Mamuli No. 81
Title
Mamuli No. 81
extracted text
1
2
Jurnalis es nomeri ibeWdeba
baton ramaz gociriZisa da
qalbaton marina sanaZis
uSualo TanadgomiT
5
saredaqtoro
ratom da rogor trampis triumfi
7
analizis mcdeloba...
trampi anu reaqcia
10
trampi da
`progresulad moazrovne kacobrioba~
12
gulingi
anu natkeni gulebis ambavi
14
daicaviT
Tqveni Svilebi Tqvengan
16
qali, kaci da niangi
gogi gvaxarias blogi
18
saxelmZRvanelo dReisTvis
rogor gamwvanda Tbilisi
19
saswaulmoqmedi xati
Jurnalis garekanidan
24
portreti
uCino da madlieri TaTia
28
drouli master-klasi
CavixedoT qalis sulSi
30
megobrebi
mogvaniWeT Tqveni xibli
34
Cven gaxsovs
oTar sefiaSvili
51
romani JurnalSi
manuCar kaWaxiZis `saba~
3
me miyvars dila, roca fanjrebSi
Semova mze da mercxlis galoba,
roca maxarebs sicocxlis grZnoba
da TviT sikvdilis garduvaloba.
me miyvars dila, roca fanjrebSi
Semova mze da mercxlis galoba.
me miyvars dila, roca marjani
gadaefrqveva metexis karebs,
nariyalaze krwanisis gmirni
TiTqos asweven sisxlian farebs,
me miyvars dila, roca marjani
gadaefrqveva metexis karebs.
me miyvars dila, rodesac sions
mtredebis gundi daafrindeba,
rodesac mtkvari gaxdeba lurji
da rogorc cremli daiwmindeba...
me miyvars dila, rodesac sions
mtredebis gundi daafrindeba.
da kidev metad me miyvars miwa,
miwa, romelsac hqvia qarTuli,
miyvars qarTveli dinji-vaJkaci
qedmouxreli da amarTuli
da kidev metad me miyvars miwa,
miwa, romelsac hqvia qarTuli.
da kidev metad me miyvars misi
dauZleveli, ukvdavi suli.
misi gmiruli, diadi awmyo,
misi dideba, misi warsuli.
ase Zlier da sabediswerod
rad Semiyvardi mSobelo mxarev,
risTvis Camidgi poetis guli,
da Seni zeciT rad gamaxare,
ase Zlier da sabediswerod
rad Semiyvardi mSobelo mxarev.
gana odesme SenTvis sulisTqma
anda sicocxle damSurebia,
gana odesme beds vuCivodi,
gana odesme dagmdurebivar,
gana odesme SenTvis cudis Tqma
anda sicocxle damSurebia...
gana ar vici, rom mova Jami
da ver vixilav Sens mTebs da Walebs,
mindvris yvavilSi an xis foTolSi
odesme mainc gavaxel Tvalebs.
gana ar vici, rom mova Jami
da ver vixilav Sens mTebs da Walebs.
qveyanav Cemo, yvelaze tkbilad
Sen momasveneb da damaZineb,
TviT Seni miwa iqneba Tbili,
me is arasdros ar damamZimebs.
qveyanav Cemo, yvelaze tkbilad
Sen momasveneb da damaZineb.
me miyvars dila, roca fanjrebSi
Semova mze da mercxlis galoba.
roca maxarebs sicocxlis grZnoba
da TviT sikvdilis garduvaloba.
me miyvars dila, roca fanjrebSi
Semova mze da mercxlis galoba.
4
SemecnebiT-sazogadoebrivi
Jurnali amerikaSi
`13(81)
dekemberi,
2016
manuCar kaWaxiZe
EDITOR&PUBLISHER MANUCHAR KATCHAKHIDZE
mTavari redaqtori
garekanze:
sesilia TayaiSvili olRa bebias rolSi,
giorgi togoniZis naxati.
Cveni partnioria:
asaval-dasavali
mogvwereT: PO Box 13121, Jersey City, NJ 07303
tel.: 1-347-724-0770; Tbilisidan: 2-420-320
elfosta: mamuliusa@gmail.com; www.mamuli.com
Jurnali akrebilia, dakabadonebulia,
dabeWdilia da akinZulia SeerTebul
StatebSi da am nomris gamocemis dros
warmoadgens erTaderT emigrantul,
qarTul gamocemas a.S.S.-Si.
manuCar
kaWaxiZe,
Jurnal `mamulis~ redaqtori
ukve 9 noembris dilis 3 saaTze es
saswauli momxdari iyo.
im magiur 270 eleqtoratuli xmis
saTavisod miTvla donald trampma
moaxerxa - da hilari klintonis mxardamWerebi acremlebuli, xolo danarCeni amerika - gaocebuli, Sokirebuli
Tu gaxarebuli datova.
Tumca, Tu gverdze gadavdebT emociebs da mcireoden analizs gavakeTebT,
es gardauvali iyo.
trampis slogani `gavxadoT amerika
isev didebuli~ Seexo yvelas, visac
patriotuli grZnobebis miRma SeeZlo
daenaxa problemebis zRva.
saerTod, Tamamad SegviZlia vTqvaT,
rom amerikaSi arCevnebs slogani igebs.
roca komunisturi era dasrulda
da amerika axal saukunesTan, axal gamowvevebTan Sesaxvedrad emzadeboda, uiliam
klintonis sloganma - `avaSenoT xidi
21-saukunesTan~ mas ovalur ofisamde
gaukvala gza.
am rva wlis win, respublikelebis
aseve 8-wliani marTvelobis Semdeg demokrati rom gamoCnda, maSinve iTqva,
rom INSIDER, vaSingtonis politikur
wreebSi, iqaur WaobSi gaTqvefili adamiani aRar surdaT. obamas unda daenaxebina yvelasaTvis, rom is ki aris aseTi,
magram cvlilebebis saWiroebas grZnobs
da SeuZlia.
misma sloganebma - `cvlilebebi
ratom
da
rogor
trampis
triumfi
gvWirdeba~, `diax, Cven SegviZlia~ - am
axalgazrda Savkanian biWunaSi erTianad
gaaerTiana qveynis Secvlisa da prezidentis skamze rasis Secvlis survili Tu
aucilebloba.
Tumca, terorizmis brZolaSi miRweuli warmatebisa (bin-ladenis likvidacia) da jandacvis misawvdomobis reformis miuxedavad, ekonomikam daRmasvla ganagrZo.
da amas grZnobda politikaSi gaucnobierebeli is moqalaqeebic, romle-
?
bic televizorisTvis saerTod ver
iclidnen, magram maTi jibis siTxeliT
SesaniSnavad atyobdnen galon rZeze 1.46
centidan fasma 3.49-mde rom moimata.
es SeiZleba bevrisTvis arafris
maCvenebeli iyos, magram roca rZis
fasi 8 weliwadSi ormagdeba, es ekonomikis ararsebobas (rogorc CvenSi ityvian, - CamoSlas) adasturebs.
iafi muSaxelisa da gadasaxadebis
marwuxebis gamo Statebi datova avtoindustriulma kompaniebma da manufaq-
5
turam. faqtiurad, yvela masiuri cnobadi brendi - ralf laurenidan dawyebuli - tomi helfigeriT damTavrebuli
CineTSi ikereboda. is ki arada, amerikaSi ver i poviT SeerTebuli Statebis
droSas, romelic Sekerilia amerikaSive.
miCiganidan gai para patar-patara
avtomwarmoeblebi meqsikasa da kanadaSi - awarmoeben dResac amerikul brends,
Tumc qveynis gareT! - radgan manqanis
amerikul bazarze importis taqs-kodi
mizerulia, roca eqsporti gvarianad
ibegreboda.
qveyanas dRemde welSi texavs narkogza meqsikidan da aralegaluri emigracia.
diax, kargia iafi muSa xeli, romlebic daRamebisas gadian samuSaod, an
sasikvdilod mcxunvare mzeSi krefaven
forToxals (rasac amerikelebi ar
kadruloben), magram roca warmoidgen
amis paralelurad asobiT aTasobiT
im emigrants, romlebic ar muSaoben
(erTi dRe ar umuSaviaT), magram saxelmwifos xarjze cxovroben kvebis talonebiT, ufaso jandacviT, ufaso ganaTlebiT da ufaso sacxovreblebiT (cnobili merve programa), - sulac ar gamodis
is muSaxeli iafi - amerikeli gadamxdelebisTvis es sakmaod ZviradRirebuli
tvirTia.
da amerika eZebda adamians, romelic
SeebrZoleboda am mankier sistemas, damyayebul tradiciebs.
trampma es saqmiT daumtkica amomrCevels - dRevandel dRemde imdeni brZola gadaitana, rom zustad aseTi brZolis unarianobaa aucilebeli am poziciisaTvis. is jer sakuTar partiaSi
brZolobda, Semdeg 17 kandidats mougo
Siga praimerebSi, yrilobis 2472 delegatis gadarwmunebac SeZlo - ganxeTqileba rom Seitanes partiaSi yrilobaze.
Semdeg erTianad daupirispirda mowinaaRmdegis jibeSi mokalaTebul medias - msoflio gigantebis mikerZoebaSi
da tyuilSi dadanaSaulebasac ar moerida (arc si-en-ens da arc niu-iork
Taims dRemde ar miumarTavT sasamarTlosaTvis - Rirsebis SelaxvisaTvis
pasuxis mosaTxovad). da mere pirispir
SeebrZola qals! da ra qals!
saerTod, qali sxva fenomenia trampisTvis. aRmerTebs meore meuRles, melanias... Tumca WeSmariteba da simarTle
yvelaze maRla dgas, yovelgvar etiketze da koniuqturaze... roca simarTle
maRla adis, am dros qalic ki miwaze
enarcxeba.
gaxsovT, sapraimero debatebisas
`foqsis~ Jurnalistis megan kelis SekiTxva? SekiTxvam wyobilebidan gamoiy-
6
vana batoni trampi, emocia ver daiWira da Jurnalistic ki `Semoelaxa~.
kiTxva ki Zalian ubralod gamoiyureboda: `batono tramp, erTi ram,
rac xalxs Tqvengan uyvars, esaa rom
saubrobT rasac fiqrobT da ar iyenebT
politikur filtrs. Tumca, es ar
vrceldeba qalebze. qalebs, romlebic
ar mogwonT, Tqven eZaxiT - msuqana Rorebs, ZaRlebs, uxeiro, amazrzen cxovelebs.
- es marto rouz o'donels davuZaxe - awyvetinebs trampi.
- Tqvens tviterze ramdenime damamcirebeli komentaria qalTa Sesaxeb.
Tqvens SouSi, `SegirdSi~, monawiles
uTxariT, rom lamazi warmosadgeni iqneboda dagenaxaT is muxlebze daCoqili.
rogor ggoniaT, aseTi ficxi adamiani
unda avirCioT prezidentad?~
da gacxareba da Sarvlidan amoxtoma maSin unda genaxaT.
es maSin, roca aTeul milioni adamiani araTu Sens pasuxs, Sens saxeze
nervis moZraobas akontrolebs.
saerTod, trampTan mimarTebaSi xSirad axseneben `reiganis faqtors~ (politikaSi gamoucdelis mosvlas), magram
reigani sityvebs efereboda, agresiac
ki iumorSi hqonda gaxveuli.
trampi Seulamazebeli da ukmexi
simarTliT Seiyvara misma amomrCevelma
- is saTqmels zogjer utaqtod, uzrdelad ambobda da - am politikuri Tu
di plomatiuri taqtianobiT daRlilebs guls malamod ecxeboda.
ratom hilari vera?
igi yovelTvis agvianebda cxel kiTxvebze pasuxis gacemas - emailebis
skandalze xangrZlivma siCumem didi
boRmis gunda aagora. arada, myisierad
rom gamosuliyo da adamianurad eTqva:
`ui, marTla ar SeiZleboda? ar vicodi,
mapatieT~ - amxela gunda dasawyisSive
dadneboda. drouli `bodiSi~ yvelaze
didi iaraRia, romlis dro Tu gamogepara, Semdeg asmag xarisxSi ayvanilic
aRar Svelis gafuWebul saqmes, rac
davinaxeT kidec - misma dumilma erTi
mediis ubralo kritika masobriv aRelvebad gadaaqcia.
tramps `lagartkidan~ dawyebuli,
tyviiT damTavrebuli, sabrZolveli iaraRi mravlad hqonda - oponentis saxelmwifo mdivnad muSaobisas ruseTTan
warumatebeli `gadatvirTvis~ Cavardna;
iranTan da kubasTan miRweuli SeTanxmebebi, sadac amerikis interesebi pirvel
rigSi ar dgas; klintonis fondis
winaaRmdeg mimdinare federaluri gamoZieba; bengazSi afeTqebuli di plomatiuri korpusis daucveloba...
klintonsac hqonda aseTi `xlapuSkebi~ trampisadmi, Tumca amerikeli
amomrCevelis umravlesobisaTvis, `xlapuSkebad~ darCa bankrotis muxli imitom gamoviyene,
sagadasaxado kanoni maZlevda imis uflebas, rom bolomde ar mimeyvana es procedura, magram mis reJimSi yofnisas
kanonSi arsebuli xvrelebiT mesargeblao.
gadasaxadebs imitom ver gaCvenebT,
rom miliardeli Tavis konkurentebs
arc karts uSlis da arc jibeSi axedebso.
ruseTis prezidentTan urTierTobaSi da megobrobaSi amerikis interesebi iqneba pirvelio, amiT rac Sen ver
gaakeTe, imas SevZlebo.
es ki marTalia, 28 wlis winandel
interviuSi oprasTan, im droisaTvis
gacilebiT axalgazrda trampi ambobda,
- Tuki prezidentobas gadavwyvitav, usaTuod gavimarjvebo, damarcxeba Cemi
stili ar ariso.
da ase damajereblad waiyvana mTeli
saarCevno kampania:
Tqva, rom ojaxad mxolod qalisa
da mamakacis erTobas vaRiarebo, da daipirispira aTasi juris uflebadamcvelebi;
11 milion emigrants gavyri qveynidano, kedels avaSenebo - da laTinuri
amerika da emigracia mtrad moikida;
media da televizia matyuarebi
xarT da jibeSi uzixarT Cems oponentso (marTali iyo, si-en-enis analitikosma da demokratiuli partiis Tavmjdomarem winaswar gaando debatebis
kiTxva klintons) da amiT bolo xmaze
aaknavla analitikosebad gadacmuli
demokratiuli partiis nomenklatura;
obamas `jandacvas~ axali reformiT
Cavanacvlebo, daiyvira da amaze baraki
gaagiJa - daaviwyda jerac prezidenti
rom iyo da TaviT gadaeSva hilaris
saarCevno kampaniaSi meuRlesTan erTad.
oooo, am gadacdomam usamarTlo
upiratesoba daanaxa rigiT amomrCevels
da ori saaTi wvimaSi qolgiT dadga
saarCevno ubanSi SesvlisaTvis.
amerika Tavis prezidentad yovelTvis irCevda Wkvians, simpaTiurs, gamWriaxs, gamorCeuls, moxerxebuls - wels
aseTi fufuneba ar iyo - korumpirebulsa da idiots Soris unda gaekeTebina
arCevani da gaakeTa kidec.
sxva qveynebisgan gansxvavebiT, amerikas giJi prezidentad arasodes hyolia
da gadawyvita, amasac gausinjos gemo.
qals prezidents isev daelodeba
Statebi - oRond politikisaTvis gacilebiT sufTasa da umwikvlos.
a
n
u
nhfvgb htfmwbf
imis SenarCuneba, rac arsebobs, mxolod da mxolod Zalisxmevis Sedegadaa SesaZlebeli. rodesac am Zalisxmevas primitiuli kliSeebi da zedapiruli optimizmi Caanacvlebs, realoba
orives usafuZvlobas gviCvenebs. radgan swored amaSia Cveni Tavisuflebis
garantia - is myars arafers efuZneba.
