixebiT da aseTi bosliT
amerikis umdidresi fermerebi cxovroben. mindorze Rorebi, Zroxebi da cxenebi hyavT gaSvebuli, Tiva zvinebad
udgaT, beRlebi xorbliTa aqvT savse.
bazarze masTan saubars bednierebad
Tvlian. aucileblad unda daTesoT,
oRond jer unda moxnaT.
- mamaCemma SviliviT gamozrdili
cxeni gayida, Sala erqva, da im fuliT
vladikavkazSi gamagzavna xelobis Sesaswavlad. ,,droSkebis~ sadgurze Tavi
ver Seikava, atirda da miTxra: ,,wadi,
Svilo, iswavle da lukmapurisaTvis
CemsaviT aRar mogiwevs mTeli sicocxle guTnis ukan CanCalio~. ase miTxra
mamam. esec ar iyos, miwis damuSaveba
ar miyvars.
rasac cxovreba gaZlevs, unda aiRo.
veras gaawyob, bedia. ai, Cven sofelSi
erTi kaci iyo. wyals rom iRebda, WaSi Cavarda. yvirili atexa da mezoblebma TokiT da kaviT amoiyvanes. ufals
madli Seswira, magram cota naadrevad
mouvida. am omSi mezRvaurad waiyvanes kronStandSi, gembanidan talRam
moitaca da daaxrCo. coli, ded-mama
da sami Svili darCa. ras izam, wylis
wera yofila. roca weraa, araferi
eSveleba. Rorebze ras ityvi?
- araviTari Rori, - vTqvi me, marto gareul taxebs viyolieb. isic
ramdenimes, Cven rom gveyos saWmelad,
imdens.
- maSin Zroxebi? priala, yavisferi
ZroxebiT gaavse boseli da naRebi geqneba. erTi oTaxi kargad gavasufTavoT
da Sig karaqi vdRveboT xolme. cxvrebi?! aTiode cxvaric gvinda saZovrebis dasamSveneblad. qaTmebi movaSenoT,
wiTeli qaTmebi, wiTlebi ufro mdidrulia, vidre Cveulebrivi, TeTri qaTmebi.
- gareuli taxebi Tu viSove, vTqvi me, - Camovkideb WerSi da qvevidan cecxls SevunTeb. qonis wveTebi
margalitebiviT CamoiRvenTeba, da fanjris minasaviT gamWirvale rom gaxdeba,
qeifi movawyoT da SevWamoT. gareuli
taxis SaSxi nigoziviT gemrielia.
- kargi! maSin Rorebi SeviZinoT! dameTanxma emilia, - dedaCemma Rorebis
movlis saidumloeba maswavla. rZeSi
moxarSuli nelTbili fafa unda aWamo
samxrad. iqneba saxelmwifom prizic
ki mogces RorebSi. aq ician aseTi rameebi. gana ara?
- mec ase vfiqrobdi, - auba mxari
elenem, - soflis meurneobis departamentma an saolqo bazrobam an sxva
vinmem.
- iciT? - ganagrZo emiliam, - amisTana mdidar fermas SimSilobis dros
Ratakebi, oblebi da xeibrebi moadgebian. yvelas patara kalaTa eqneba da
Tqvens nawyalobevs Cayrian Sig. iseTi
mdidrebi iqnebiT, rom amis SesaZlebloba geqnebaT. isini daglocaven da Tqvenc
madlobas SeswiravT gamCens, rom maincdamainc Tqven amogirCiaT Raribebis
mfarvelad.
- piradad me, - Tqva elenem, - maTxovroba rom damWirdes, rodesme, ise Semrcxveba, rom iqve movkvdebi. amas garda,
isini ufro saTemo xazinas akiTxaven
xolme.
- ,,rasaca gascem Senia, rac ara, dakargulia~, uTqvams Cvens did mgosans
SoTa rusTavels, magram mowyalebis
micema mainc veraferi saqmea. jobs,
ufro ukeTesi saSualeba gamonaxo xalxis sakeTildReod.
- rCevasac gkiTxaven, - damamSvida
emiliam, - Tu rogor icxovron, rogor
daqorwindnen, rogor wavidnen amqveynidan. Senc upasuxeb. imdeni wignebi
da Jurnalebi rom gaqvs wakiTxuli,
elene, fuWad aRar Caivlis.
59
- jer me TviTon unda vicode, rogor vicxovro da mere sxvas vaswavlo, - gabrazebiT Cailaparaka elenem.
cota xans mdumared visxediT da
xeebSi Cabudebuli mtredebis naRvlian
RuRuns vusmendiT.
- xval dilas Sin mivdivar, - Tqva
uceb emiliam.
- ras brZanebT, emilia iakobis asulo, - xmaze Sevatyve, elene nanobda, ase
uxeSad rom mimarTa stumars, - nu
waxvalT, moicadeT, fermebi aq sxvanairia. amerikaSi es Raribul fermad
iTvleba. mwiri miwaa - amaze uaresi
iqneb arc ki iyos axlomaxlo. Cven es
sacodavi ferma varCieT, radgan yvelaze iafi Rirda.
- ara, kargi fermaa, - kvlav daiJina
emiliam, - xval Sin waval...
- darCiT, - Seevedra elene, - nu
waxvalT da Cven mTeli dRe mzis gulze
vigoravebT, vicuravebT da araviTar
soflur siamovnebas ar moviklebT.
yvavilebs davkrefT da...
- da xvalve, RamiT, aq viqnebi, ganagrZo emiliam, - oRond amjerad
unda damxvdeT. aRar unda momatyuoT,
- emiliam TavisTvis Caicina, - gana damaviwyda, maSin rom ar damxvdiT? Zalian
sasacilo iyo.
veRaraferi gavawyeT da meore dilas
,,eqvs saaTsa da 40 wuTian matarebelze~ gavacileT.
- arasodes dabrundeba ukan, - miTxra
creml-moreulma elenem, - sul Cemi
bralia. albaT, werils gamogvigzavnis
da zrdilobianad moixdis bodiSs.
axla Cven viciT, rom gabrazebulia,
Torem ise, im weriliT, verc ki mivxvdebodiT. Sen rogor fiqrob?
- SeiZleba dabrundes, SeiZleba ara!
sanam ar davinaxavT, verafers vityviT.
gareubnis matarebels saRamoTi ise,
sxvaTa Soris davxvdiT, da aki marTla
ar Camovida fuTebiTa da ori gaberili CanTiT datvirTuli emilia vagonidan!
- iciT, - daiwyo man, roca manqana
oRroCoRro gzas daadga, - niu-iorkSi
yvelas gaexarda Tqveni dasaxleba,
oRond yvelam sayveduri Tqva, - aseTi
kargi ambavi ratom ar Segvatyobinao.
kviras kosta da vera Camovlen. kosta
wyalsadens gamoiyvans. ilikoc apirebs
Camosvlas. vTxove, Sens muStrebs rCeva hkiTxe abazanis Sesaxeb-meTqi. raime
mdidruli unda iyos, Savi, mewamuli
an mwvane, namdvili amerikuli stilisa. anita da miSa restorans daketaven da Camovlen. iseTi raRaceebi CamoaqvT TqvenTvis, rom... - emiliam Tvale-
60
bi daxuWa, - ara, sanam ar naxavT, ar
getyviT.
yvelani samzareuloSi SevediT. emilias Camotanilebic iqve davawye.
- magram, rac amJamad yvelaze ufro
giWirT, me CamogitaneT.
emiliam azRudSi xeli Caiyo, qinZisTaviT damagrebuli qisa amoiRo, asi
dolari gadaTvala da magidaze dado,
- es xvna-Tesvis xarjebisaTviso.
Semdeg erT-erTi paketi gaxsna, Sig
ocdaaTi girvanqa lori aRmoaCnda, es gadavinaxoT, SimSilobis dros gamogvadgebao.
Semdeg meores Semoaxia qaRaldi:
- naxeT, ramxela hamakia. samuSaos
rom morCebiT, CeroSi daisvenebT. axla
ki, modi, fermis mowesrigebas SevudgeT!
iq, sadac axlac
sZinavT goliaTebs
erTi sityviT, gvindoda Tu ar gvindoda, fermeroba unda dagvewyo. emiliam
gaavrcela Tu ara Cveni ambavi, erTerTi Cveni megobari, Salva maSinve Cvensken gamoeSura macned: rva-aTi kaci
Camova SabaTs da manamde darCebian, vidre
yvelafers ar Cauyrian safuZvelso.
amis gagebisTanave rkina-kaveulobis
maRaziisaken gaveSure saWiro iaraRebis sayidlad.
- lursmnebi, xerxebi, kibeebi, farcxi,
- CamoTvala Salvam Cemi navaWri, - guTanic iyide? Zalian kargad givaWria,
magram Tu ginda, rom saqme daCqardes,
Tu ginda swrafad movaTavoT yvelaferi
da Cvenc visiamovnoT, erTi ram gvWirdeba: samSobloSi rom arasodes
mogvklebia isa, kargi mezRapre.
- vici, kargi iqneba, magram raRac
ar gamigonia, rom amerikis SeerTebul
StatebSi romelime mezRapre Camosuliyos.
- maSin Cven TviTon unda gavanZrioT
tvini. Cvenve movigonoT zRaprebi. ai,
magaliTad, gagigonia, rodisme is zRaprebi, mgeli rom ierusalimSi wavida?
- aTasjer. Sen is ici, erTma biWma
saxli rom aaSena spilos ZvlebiT?
- ara, kaxelebs egeTi zRapari ar
gvaqvs. rogor iwyeba?
gamexarda da Tavidan bolomde movuyevi. mere Salvam miambo, rogor moxda
misi papis papisa da bebiis bebiis sparseli qalis pirveli Sexvedra.
Zalian amaRelvebeli da romantiuli
ambavi gamodga.
sanam sxvebi Camovidodnen, Cven ukve
ramdenime zRapari gvqonda xelT. ra
Tqma unda, imaTac exsomebodaT rame.
ase rom, yvelaferi kargad moewyo.
zRaprebis moyolas Cveulebriv dilaobiT viwyebdiT. me da kostas muSaobisas kargi sauzmeuloba gviyvarda Zexvi, cxel-cxeli sosisebi, axali kvercxebi, mcireodeni mariliani yveli, SuSa kitrebi da Tu tafaze gamomcxvar
mWadsac mogvarTmevdnen, uars ar vambobdiT xolme. Cveni qalebi, gansakuTrebiT Crdiloelebi, ufro araJanmosxmul
kartofils da qaSays etanebodnen. besos marto msubuqi sauzme swamda da
misTvis yovelTvis gvqonda erTi TefSi
krevetis salaTa, cotaodeni sardinebi, dakepili RviZli da sxva amgvari
saWmelebi.
Semdeg elenes, romelic kalifornieli iyo, gaaxsenda, forToxlis wveniT
orTqlis manqanis garda yvelafris
amuSaveba SeiZlebao. amitom xelSi
niadag forToxlis wveniT savse didi
doqi eWira da Seubraleblad gvaZalebda, dalieTo. naRebiani yava (naxevari naRebi iyo, naxevari yava), namcxvari, kompoti da sxva saWmelebic unda
gvegemna. amitom sauzmes naxevari dila
vundebodiT. bunebrivia, rom amden xans
sufrasTan jdomiT simxneve gvemateboda da yvelanairi ambebis moyolas
viwyebdiT.
kukula, ra Tqma unda, imas yveboda,
rac kolejSi yofnis dros wignebidan amoekiTxa. imis zRaprebs sicocxle
ar etyoboda. Zia vanoc xSirad ekiTxeboda xolme - Tu wignebidan gaqvs
amokiTxuli eg zRaprebi, saidanRa ici,
rom namdviliao? Seni TvaliT xom ar
ginaxavs magaTi mTqmeli, iqneb yvela
moWoriliao.
ase - xan erTs ambavs vyvebodiT, xan
meores da saqmec Cqardeboda. pirvel
rigSi saxuravi unda gamogvecvala.