risi saxelia trampi? politikuri
reaqciis. oRond 21-e sakunis reaqcia
gansxvavdeba me-19 saukunis reaqciisagan, romelsac evropis istoriidan vicnobT. rogorc yvelaferi danarCeni
imperia, omi, Zalaufleba, revolucia es reaqciac „laiTia~. da, rogorc
reaqciis yvela monakveTi warsulSi,
isic, savaraudod, droSi sakmaod SezRuduli iqneba.
erTi citatis gamoZieba
Cemma megobarma salome asaTianma momwera, Rorty-s filosofosebi xom namdvilad rogorc „rortis~ TargmniT qarTulado. davudasture, Tumca gamikvirda: ram gaaxsena trampis arCevis meore
dRes es sakmaod daviwyebuli moazrovne-meTqi. pasuxi salomesave, rogorc
yovelTvis, Zalian saintereso gadacemaSi aRmovaCine, rodesac man rortidan
citata waikiTxa.
citatis mixedviT, muSebi amerikaSi
male aRmoaCenen, rom mTavroba arafers
akeTebs samuSao adgilebis mesame samyaroSi gadatanis winaaRmdeg, xolo saSualo klasi isev winaaRmdegi iqneba, gadasaxadebis gazrdis saSualebiT daexmaros maT, visac ufro uWirs. erTxelac
isini, vinc ar ekuTvnis saSualo klass,
airCeven belads, romelic maT dahpirdeba, rom ibrZolebs elitebis winaaRmdeg. amis Semdeg rasobrivi, eTnikuri
Tu seqsualuri umciresobebisaTvis
miRweuli bevri monapovari daikargeba,
xolo qalebis damcireba isev modaSi
Semova. cxadia, es beladi veranair gaumjobesebas ver miaRwevs, magram moitans
namdvil katastrofas aSS-sa da msofliosaTvis. amas rorti jer kidev
1998 wels werda.
aq ukve ufro seriozulad gamikvirda. saqme isaa, rom rortis studentobisas intensiurad vkiTxulobdi da Rrma
socialur-ekonomikuri analizisadmi
midrekileba masTan ar aRmomiCenia. gadmoviRe misi wigni „mivaRwioT Cvens
qveyanas~ (ironiuli da saR azrze da-
fuZnebuli memarcxene programa amerikisaTvis yovelgvari Teoriuli radikalizmis gareSe) da, marTlac, citata
rortis ekuTvnis, oRond is sxva avtoris, edvard lutvakis erT-erTi naSromis Sejamebas warmoadgens.
lutvaki vicodi. mas dawerili aqvs
Zalze gonebamaxviluri wigni „rogor
movawyoT saxelmwifo gadatrialeba~
da, aseve, ramdenime wigni imperiebis
did strategiebze. rac ar vicodi, yofila is, rom Turme 90-iani wlebis
dasawyisSi gamouqveynebia wigni imaze,
Tu rogor emuqreba amerikis momavals
faSizmi.
TiTqos ra gansxvavebaa - gind rorti
yofila, gind - lutvaki, diagnozi xom
igivea. gamodis, rom lutvakma 1994
wels iwinaswarmetyvela faSizmis aRzeveba amerikaSi, romelsac oci wlis
Semdeg kidec vxedavT. magram saqme isaa,
rom imave lutvaks ramdenime Tvis win
dauweria statia, sadac erTmniSvnelovnad uaryofs imis SesaZleblobas, rom
misi es adrindeli analizi tramps
mivuyenoT. am statiaSi lutvaki dascinis trampofobebs, ambobs, rom trampi
Cveulebrivi konservatori prezidenti
iqneba da aranair gansakuTrebul nabijebs misgan ar unda velodeT. lutvaki
7
tramps adarebs reigans, romlisac arCevamde aseve Zalian eSinodaT, radgan
egonaT, rom is atomur oms daiwyebda.
trampis qceva arCevis Semdeg TiTqos
lutvakis hipoTezas ufro adasturebs,
vidre im panikis marTebulobas, romelmac
moicva msoflios media bolo ramdenime dRis ganmavlobaSi. magram nu viqnebiT cinikurebi: panikas dRevandel
msoflio sazogadoebaSi mniSvnelovani funqcia aqvs.
rad gvWirdeba panika?
Tanamedrove klasikosis, ermalo maRraZis films hqvia „apokalifsi ar iqneba~. am filmis saTauri zustad aRwers dRevandeli samyaros mdgomareobas. dRevandeli msoflio sistema stabiluria swored im pirobiT, rom yvelas mudmivad apokalifsis eSinia. „dasasruli~ yvelaze mniSvnelovani sityvaa,
romelic inteleqtualur diskursSi
arsebobs, moyolebuli me-19 saukunidan.
nicSem iwinaswarmetyvela RmerTis sikvdili da mas Semdeg filosofia aTasnairad axdens misi sityvebis interpretacias, raTa agvixsnas, ratom aris, rom
RmerTi, am sityvis yvelaze trivialuri
gagebiT, ar mokvda; marqsma iwinaswarmetyvela kapitalizmis sikvdili da mas
Semdeg dainteresebuli studentebi
ager ukve saukunenaxevaria, kapitalistur qveynebSi qmnian kiTxvis wreebs,
raTa gaerkvnen „kapitalis~ dialeqtikaSi; Spenglerma iwinaswarmetyvela dasavleTis mzis Casveneba swored im saukuneSi, romelic dasavluri civilizaciis yvelaze farTo gavrcelebas
moeswreboda; fukom iwinaswarmetyvela
adamianis, xolo fukuiamam - istoriis
dasasruli. es yovelive volandisTvis
rom mogveyola, gvetyoda, ra xdeba am
Tqvens liberalur demokratiebSi, rasac
xels mokideb, yvelaferi dagimTavrdaTo.
SeuZlebelia, yvela es winaswarmetyveleba, ubralod, mcdari iyos. sinamdvileSi saqme maT WeSmariteba-mcdarobaSi ki ara, maT funqciaSia: isini funqcionirebs, rogorc crumorwmune adamianis laparaki yvelaze arasasurveli
momavlis Sesaxeb, raTa is ar axdes.
struqtura daaxloebiT gasagebia:
sakmarisia, adamianTa jgufma daijeros, rom momavali winaswaraa gansazRvruli, rom es momavali icvleba.
rogorc ki warmosaxvas horizonti
Caeketeba, horizonts realoba aRebs.
rodesac adamianis cnobiereba uZluria,
dro TviTon naxulobs gamosavals.
magram es „TviTon~ sinamdvileSi funqciaa adamianuri panikisa. apokalifsi
8
ar iqneba mxolod im SemTxvevaSi, Tu
misi moxdenis SesaZleblobis yvelas
sjera. apokalifsuri warmosaxva aris
azris monawileobis SesaZlebloba samyaroSi (cxadia, es modernistuli poziciaa; namdvili tradicionalisti
ityoda, rom apokalifsi ar xdeba, radgan
is ukve moxda: me-18 an me-15 saukuneSi;
an, SesaZloa, ufro adrec, Zvel berZnebTan an Zvel indoelebTan, romlebmac dasabamiseuli sibrZne daiviwyes).
atomuri omi ar moxda, radgan - cum
grano salis - misi saSiSroebis Sesaxeb filmebi gadaiRes kubrikma, bergmanma
da tarkovskim. darwmunebuli var, britanelebs rom daejerebinaT breqsitis SesaZleblobis, xolo amerikelebs
- trampis arCevis realurobis, arc
erTi moxdeboda, da arc meore.
Tanamedrove samyaros
istoria oTx safexurad
ar vapireb bevr marCielobas imis
Taobaze, Tu rogori prezidenti iqneba
trampi. arc is mainteresebs maincdamainc, rogor moigo man arCevnebi - misi
aRzevebis fenomeni maSinac saintereso iqneboda, prezidentad klintoni
rom aerCiaT. Tumca, cxadia, misi gamarjveba am fenomens Seudareblad ufro
did wonasa da mniSvnelobas sZens.
trampis gamarjvebis fenomeni imdenad
mainteresebs, ramdenadac is globaluri
tendenciis kidev erTi gamovlinebaa.
am globaluri tendenciis Casaxva swored Cvens regionSi moxda da Cven mas
yvelaze meti xania vakvirdebiT, Sesabamisad, man maincdamainc ar unda gagvakvirvos. magram gvakvirvebs, radgan ar
mogvepoveba misi aRmniSvneli saxeli.
pirveli, rac trampis arCevisas TvalSi gvxvdeba, aris moulodneloba. tramps aravin eloda. iseve, rogorc breqsits britaneTSi, le penis aRzevebas
safrangeTSi da politikuri organizaciis „alternativa germaniisaTvis~ gaCenas germaniaSi. moulodnelobis momentia is, rac am movlenebs aerTianebs.
rasakvirvelia, vici, rom breqsits,
le pens, tramps, orbans ungreTSi da
kaCinskis poloneTSi populizms ukavSireben. populizmi - esaa lideris mier
elitis Tavze gadaxtomiT pirdapir
masaze gasvla, rac umeteswilad avtoritaruli tendenciebis moWarbebiT
mTavrdeba. magram es araa sakmarisi,
swored imitom, rom tendencia Cvens
regionSi, kerZod ki ruseTSi daiwyo,
ruseTi ki sruliadac araa populisturi reJimi. tendencias, romlis Sesaxebac vlaparakob, politikuri reaqcia
hqvia. evropis istoriidan, albaT, gvaxsovs - reaqcia mudmivad mosdevda revolucias. ratom?
did britanel sociolog t. h. marSals rom davesesxoT, moqalaqeobis
istoria dasavleTSi sam safexurs moicavs: samoqalaqos, politikursa da socialurs. TiToeulis miRwevas, istorias Tu davakvirdebiT, daaxloebiT erTi
saukune sWirdeba. piradad me am sams
meoTxesac davamatebdi: globalurs.
moqalaqeobis samoqalaqo nawili moicavs gamoxatvis, azrisa da religiis
Tavisuflebis, iseve rogorc kanonis
winaSe Tanasworobis aRiarebas; amis
miRwevas, uxeSad rom vTqvaT, me-18 saukune dasWirda da dRes Cven mas liberalizmis saxeliT movixseniebT; amisgan
gansxvavebiT, me-19 saukune SegviZlia
ganvixiloT, rogorc brZola politikuri monawileobis uflebebis damkvidrebisaTvis - dRes moqalaqeobis
es ganzomileba cnobilia, rogorc demokratia; xolo me-20 saukune - rogorc socialuri uflebebis aRiarebis
procesi, roca ganaTlebis, jandacvis,
socialuri dacvis minimaluri moTxovnebi ganixileba, rogorc aucilebeli piroba samoqalaqo da politikuri
uflebebis gamoyenebisaTvis.
TiToeuls am miRwevaTagan mohyveboda mZafri politikuri reaqcia, romelic cdilobda axalgaCenili Rirebulebebisa da institutebis ganadgurebas. reaqciis periodi me-19 saukunis
evropaSi amis yvelaze naTeli magaliTia. sxvaTa Soris, saintereso faqtia,
rom imdroindel evropul arqiteqtonikaSi reaqciis damcveli seriozuli
Zala swored mefis ruseTi iyo.
21-e saukunem am yovelives daamata
globaluri ganzomileba - am sami wyebis uflebebis erTianoba gaxda modeli
danarCeni samyarosTvis, magram aseve
daiwyo mcdelobebi misi ufro farTo
masStabiT ganxorcielebis mimarTulebiT, vidre eri-saxelmwifos CarCoebia (evrokavSiris proeqti).
ukudartyma aqac Zalian Zlieri iyo,
pirvel rigSi, im qveynebSi, romlebisTvisac miuRebelia moqalaqeobis es
pirveli sami ganzomileba. am antiglobalistur, antiliberalur tendencias saTave, rogorc Cans, ruseTma daudo
am aTi wlis win. „saTave daudo~ ar
niSnavs „Seqmnas~; am tendenciis Canasaxi manamdec arsebobda. ubralod, ruseTidan daiwyo globaluri tendencia,
romelmac jer aRmosavleT evropaSi
iCina Tavi, Semdeg - dasavleT evropaSi,
axla ki aSS-sac miaRwia.
cxadia, jer ar viciT, trampi Tanmimdevruli reaqcioneri iqneba, Tu tradiciul konservatizms dayabuldeba.
magram talRa, romelmac is prezidentad moiyvana, Cemi azriT, reaqciuli
iyo, iseve rogorc breqsitis, an le
penis mxardamWerTa talRebi.
aq Tavidan unda aviciloT erTi
ZiriTadi gaugebroba: moqalaqeobis am
oTxi safexuris koncefcia aranairad
ar gulisxmobs uwyvet progress.
piriqiT. jer erTi, TiToeuli safexuris gaCenis Semdeg reaqcia, anu
ukudartyma, Zalian mZafria, rac iwvevs wyvetebs; meore, TiToeuli axali
safexuri aucileblad urtyams winas. Cven gvaviwydeba xolme, rom me-19
saukuneSi liberalebs eSinodaT demokratiis, gasul saukuneSi demokratebs
eSinodaT keTildReobis saxelmwifosi, xolo axla keTildReobis saxelmwifos momxreebs eSiniaT globalizaciis. rogorc didi ingliseli filosofosi uaithedi ambobda, civilizaciis yoveli seriozuli miRweva
TiTqmis angrevs im sazogadoebas, romelSic es miRweva xdeba. amitom aranairad ar unda amovideT safexurovani
progresis ideidan, aramed mTeli es
procesi unda warmovidginoT, rogorc
mudmivi konfliqtebisa da mravali
antagonizmis Semcveli zigzagi.
„zigzagi~ - es iyo sityva, romlic
obamam Seageba trampis arCevis ambavs.
es Zalian zusti sityvaa, radgan am
procesSi bolomde gaugebaria, romelia
„zig~ da romeli - „zag~: msoflio
istoriuli tendencia miiswrafvis
globaluri wesrigisken, romlis gzazec wyvetebisa da gadaxvevebis mowmeni
vxdebiT, Tu piriqiT, Cven winaSea qaosi,
romlis dastabilureba mokle droiT xdeba, raTa yovelive isev amosaval
wertils daubrundes?
da, rac Zalian gvainteresebs, rogoria saqarTvelos adgili am globalur procesebSi?
saqarTvelo
reaqciis tendencia saqarTveloSic
igrZnoba, iseve rogorc mTels regionSi.
oRond aucileblad unda gavmijnoT
erTmaneTisgan konservatizmi da reaqcia. rogorc cnobilia, konservatori
isaa, visac institutebis SenarCuneba
unda, reaqcioners ki, piriqiT, institutebis ganadgureba surs.
iseT qveynebSi, rogoric saqarTveloa,
anu iq, sadac tradiciebi aTwleulebis
da, zogjer, aswleulebis ganmavlobaSi wyvetas ganicdida, damatebiTi gamowveva gvaqvs, radgan am ori movlenis
erTmaneTisgan gansxvaveba (rac sxvaganac Wirs) aq kidev ufro rTulia. es
moiTxovs damatebiT energiasa da gamWriaxobas, rac saqarTveloSi Znelad Tu
moiZebneba.
erT-erTi seriozuli problema, romelic saqarTveloSi gvaqvs, panikis arasakmarisi institucionalizaciaa. Cven
ver vaxerxebT, ise gveSinodes apokalifsis, rom yovelTvis aviciloT xolme
is Tavidan. rom ara Cveni temperamentiseuli optimizmi, 90-iani wlebis
dasawyisis mravali katastrofa SeiZleba arc momxdariyo. swored es aris
Cveni inteleqtualuri klasis mniSvnelovani Cavardna. garda amisa, gvWirdeba
institutebi, romlebic iReben panikis
am signalebs. media, samoqalaqo seqtori,
akademiuri sivrce - aqac mimdinareobs
procesebi, romlebmac SeiZleba sulac
ar Seuwyos xeli adaptacias. magaliTisaTvis, dRes arasamTavrobo seqtoridan, romelsac bevri akritikebda, rogorc farTo masebis interesebs mow-
yvetil sferos, simZime gadadis individualur aqtivistebze, romelTa SesaZleblobebic bevrad ufro SezRudulia, vidre organizaciebisa. konsensusisa da kompetenciis problema elitebs SigniT tradiciuli gamowvevaa,
romelsac jerjerobiT veraferi eSvela. momatebuli apokalifsizmi verafers gaawyobs, Tu ar iqna misi im signalebis STanTqmis meqanizmebi, romlebic
yovelTvis instituciuria.
da, cxadia, saWiroa TviTrefleqsia.
magaliTad, imaze, ratom gaxda liberalizmi im rwmenis aRmniSvneli, rom
„yvelaferi aucileblad kargad iqneba
da, Tanac, TavisiT~. romelma liberalma
Tqva es?
haiekma, romelic imaze saubrobda,
rom liberaluri tradicia adamianis
instinqtur swrafvebs ewinaaRmdegeba
da kulturuli (anu, ara bunebrivi)
warmomavlobisaa?