Zvels imodena naxvretebi hqonda, rom
wvimis dros niagaras CanCqeriviT Camodioda wyali, mere sxvenis kibes Camoyveboda, marcxniv uxvevda, darbazs gadaWrida, wina kibes Caivlida da sadarbazo
kariT gadioda ezoSi. Zalian kargi
sanaxaoba iyo (gansakuTrebiT, Tu oTaxSi iyavi), magram arcTu sasiamovno.
sanam yavriT vxuravdiT saxls, petre
sxvenze idga da kibes gviWerda (igi
calxela iyo da yvelafris gakeTeba
ar SeeZlo), Tavi amoyofili hqonda,
cas Sescqeroda da mxned rom vyofiliyaviT, zepirad ambobda ,,vefxistyaosans~, sakmaod didi poemaa da TiTqmis
saxuravis damTavrebamde gveyo.
naSuadRevs, roca mze ise daaWerda,
rom saxuravze darCena SeuZlebeli
iyo, darabebs da CarCoebs vRebavdiT
da rigrigobiT vyvebodiT ambebs.
abrams bevri ram gadaxdenoda Tavs
omis dros. erTxel gviambo:
- ukve meore zamTari iyo, rac TurqeTis frontze viyavi. me siyrmis Svili
var da mamaCemi jer axalgazrda kaci
iyo. gavige, rom misi asakis xalxs
jarSi iwvevdnen. Zalian Sevwuxdi. ar
vicodi, saiT gaagzavnidnen da Cvenebs
ra eSvelebodaT misi wayvanis Semdeg.
kidev kargi, ise magrad vmuSaobdi, rom
fiqris dro aRar gvrCeboda. sangrebs
vaSenebdiT. Turqebi uamrav yumbarebs
gvayridnen aeroplanidan da, amitom, mxolod daRamebisas SevudgebodiT xolme
saqmes.
erTxel brZaneba miviReT - saswrafod daamTavreTo, da imave Rames mTis
gadaRma mdebare banakidan sabargo manqaniT ormocdaaTi Tu samoci kaci gadmogvigzavnes damxmared. yvela erTad SevudeqiT muSaobas. Zal-Rones ar vzogavdiT, raTa gaTenebamde mogveTavebina.
Zirs vecemodiT, erTmaneTs vejaxebodiT,
magram mainc ar veSvebodiT saqmes.
moulodnelad Turqebi dagvesxnen
Tavs. yumbarebis umetesoba mizans vera
xvdeboda, magram zogi axlos daeca
da findixma ramdenime kaci gamogvacala xelidan. vin da ramdeni, gaTenebamde ver gavigeT. da roca odnav inaTa,
vnaxe, rom erT-erTi maTgani mamaCemi
iyo, Cemi RviZli mama - mokluli. Turme,
mTeli Rame gverdi-gverd gvimuSavia
da ar vicodi. amis mere ramdenjer
mifiqria, iqneb Cems gverdiT idga-meTqi, roca ficari momqonda, iqneb im ficris bolo imas ekava, roca agurebs
mawvdida, iqneb xeli momixvda xelze.
aba, im sibneleSi ras mivxvdebodi da
verc veRarasodes gavige.
- amisTana ambavi aRar gavigono, uTxra Salvam, - ukve samjer SevRebe
es daraba. raime samxiarulo gviTxari.
- elenem erTi Zalian sasacilo
ambavi icis, - vuTxari Salvas,
- bebiamisisagan gaugonia - qveyana
kinaRam rom daiqca sent-jonsberiSi.
- raRac ara hgavs Zalian sasacilos, - daeWvda Salva.
- ki, aris! wadi da hkiTxe.
Salva oTaxSi Sevida da umalve
tyviasaviT gamovarda ukan.
- RmerTo, damifare. - yviroda igi
da Tan yba ise ucaxcaxebda, rom Zlivs
gavigeT, ris Tqma undoda - RmerTo, miSvele! miss beti buxris Tavze zis da
elene yasbis danas urtyams kedels.
yvela oTaxSi SevcvivdiT.
- ras akeTebT?! - vkiTxe me.
- lursmans varWobT kedelSi. suraTi unda davkidoT, - miss betim
irgvliv mimoixeda, - ra moxda?
elenem kvlav CaarWo dana kedelSi,
- naxe! me adrec veWvobdi. TabaSiris
tixaria. modiT, biWebo, daangrieT da
erTi didi oTaxi gveqneba eqvs fanjriani da... feri ratom ar gadevT arc
erTs?
yvelaze Zneli saqme Zveli saqaTmeebis, saRoreebisa da beRlebis Tavidan
moSoreba gamodga. yvela CabinZurebuli da mingreul-mongreuli iyo. mTeli
amerikis virTxebi klubebad iyenebdnen
am Senobebs. traqtori movubiT, magram
gadabruneba meored vcadeT - jaWvebi
dawyda. xeli CaviqnieT, vaSlis xis
qveS davsxediT da erTi doqi limonaTi gamovcaleT. es limonaTi Cvenma
keTilma qalebma mogvitanes.
- momismineT, - vTqvi me, - amis meti
TiTqmis aRaraferi gvrCeba gasakeTebeli
ezoSi. modi, kidev erTxel SevutioT
da raRac gamova, barem movaTavoT. mere,
am saRamos, erTi ambavi minda mogiyveT.
aqamde aravisTvis miambnia. gansakuTrebul SemTxvevas gansakuTrebuli ambavi
uxdeba. Cems garda mxolod samma icis
da aqedan ori mkvdaria. Zalian sxvanairi ambavia.
ori saaTis Semdeg im nagebobaTagan
mxolod boZebi darCa. Cven tansacmeli
davibertyeT da katalpis xis qveS SevudeqiT sadilobas.
- axla ki daiwye, - mTxova yvelam
erTad, Salvam Wiqa amivso.
- erT papanaqeba dRes, maSin TerTmetiTormeti wlisa viqnebodi, me, samma Cemma
megobarma da Cemma daTvma miSkam sabanaod wasvla gadavwyviteT. TiToeulma
Cvenganma (adamianebs vgulisxmob) TiTo
natexi mWadi da cota marili visagzleT. vifiqre, vin icis, iqneb xoxobi
movklaT SurdulebiT da SevwvaT-meTqi. miSka aravis awuxebda saWmelze,
TviTon poulobda xolme Taflis fuRuros da mayvlis buCqs.
hoda, sul zeviT avediT. maRla,
maRla! am simaRleze winaT arasodes
avsulvarT. bolos erT tafobs mivadeqiT. iq Tergi cotas isvenebs. imden
xans, rom patara mwvane tbis Seqmnas
aswrebs.
- vici eg adgili, - Tqva vanom, - magram mewyerma mTlad amoqola yvelaferi. Cven gagvagzavnes saTxrelad. wyals
gza gauxseniTo.
- namdvilad eg adgilia. hoda, im
wels Zalian cxeli zafxuli iyo,
wyali karga magrad daSra xevSi, magram
mainc sakmaod Rrma iyo. Zalian gveama
banaoba. erTmaneTs vayuryumavavebdiT
da miSkas aTasgvar oinebs vakeTebineb-
diT. Semdeg yvinTva daviwyeT. kldidan
vxtebodiT. pirvelad me davyvinTe. roca
zedapirze amovdiodi, Tvali gavaxile
da kldeSi SeWrili didi xvreli
davinaxe. ar dagaviwydeT, isev wyalqveS
var. gadavwyvite, am xvrelSi Semecura.
vifiqre, wylis donis zeviT Tu gadis,
Sig davimalebi, da roca Cems megobrebs
damxrCvali vegonebi da mixvdebian Tu
ra ganZi dakarges, gamoval da gavaxareb-meTqi.