Tu isaia berlinma, romlis mixedviTac liberaluri filosofia fundamenturi Rirebulebebis tragikul da
gadaulaxav konfliqts gulisxmobs?
imis SenarCuneba, rac arsebobs, mxolod da mxolod Zalisxmevis Sedegadaa
SesaZlebeli. rodesac am Zalisxmevas
primitiuli kliSeebi da zedapiruli
optimizmi Caanacvlebs, realoba orives
usafuZvlobas gviCvenebs. radgan swored amaSia Cveni Tavisuflebis garantia
- is myars arafers efuZneba.
sixarulic da SiSic modian erTi
da imave wyarodan, romelic Cven SigniT
fundamentur ganusazRvrelobaze miuTiTebs. arafer gayinulsa da gaSeSebuls ar uweria maradisoba, rac unda
keTili ganzraxviT gavyinoT da gavaSeSoT is. moZraoba da marto moZraoba.
giga zedania
2016 wlis noemberi
9
nhfvgb
da `progresulad moazrovne kacobrioba~
visac yvelaze ukeT SeuZlia trampis aRzevebiT SemoqmedebiTad ixeiros,
es arian swored inteleqtualebi da
xelovanebi, romlebzec yovelTvis STamagonebeli zegavlena hqonda samyaros
aRsasrulis fantazmebs.
`progresulad
moazrovne kacobrioba~
rodesac sabWoTa kavSiris komunisturi partiis generaluri mdivani leonid breJnevi gardaicvala, mis nekrologSi naTqvami iyo, rom breJnevs ara
mxolod sabWoTa xalxi, aramed mTeli
„progresulad moazrovne kacobrioba~
glovobs. sabWoTa ideologiur leqsikonSi „progresulad moazrovne kacobrioba~ adamianTa im kategorias aRniSnavda, romlebic ar iyvnen sabWoTa kavSiris moqalaqeebi, magram TanaugrZnobdnen
da gulSematkivrobdnen sabWoTa xalxs,
an im idealebs, romlebic am xalxs da
maT saxelmwifos aerTianebda.
amdenad, sabWoTa propaganda adamianebs progresulad da araprogresulad
moazrovneebad yofda. araprogresulebi
is kategoria gamodioda, romelic „civi
omis~ pirobebSi araswor da mtrul
ideologiur mxares idga.
sabWoTa kavSirTan erTad, es gamoTqmac daikarga, magram ara Tavad adamianebis progresulad da regresulad
dayofis principi, romelic arc sabWoTa propagandas gamougonia da arc mas
miutovebia odesme msoflio istoriis
arena. cvlilebas mxolod veqtori
ganicdis, anu sxvadasxva istoriul
10
viTarebaSi „progresulad moazrovneobis~ epiTetiT is kategoria aRiniSneba,
romelic hegemon Zalas warmoadgens,
an misi mopovebisTvis emzadeba. aseTi
iyo, magaliTad, adreqristianuli xanis
„orTodoqsi~, anu „swori azris mqone~
da „eretikosi~, anu „Tavisuflad (an
TviTneburad) amrCevi~; mogvianebiT, me17 saukuneSi evropelma humanistebma
ukve am „swori azris mqoneebs~ uwodes
obskurantebi, anu „bnelebi~. maTgan gamijnulebi ki sibnelis damTrgunveli
„ganmanaTleblebi~ iyvnen.
mokled, yvela epoqas hyavs Tavisi
„progresulad moazrovne kacobrioba~,
romelic imdenad arsebobs, ramdenadac
mas Tan axlavs misi dialeqtikuri
wyvili - araprogresuli, reaqcioneri,
CamorCenili, gaunaTlebeli da bneli
kacobrioba. Tanamedrove samyaroSi „progresulad moazrovne~ nawili erTmniSvnelovnad liberaluri sazogadoeba
miiCneva (Tu Tavs miiCnevs), isaa hegemoni
qveynebis hegemoni nawili da masTan
sakuTari Tavis gaigiveba, imave Rirebulebebisa da saazrovno princi pebis
sakuTar cnobierebaSi instalacia, hegemoniaSi Tanamonawileobis gancdas aniWebs maTac, visac gangebam arahegemon
qveyanaSi cxovreba arguna wilad.
liberaluroba erT konkretul, centristul ideologiamde ar daiyvaneba,
ramdenadac am politikur centrs marcxnivac (social-demokratebi, socialistebi, leiboristebi, mwvaneebi) da marjvnivac (qristian-demokratebi, konservatorebi, liberal-demokratebi) Tavisi
gradaciebi aqvs. am liberalur birTvSia dasavleTis Zalauflebis centri,
romlis xeliTac xorcieldeba dasavleTis hegemoniuri politika mTel
globalizaciis procesSi myof samyaroSi. dasavleTis qveynebis SigniTac es
liberaluri birTvi adgens kulturul
da eTikur normebs, nebadarTulis sazRvrebs da kulturul tabuebs, sayovelTao faseulobebs, mokled, „TamaSis
wesebs~ da Tavadve zrunavs imaze, rom
TamaSi nebadarTulis farglebs ar gascdes, anu ukidures memarjveneobasa
da memarcxeneobaSi ar gadaizardos.
ramdenadac dasavleTis mediasivrce
liberaluria, is Riaa polarulad
gansxvavebuli azrebis mimarT, maSinac
ki, rodesac is sawinaaRmdego polusidan modis, magram am liberaluri birTvis arealSi Tavsdeba. liberalizmi
internacionaluria da solidaruli
saerTo faseulobebis mimarT, romlebsac yvelgan erTi da igive socialuri fena axmovanebs.
liberaluri birTvi - esaa ganaTlebuli biurgeruli sazogadoeba. ganaTleba, codnis floba TavisTavadi faseulobacaa da liberaluri sazogadoebis upiratesobisa da warmatebulobis
safuZvelic. ganaTlebas da saganmanaTleblo idealebisadmi erTgulebas imdenad sakulto da identobis ganmsazRvreli mniSvneloba aqvs, rom liberaluri sazogadoeba, nebiT Tu uneblied, gaucxoebuli aRmoCnda sxva, naklebad ganaTlebuli, an ganaTlebaze xelmiuwvdomeli socialuri fenebisgan.
8-9 noembris Rames, rodesac xmebis
daTvlis procesi axali dawyebuli
iyo da TandaTanobiT naTeli xdeboda
trampis upiratesoba, ara mxolod klintonis Stabis wevrebi, aramed evroniusis komentatorebic imedad imas itovebdnen, rom floridis mosaxleobis
48% umaRlesi ganaTlebis mqone amomrCeveli iyo da, Sesabamisad, xmac klintonisTvis unda hqonoda micemuli.
ramdenadac liberaluri sazogadoeba
yvelafers sakuTari ganmanaTlebluri prizmidan xedavs, yvela movlenas
am faseulobaTa SkaliT afasebs, man
„sibneleSi myofTa~ xmis aRqmis unari
dakarga, radganac mas ukve didi xnis
SemuSavebuli da amoqmedebuli aqvs
tolerantobisa da mSvidobiani Tanaarsebobis saganmanaTleblo programebi
da „treiningebi~, romlebmac swori,
progresuli azrovneba da idealebi
unda danergon. ukve aTwleulebia, liberaluri birTvi am globaluri liberalur-demokratiuli wesrigis mSeneblobaSia da am wesrigis aramyaroba da
bzarebi maSin xdeba xilvadi, rodesac
ara „mesame samyaroSi~, aramed liberaluri hegemoniis centrSi eufleba
Zalauflebas liberaluri faseulobebis mimarT mtrulad ganwyobili Zala.
trampi da liberaluri
demokratiis
apokalifsi
donald trampis msoflios uZlieresi saxelmwifos prezidentad arCevam
sayovelTao SeSfoTeba da gangaSic ki
gamoiwvia ara mxolod im amerikelebSi,
romlebmac xma hilari klintons misces da darwmunebuli iyvnen, rom trampi
male cudi sizmariviT daviwyebas miecemoda, aramed mTeli msoflios mosaxleobis im nawilSi, romelic SfoTviT
Tu ara, ironiiT mainc uyurebda prezidentobis kandidatobamde trampis aRzevebas. miliarderi trampis gardauvali
marcxis imeds iZleoda misi politikurad arakoreqtuli, Riad rasistuli, homofobiuri, qalTmoZule gancxadebebi, romlebic srul SeusabamobaSia Tanamedrove samyaroSi, yvelaze metad Tavad amerikis SeerTebul StatebSi dominanti liberaluri demokratiis princi pebTan.
bolo winasaarCevno sityvaSi hilari klintonma mTeli aqcenti swored
am Rirebulebebze gaakeTa da amomrCevlebs maTi dacvisa da erTgulebisken
mouwoda, maSin, rodesac trampma prezidentad mis arCevas uwoda „mSromeli
klasis sapasuxo dartyma~, romelic
„korumpirebuli politikosebis~ diqtatisgan Tavs gaiTavisuflebs. Tu
demokrat klintonis adresati liberaluri Rirebulebebis damcveli biurgeruli klasi iyo, multimiliarderi kapitalisti trampi mSromelTa
klasis winamZRolad gamoCnda.
trampi Tavisi ritorikiTa Tu Tavisi „arakonvenciurobiT~ gansaxierebaa
imisa, rasac dasavluri media „memarjvene populizms~ uwodebs. memarjvene
populizmi tradiciuli konservatoruli Rirebulebebis utrirebuli
formiT farTo masebisTvis miwodebas
gulisxmobs da amisaTvis is kvlavawarmoebas axdens farTo masebSi gavrcelebuli stereotipebisa, romelTa meSveobiTac tradiciuli Rirebuleba da
misi dacvis aucilebloba aratradiciulisa da gansxvavebulis mimarT siZulvilad gadaiqceva. magaliTad, ojaxis
simtkicis dacva igivdeba homofobiasa da antifeminizmTan, kriminali emigrantebTan, terorizmi - islamTan
da a.S. amasTanave, memarjvene populizmis
samizne liberaluri elitebia, maTi
Zalauflebrivi poziciebi, romelTan
dasapirispirebladac yvela liberaluri faseulobis diskreditacia unda
moxdes, gansakuTrebiT iseTebis, romlebic antidiskriminaciuli Sinaarsisaa.
ama Tu im niSniT gamoyofili adamianTa jgufebis diskriminaciis ufleba
kompensaciis is nacadi saSualebaa, romliTac socialuri ukmayofilebidan
yuradRebis gadatana xerxdeba. liberaluri birTvis mxridan, romelic socialuri TvalsazrisiT mosaxleobas verafers realurad ver sTavazobs, am
sakompensacio uflebis nebismieri SezRudva - iqneba es politkoreqtuloba
Tu antidiskriminaciuli kanonmdebloba
- umciresobebis mier umravlesobis
Cagvrad iTargmneba. Sesabamisad, umciresobebi avtomaturad igivdeba liberalur elitasTan da umravlesobaze umciresobebis gabatonebis SeTqmulebis
Teoriis saxes iRebs. es tendencia
ukve bolo aTwleulebia sul ufro
meti warmatebiT ikrebs Zalas da sul
ufro efeqturad gamoiyeneba ultrakonservatorebisa da memarjvene populistebis mxridan. liberalurma elitebma,
umciresobaTa uflebebis dacvasa da
antidiskriminaciaze mTeli aqcentiT,
socialuri da ekonomikuri problemebis mougvareblobis fonze umciresobebi faqtobrivad radikali memarjveneebisaTvis samizned da gantevebis vacad
aqcies. umciresobebi, ltolvilebi Tu
emigrantebi, mTeli „mesame samyaro~ -
ultramemarjvene, neofaSisturi da religiuri fanatikosebisTvis mTavari
mtris xatebia, romlebTanac brZola
am politikuri mimdinareobebis „xsnis~
programaa.
memarjvene populizmi, romelsac krizisis daZlevis aranairi realuri gegma
ar gaaCnia, Zalas ikrebs iq, sadac mougvarebeli socialuri problemebia, romlebsac mmarTveli elitebi ver, an ar
umklavdebian. SemTxveviTi ar unda iyos,
rom trampis aRzeveba obamas mier verganxorcielebuli socialuri reformebis pirobebSi gaxda SesaZlebeli.
dasavluri liberaluri demokratia
ukve bolo aTwleulebia, rac SemaSinebel ryevebs ganicdis da misi mTavari simptomi memarjvene populisturi
Zalebis aRzevebaa, pirvel rigSi, evropaSi, sadac ungreTSi viqtor orbanis
gamarjvebiT pirveli avtoritaruli
sistema Seiqmna; marin le peni da misi
„nacionaluri fronti~ safrangeTSi
ukve didi xania mesame politikuri
Zalaa, romelic Tanabrad upirispirdeba
memarjvene golistebsac da socialistebsac; avstriasa da SveicariaSi memarjvene populistebs angariSgasawevi
saparlamento fraqciebi aqvT, xolo
germaniaSi axlaxan Seqmnili memarjvene
radikaluri „alternativa germaniisaTvis~ federalur parlamentSi Sesasvlelad emzadeba.
Tanamedrove msoflioSi memarjvene
radikalizmis gaZliereba imiTacaa gamowveuli, rom civi omis damTavrebam
daasusta memarcxene flangi da socialisturi banakis kraxma safuZvlianad
Searyia ara mxolod uklaso sazogadoebaze ocneba, aramed socializmis sapirwone dasavluri socialuri saxelmwifoc, romlis neoliberalizmiT Canacvlebam yvelaze mZime dartyma swored
im muSaTa klassa da socialurad
daucvelebs miayena, romelTa mxsnelebadac trampi Tu sxva memarjvene populistebi asaReben Tavs. dasavluri memarcxene politika ki imdenad Sesustebulia neoliberalizmTan flirtisa da
kompromisebis gamo, rom mas politikuri
alternativis Seqmnis realuri unari
am etapze aRar gaaCnia da is akademiuri Tu sxva inteleqtualuri simaRleebidan akvirdeba wagebul TamaSs.