- didi Wkuis patroni ara yofilxar, - mikbina kukulam.
- maSin arc mWirdeboda didi Wkua.
Cems sam ZaRlze da erT cxenze gamWriaxi unda vyofiliyavi da Cemi saqme
kargad wavidoda. hoda, roca xvrelSi
Sevcurdi, iseTi ram davinaxe, rom imwamsve tyviasaviT gamovvardi da zedapirze amovcurdi.
- ra?! ra?!
- moiTmineT! biWebs movuyevi, ra
Tqma unda, ar damijeres. ara da ara!
magram, roca SeamCnies, rom saxe gafiTrebuli mqonda da xelebi mikankalebda,
daeWvdnen. oTxivem wyalSi CavyvinTeT,
xvrelSi SevcureT, mere cota zeviT
amovediT da oTaxSi, ara oTaxSi ki
ara, ufro didi iyo, darbazSi aRmovCndiT sul cota Tbilisis sadguris
mosacdelis odena mainc iqneboda. magar
kldeSi gamokveTili darbazi iyo. Weris bzarebTan Semosul sust sinaTleze davinaxeT, rom gvi povia, Cven oTx
Rlaps, bolos da bolos, gvi povia.
- ra?!
- goliaTebis bina, sadac isini midiodnen xolme sasikvdilod.
- SeuZlebelia!
- namdvilad. CoCxebi iyo iq. Tavebi
Cvens Tavebs hgavda, oRond buSelis
odena iqneboda. Tvalis budeSi muSti
Seeteoda. grZeli Tanabari kbilebi.
wvivis Zvali kacis simaRlisa iyo.
- WurWleuli, xmlebi, fuli? ikiTxa mister moketma, - skivrebi, qoTnebi?
mister moketi amerikeli jentlmenia, profesori, rusi qali hyavs colad.
- araferi ar iyo. marto ConCxebi
eyara. me vfiqrob, roca sasikvdilod
midiodnen, yvelafers gareT stovebdnen
xolme.
- Zroxis Tavebi ginaxavs! - miTxra
kukulam.
- kobianTkaris mindvrebi savse iyo
Zroxisa da cxenis TavebiT. meti ra
minaxavs Cems sicocxleSi! tyis yvela
binadris ConCxsac vcnobdi. meliis,
daTvis, mglis. ara, isini adamianTa ConCxebi iyo. CvensaviT xuTTiTa mtevani,
61
grZeli kidurebi. sicocxleSi, albaT,
eqvs futian nabijebs adgamdnen. Zalian davRondi, roca gavifiqre, rom cocxlebs veRarasodes vnaxavdi. gansakuTrebiT maSin, roca imaTi mklavebi vnaxe.
albaT, Zalian kargi sanaxavi iqnebodnen, roca erTmaneTs eWidavebodnen.
- Sen ambob, rom aseTi ram naxe da
aravis Seatyobine. gancxadebac ar Segitania?
- gancxadeba ratom unda Semetana?
me xom arasodes miCxubia maTTan. me
miyvars goliaTebi, odesme rom vnaxo,
siamovnebiT davumegobrdebi.
- eg goliaTebi, - SemogvierTda laparakSi Zia vano, - romlebzec me zRapari momismenia, erTi moxucisagan, imas
kidev sxva moxucisagan mousmenia, aqamde
monaWori megona. Sublze kopi hqondaT?
yovelTvis ase aRweren xolme.
- hqondaT, mrgvali!
- cxenebi iyo, - daiJina kukulam, mkvdari cxenebi.
- omSi uamravi ConCxi minaxavs. damijere, kacebi iyvnen, kukula, adamianebi.
- me ara mjera, - Tqva petrem, - eg
albaT, mewyeris Semdeg moigone xalxis
gasamasxaraveblad.
- rom aravisTvis ar gviTqvams?
garda amisa, roca saxlis gzas davadeqiT, Tedom - nekis bolo gviCvena. gamoqvabulidan wamoeRo. Tu Cemi ara gjeraT,
gudaurSi wadiT da naxeT. Tedo iqauria da, rogorc vici, axlac Senaxuli
aqvs is Zvali.
magram kukulam arc am sabuTisa
irwmuna da Rvinis WiqaSi Cailaparaka:
- mkvdari Zroxis Zvali iqnebodao.
sabednierod, anita karlis asuls
meore ambavi gaaxsenda isev miwisqveSa
gamoqvabulze. uamisod namdvilad wavikidebodiT. oTaxSi SevediT da buxars
mivusxediT. axla SegveZlo Tan gvesmina
da Tan taroebi Segvewva. Cemi azriT,
amisTana kargi ambavi mTeli zafxulis ganmavlobaSi ar mogvismenia.
- Cveni soflis maxloblad, mTis
wverze, erTi cixe-simagre idga. Sig
gvirabi iyo gaTxrili, safexurebiani.
Zirs, miwaSi midioda, magram aravin
icoda, saiT.
- ratom ar icodnen? - hkiTxa petrem.
- imitom, rom gvirabi avi sulebis
buded iTvleboda. zogi ambobda, kldes
gaivlis da zRvis napiras gadiso, zogi
- cixis Zveli mflobelis jurRmulSi migiyvanso. mRvdeli ambobda - moerideT, albaT, jojoxeTSi Tavdebao.
erTxel, qorwilis dros, roca yvela
Wama-smasa da mxiarulebaSi iyo garTuli, im Zvel cixe-simagreze Camovarda
62
sityva. nefes moesurva dedoflisaTvis daemtkicebina, bedi gewia da umamaces axalgazrdas gahyevio, da meqorwileebs uTxra - ,,me minda im gvirabSi
Cavide martodmarto da vinc Cems dabrunebamde moicdis, saucxoo saCuqars
amovutano.~
- ara! ara! - ayvirda yvela, magram
nefem ar Seismina: ,,sanTeli momeciT
da mivdivaro.~ raRas izamdnen? mTeli
xalxi gahyva gvirabis Tavamde. nefe
Zirs daeSva. bak-buk, bak-buk, ismoda
gvirabidan. xma TandaTan sustdeboda.
pirvel or-sam saaTs xalxi mxiarulobda, svamda da Tan yuri iqeT hqonda,
xom ar brundebao. Semdeg uZaxes, iyvires, Tofebi dacales, mainc ar amovida.
gavida xani da bolos marto dedofali
darCa iq damjdari - imeds ar hkargavda,
RmerTs evedreboda, magram nefe aRar
dabrunebula.
Cven movucadeT, vidre anita mWadis
natexze karaqs wausvamda. roca SeWama,
elenem hkiTxa, Semdeg ra moxdao?
- araferi, daikarga!
- ra? aravin moZebna? - hkiTxa petrem
- es warmoudgenelia.
- Casvla ar SeiZleboda, - upasuxa
anitam.
- anita karlis asulo, erTi naWeri mWadi kidev SeWameT da moigoneT.
namdvilad gagaxsendebaT, Tu rogor
damTavrda es ambavi, - uTxra besom.
- Tu gnebavT, sxva ambavs mogiyvebiT,
es ki damTavrda, morCa!
ubralod, ver davijereT, rom is
kaci aRar dabrunebula da sul vekiTxebodiT.
- moismineT, anita karlis asulo?
- hkiTxa petrem meore diliT, rogorc
ki sauzmes mivusxediT, - oriode weli
gavida da im kacis Zvlebi i poves, ara?
albaT, zRvis napiras eyara.
- ara.
- im kacs sacole ar uyvarda da
gaqceviT moiwminda namusi. aTi wlis
Semdeg igi kvlav mibrunda im sofelSi, sxva coliT da aTi SviliT, - Tqva
miss betim.
- ara, sacole eloda! yoveldRe
eloda. me ukve moxuci gavicani da
mainc eloda.
im dRes petrem aTjer mainc miatova
samuSao, oTaxSi Sevida da anitas dauwyo xvewna, arafriT undoda iaraRisYdayra: darwmunebuli var, bolos oriode
megobari mainc gahyva im kacs. iqneb
mkvdari i poves, guli gauskda, albaT.
an iqneb kldeze gadaiCexa, da raime
mxecma SeWamao.
magram anitas ver gadaaTqmevina erT-
xel naTqvami. ,,is kaci qveviT gvirabSi wavida da samudamod daikargao.~
evropamde ase Sori gza rom ar
yofiliyo, me mgoni, namdvilad movawyobdiT maSvel eqspedicias da Cven TviTon
CavidodiT gvirabSi im kacis mosaZebnad.
kargi mezobeli
- kargi ambavia, - Semoilaparaka erT
dRes fostidan dabrunebulma elenem,
roca me da Salva is iyo, sauzmed vapirebdiT dasxdomas, - qeTlini Camodis.
CiTi uSovia. emilia, iliko da petrec
epirebian SabaTs, xuT saaTze. es ki Zia
vanom gamoagzavna.
- me wavikiTxe werili - Zia vanoc
Camodis!
- CanCo?
- mgoni CanCoc.
- am saxlSi ueleqtronod aRar
icxovreba, - Tqva uceb Salvam, - eleqtroni unda gamoiyvano, - Salva wamoxta
da kedlebze kakuni daiwyo.
- oci weli gavZeli saqarTveloSi
ueleqtronod, - vuTxari me, - ramdenadac vici, arc Sena gqonia eg eleqtroni.
- iq amerikeli mandilosnebi ar
mogdiodnen stumrad. axla sul sxva
viTarebaa. ras ifiqreben elenes megobrebi, roca Camovlen da naxaven, rom
cols ueleqtronod acxovreb? ra STabeWdileba SeeqmnebaT qarTvelebze?
- sadenebis gamoyvana ar vici.
- me gaswavli.
- ki magram, amis Semdeg xom marto
kviraobiT Camoxval.
- daviwyeb da mere kedlebze dagixatav, rogor unda gaiyvano mavTulebi
da sad unda SeuerTo. sanam me Camoval,
imuSave, mere kidev dagixatav.
- ver gadamiwyvetia, - Tqva elenem
da Salvas yava dausxa, - darwmunebuli
xar, rom ase ajobebs?
- nu dardob, - daawynara Salvam, gana ver migixvdi? vici, ra wvrilmanebica xarT qalebi. Tqven xom mainc
unda moxatoT kedlebi da maSin Cemi
naxatebic daifareba.
- me imas vambob, rom cecxli ar
unda gaCndes, roca abazanaSi viqnebiT
an sadme wavalT, - Tqva elenem.
- ra Tqma unda, ar gaCndeba. - Salvam
Seuracxyofilad igrZno Tavi da waRebze uari ganacxada, - magram Tu ar
mendobiT...
ara, ara!
Cven namdvilad vendobodiT Salvas,
amitom qveviT CavediT da kabelebi,
CamrTvelebi, zonrebi da sxva aucilebeli masalebi amovitaneT. mere sadgurze
gavediT, rom elenes megobars, qeTlins
davxvedrodiT.
- iSviaTi ram Camogitane, giorgi, miTxra man, rogorc ki oTaxSi SevediT,
- me TviTon movamzade. beilo.
- beilo? raRac maTeTrebels waagavs. rusulad asea. albaT kargad
recxavs.
qeTlinma Cemodani gaxsna da Taflisferi siTxiT savse boTli amoiRo:
- beilo sasmelia. saucxoo ram aris!
- kargi, gavsinjoT, - vTqvi me.
- ueWvelad, - amiba mxari Salvam
da sacobis amosaRebi moimarjva, - ras
vkargavT, didi-didi davixocoT.
- jer yinulis naWrebi CayareT
WiqebSi da mere beilo CaasxiT, - gvaswavla qeTlinma.
Salvam pirvelma mowrupa didi vaJkaciviT, - brwyinvalea! amis gamkeTeblis
xelebi amboris Rirsia, - Tqva da qeTlins Tavi daukra.
mere me movsvi es naRebiviT sqeli
siTxe. marTla kargi ram iyo.
raRac gaurkveveli gemo da ayvavebuli forToxlis suni hqonda. netavi risganaa damzadebuli?
- Zalian gemrielia, - moiwona elenemac, - ukve or-ori davlieT. modi, TiTo sxvebsac SevunaxoT, amaRam Camovlen.
- ara! dRes axals movamzadeb, Tqva qeTlinma, - ioli saqmea. sami forToxali da erTi limoni unda aiRo,
kargad dakepo da TaflSi aurio. perkolatori gaqvT?
- ki!
- mere dakepil limons da forToxals perkolatorSi Caawyob da yavasac
Caatan.
- mere?
- mere simindis viskis daasxam, Tavs
daucav da cota xans aduReb.