Tumca, visac yvelaze ukeT SeuZlia
trampis aRzevebiT SemoqmedebiTad ixeiros, es arian swored inteleqtualebi da xelovanebi, romlebzec yovelTvis
STamagonebeli zegavlena hqonda samyaros aRsasrulis fantazmebs.
giorgi maisuraZe
11
gulingi
anu, natkeni gulebis ambavi
es ambavi Cven gverdiT cxovrobs da
veravin verafers Svelis. yvelgan skolaSi, umaRlesSi, samsaxurSi, ezoSi
Tu zafxulSi naqiravebi agarakis saerTo aivanze. da zustad erTnairi sarkastuli RimiliT dadis niu-iorkis, parizisa Tu Tbilisis skolebsa da TavSeyris adgilebSi.
nino kotikos aZinebda.
- Sen ici, ra aris bulingi? - hkiTxa
kotikom ise, rom ukve Tvalebi exuWeboda.
- Cagvra, - upasuxa ninom.
- ho, - Tqva kotikom da gaCumda.
nino mixvda, rom kotikos kidev undoda raRacis Tqma.
- ratom mekiTxebi? Sen ici, ra aris?
- vici, ise rom ar unda mogeqcnen,
rom xasiaTi gagifuWdes, - Tqva kotikom
da kedlisken gadabrunda.
„xasiaTi gagifuWdes...~ zustad!
ki ar dagCagron aucileblad, an
gcemon, an tansacmeli Semogaxion, aramed
xasiaTi gagifuWon. anu guli gatkinon.
kotikos skolaSi uTxres amaze bulingis sawinaaRmdego kvireuli aqvT.
gaumarTla - skola Relavs bulingis
gamo. Tanac kotiko jer pataraa, bulingis msxverpli ar yofila, magram ukve
icis. amaze rom laparakobdnen, maSinve
igrZno da icno. man ukve icis, ra
aris xasiaTis gafuWeba da gulis
tkivilis ambavi.
es icis yvelam.
am ambavma ar icis asaki da viTareba,
is ar berdeba da ar kvdeba, mxolod
12
saxes icvlis. ho, SegviZlia Tavi davimSvidoT - es mxolod bavSvobaSi xdeba,
mxolod skolaSi - gaizrdeba da daaviwydeba.
gavizardeT da ar dagvaviwyda...
gavizardeT da axali ZaliT dagvejaxa. ara, Cven ara, Cven ara, ra Tqma
unda... sxvas sWirs es. ase unda vTqvaT,
roca amaze vilaparakebT da Rame vitiroT baliSSi TavCargulebma, ise, rogorc im gogom bavSvobaSi an biWma, aTjer
metad TavCargulma, imitom rom biWisTvis tirili aTmagad akrZalulia.
- ra aris bulingi? - SekiTxva quCaSi.
umetesad amboben: „Cagvra~, „vinmes
amoCemeba~, „Seviwroeba~, „gariyva~...
zogi ki ambobs: „ ar vici~, da mere
Caiburtyunebs - „moigoneben raRacas!~
moigoneben, oRond sxva rames:
moigoneben klasSi Sesvlis moments,
zogierTebis Cacinebas da gadalaparakebas, mere almacer mzeras da isev gadalaparakebas yovel jerze, roca axlos
gaivlis. mcdelobas, rom mivides da
CaerTos laparakSi, isini ki Cerdebian
da - „mere gnaxav...~ - eubnebian erTmaneTs. gana ra, Tundac marto es, oRond
yoveldRe. da martoobis saSineli, damTrgunveli grZnoba. martoobis da arasasurvelobis. da mere, RamRamobiT, SekiTxva: „ratom? Cemi bralia?~
moigoneben is erTad mdgari biWebic,
ucnauri gancdiT: ra mindoda? an ras
verCodi? imis magivrad, rom memegob-
ra! naxe, ra kaci dadga. iman amiyolia,
mesame merxze rom ijda. ra suleli
viyavi, imas xom axla saerTod veRar
vicnob, quCaSi rom Semxvdes, es ki yoveldRe mxvdeba da Tvals varideb...
moigoneben did da naTel auditorias,
mze rom Semodis maRali fanjrebidan
da mxolod xaliss da sixaruls hpirdeba, da misi biWic Semodis auditoriaSi da RimiliT misken miemarTeba, da
mere gzad sami gogo rom gadaeRobeba
da raRacas eCurCuleba... da rom cdilobs, mivides da veRar aswrebs, is
biWi ise Sebrundeba da wava. da mere,
yovelTvis Tvals rom aridebs da is
ki veRarasodes igebs, ra moxda. da im
biWze metad is sami gogo rom stkiva,
romlebic uaxloesi megobrebi egona
da ar aRmoCndnen, da romlebmac arasodes
uTxres, im dRes ra moxda. gana, ra!
iseTi araferi, yvela ityvis, rom Cveulebrivi ambavia da cxovrebaa aseTi.
magram es arasodes ar aris pasuxi
kiTxvaze: „mainc ra moxda? Cemi bralia?~
moigoneben is gogonebi, im samis gverdiT rom idgnen, rom esmodaT, ras uCiCinebdnen im biWs da xma ar amoiRes.
arc maSin rom Tqves, ra sisuleles
eubnebiTo da arc mere, arasodes uTxres
arc im gogoebs, da arc im biWs. da mere rogor awuxebdaT mtanjveli akviateba Rameebis ganmavlobaSi: unda meTqva,
unda Cavreuliyavi. axla mainc unda
mivide da vuTxra... da mere gadis Ra-
meebi da gadis dReebi, magram mainc
samudamod rCeba mtanjveli danaSaulis SegrZneba. gana, ra! ra danaSauli? bavSvebi viyaviT, sisulelea! magram ra vici...
moigoneben marto jdomas klaselis
dabadebis dReze, taxtis kuTxeSi. „biWebo, aivanze gavideT...~ da mere - „Sen
sad modixar? Sen ra ginda? dagiZaxa
vinmem?~ mere yvela gogo rom cekvavs
da masTan - arc erTi. mSvidi da gulgrili „ar vcekvav~, da mere rom cekvavs,
magram sxvasTan da Tan drodadro
misken iyureba da kvdeba siciliT...
gana ra, Tundac marto es, oRond ramdenjerme... da mere, sakuTar TavTan SekiTxva
RamRamobiT: „ratom? Cemi bralia?~
moigoneben almacer mzeras ufrosi
dis fexsacmlis gamo, an sulac ufrosi
Zmis qurTukis gamo, romelic ar hgavs
sxva gogoebis Casacmelebs. moigoneben
koleqtiur gamoxedvas ucnauri varcxnilobis gamo - „aukecavs es Tma raRacnairad...~ anu sxva mindvris yvavilia, anu uari da martooba mas - Cvens
mindvrebze!
bavSvebi? uwyinari kinklaoba? magram
Cven yvelam viciT, rom wlebis Semdegac araferi Seicvleba, mTeli cxovreba
gagrZeldeba es „teritoriuli~ dayofa da „omebi~, keTili Rimili erT
adgilas da imave xalxis „ver gxedav~
sxvagan. iq, sadac sxva mindvrebia da,
ubralod, sxvagvari yvavilebi.
ai, es aris! ki ar dagCagron aucileblad, an gcemon, an tansacmeli Semogaxion. es mwarea, magram saSveli mainc
gamoCndeba. amas maswavlebelic dainaxavs da mSobelic da mandaturic da
Senc gaumklavdebi ramenairad. bolos
da bolos aucileblad gaumklavdebi.
amas ki veravin dainaxavs da verc
veravin mixvdeba. da xandaxan Senc ver
xvdebi, ratom wagmwarda eg dRe da
xasiaTi gagifuWda. da ratom aRar
ginda dRes aRaraferi. da mere ratom
aRar ginda xval aRaraferi... da ase
midis cxovreba patara wyenebiT. da
gulze gavliT...
dRis wyenebi da Ramis gulebi. tkivilis siRrme, iseTi, rom araferi ar
Seedreba da verasodes gadawonis aRiarebuli amqveyniuri problemebi. „iman
rom es miTxra, me ase unda mepasuxa...
ara, ase jobda... ara, ai, ase, magaliTad...
es rogor ver movifiqre, rogor ver
vuTxari, ram damamunja...~
natkeni gulebis ambavi - gulingi...
vin daiTvala, ramdenia aseTi guli? an rogor SeiZleba daiTvalo?
gaeros bavSvTa fondma Seiswavla
2008 wels skolebSi momxdari Zaladobis, maT Soris bulingis, SemTxvevebi da aRmoCnda, rom gamokiTxuli bavSvebis 80 procents Tanatolebis mxridan erTxel mainc hqonda gancdili
fizikuri an fsiqologiuri Zaladoba.
es - vinc SeZlo aRiareba da gulwrfelad Tqva. ubralod, vinc Tavs
gamoutyda.
da vinc dResac jiutad ajerebs
Tavs, rom unda moiTminos, rom Tavs
zeviT Zala ar aris? vinc dRiTidRe
eCveva Zaladobas?
gulistkena skolaSi, saxlSi, quCaSi, yvelgan, sadac xalxia irgvliv...
da mere am xalxisagan xsna - interneti. mere ki axali mware aRmoCena:
bulingi virtualur sivrceSi - realur cxovrebaze sastiki da ulmobeli, sadac TvalebSic ver Caxedav moZalades.
bulingze erT naSroms mivageni „ablabudaSi~. sakurso naSromi iyo. guliani da Wkvianuri. „problemuria, rom
skolas ar gaaCnia valdebuleba, hyavdes sakuTari, mudmivi fsiqologi, romelic kvalificiur daxmarebas gauwevda bulingis msxverpl bavSvebs~, weria naSromSi.
amaze ukve bevri laparakobs daufaravad. kargia, rom kotikos ukve viRacam uTxra gulis ambavi.
mainc naxavda internetis usasrulo qselebSi uamrav filmsa da siuJets, romlebSic amaze gulaxdilad
da xmamaRla laparakoben Tu CvenSi,
Tu sxvagan. sadac iReben filmebs da
videosiuJetebs, aRweren, sxvebi rogor
ganicdian am ambavs da aCveneben, ra
SeiZleba mohyves bulings!
da am uamravi videos qvemoT - uamravi
gamoxmaureba: „me ki ase damemarTa~, „me
avdeqi da ase vupasuxe~, „aRar SemiZlia,
mirCieT ra vqna~, „bolo zRvramde var
misuli~, „me magas dedas vutireb! „supervarskvlavi gavxdebi da naxaven mere!~ „aii, rogor mesmis es yvelaferi,
Tqven ukve moaxerxeT amis daviwyeba, me
ki vera~, „sastikad gavurbivar Cems
klaselebs, ar minda maTi danaxva.~
vici, rom bolos raRac unda davwero. gamosavali. da ar vici, ra aris
es gamosavali.
magram zustad da danamdvilebiT
vici erTi ram: amaze unda vilaparakoT.
xma mivawvdinoT kanonebisa da strategiebis damwerT. yvela mSobelsa da
maswavlebels erTad, cal-calke, da mTel
qveyanas. adamianis bunebasa da guls...
rac zustad vici, guli Tu gtkiva,
jobia ilaparako. ar SegeSindes yalbi
TanagrZnobis, isev qedmaRluri Rimilisa da niSnis mogebiT Cacinebis.
ufro meti aucileblad ase getyvis:
„aii, rogor mesmis es yvelaferi!~
radgan verasodes viqnebiT yvelani
erTi mindvris yvavilebi. da bolos
da bolos mivxvdebiT, rom es kargia...
marina vaSaymaZe
Cveni cxeli xazi: 347-724-0770
13
vibadebiT! Cveni mSoblebi gvzrdian,
xolo Semdgom Cven vzrdiT Svilebs.
bavSvobaSi arsebobs uamravi wuTi, roca
gvifiqria, rom Cven Secdomebs ar davuSvebT da ar davemsgavsebiT Cven dedebs
da mamebs. ar davuSvebT im Secdomebs
SvilebTan, romlebic CvenTac Sescodes,
Tumca vxvdebiT mSoblebi da gvafiqrebs
mxolod erT ram - avRzardoT Svili.
Cven sazogadoebaSi imata Zaladobam,
sicivem da adamianTa upativcemulobam.
bevrs vfiqrobT, Tu ram ganapiroba msgavsi ram. zogma amosavali wertili
didi fiqris Tu saerTod fiqris gareSe `warTmeul qarTvelobas~ daukavSira
da amerikas da evropas dado brali.
zogma ki sakuTari Svilis ucnaur
xasiaTs miawera da despoturi monobiT
angaJirebuli cdilobda an exlac
cdilobs Secvalos sakuTari Svilis
fsiqika da fsiqologia. zogisTvis ki,
saerTod sulerTia da misi warmosaxviT idealuri Svilis pirobebSi Zalian konfortulad grZnobs Tavs.
rodesac jer isev Svilebi gvqvia,
bevrs vfiqrobT Tu rogori mSoblebi
viqnebiT. ras gavakeTebT an ras ar gavakeTebT. mogvianebiT ki mSoblis amplua gvaiZulebs SevicvaloT Sexedulebebi da standartul qarTvel mSoblebad viqceT, miviCnevT Tavs mbrZaneblad.
diax! Cven ar gvesmis Svilebis da
isini sruliad siciveSi, martoobaSi
cdiloben Tavis gatanas. ar daviwyeb
davas imis Taobaze vis uyvars Svili
an vis ara. darwmunebuli var, rom siyvaruli yvelas aRmatebuli gvaqvs, magram ras gamovxatavT? rogro viqceviT
bavSvebTan da ras vaklebT maT?
davakvirdi Cemi megobrebis mSoblebs,
Cem megobrebs, naTesavebs da mivxvdi,
rom yvela qarTvel mSobels aqvs erTi
damaxasiaTebeli niSani. fanaturi da
egoisturi Svilis siyvaruli. ra Tqma
unda, am kategoriaSi srulad ver gaviyvan im adamianTa wres, romelTac sxva
xedvebi aqvs, magram umravlesoba siyvaruliT Zaladobs Svilze.
Cemi maradiuli kiTxva mdgomareobda
SemdegSi - Tu ratom ar viTardebodiT?
amis saSualebas Tavad Cven ar vaZlevT
Cven Svilebs da sabolood iqmneba ganuviTarebeli sazogadoeba.
bavSvi dabadebidan dedisgan Tavisufalia. mis adreuli asakis kvebas xom
samarTlebrivi garantis farglebSi, kanonic ki gvavaldebulebs. xoda, nu
davayvedriT Svilebs imas, rac Tavad
morali da kanoni gvavaldebulebs.
Cven vzrdiT qmedunarianobamde da
vketavT Cvenive wlobiT naSeneb cixeSi
daicaviT Svilebi - Tqvengan
- Cvens saxlSi, Cvens cxovrebaSi da
ar vaZlevT uflebas gavuSvaT. imis
warmodgenac ki gvzaravs, rom erT dRes
Cven mier aSenebul cixeSi ar daiZinebs.
Cven gvenaneba Svilebi TavisuflebisTvis. gvenaneba maT cxovrebisTvis da
sabolood vzrdiT moZaladeebs. Zaladoba mxolod fizikuri ar aris. fizikuri Zaladoba naklebad mZimea, vidre
fsiqikuri.
vici, bevri gamakritikebs da ifiqrebs,
rom ra icis Cveni Svilebi rogor aRvzardoT. Tumca, sakmarisia ramodenime
wuTi gaataro mozardTan da mixvdebi
mSoblis gavlenas. es ar unda iqnes
gagebuli, TiTqos srul Tavisuflebaze vsaubrobde, ar movikiTxoT Svilebi
da ar vkiTxoT, ras akeTebdnen mTeli
dRe?!
statistikurad bavSvTa fsiqologebi dedaTa umavlesobas mxolod erT
rekomendacias aZleven da diagnozi
sicarielea - `bavSvs aklia deda~, `bavSvs aqvs pirovnuli sicariele~, - rac
niSnavs, rom pataras Cven pirovnebad
ar vTvliT da sabolood veqceviT,
rogorc sakuTar nivTs.