- ra gasaocaria! - Tqva Salvam.
- da roca mzad iqneba, gafiltrav
da Caaciveb. es aris beilo. vin Camodis amaRam?
- uamravi qarTveli.
- rogori mezoblebi gyavT? - mkiTxa
qeTlinma.
- jerjerobiT aravin gvwvevia.
- nu iklav Tavs magis gulisaTvis,
- damawynara elenem.
- me miyvars, roca siamtkbilobiTa
var mezoblebTan.
- Segnebuli adamiani, sanam fanjrebze
fardebs ar davkidebT, ar gvewveva, amixsna elenma, - es niSnavs, rom Sen
tkbileuli gaamzade, limoni, daWeri
da...
- gamarjobaT, - Tqva qeTlinma da
haers xeli CamoarTva, - Zalian sasiamov-
noa Tqveni gacnoba.
- saerTod asea miRebuli, Tu Seni
axali gamogonebaa? - vkiTxe elenes.
- ara. amjerad ar vigoneb, xom asea?
- modi, TiTo Wiqac davlioT. da
axals mandariniT da greifrutiT gavakeTeb, vnaxoT, ra gamova, - Tqva qeTlinma.
magram misis klivendonisagan ras
ar unda moelodes kaci, - igi xom maRali sazogadoebis qali iyo. Cvengan
sul ori fermis daSorebiT cxovrobda,
magram, etyoba, sul sxvanairad uyurebda cxovrebas, radgan Semdeg kviras, am
saukunis yvelaze papanaqeba dRes (aseTi
sicxe Turme 67 weli ar yofila) sadarbazod rom gvewvia, fardebi ki ara,
Weric ara gvqonda.
me sabanao kostumi mecva da misaReb oTaxSi vmuSaobdi, - sxvenze mdgom
Salvas mavTulebs vawodebdi. uceb kakuni momesma. Semdeg viRacam Tavisi
saxeli da gvari warmoTqva. RmerTo
Cemo! qalia da me TiTqmis SiSveli
var. mavTuli Zirs davagde da uaxloes
moxerxebul samalavs mivaSure: es samalavi papiCemis droindeli veeberTela saaTi iyo, elenem oriode kviris
win SeiZina auqcionze.
beso viRac qals SemouZRva oTaxSi.
- gTxovT dabrZandeT, diasaxlisi
amJamad Sin ar aris, tyeSi gaiseirna,
magram davuZaxeb.
me kedlis bzaridan vxedavdi ori-
ves. beso magidas miadga, patara WiqaSi
xeresi daasxa da TefSze namcxvrebi
daawyo.
- Cems megobars pativi eciT da es
patara Wiqa SesviT. vimedovneb, xSirad
mianiWebT mas siamovnebas am saxlSi
mobrZanebiT.
- madlobeli var. sasmels ar vetanebi, - Tqva misis klivendonma.
- ukacravad, erTi wuTiT dagtovebT,
- beso gverdulad wavida karisaken, me kargad ar vlaparakob inglisurad,
magram Cveni maspinZlis megobaria aq
da imas moviyvan.
beso darbazSi Sevida da daiZaxa, sada xarT, qeTlin patrikis asulo?
- ra gindaT, beso? - gamosZaxa qeTlinma samzareulodan, - ara mcalia.
- stumaria.
- oh! axlave!
besom kari moxura da darbazSi darCa.
am dros Salva mavTuls eqaCeboda.
- giorgi, am mavTuls bolo ara
aqvs? - CamomZaxa man. me mavTulis
iatakze srialis xma mesmoda, - gaTavda?
me ki TagviviT viyavi gasusuli
saaTSi. Salva meore sarTulis iatakis xvrelSi gamoZvra da martom daiwyo
koWebze muSaoba,
- giorgi! - kvlav damiZaxa man.
Salva daaxloebiT welzeviT moCanda da, marTalia, welzeviT tanisamosi ar ecva, magram misis klivendons
jer sayvirad ar hqonda saqme - unda
egulisxma, rom welqveviT raime ecmeboda.
- oh, - wamoiZaxa Weris koWebze
gawolilma Salvam, - mapatieT, sul ar
movelodi Tqvens danaxvas, sxvas veZaxdi, - Salvam ukan daiwyo gacoceba, Zalian gTxovT dabrZandeT. bodiSs
vixdi, rom verafers gTavazobT, iqneb
erTi Wiqa Rvino miirTvaT.
- gmadlobT. alkoholian sasmelebs
ar vekarebi. ai, TeTr babTas vatareb,
imedis babTas.
- marTlacda, - ganewyo filosofiurad Salva, - amqveynad imedic rom ar
gvqondes, raRa gveSveleboda. Tu ar
SewuxdebiT, Wiqa amivseT da didi siamovnebiT davlev Tqveni imedis sadRegrZelos.
bolos, rogorc iyo, oTaxSi elene
Semovida. daiwyo qaluri saubari. iqneb
yovelive kargad damTavrdes-meTqi, gavifiqre me. oRond ra cudia, rom
saaTebSi dasajdoms ar akeTeben.
misis klivendoni Tavis Zvelebur
nivTebze laparakobda.
gagrZeleba
Semdeg nomerSi
63
lqtvlt ewyj,b bynthdbe
zf,ef
vqmen,
rac
SeviZel!
64
g.k: batono Wabua, dRes minda mxolod literaturaze, mxolod Tqvenze
da Tqvens wignebze gvesaubroT. `daTa
TuTaSxias~ SesavalSi werdiT, rom
bavSvoba sololakis ubanSi gaatareT,
rogori aRzrda gaqvT miRebuli da
rogori bavSvoba gqondaT?