Sevadareb da vityvi, rom cxoveli
romelic gavzardeT da gviyvars, mas
vubrZanebT akeTos is, rac Cven gvinda,
roca Cven gvinda - Tumca Zalian gviyvars. swored cxovelis damokidebulebas vavlenT patarebis mimarT.
ramdens qonia sakuTar SvilTan dialogi? mozard Svilebze ra iciT? ra
ocnebebi aqvT? sad undaT mogzauroba?
dRis ganmavlobaSi ra gaakeTes? romeli
megobari urCevnia romels? vis usaubria sakuTar SvilTan uaxloesi megobriviT loginze wamowolils da Tundac Tavad gadauSlia guli misTvis.
Cven Svilebs ar miviCnevT Tanasworebad da amiT maT udides pirovnul
protests vunergavT adreuli asakidan.
mSoblis mimarT protests da sabolood Cvenve vqmniT monastrebs, Wirveulebs, dabneulebs da problemebis gadaWris ar mqone pirovnebebad. zogis Zlieri xasiaTidan gamomdinare, ki piriqiT,
yalibdebian mebrZolebad, gonieri racionaluri gadawyvetilebebiT, radgan
ician erT dResac Tavs daaRweven cixes
da amisTvis qvecnobierad emzadebian,
rom icxovreben. mTeli cxovreba am
cixidan gaqcevisTvis ibrZvian da sabolood aRweven, romelsac umaduri Svili qvia, - gaiqca saxlidan wavida
Sors da arCia martooba.
Cven Svilebs varTmevT cxovrebs da
Semdgom vayvedriT. gansakuTrebiT mZimea dedis sirTule, radgan deda asocirdeba Tanadgomasa da siTbosTan.
xSirad deda daRlilia, dedas ar scalia da patars uwevs bavSobidan saxlis
saqmis keTeba. dedis gasaxareblad sarecxis, WurWlis recxva an kidev arcerTis, ubralod dedis gulis mogeba.
Svili gascems siTbos da 20 wlis mere mixvdeba, rom Secda. ras akeTebs
deda? iferebs Svilis gancdebs da
amayiT yveba megobrebSi, ra kargi Svili
gazarda?! Tumca Svilis asaki ki daTrgunulia ukve momavliT. daclilia
da ar surs zedmeti problemebi.
meore kategoria - Tavisufali bavSvebi. raoden gasakviric ar unda iyos,
aqac Svili carielia, natrobs fsiqologiurad moZalade mSobels. ar kiTxulobs mSobeli sad dadis? vin yavs
megobari? ra moswons? ra uyvars? da
sabolood TviTgadarCenis instinqti
ki igive efeqts badebs, rac fsiqologiurad moZalade mSobeli.
mSoblis mimarT protesti ki Zalian
mZimea zdasrulobaSi. rac yvelaze samwuxaroa, verasdros vxvdebiT Cveni Svilis saqciels. ara da, kargad rom vicnobdeT, xom mivxvdebodiT ratom aris
uxasiaTod? ratom Camouyalibda is
mankieri Tvisebebi, romelic Cven ase
Zalian ar mogvwons. yvelaferi amocnobadia, ubralod Cven mSoblebi ar vukvirdebiT da ar gvcalia Svilis Sesacnobad.
Cven gviyvars Cven Svilebi, magram
ar vicnobT. ar migvaCnia pirovnebebad
da vcdilobT davTrgunoT maTi survilebi. bevri mSoblisgan momismenia araferi damiklia, - Tumca mTavari daakeliT, Tqven gulTan axlos miSveba.
gaanTavisuleT Svilebi da ufro
eyvarebiT. saukeTeso megobris apluaSi
meti gecodinebaT. SeiyvareT maTi sayvareli sagnebi da Tqven Tanamoazred
CagTvliT. SeafaseT da daafaseT maTi
Sroma da yovelTvis gauxardeba isaubros TqvenTan Sinagan samyaroze. naklebad gakritikeT da uTxariT, rom Tavisufal azrovnebaSia misi ganviTareba,
rac Tqven Zaliana gindaT. CaTvaleT
pirovnebebad da miiRebT dadebiT Sedegs. daicaviT Tqveni Svilebi Tqvenive egoizmisgan da aucileblad SegiyvarebT ara valdebulebiT, aramed guliT.
!
S
O
S
14
elen murani
bolo dReebis ganmavlobaSi socialur qselSi erT-erTi qarTveli politikosis, daviT Tarxan-mouravis tragikomikuri personis garSemo arsebuli
aJiotaJi ara da ar cxreba. romelime
pirovnebis sazogadoebis dacinvis sagnad qceva - arc pirvelia da arc es ukanaskneli iqneba ukanaskneli. Tumca es
ambavi ori ramiT aris erTdroulad
sasaciloc da sevdismomgvrelic:
pirveli imiT, rom Tavad pativcemul
daviTs gulwrfelad sjera, rom sazogadoebas Surs misi saxelovani winaprebis da mxolod esaa qilikis mTavari
mizezi. imas ki ver xvdeba, rom ironias
ara saxelovani winaprebi, aramed misi
miamiti Tavdajereba iwvevs. Tavdajereba imisa, TiTqos gmiri winaprebi mis
personas vinmes TvalSi aamaRlebs, rom
isini mas vinmeze ukeTess gaxdian.
meore da mTavari tragikomikuri
suraTi aris is, rom xsenebuli batoni,
romelic sazogadoebis sicilis mTavar
obieqtad iqca, Tavad amave sazogadoebas warmoadgens. sazogadoebas, romelic
mudam warsulSi iyureba; sazogadoebas,
romelic amayobs Zveli didebiT da
mxolod am mizeziT iTxovs sxvebisgan
pativiscemas; sazogadoebas, romelic
warsuliT cxovrobs, axals ki arafers
qmnis; sazogadoebas, romelic cdilobs
zemodan uyuros yvelas, vinc axal sazogadoebas, axal kulturas, axal wyobilebas qmnis; sazogadoebas, romelic
sakuTari xelmocarulobiT daboRmili,
iZulebulia Tavisive romelime wevrisgan Seqmnas vudus Tojina da amgvari
arapirdapiri gziT iyaros sakuTar
Tavze javri.
es mcire, magram TvalSi aSkarad
mosaxvedri detalebi, Cveni eris SigniT
arsebul kompleqss aaSkaravebs. aseTi
kompleqsi aqvs saberZneTsac, iransac
alxana, Calxana, Tarxana
da nebismier im qveyanas, romelic sakuTar Tavs kulturis akvnad moiazrebs.
Cven varT im saxelmwifoTa rigSi, romelic miecnen sakuTari kulturuli
tradiciebiT tkbobas da ar cdilobs
Seqmnan axali. varT qveyana, romelic
ver ganviTarda da Tavis ganviTarebis
Seferxebas xan ruseTs, xan sabWoTa
kavSirs da xan evropul SeTqmulebas
abralebs. gveSinia, amerikam ar wagvarTvas kultura, magram am dros kulturas Cvenive uniaTobiT vkargavT.
amas winaT movismine istoria kacze,
romelsac daajeres, rom mezoblis Rvinos svamda, sinamdvileSi ki sakuTari
daalevines. hoda, am kacma aTasi wuni
upova Tavis `unaklo~ sasmels. am kacSic, TarxanaSic da TiToeul CvenganSic Rrmadaa Camarxuli is kompleqsi,
romelic sxvis qiliks, sxvisi miRwe-
vis damcirebas da amiT sakuTari rolis
win wamowevas cdilobs. kompleqsi, romelic gvaiZulebs, roca sxva dagvjabnis,
ganviTarebis nacvlad maSinve ukan daviwyoT yureba da movZebnoT, xelCasaWid
xavsad gavixsenoT is momenti, rodesac
odesRac Cvens mjobze mjobni viyaviT.
arc erTi kultura ar Seqmnila
erTi xelis mosmiT, xolo kulturas
SeqmnasTan erTad ganviTarebac sWirdeba
da ara mxolod dacva. Cven ver vbedavT
raime siaxle SevitanoT masSi, imis
SiSiT rom amiT ukve Camoyalibebuli
Rirebulebebi ar gavafermkrTaloT. magaliTad, cota xnis win ansablma `suxiSvilebma~ tradiciul cekvebTan erTad,
ganaxlebuli repertuari warmoudgines
sazogadoebas. sazogadoebis nawilSi
es nabiji maleve iqca ukve kargad gamjdari kulturuli monapovris damakninebel Jestad. SeiZleba ar mogvwondes arsebuli uZraoba, Tumca, roca
vinme ecdeba am Caketili wridan gasvlas, maSinve vcdilobT erTferovnebis
ferxulSi davabrunoT.
sanam ukan yurebas, adgilis tkepnas
da miRweuliT dakmayofilebas ar SevwyvetT, sanam uZvelesi kulturulis
mqone qveynebis kompleqss ar moviSorebT,
sanam ar gaviazrebT, rom mxolod kulturuli siZvelisTvis Tanamedrove sazogadoeba ar gcems pativs da Cvenc
xeli gvaqvs gasanZrevi, manamde kidev
mravali `Tarxani~ gamova asparezze,
kidev mravals avigdebT sasacilod
da sakuTari Tavze ase mainc amoviyriT
gulis javrs.
mixeil gafrindaSvili
Cveni megobaria eqimi merab boTeraSvili
msxvili varikozuli venebis
yvelaze Sedegiani meTodi
mkurnalobis
tkivilis gareSe!
nawiburebis gareSe!
narkozis gareSe!
lazeriT
2177 65th st.
Brooklyn, NY 11204
1-718-238-1555
uaxloesi da
eqim
merab boTeris
15
msoflio jandacvis organizaciam
(WHO) 1990 wels cvlilebebi Seitana
daavadebaTa saerTaSoriso klasifikaciaSi da homoseqsualoba amoiRo daavadebaTa siidan. is Sefasebulia, rogorc
gansxvavebuli seqsualuri qceva da
ara daaavadeba.
axla gadavxedoT eqimis dRiurebs,
radioSi rom gaiJRera. ar SevimCnioT
is, rom Tavisi klinikis ufaso reklamas cdilobs (Tanamedrove medicinaSi
ararsebuli samsaxuriT), arRvevs samedicino eTikas (radgan mis pacients
Tavisuflad SeuZlia amoicnos Tavi da
dainaxos, rogoria misive eqimis damokidebuleba adamianebis mimarT), Tavi
davaneboT am kompiuterul TamaSebs,
„erevnebs“ da 100 lariT Svilis moqrTamvis sruliad ugemovno istorias.
yuradReba SevaCeroT, ai, am citataze:
„vTanxmdebiT, rom pirveli swori
nabiji iqneba, rom mis Svils qali movasinjvinoT. es Cveni SeTqmulebaa da
vadebineb pirobas, ise moiqces, rogorc
me vetyvi. is mTanxmdeba. dedas vuSveb
oTaxidan da Semomyavs biWi. vekiTxebi,
ra unda? mpasuxobs, rom araferi ar
unda. vekiTxebi, rom sul unda, pasiur
rolSi iyos? ra Tqma unda ara, magram
ar gamosdis. vekiTxebi, unda Tu ara,
rom Svili hyavdes? mpasuxobs, rom
unda. vpasuxob, rom me SemiZlia iseTi
meTodi vaswavlo, rom garantirebulad
SeZlebs aqtiuri rolis TamaSi ginda
kacTan, ginda, qalTan, ginda niangTan.
Tvalebi enTeba. me vamateb, rom gj [jle
bavSvis gakeTebasac SeZlebs, oRond amisTvis jer cota qalebzec unda waivarjiSos. veZaxiT dedas da ambavs vatyobinebT, rom gadavwyviteT qalTan movsinjoT, oRondac amisTvis jer saWiroa
„ligaSi“ 4-5 dRe wamkurnaleba. sabolood deda bednieria, Svili axali
SesaZleblobebis SansiT daimedebuli,
me ki kidev erT homoseqsuals biseqsualuri arCevanis Sansi miveci.“
am dRiuris gamoqveynebis Semdeg baton eqims araerTi deda „mouTrevs“
Tavis Svils. mamebma, albaT, xeli Caiqnies; „bozebSi“ wayvanam ar uSvela da
gadaabares dedas, romelsac „liga“ saswauls hpirdeba. Tan mxolod da mxolod 5 dReSi! ras unda velodoT am
5 dReSi? etyoba, mainc ar surs baton
eqims, gaTqvas Tavisi profesiuli saidumlo; Cvenc iZulebulebi varT, gadavxedoT istorias - gavixsenoT amerikeli reJisori aiterson toskano, romelmac 30 000 dolari daxarja „mkurnalobisTvis“ da rom ver iqca heteroseqsualad, eklesias mimarTa. „demonebis-
16
mfkb7 rfwb lf ybfyub
gan gandevnac“ araefeqtiani gamodga cxovrebis wesi ki Seicvala, magram
sizmarSi isev homoseqsualad rCeboda.
iqneb jobia, „mkurnalobis“ sxva meTodebi gavixsenoT? buxenvaldis sakoncentracio banaki xom ara, sadac himleris
miTiTebiT mamakacis hormonebiT amdidrebdnen homoseqsualebs? eleqtroSoki? amis tradiciac arsebobs, oRond
50-ian wlebSi: uCvenebdnen SiSveli mamakacis fotoebs da dens uSvebdnen TavSi... saroski poebic SeiZleba. mamam Tu
ar gaamarTla, eqims Tavisi asistentebi
uTuod eyoleba.
ra SeiZleba mogvitanos aseTma „mkurnalobam“? diax, ra SeiZleba moutanos
yovel Cvengans? ra SeiZleba moutanos
qveyanas?
1. „namkurnalebi ymawvili“, romelsac
Tavisi identoba waarTves, gadaakeTes
da daangries, cxadia, mova „romelime
17 maiss“ taburetkiT xelSi; mova
imitom, rom Tavis siZulvils moZalade
dedis, moZalade Svilis, kulturis,
qveynis da pirvel rigSi sakuTari Tavis mimarT, aucileblad sxvaze gadaitans. is ukve Rrmadaa darwmunebuli,
rom avad iyo da rom homoseqsualoba
avadmyofobaa. hoda rogor ar SeuerTdeba imaT, vinc zustad masaviT fiqrobs?! marTalia, drodadro, sizmarSi
isev esizmreba SiSveli biWebi, ufro
metic, eakulaciasac verafers uxerxebs,
magram „eqimma uTxra“, rom es etapia daqorwindeba, bavSvebi eyoleba da icxovrebs bednierad.