W.a: aRvizarde, SeiZleba iTqvas, Zalian maRali donis klasikur pirobebSi.
mSoblebma daaxloebiT 6 wlisa gamabares. iyo TbilisSi aseTi qalbatoni:
melania meZmariaSvili-gvelesianisa, Zalian momTxovni da kvalificiuri aRmzrdeli, romelsac pedagogikis fakulteti parizSi hqonda damTavrebuli.
me masTan 3 weli gavatare. 8-9 wlis
viyavi, rodesac qalbatonma melaniam
Tqva: es bavSvi skolisaTvis mzad ariso
da maSinRa wamomiyvanes ojaxSi. aRmzrdelTan Cemi gabareba imiTac iyo gamowveuli, rom Cveni ojaxi mudam damokles maxvilis qveS imyofeboda. mamaCems xan daiWerdnen, xan gamouSvebdnen.
amitomac guli saguleSi hqonda, rom
bavSvi wesier ojaxSi izrdeboda da
imyofeboda. SemiZlia vTqva, rom Cemi
xasiaTis formireba, kulturisa da
literaturis mimarT Cemi damokidebuleba iq Camoyalibda da rac mTavaria,
q-ma melaniam maswavla wignis siyvaruli. Tumca arc ubnis biWobaze miTqvams
uari. kidev erTi ram: maSin skolaSi
zogjer iyo kiTxvis gakveTili. Semodioda maswavlebeli da gvikiTxavda
mxatvrul literaturas. amas davamatoT Cemi ojaxis tradiciebi da gasagebia, rom yvelaferi iyo gakeTebuli
imisTvis, rom vyofiliyavi literaturaTmcodne an swavluli. magram rogorc Cans, amas SeewinaaRmdega Cemi
fsiqika. me swavluloba ar movindome,
iseve, rogorc ar vindome musikosoba.
bavSvobaSi yvela enas maswavlidnen, magram arcerTi ar viswavle inglisuris
garda. amJamad isic TiTqmis damaviwyda.
ai, ase Camoyalibda Cemi pirovneba, danarCeni yvelaferi naTqvamia axal wignSi,
romelsac `gora mborgali~ hqvia.
g.k: pirvelad rodis gagiCndaT weris survili?
W.a: 8 wlis asakSi leqsi davwere,
ra Tqma unda, bavSvuri da ususuri.
daaxloebiT 12 wlisam - moTxroba,
manamde ki fexi movitexe, loginSi viweqi da raRac momitanes wasakiTxad:
`kuznec vakula~, Tu raRac amis msgavsi da is vTargmne qarTulad. amas
imitom vambob, rom etyoba, midrekileba literaturisken mqonda.
g.k: mas mere daiwyeT moTxrobebis
wera? Cemgan nu gewyinebaT, magram Tqveni
es saubari, romelsac mkiTxveli
pirvelad gaecnoba, maSinaa Cawerili,
roca `gora mborgali~ sul ramdenime dRis gamosuli iyo.
Wabua amirejibs davureke da radios literaturul redaqciaSi mosvla
vTxove. maSinve iuara, ar mcaliao.
magram avuxseni, rom radios oqros
fondisTvis misi xmis Senaxvas vapirebdiT da es Canaweri aucileblad
studiuri unda yofiliyo. cotaTi
iyoymana, magram damTanxmda da ramdenime saaTis Semdeg televiziis derefanSi ukve didi xnis megobrebiviT
vsaubrobdiT.
erTi ucnauri Tviseba SevniSne:
xSirad eweoda, oRond sigarets amoiRebda, Suaze gadatexda, mundStukSi
Cadebda da or-sam `nafazs~ daartyamda. eqimebi mikrZalaveno, miTxra.
im dRes sveneb-svenebiT `gora mborgalis~ oTxi epizodi CavwereT. magram romanis es Tavebi avtoris SesrulebiT mxolod orjer gavida eTerSi.
Semdeg firebi arqividan gamoitanes
da wasaSlelad gadades. saqme is gaxldaT, rom eleqtro-magnituri firi
im dros aRar iSoveboda da mas ramdenjerme iyenebdnen. visac 1994 weli
kargad axsovs, mizezebsac advilad
mixvdeba.
samwuxarod, es ambavi gvian gavige
da rodesac movikiTxe, ori nawili
ukve waSlili damxvda. darCenili
oris magivrad ki kolegebma imave
qronometraJis sxva firebi Semigroves
da Wabua amirejibis xmiT wakiTxuli `gora mborgalis~ ori epizodi
ganadgurebisgan gadamarCenines.
xSirad mifiqria: riTi iyo Wabua
amirejibi yvelaze mniSvnelovani Cvens
cxovrebaSi?
warmomavlobiTa da gvariSvilobiT?
antisabWoTa moRvaweobiT?
adrindeli moTxrobebi sakmaod SeumCneveli darCa literaturaSi. albaT
amitomac iyo, rom `daTa TuTaSxias~
gamosvlas afeTqebis efeqti hqonda.
W.a: jer Cemi moTxrobebis Sesaxeb
getyviT. SemiZlia Tamamad vTqva, rom
yvela is moTxroba, romelic davwere,
ufro saswavlo procesi iyo. am moTxrobebis weram damanaxa, Tu rogor
unda mewera, werasac swavla unda. axla
xSirad meubnebian, es ranairad aris
dawerilio, anu ase zustad rogor
gamoZebne am Temis gadawyvetao. araferic ar miZebnia, ubralod, wera viswavle da axalgazrda mwerlebsac minda
cixeSi gadatanili gamZleobiT?
XX saukunis erT-erTi udidesi
romanis SeqmniT?
SesaZlebelia, magram piradad CemTvis igi sruliad gansakuTrebuli
movlenaa.
Wabua amirejibma literaturaSi
autsaideriviT icxovra. mas ar afasebdnen, angariSs ar uwevdnen. misi literaturuli cxovreba warumateblobiTa da marcxiT gamoirCeoda. `literaturul saqarTveloSi~ `daTa TuTaSxias~ erT-erTi Tavis dabeWdvamac
ki sruliad SeumCnevlad Caiara, radgan
amave nomerSi konstantine gamsaxurdias `Tamaris~ fragmentebi daibeWda
da imdroindeli literaturuli yuradReba misken iyo mimarTuli.
magram yovelive amis miuxedavad,
Wabua amirejibi ar danebebula, mwerloba ar miutovebia, imedi ar daukargavs da 10 weli SesaSuri simtkiciTa
da sijiutiT Tavisi cxovrebis umniSvnelovanes teqsts Cahkirkitebda. im
dros, rodesac misgan ukve aRarafers
elodnen, ukanasknel mosaxvevSi yvelas gaaswro, visac Tavi ukvdavi egona.
Seupovrobisa da Sinagani rwmenis
magaliTi, romelic Wabua amirejibma
yvela Semoqmeds uCvena, Seufasebelia.
man sakuTari literaturuli marcxi bunebrivad aRiara da mixvda,
rom yoveli dawunebuli teqsti is
gamocdileba iyo, romlis gaTvaliswinebiTac sakuTari miznisken unda evlo.