2. „namkurnalebi ymawvili“ daqorwindeba da mova politikaSi. Zalaufleba
rom eqneba, imasac moaxerxebs, rom drodadro, konspiraciul binebSi ymawvilebi mii patiJos da gaerTos cota. aki
gviTxra „eqimma“, homoseqsuals biseqsualad gadavaqcevo. hoda, xandaxan xom
unda daikmayofilos axla ukve „biseqsualuri vnebebi“? da vinaidan Cvens
qveyanaSi araferi imaleba, es Cveni po-
litikosi SeiZleba moklan kidec da
mere sazogadoebas misi orientacia
gaaxsenon, raTa aravis hqondes eWvi aba ramdeni adamiani ganicdis am qveyanaSi homoseqsualis mkvlelobas? miT
umetes, rom ager eqimmac amayad gviambo, rogor mokla homoseqsuali axalgazrda kacSi da rogor „gadaakeTa“
Zvirfasi dedis TanxlebiT.
darwmunebuli var, saqarTveloSi
dadgeba dro, roca Cveni qveynis uaxles
istorias wavikiTxavT rogorc ararealizebuli seqsualobis istorias. aseve daTrgunuli seqsualobis istorias.
erTi problemaa adamiani, romelic ver
xdeba bednieri, radgan garemos, sociumis, mSoblebis, Tu kulturis gavleniT
Tavisi cxovrebiT ver cxovrobs. magram
meore problemaa ararealizebuli Tu
daTrgunul-SeSinebuli politikosi,
romelic xelisuflebaSi modis sworedac rom im „sixarbis“ dasaZlevad,
rasac misi seqsualuri konstitucia
uqmnida. hoda aba rogor unda emsaxuros qveyanas, rogor unda daicvas qveynis konstitucia, roca sakuTar konstitucias da identobas Ralatobs? unda
ki qveyanas es ararealizebuli, SeSinebuli adamianebi mmarTvelad? rogor
abarebs Zalauflebas xalxs, romelsac
sakuTari Tavis eSinia?
yvelaze mTavari
daqorwindeba da Svilebi eyoleba.
xuT dReSi „namkurnalebs“, cxadia,
araviTar SemTxvevaSi ar eyvareba coli.
erT mSvenier dRes Tu nervebma umtyuna,
SeiZleba swored ubeduri qali gaxdes
misi daTrgunuli agresiis msxverpli.
vin-vin da „ligagavlil“ ymawvils arasdros daaviwydeba, rogor „gadaakeTes“... da axla, daqorwinebulma, visze
unda iZios Suri, Tu ara ojaxis wevrze?
ase SeiZleba `ligagavlilma~ ymawvilebmac Seitanon wvlili ojaxSi Zaladobis isedac gaxSirebul praqtikaSi.
da vin iqneba am siZulvilis mowme?
cxadia, bavSvebi. am qveynis momavali.
is bavSvebi, romlebic usiyvarulobis,
siZulvilis, ubeduri mSoblebis sivrceSi gaizardnen... gaizardnen iq, sadac
„100 larad“ kocnas sTavazobda ojaxis wevri.
mere es bavSvebi movlen politikaSi,
erTmaneTs daerevian... da „gj [jle“
vicxovrebT sul siZulvilSi.
gogi gvaxaria
kompiuterebis eqimi
www.mycompwiz.com; 1-908-361-9590 akaki jiqia
virusisgan gawmenda
Tu SeamCnevT, rom Tqveni kompiuteri ar funqcionirebs ise, rogorc
adre, SesaZlebelia kompiuteri inficirebuli iyos virusebisgan, Malware,Spam an kide keylogger isgan, romelsac esaWiroeba gawmenda;
sadenis SekeTeba
xSir SemTxvevaSi leptopis sadeni
ziandeba sxvadasxva mizezis gamo da
SeuZlebeli xdeba batareaze denis
miwodeba. esaWiroeba SekeTeba;
gexmarebiT safosto momsaxurebiT;
fenis gamocvla
Tu Tqveni leptopi iTiSeba xSirad umizezod, SesaZlebelia feni
iyos dabinZurebuli an gamosacvleli. gaTiSvis mizezi SesaZlebelia
gadaxurebamac gamoiwvios da TavisiT
gaiTiSos dacvis mizniT. moulodnelma gaTiSvam SeiZleba vinCesteric
daazianos, amisaTvis droulad unda
SekeTdes;
ekranis gamocvla
mikrosistemebis
gamocvla
Cven SegviZlia nebismier leptops
an desktops gamovucvaloT dazianebuli mikro-sistema da davabrunoT
muSa mdgomareobaSi;
klaviaturis gamocvla
Tu Tqvens leptops esaWiroeba
klaviaturis gamocvla, Cven mzad varT
dagexmaroT nebismieri modelis klaviaturis gamocvlaSi. Tu fizikurad
ar xerxdeba Cvenamde mosvla, da-
arasworma mopyrobam advilad
SesaZlebelia leptopis ekrani daazianos da saWiroebs gamocvlas;
failebis aRdgena
failebis dakargvis SemTxvevaSi,
vinCesteris gafuWebis, `USB flash
drive~, `External hard drive~, `IDE~,
`SCSI hard drive~, `SSD~ Cveni partnioris laboratoria saSualebas gvaZlevs, rom movi povoT is dakarguli
informacia, rasac Cveulebrivi `recovery~ programa ver akeTebs;
***
Cven SegviZlia internetiT, TqvenTan mousvlelad davukavSirdeT kompiuters. Cveni momsaxureba garantirebulia, vinaidan profesionalurad
vekidebiT CvenTvis dakisrebul movaleobas da Sesabamisad, momxmareblebic
bednieria CveniT.
giorgi kakauriZe
apirebT daqorwinebas?
an gsurT rom sakuTar Tavs, an megobars saCuqari
gaukeToT da SeiZinoT sufTa da xarisxiani brilianti
an briliantiT gawyobili samkauli an beWedi oqroSi?
gTxovT mobrZandeT
55 West 47th Street, Mezz 330
New York, NY 10036
an dagvikavSirdeT: 646-755-4591 Cven SegviZlia
dagimzadoT beWedi an samkauli Tqveni dizainiT.
adgilebi, sadac ufasod vrceldeba Jurnali `mamuli~
`mamulis~ megobaria:
niu-iorkSi:
Taste of Georgia
1637 East 18th street,
Brooklyn, NY 11229
Brick Oven Bread
230 Kings Hwy,
Brooklyn, NY 11223
Pesvebi - Studio
70 Avenue O
Brooklyn, NY 11204
Georgian Church on
170 Avenue T
Brooklyn, NY 11223
St. Nino Church
1835 Bay Ridge Parkway
Brooklyn, NY 11204
Barami
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Georgian Food & Bakery
109 Brighton 11 street,
Brooklyn, NY 11235
Tone-Café
265 Neptune Ave,
Brooklyn, NY 11235
Tone - Georgian Bread
125 Brighton Beach Ave
Brooklyn, NY 11235
Georgian Consulate
144 East 44th street
New York, NY 10017
Tone-cafe
134 E 17 st.
New York, NY 10003
vaSingtonSi:
Embassy of Georgia
1824 R street,
Washington, DC 20009
filadelfiaSi:
St. George Church
1916 Welsh Rd
Philadelphia, PA 19115
Bell’s Market
8330 Bustleton Avenue,
Philadelphia, PA 19152
niu-jersSi:
Barami
84 Harbor Drive,
Jersey City, NJ 07305
17
Tbilisi odesRac SesaZloa marTlac iyo tyiT dafaruli, magram droTa
ganmavlobaSi (araerTi mizezis gamo)
misi teritoria da Semogareni TiTqmis
pirwmindad ganiZarcva mwvane safarisgan.
warsulSi Caikarga Tbilisis saxelganTqmuli baRebis (`mefis asulis~, `mamasaxlisis~, `samefo~, `qaibulas~, `Tbilelis~, `cixis~, `behbuTas~, `axali meidnisa~ da `beJanas~ baRebis) sigrile da
nayofiereba.
me-19 saukunis TbilisSi erTi xelis
TiTebze SeiZleboda im adgilebis CamoTvla, sadac zafxulis xvatiT Sewuxebul moqalaqes sulis mosaTqmelad
Tavis Sefareba SeeZlo. ai, ras werda
jer kidev 1878 wlis 30 marts gazeTi
„iveria“: „uwin Tbilisi ayvavebuli
da amwvanebuli iyo xSiris xexiliTa
da baRebiTa. amis gamo qalaqSi zamTari
ar iyo ise susxiani, rogorc exla, da
zafxulic ufro grili iyo da nestiani. droTa mimavlobaSi, eg baRebi gadikafnen, maT adgilas aRimarTnen uzarmazarni sasaxleni, Senobani Sejgufdnen,
haeris Tavisufali triali moiSala,
daixSo haeri da exla zafxulobiT
adamians suli ver moutrialebia. Cven
mama-papas rom cota Sor-mxedveloba
hqonoda, rasakvirvelia, dRes Cveni tfilisi, bunebrivad kargis haeriT da
mdebareobiT Semkobili, erTs sasiamovno
adgilad iqmneboda. egre win dauxedavad rom ar eZliaT neba saxlebis Sejgufebisa, saxlebis aSenebisa, saca SesaZlo iqneboda baRebi gaemarTaT, an gamarTuli ar gaekafinebinaT, mtkvris kunZulebzed Walebi SeenaxaT. dRes amodena
qalaqs marto ori baRi aqvs TiTqmis.
erTi muStaidi, meore aleqsandrovis
baRi. is adgilebi, wylis sanapiroebi,
wylis kunZulebi, saca baRebi, bulvarebi
unda gaimarTos da sxva amgvari. yovelive fexis gadadgma am planis winaaRmdeg sastikad akrZalul unda iqnes
da visac an axlis aSeneba risame unda,
an Zvelis ganaxleba, mas neba unda mieces mxolod am planis mixedviT~.
me-20 saukunis 20-iani wlebisTvis
Tbilisi, rbilad rom vTqvaT, ver daikvexnida mwvane feris siWarbiT. kandid
Carkviani, saqarTvelos ck-is pirveli
mdivani TiTqmis ori aTeuli wlis ganmavlobaSi, Tavis mogonebebis wignSi
maSindeli Tbilisis landSafts ase
aRwers: „TbilisSi 1924 wlidan vcxovrob. Cemi dakvirvebiT, aq zafxulobiT
samxreTidan monaberi naxevarudabnoebisa da uwylo velebis cxeli sunTqva
20-ian da 30-ian wlebSi ufro mZlavrad
igrZnoboda, vidre axla. amas is iwvev-
18
rogor
gamwvanda
Tbilisi?
da, rom qalaqs Zalian Raribi mcenareuli safari hqonda. irgvliv mdebare
mTebi xom sul SiSveli iyo, - qalaqSic
parkebsa da skverebs mcire farTobi
ekavaT. rac Seexeba quCebs, maT gaswvriv
nargavebs aqa-iq Tu SexvdebodiT. rogorc Cans, revoluciamde (1917 w.)
quCebis gamwvaneba saxlebis mepatroneebze iyo mindobili. isinic, ra jiSis
nergic moxvdebodaT, imas rgavdnen, xolo metwilad am saqmiT Tavs ar iwuxebdnen. Tavidan bolomde rusTavelis
gamziri 1927 wels gaamwvanes~.
swored gasuli saukunis 30-iani
wlebidan daiwyo Tbilisis sistemuri
gamwvaneba. gamoikveTa sami mimarTuleba
- xeebi da buCqebi dairgo quCebSi, moednebsa da ezoebSi; gakeTda axali parkebi, baRebi da skverebi; gamwvanda qalaqis mosazRvre mTis kalTebi, tbebisa
da gzatkecilebis midamoebi.
saqarTvelos mecnierebTa akademiis
vaxuStis saxelobis geografiis institutis mier gamocemuli oficialuri
cnobaris mixedviT, 1930-1950 wlebSi
Tbilisis teritoriaze dairgo 5,5
milionze meti xe da buCqi. 1954 wels
TbilisSi saerTo moxmarebis mwvane
masivebisa da nargavebis farTobma Seadgina 490 heqtari, maSin roca 1937
wels 160 heqtari iyo.
xelovnuradaa gaSenebuli mTawmindisa da vakis parkebi, iseve rogorc wyneTi da misi plato.
mTawmindis platoze stalinis saxelobis parki 1938 wlis 24 ivliss
gaixsna, manamde mTis kalTebi da plato
moSiSvlebuli iyo. kandid Carkvianis
gadmocemiT, 20-ian wlebSi mTawmindaze eklis buCqebis garda, sxva mcenares
ver SexvdebodiT. funikulioris zeda
sadguris Senobis axlo Sevakebaze ori
kaklis xe idga, romlebsac „nepmani“
mikitnebi da mebufeteebi dapatronebodnen.
masStaburi gamwvanebis samuSaoebis
dawyebidan ramdenime weliwadSi Tbi-
liss Seemata 50 heqtarze gaSenebuli
ulamazesi mwvane teritoria centraluri regularuli nawiliTa da tyeparkiT. mogvianebiT, xelovnuri nargavebi kojramde gagrZelda. xeebi dairgo
oqroyanis midamoebSic.
1946 wels daiwyo vakis parkis gaSeneba 150 heqtarze, rac reliefis gaTvaliswinebiT did sirTuleebTan iyo
dakavSirebuli: varazis xevis Camonadeni
da kus tba ver auvidoda aTobiT
aTasi xis morwyvas, amitom gadawyda
mtkvris piras wylis saqaCi sadguris
aSeneba da misi saSualebiT macocxlebeli siTxis atumbva kus tbaze.
amave periodSi gaSenda Tbilisis
garSemo 400 heqtari tye, magram es
araferi iyo realur saWiroebasTan
SedarebiT. arada, danarCeni miwebi (maT
Soris mTis ferdobebi, xevebi) mimdebare raionebis kolmeurneobebze iyo
gadanawilebuli. imisaTvis, rom TbilisisTvis gadaecaT, saWiro gaxda ssrk
ministrTa sabWos nebarTva. ase gamwvanda
Tbilisis maxloblad mdebare 131 heqtari, romelic wyneTs ekuTvnoda da,
sadac 150 aTasi wiwvovani da foTlovani xe dairgo. maT Soris: 12 aTasi
TeTri akacia, 53 aTasi xexilis nergi
da aTobiT aTasi fiWvi - Catanili bakurianidan, axaldabidan da xaSuridan.
mogvianebiT, wyneTis platos SuagulSi
gamoiyo 40 heqtari farTobi parkisTvis, romlis mSenebloba 1951 wels
daiwyo. sarwyavi wyali wyneTsac mtkvridan miewodeboda.
geografiis institutis mier 1989
wels gamocemuli cnobaris mixedviT,
eqvsi aTeuli wlis Sromam is Sedegi
gamoiRo, rom TbilisSi gaSenda saerTo
sargeblobaSi myofi 7 kulturisa da
dasvenebis parki (267 heqtari), 9 parki
(91 ha), 7 baRi (20 ha), 476 skveri (212
ha), 6 bulvari (9 ha), xolo quCis mwvane nargavebis saerTo farTobi Seadgenda 390 heqtars.
daTo qardava
Jurnalis am nomerTan erTad Tqvens ojaxSi
saswaulmoqmedi xati SemobrZanda
zurab SioSvili: „2014 wlis aprils, xarebis dResaswaulze mesizmra:
dedis daZaxilze gavedi sastumro oTaxSi, sadac haerSi dakidebuli portaitisad wodebuli RvTismSoblis xati
davinaxe, romelic aTonidan saqarTveloSi dabrunebuliyo da Cvens ojaxSi
gamoCnda. xati haerSi zustad sarkmlis win iyo gaCerebuli, garSemo udidesi elvareba da brwyinvaleba exvia.
sinaTle imdenad didi iyo, rom Tvalis
gasworeba Wirda. oTaxSi Cems pirdapir
deda idga da xats Sehyurebda, TiTqos
eloda, rodis miveaxlebodi RvTismSobels. male giorgic movida, is Cems
gverdiT idga. raRac drois Semdeg
xatTan mivediT, rogorc ki xeli SevaxeT, maSinve dagvemorCila da oTaxSi
davabrZaneT~
es ar iyo Cveulebrivi sizmari,
radgan adamiani Sinaganad zustad grZnob, ra naxe da is, rogor unda miiRo.
erTaderTi, amas emociurad ar unda
ahyve... imave dRes giorgis movuyevi
xilvis Sesaxeb, magram gansakuTrebuli
yuradReba mainc ar mimiqcevia, cxovreba
Cveul kalapots daubrunda da mec
davelode uflis miniSnebas nanax xilvaze. uecrad movlenebma sxvagvarad
iwyo svla. yvelaferi TavisiT xdeboda
da radikalurad icvleboda. giorgim
uecrad Seicvala samuSao adgili, romelic garkveul wilad ucxoeTSi mimosvlasTan iyo dakavSirebuli. gamoCdnen
sruliad ucxo adamianebi, romlebic
aTonis mTaze gamgzavrebaze rCevebs gvaZlevdnen. aseve, moulodnelad, manamde
ucxo adamianma gagvikeTa mowveva saberZneTidan, romelsac berZeni episkoposis
xelmowera hqonda. mokled, rom vTqva
- erTob auxsneli ram xdeboda. yovelRam vloculobdi da Semweobas vTxovdi ufals, raTa CavwvdomodiT mis nebas.
gasagebi iyo isic, rom deda RvTisa
Cvengan raRacas iTxovda da Cvenc gadavwyviteT didi dafiqrebiT mivyolodiT
mis nebas. yoveli dRe raRac axali
movleniT iwyeboda da axal adamianebs
gvaxvedrebda, romlebic sul aTonisken
wasvlaze migvaniSnebdnen. dae iyos neba
uflisa, vTqviT Cvenc da gavyeviT am
gzas. daviwyeT aTonze gasamgzavrebad
mzadeba. dRis wesrigSi dadga RvTis-
RvTismSoblis xati `dedofali-sixarulis momniWebeli~ aTonis mTaze,
iveronSi dabrZanebuli `iveriis RvTismSoblis-portaitisad~ wodebulis
zusti aslia, romelic daaxloebiT ori wlis win gamoCnda saqarTveloSi
da is gansakuTrebulad Seiyvara mTelma erma.
es xati saswaulmoqmedi da mswraflSemsmenelia.
rogorc momlocvelebi amboben, zogjer mxolod wuTebi gadis, vidre
sakvirveleba moxdeba. Tumca, albaT, Tavad xatis istoriaa gansakuTrebulad
sakvirveli. es istoria xom Cvens droSi da Cven gverdiT moxda da, Sesabamisad, mrevlSic gansakuTrebul emociebs iwvevs. miuxedavad imisa, rom „dedofali~ axlad gamoCenili xatia, ukve mas udidesi sakvirvelmoqmedebebi
aqvs aRsrulebuli.
xats ori mcveli hyavs - reJisori zurab SioSvili da musikosi giorgi
Wolokava. SarSan xati „dedofali~ ramdenjerme Tveze metxans iyo dabrZanebuli samebis taZarSi. mravali wlis Semdeg pirvelad, qarTveli xalxi
uwyvet nakadad dairazma da midioda RvTismSoblis Tayvansacemad. 20-30
adamiani Sua taZarSi muxlmodrekili kiTxulobda daujdomlebs. bevri
verc ki bedavda xatTan miaxloebas, patriarqis taxtTan muxlmodrekilebi
kiTxulobdnen locvebs da nel-nela icvlidnen adgils.
ase uaxlovdebodnen RvTismSobels.
xatis gverdiT aris Canawerebi, sadac adamianebi erTmaneTs „dedoflis~
gamoCenas ulocaven. dRes ukve arsebobs xatis pirveli zusti asli, romelic ierusalimis jvris monastris winamZRvris, klavdiosis TxovniT daiwera da Semdeg ukve saqarTvelos kaTolikos-patriarqma, ilia meorem akurTxa. uflis, RvTismSoblisa da RvTisnieri adamianebis SewevniT momavalSi
aRsruldeba yvelaze mniSvnelovani, istoriuli movlena - ierusalimis
jvris monasterSi, romelic saukuneebis ganmavlobaSi qarTvelTa savanes
warmoadgenda, SoTa rusTavelis freskis gverdiT samudamod dabrZandeba
„dedoflis~ asli, xolo im adgils „qarTvelTa kuTxe~ ewodeba.
mSoblis xatis wabrZanebis sakiTxi.
vxvdebodiT, rom saqarTvelodan unda
wabrZanebuliyo iveriis RvTismSoblis
xati. daviwyeT xatis Zebna. iyo lamazi
xatebi, magram an CarCo ar mogvwonda,
an sxva detali. gadawyvetili gvqonda,
rom wasabrZanebeli xati aucileblad
perangiT unda yofiliyo Semosili,
ise rogorc portaitis xatia da imavdroulad unda yofiliyo misi zusti
asli. vxvdebodiT, rom unda gveZebna
is xati, romelic Tavad surda yovladwmida RvTismSobels, magram wasvlis
dro axlovdeboda. giorgis vuTxari
- rogorc Cans RvTismSobeli Tavad
gvetyvis, romelic xati unda wabrZandes-meTqi, da marTlac, xatis gamoCena
ucnaurad moxda.
erT dRes Cemi didi xnis unaxavi
nacnobi Segvxvda. SevyeviT saubars, saidanac man Seityo rom xats veZebdiT.
uecrad man aRtacebiT gviTxra, rom
arsebobda RvTismSoblis kanonikurad
dawerili xati, romelic SesaZloa
mogvwoneboda. maSinve gaveSureT xatis
sanaxavad. danaxvisTanave mivxvdiT, rom
es iyo is xati, romelsac amdeni xani
veZebdiT. arasodes damaviwydeba Cveni
pirveli Sexvedra `dedofalTan~ udidesi siTbo da siyvaruli modioda
misgan, amavdroulad sevdianic iyo da
raRac saocar madls vgrZnobdiT. SevagroveT gadasaxdeli Tanxa da xati
wamovabrZaneT.
giorgi Wolokava: saocrad didi
siyvaruli modioda misgan, maxsovs orives cremli gvedga Tvalze, igrZnoboda RvTismSoblis cocxlad yofna da
udides mokrZalebas ganvicdidiT mis
mimarT. xati sakurTxeblad samebis
taZarSi mivabrZaneT. samebis taZridan
gamosulebs ezoSi myofi gaWirvebulebi,
sneulebi didi sixaruliT gxvdebodnen
da cdilobdnen masTan miaxlebas. sa-
19
zeimo ganwyoba Seiqmna samebis taZris
ezoSi - `dedoflis~ gamoCenam umal
didi sixaruli daatriala.
xalxs hgonia, rom xatma aTonze
Seimosa sakvirvelmoqmedeba da ise CamobrZanda. sinamdvileSi, xati ukve sakvirvelmoqmedi iyo saqarTveloSi. aTonis
mTaze wasvlamde mcxeTaSi CavediT, samTavros monasterSi, sadac mama gabrielis sxeulia luskumaSi dabrZanebuli.
zurabma mere gamimxila: im dRes mama
gabrielisTvis uTqvams: Zalian gveSinia
da iqneb Senc CvenTan erTad wamoxvide
aTonzeo. rodesac meore dRes sadazRvevo kompaniaSi mivediT, ori paketis magivrad, sami mogvces. zurabma miTxra:
mama gabrieli CvenTan erTad modis, niSans gvaZlevso. udidesi imediT agvavso
am faqtma, rom Cveni usayvarlesi wmida
gabrielic CvenTan erTad iqneboda.
„dedofali~ - aTonis mTaze
giorgi: aTonis gzaze ramdenime sabaJo punqti unda gagvevlo. Zalian vRelavdiT, radgan gveSinoda xatis gatanaze problema ar SeeqmnaT. miTumetes,
rom xati mooqrovili iyo. sabaJoze
saocreba xdeboda: Cven xatis gareSe
gavdiodiT kontrols, xolo transportis daTvalierebisas, romelsac mebaJeebi saguldagulod atarebdnen, veravin
xedavda amxela xats. orive gzaze uamravi sabaJo punqti gaviareT, magram
`dedofali~ yvelasaTvis uCinari xdeboda.
zurabi: gzaSi `dedofals~ veamborebodiT da vexutebodiT, is iyo Cveni
dedac da mfarvelic. aTonis gzaze
saSinel avtokatastrofaSi movyeviT
da saswaulebrivad gadavrCiT cocxlebi. orsarTuliani avtobusi Seejaxa
kedels, amoyiravda, or borbalze dadga
im mxares, sadac Cven visxediT da
RvTismSoblis xati iyo dabrZanebuli.
amxela avtobusi garkveul xans iyo
or borbalze gaCerebuli. sabolood
yvelaferi mSvidobianad dasrulda.
giorgi: pirvelad vatopediis monasterSi mivediT. mTavar taZarSi rom
SevediT, yvela gakvirvebuli gviyurebda
Cvenc da xatsac. vatopedSi moxvda
ramdenime didi saswauli. xats aqvs
specialuri CanTa. is rom gavxseniT,
xati amovabrZaneT, SigniT aRmoCnda mama
gabrielis xati, romelic Cven ar gviyidia da arc wagvibrZanebia.
zurabi: saswaulebi aris sxvadasxva
tipis, magram aseTi materialuri saswaulebi iSviaTad xdeba. am ti pis saswaulebi ufro sawyis saukuneebSi xdeboda. warmoidgineT, dacul CanTas xsni
da SigniT mama gabrielis xatia. berebi
20
Cvens emociebs akvirdebodnen da rogorc
ki mixvdnen, raSi iyo saqme, ufro metad
daibnen. aRmoCnda, rom ar hqondaT mama
gabrielis xati. vaCuqeT, rogorc Cans
mama gabrielma iq isurva darCena.
giorgi: aTonze qarTveli berebic
arian, erT-erTi mama trifonia. man
gviTxra: me vicodi, rom samni CamodiodiT, siaSi samni werixarT da mesame
sad ariso?
zurabi: iq zustad ician, ramdeni
adamiani Cadis, zedmeti TefSi an zedmeti senaki ar arsebobs. magram, sadac
unda wavsuliyaviT, yvelgan, Cven gverdiT aucileblad ido carieli TefSi,
senakSi ki - sami sawoli: ori CvenTvis,
erTi - carieli. es xdeboda yvela
monasterSi. garda amisa, transportSi
aucileblad gvqonda erTi carieli
adgili, sastumroSic sul gveubnebodnen: oradgiliani nomeri ar gvaqvs, samadgiliani aiReT, magram oradgilianis
fuls gadaixdiTo. ase xdeboda mudmivad. mama gabrielis Cvens gverdiT yofnas yovelTvis vgrZnobdiT, mama gabrieli
mudam gvidasturebda Tavis iq yofnas
aseTi niSnebiT. Cven ori misia gvqonda: erTi is, rom iveronSi unda CabrZanebuliyo deda xatTan RviTsmSobeli
da meore: iq yvela monasterSi udidesi
siwmideebia, sakvirvelmoqmedi xatebi
da maTze unda dagvebrZanebina, yvela
siwmidis madliT unda Semosiliyo.
dRes gvweren: naTqvami ar gvaqvs
Cveni survili xatisTvis da sakvirveleba xdebao. yvela xats xom aqvs Tavisi Tviseba, garda amisa, iq aris bevri
siwmide da yvelas swori gaxda „dedofali~, yvelas Tviseba SeiZina da garda amisa, daemata im siwmideebis Zalac,
romlebzec is iyo dabrZanebuli.
giorgi: vatopedis Semdeg wavediT
iveronSi. iverons aqvs ori gza: erTi
– samanqano, meore - tyeze gasasvleli.
wavediT tyiT. SuadRe iyo gadasuli,
wvimda, sabolood, tyeSi davikargeT.
verc ukan vbrundebiT, verc win mivdivarT. iqve, daRmarTze CavediT, xidze
gadavediT da am dros aRmarTidan daeSva ZaRli. xati me meWira. movida, wre
dagvartya, dadga xatis win or fexze,
daado drunCi, TiTqos kurTxeva aiRo,
mere wavida cota moSorebiT da gvelodeboda. zurabma Tqva: is iveronSi wagviyvanso, Tan qarTulad dauZaxa: wadi,
wagviyvane iveronSi.
ZaRlic wavida da gavyeviT ukan.
ramdenime saaTi viareT, gzadagza ZaRli
Cerdeboda da gviyurebda, TiTqos cdida
Cvens rwmenas - gavyvebodiT Tu ara.
Cveni rwmena uryevi iyo da rogorc
vetyodiT - wagviyvane iveronSi, isic
ganagrZobda gzas. moulodnelad ZaRlma sxva mxares gadauxvia, gavyeviT da
migviyvana wyaroze, romelic uZvelesi
qviT iyo naSeni da wyarosTavze RvTismSoblis xati iyo dabrZanebuli.
saRamos mivediT iveronSi. monastris ezoSi aravin iyo, mTavar taZarSi
SevediT. erT-erTi beri gamovida, xati
rom dainaxa, gamogvkiTxa yvelaferi.
vTxoveT: TqvenTan gvinda erTi dRe
darCena. problema ar ariso. Sebrunda
da gamovida meore berTan erTad. Zalian
maRali, gamxdari beri ucbad gamoiqca
Cvensken da gaCerda xatis winaSe. emTxvia,
Tan detalurad daakvirda xats: absoluturad zusti aslia, saocaria, marTlac¬saocari! perangi, romliTac xatia Semosili, iciT mxolod iveronis
monastrisTvis mzaddeba. es zustad
is perangia, romliTac Cven iveronSi
vmosavT portaitisas, es perangi Tqvens
xelSi rogor aRmoCndao.
zurabi: Cagviyvanes paraklisSi, ase
eZaxian mcire samlocvelos, sadac xatia dabrZanebuli. es iyo Zalian mZime
emocuradac da fizikuradac. iseTi
viwro Sesasvlelia, adamianebi erTmaneTis miyolebiT Sedian. Tan ise, rom
win mxolod sxva adamianis Tavs xedav.
Sesabamisad, iveriis RvTismSoblis xats
ver vxedavdiT, magram fizikurad vgrZnobdi, iqidan gamomaval did energias
da am energiis talRaSi Sesasvlelad,
mxrebi mqonda win wamoweuli, rom gamevlo am uzarzamar energiaSi. paraklisma
ise swrafad gaiara, verc gavigeT. gviTxres: emTxvieT xats da gadiTo.
jer sxvebi gavuSviT, vifiqreT: bolos rom davrCebiT, meti dro gveqnebao.
didi metania SevasruleT, xatis mcvels mivawode Cveni xati, rom deda
xatze daebrZanebina. man daado, locva
waikiTxa, jvari gamosaxa - es momenti
bundovnad maxsovs, tirili daviwye.
giorgis Sevxede, isic tiroda... iseTi
mkacri wesi aqvT, rogorc ki emTxvevi
xats, iketeba paraklisi, metxans iq
aravin gagaCerebs. magram, moxda sakvirveleba, xatis mcvelma datova paraklisi,
karTan dadga da Cven dagvtova - es
gagrZelda 2 saaTi. Semdeg berZnulad
didi teqsti miTxra. berZnuli erTi
sityva ar vici, magram yvelaferi gavige.
meore dRes, diliT adre avdeqiT da
zustad im adgilas CavabrZaneT xati,
sadac gabriel qarTvelma gamoabrZana
iveriis RvTismSoblis xati - wyarosTan da mere im adgilas davabrZaneT,
sadac brwyinvale Svideulis samSabaTs
paraklisidan gamobrZanebul deda xats
daabrZaneben xolme.
iveronidan rom wamovediT, CanTa
gavxseniT da Sig aRmovaCineT jvrebi
da fskvnilebi. CvenTvis dRemde ucnobia,
rogor gaCnda isini. msgavsi jvrebi,
fskvnilebi arsad Segxvedria. ar vici,
iqneb es iveriis RvTismSoblis saCuqaria,
romelsac dRemde saTuTad vinaxavT.
giorgi: saqarTveloSi Camosulebma
„dedofali~ uwmidesTan mivabrZaneT.
movuyeviT yvela detali, istoria. uwmidesma Tqva: Zalian kargia am xatis
gamoCena, is didi sixarulis momtani
iqneba, es Zalian kargis niSaniao.