Wabua amirejibma piradi magaliTiT gviCvena, rom didi literaturuli gamarjveba ara ampartavnebis,
usafuZvlo TviTgandidebis, an romanebis rekorduli raodenobis, aramed
didi Sinagani gancdis, warmoudgeneli sijiutisa da aTasobiT warumatebeli mcdelobis Sedegia.
giorgi kakabaZe
vuTxra, rom mxolod Sroma ayalibebs
adamianSi ostats. rac Seexeba `daTa
TuTaSxias~, esaa Cemi mTeli sicocxlis
manZilze SeZenili gamocdileba. ver
getyviT, ramdeni xani vimuSave am nawarmoebze, weris process 10 weli movandome, magram manamde vicxovre rTuli,
stresuli movlenebiT aRsavse cxovrebiT. proza, miTumetes romani, gamocdilebis gareSe ver warmomidgenia, me
cxovrebiseul gamocdilebas vgulisxmob. Tumca, ra Tqma unda, es ar aris
erTaderTi, gamocdileba bevrs aqvs, magram igi wignad cotam Tu aqcia, miT
umetes karg wignad. me prozaSi move-
65
di ormoci wlis asakSi, ocdaTvrametisam davwere pirveli moTxroba. unda
iTqvas, rom adrec raRaceebs vwerdi
banakebSi da cixeebSi, magram iq vin
ras SegarCenda, wamarTmevdnen, waiRebdnen.
me vcdilobdi antisabWoTa araferi
yofiliyo, radgan axal vadas damimatebdnen. miuxedavad amisa, warTmeuls aRar
mibrunebdnen, vwerdi raRac nawyvetebs,
erTi-ori moTxroba ki SemomrCa maSindeli. ra Tqma unda, isic ususuri, ase
vTqvaT, swavlis procesis amsaxveli
nawarmoebi.
g.k: es moTxrobebi arasodes dagibeWdavT?
W.a: arasodes da arc vcdilob dabeWdvas. ai, daaxloebiT ase yalibdeboda
is, rasac `daTa TuTaSxia~ hqvia. albaT
gainteresebT, ratom vwere aTi weliwadi
da ara sami, raki es gamocdileba dagrovili mqonda. me ver vwer swrafad. saerTod is mwerali ara var, romelic
alfaTi daiwyebs da omegaTi gaamTavrebs. me ganwyobis mwerali var, vwer
nawyvetebs. magaliTad, 1967 wels ukve
dawerili mqonda `daTa TuTaSxias~
finali da roca wigni ukve gamzadebuli iyo, vigrZeni, rom raRac aklda.
rezo TvaraZes da revaz Tarxan-mouravs vuTxari: `raRac aklia am wigns
meTqi~. `araferi aklia, daanebe Tavio~,
mi pasuxes. droTa viTarebaSi, ori-sami
Tvis Semdeg, mivageni, rom aklda prologi, romanis epigrafi. maxsovs, davwere
ori epigrafi da mivedi revaz TarxanmouravTan, mere wavedi wavkisSi rezo
TvaraZesTan, wavukiTxe da miTxres: `marTali xar, dawere danarCenio~ - ai, ase
iwereboda es wigni. yovel SemTxvevaSi,
me ase vwer. `daTa TuTaSxias~ Semdeg
istoriuli romanis wera daviwye –
`giorgi brwyinvale~, daaxloebiT erTi
mesamedi maqvs dawerili, magram momiswro am demonstraciebma, areulobebma
da gamitaca sxva Tematikam. ase, rom
es romani gadadebuli maqvs. RmerTma
Tu jani momca, gavamTavreb.
g.k: minda axal romanze – `gora
mborgalze~ gkiTxoT, razea es romani?
W.a: bevr rameze. imisTvis, rom romanSi epoqa daixatos, unda daiweros, Tu
ra viTarebaSi yalibdeboda adamianis
xasiaTi da kidev bevri ram. am romans
aseTi qvesaTauri aqvs: `wvarTani yofnaTa
aRsrulebaTa da moqcevaTaTvis~ - imitom, rom adamianis biografia, adamianis sicocxle sami ramisgan Sedgeba:
adamiani jer swavlobs cisa qveSe yofnas; mere dgeba aRsrulebaTa periodi,
rodesac adamiani damoukideblad
wyvets sxvadasxva sakiTxebs – es yvela-
66
ze xangrZlivi periodia adamianis sicocxleSi, mere iwyeba adamianis miqcevis periodi, anu periodi am qveynidan wasvlisa; miqcevis periodi Seicavs agreTve aRsrulebaTa fenomens:
SeiZleba adamiani emzadebodes sikvdilisaTvis Sinaganad, magram mniSvnelovani saqmeebi akeTos. mTavaria, Sinaganad iyos mzad sikvdilisaTvis, wasvlisaTvis, rameTu, jer erTi, unda gansazRvros, risi gakeTeba SeZlo da ra
darCa gasakeTebeli, ramdeni dro darCa da ra unda gaakeTos am drois
manZilze; meorec, udardelad unda wavides, ar atexos qviTini da moTqma;
arc mis garSemo myof adamianebs mouxdeT misi gamotireba. unda waxvide
ise, rom Seni misia aRsrulebulad CaTvalo. an Tu imdenad Tavmdabali xar,
rom ar Tvli Sens misias aRsrulebulad, mainc ar unda gaetiro imas, rac
ver aRasrule, radgan es aRar Sedis
sicocxlis im sazRvrebSi, romelic
Sen gaiare. es axali wignic swored
amazea.
kaci `marbenali~ ukve meeqvsed gamoiqca Soreuli CrdiloeTidan da uceb
dasva Tavis winaSe kiTxva: `ra marbeninebs?~ mTeli Cemi sicocxlea gavrbivar, ratom gavrbivar? ra aris es: siberis uaryofis mtkiceba, Tavis damkvidreba Tu sxva ram? modi, ganvixilav
yvelafers, rac gadamxda da iqneb amaSi
vi povo pasuxi SekiTxvaze, Tu ratom
gavrbivar, anu ratom Camovyalibdi aseTi
xasiaTis kacado. am SekiTxvebzea gacemuli pasuxi Cems axal wignSi.
g.k: ar geSiniaT, rom Tqveni axali
romani nakleb popularuli iqneba, vidre `daTa TuTaSxia~?
W.a: ara, magis SiSi ar maqvs, imitom,
rom veravin dawers or erTnairi Rirebulebis wigns. es SeiZleba moxdes im
SemTxvevaSi, rodesac arc erTs aqvs
didi Rirebuleba da arc - meores.
araviTari SiSi ar maqvs. aris aseTi
laTinuri gamonaTqvami: Feci, quod potui, faciant meliora potentes - `vqmen, rac
SeviZel, qmnan ukeT Zalamosilebma~ morCa da gaTavda.
67
68