Semdeg brZana, rom xati CvenTan, xatis mcvelebTan unda yofiliyo da
ara taZarSi. Tumca mogvca kurTxeva,
rom mivabrZanoT taZrebSi, raTa adamianebma SeZlon misi molocva. xalxSi
rom davabrZanebdiT, yvela ambobda: „dedofali mobrZandeba, dedofalio~. patriarqma mas sixarulis momniWebeli
uwoda da ase TavisiT gaerTianda ori
saxeli: „dedofali - sixarulis momniWebeli~.
„dedofali~ - wmida miwaze
zurabi: ukve aravisTvis aris ucxo,
rom „dedofalTan~ erTad Cveni gadaadgileba yovelTvis daugegmavad xdeba - rodesac da sadac isurvebs „dedofali~ wabrZanebas, ra Tqma unda, iq
aRmoCndeba. Sesabamisad, israelSi Cveni
gamgzavrebac winaswar dagegmili ar
yofila, radgan amis resursi ar gvqonia.
magram, rogorc aTonis SemTxvevaSi xdeboda, axlac, movlenebma swrafad daiwyo ganviTareba da, Zneli misaxvedri
ar iyo, rom xati unda wabrZanebuliyo
israelSi... da asec moxda.
oqtomberSi viyaviT israelSi, RamiT CavfrindiT, sadac ramdenime megobari dagvxvda, romlebmac gviTxres, rom
ierusalimSi moxda teraqti, jaria
Seyvanili, saSiSia iq Casvla da amitom
unda davrCeniliyaviT Tel-avivSi.
ra Tqma unda, es CvenTvis dabrkolebas ar warmoadgenda da im Ramesve
CavediT ierusalimSi. suraTi marTlac
mZime dagvxvda, romlis aRqmac emociuradac rTuli iyo da fizikuradac.
miuxedavad daZabuli situaciisa, amas
Cvenze ar umoqmedia. yvelaze saocari
iyo meore dila, rodesac daaxloebiT
naxevar saaTSi ierusalimma icoda, rom
„dedofali~ CabrZanda - es iyo uprecedento movlena. faqtobrivad, dedofali ierusalimSi didebiT SebrZanda.
giorgi: Casvlidan meore dilasve,
rogorc ki xati ierusalimis quCebSi
gamoCnda, uamravi momlocveli moizida. macxovris aRdgomis taZris moed-
21
nis gavlas ormoc wuTze meti movandomeT, imdenad bevri iyo momlocveli.
gansacvifrebeli iyo is faqtic, rom
maSin, rodesac ierusalimSi amdeni siwmindis mosalocadaa xalxi Camosuli,
TiTqos aviwydebodaT, sad iyvnen da
umal „dedoflisken~ moiwevdnen.
zurabi: dauviwyari iyo RvTismSoblis pirveli stumroba uflis saflavze, rodesac kuvukliis mcvelebma „dedofals~ derefani gaukeTes, momlocvelebi aqeT-iqiT gaswies da didi TayvaniscemiTa da mowiwebiT SegvabrZanebines xati uflis saflavze. garkveuli
droiT kuvuklia daiketa, sanam xats
gamovabrZanebdiT.
Zalian megobruli urTierToba Camoyalibda kuvukliis mcvelebTanac, Cven
kuvukliis mcvelebi varT, magram Tqven
cocxal RvTismSobels icavTo. mcvelebma Zvirfasi saCuqrebic uxvad gviZRvnes, maT Soris is beWdebic, romliTac
dabeWdili iyo uflis saflavi cecxlis gadmosvlamde. macxovris saflavze Tavisa da fexebis adgilas ori Cauqrobeli kelaptari anTia. erT saRamos mcvelebma kuvukliaSi gvixmes da
erTi kelaptari uflis saflavze giorgis, xolo meore Cems saxelze aanTes.
es udidesi wyaloba da sixaruli
iyo CvenTvis. Casvlidan maleve Sedga
Cveni stumroba ierusalimis patriarqTanac, sadac `dedofali~ mivabrZaneT.
patriarqma `dedofali~ moiloca da
dagvloca mcvelebi.
ierusalimis sapatriarqoSi Cveni
stumroba ramodenimejer Sedga. aseve
migviwvies dilis wirvazec. roca sadme
mivabrZanebdiT `dedofals~, yvela didi
sixaruliT gvxvdeboda. `dedofalma~
iseT adgilebSic ki migviyvana, romlis
Sesaxebac manamde ar vicodiT. xati
aseve ewvia im miwisqveSa samarxsac, sadac Zveli aRTqmis sami ukanaskneli
winaswarmetyvelia dakrZaluli. sxvadasxva monastris winamZRvrebi gviwvevdnen wirvebze TavianT monastrebSi
da TxovniT mogvmarTavdnen, rom maTTanac
mibrZanebuliyo yovladwminda RvTismSobeli. ase migviwvies wirvaze RvTismSoblis saflavzec, sadac wirvis
dros „dedofali~ RvTismSoblis saflavze sapatiod iyo dabrZanebuli.
giorgi: maTTvis es imdenad cocxali istoriaa, xatidan uxilavad iseT
Zalas iRebdnen, rom is istoria, rac
maTTvis unda mogveyola, zogjer winaswar icodnen da moyola arc sWirdebodaT. sakmarisi iyo, mivaxlebodiT romelime wmida adgils, rom xati saocar
simxurvales gamoscemda. temperatu-
22
ra imdenad maRali iyo, rom mTeli samosi gvisveldeboda. roca xati gvepyra
xelT, TiTqos raRac kafsulis msgavsi
ikvreboda Cven garSemo, romlis SigniTac Cven viyaviT da am kafsulaSi
temperatura saocari siswrafiT matulobda. es araerT wmida adgilas moxda
da uamravi sasuliero Tu saero piri
gaxda amis Semswre. rodesac gancdis
mTis monasterSi „dedofali~ kldis
im monakveTze davabrZaneT, sadac ufali
ijda, kidev erTi saswaulis mowmeni
gavxdiT: civi klde, romelic taZris
SigniTaa moqceuli, mTlianad gaxurebuliyo xatisgan. monastris berebma
wminda miwaze Cveni Casvlis Sesaxeb
jer kidev manamde icodnen, sanam palestinaSi ieriqons vewveodiT da didi
pativiT miiRes „dedofalic~. isini
erTi wuTiTac ar gvSordebodnen gverdidan da, rodesac xatisgan gacxelebuli kldis lodi ixiles, maT gancvifrebas sazRvari ar hqonda. berebi saocrad Relavdnen esoden didi saswaulis xilvisas da bolos mokrZalebiT
gvTxoves, monacvleobiT, cota xans, es
udidesi xati xelSi sWerodaT. berebi
Cven win idgnen da TiTqos sul caxcaxebdnen. uceb, erT-erTma maTganma, romelsac xati epyra xelT, xmamaRla Zaxili
daiwyo: „cxelia, cxelia, sul gavcxelda!~; Semdeg meorem gamoarTva da igive ganmeorda - meore bersac sul gaucxelda gulmkerdi. es udidesi gamoxatulebaa „dedoflis~ cxovelmyofelobisa, rac araerTxel ganmeorda wmida miwaze.
giorgi: palestinaSi ramodenimejer
viyaviT. erT dResac, rodesac dilas
adre avdeqiT, raTa iordanesken wagvebrZanebina `dedofali~, iseTi kokispiruli wvima modioda, xilvadoba Wirda.
adgili, sadac naTlisReba moxda, adre
sul daketili iyo da mxolod weliwadSi erTxel eZleoda sasuliero
pirebs Sesvlis saSualeba. axlaxans
iq Sesvla momlocvelTaTvisac SesaZlebeli gaxda da is ixsneba mxolod
ramdenime saaTiT. gasakviri ar unda
iyos, rom drois im mcire monakveTSi,
roca iordaneze Sesvlaa SesaZlebeli,
aTasobiT adamiani midis. roca naTlisRebis adgils mivuaxlovdiT, kvlav
wvimda da Zlivs mivabrZaneT xati mdinaremde. rodesac iordaneSi xatis CabrZaneba gadavwyviteT, napirze `dedoflis~ sanaxavad uamravma adamianma moiyara Tavi. xati SevabrZaneT Tu ara
wyalSi, uecrad mzem gamoanaTa da caze
arc erTi Rrubeli aRar iyo - es moxda wamierad.
saocreba iyo isic, rom mdinareSi
mxolod Cven viyaviT da rodesac napirisken gavixedeT, yvela midioda Cqari
nabijiT, TiTqos raRac Zala mierekeboda xalxs imisaTvis, rom RvTismSobeli
am sakralur momentebSi marto darCeniliyo. Cveni gamyoli, romelic ukve
mravali welia xalxs daatarebs, gaognebuli yviroda: `SexedeT xalxo ra
xdeba, garSemo aravinaa, sicarielea, sicariele, nuTu es saswauli ar aris!~
sanam xati ar amovabrZaneT, mdinaris
napiri ar davtoveT, fexi aravis daudgams.
giorgi: rodesac saqarTveloSi CamovediT, ramdenime dRis Semdeg mivediT
samTavroSi da macxovris saflavidan
Camotanili kelaptari avanTeT mama
gabrielisTvis madlobis gadasaxdelad.
meore dRidan vigebT ambavs, rom moxda
mama gabrielis gamocxadeba. ra Tqma
unda, Cvenc wavediT sanaxavad da, iq,
garda imisa, rom aris wmida mama gabrielis gamosaxuleba, aseve gamosaxulia
wmida nikolozi, romlis aqeT-iqidan
Rrublebze arian angelozebi da es
yvelaferi Zalian hgavs sveticxovelSi
dabrZanebul wmida nikolozis xats.
aseve, aris RvTismSoblis, macxovris
da fexze mdgomi ori wmidanis sruli gamosaxuleba.
`dedofali~ jvris monasterSi
zurabi: sadac unda SevsuliyaviT
an sadac CavivlidiT, kaTolikuri eklesiac rom yofiliyo, yvelgan Cveni Sesvlis an Cavlis momentSi zarebis rekva
iwyeboda. zarebis rekvebiT SebrZanda
„dedofali~ jvris monasterSi da, es
dRec da yvelaferi, rac jvris monasterSi moxda, mTel am istoriaSi Zalian
mniSvnelovani iyo. ra Tqma unda, Tavad monastris winamZRvari Seegeba xats,
mokrZalebiT mieaxla da moiloca xati,
Semdeg man aRasrula uZvelesi wesi:
rodesac did savaneSi udidebules
xats miabrZanebdnen, winamZRvris mier
xdeboda xatis mironcxeba. dRes es
wesi uiSviaTes gamonaklis SemTxvevebSi
aResruleba, aseTi faqtebi erTeulic
kia. swored ierusalimis jvris monasterSi, sadac izrdeboda xe, romlisgan
damzadebul jvarzec macxovari gaakres,
monastris winamZRvarma uZvelesi mironi gamoabrZana sakurTxevlidan da „dedofals~ mTlianad scxo, ris Semdegac
winamZRvrisgan wamovida kurTxeva, SemoTavazeba da Txovna, rom damzaddes
„dedoflis~ pirveli asli, romelic
ierusalimis jvris monasterSi CabrZandeba; amisTvis sadResaswaulo wirvas
gadaixdian da Semdeg „dedoflis~ asli
samudamod dabrZandeba ierusalimis
jvris monasterSi, daaxloebiT iq, sadac
SoTa rusTavelis freskaa da am adgils „qarTvelTa kuTxe~ ewodeba.
sxvaTa Soris, rogorc ki winamZRvarma warmoTqva: am adgils „qarTvelTa kuTxe~ daerqmevao, zarebic daireka. ase rom, es mniSvnelovani movlena aucileblad aRsruldeba - „dedoflis~ asli ukve dawerilia.
rodesac gabriel qarTvelma iveriis
RvTismSoblis xati egeosis zRvidan
gamoabrZana da aTonis sanapiroze iveronis monastris maxloblad daabrZana, zustad im adgilas saswaulTmomqmedma wyarom amoxeTqa. es wyaro iveronis wylis saxelwodebiTaa cnobili.
aTonis wminda mTaze `dedofali-sixarulis~ momniWebelis mogzaurobis
dros Cven es wyali patara WurWelSi
avavseT, saqarTveloSi wamoviReT da
vinaxavdiT rogorc siwmindes. aseve
aTonis mTidan wamoviReT aTanase didis
wyali. rodesac `dedofali-sixarulis momniWebelis~ aslis SeqmnisaTvis
mzadeba daviwyeT, gadavwyviteT, iveronis
wyali gamogveyenebina. iveronis wyals
SevurieT aTanase didis wyaros wyali,
iordanes wyali, yovladwminda RvTismSoblis xarebis wyaros wyali da am
wyalSi gazavda bunebrivi pigmentebi,
romliTac xati daiwera.
„dedoflis~
aRsrulebuli kurnebebi
giorgi: uamravi adamiani gvwerda
da dResac gvwers „dedoflis~ sakvirvelebebis Sesaxeb. erTma qalbatonma
aseTi ram gviambo: axloblis Svili
leikemiiT aris daavadebuli, mSoblebs
mkurnalobis aranairi saSualeba ar
hqondaT da verc dafinansebas iRebdnen.
am qalbatonma dedas urCia, rom samebaSi
misuliyo da „dedoflis~ xati moeloca. bavSvis deda mivida samebaSi, iloca xatTan da taZridan gamosuli ar
iyo, roca telefonze daurekes: Tqveni
Svilis mkurnaloba srulad dafinansebuliao.
iyo meore SemTxvevac: bavSvs hqonda
bolo stadiis simsivne. operaciis
dros xelic ver axles, ucxoeTSi gagzavnis mizniT meored gaukeTes biofsia. elodebodnen pasuxs, romelic realurad Tve-naxevarSi modis. am dros
misi naTlia iyo „dedofalTan~ misuli,
iloca. sam dReSi mouvidaT pasuxi:
bavSvs aRar hqonda simsivne. Tumca, is
jer kidev cudad iyo, saxlSi iwva,
ver dgeboda, TiTqmis komatozur mdgomareobaSi imyofeboda. ojaxis axlobelma qalbatonma xatis reproduqcia
iyida, bavSvTan saxlSi miabrZana da
rogorc ki mis sawolze daabrZana,
bavSvi wamodga, daiwyo siaruli, laparaki, saWmeli moiTxova, komatozuri mdgomareobidan gamovida bavSvi.
zurabi: xatidan gansakuTrebuli
cxovelmyofeloba igrZnoba RvTismSoblisa. uamravi sakvirveleba aqvs aRsrulebuli „dedofals~ da amas Tavad
mrevlisgan vigebT.
gansakuTrebulad aRvniSnavT imas,
rom xatis reproduqciebsa Tu JurnalSi dabeWdil gamosaxulebebs xelebi
mudam Tbili aqvT. es pirvelad erTma
momlocvelma mogvwera, mere meorem da
ase gamoCnda uamravi adamiani, vinc am
faqts aRniSnavs. ucxoeTSic mravlad
gagzavnes aslebi da iqidanac gvweren
amaze. es imdenad didi saswaulia, rom
msgavsi movlenis Sesaxeb arsad amomikiTxavs. Tavad xatidanac modis uzarmazari siTbo. mniSvneloba aqvs Tavad
momlocvelsac: zogis miaxlebisas siTbo imatebs, zogjer ki - ara. xatis aslebzec ase xdeba. es marTlac uiSviaTesi movlenaa saqristianoSi. sxvadasxva tipis saswauli, sakvirveleba, zogadad, qristianul samyaros axasiaTebs.
magram is, rom xati Tbebodes - aseTi
faqti ar xdeba. erTaderTi, aseTi gadmocema arsebobs gvadalupes RvTismSobelze. bevri adamiani adasturebs am
faqts. Tavad „dedofali~ xom aRasrulebda saswaulebs, magram uamravi
kurneba mis reproduqciebs ukavSirdeba.
magaliTad, adamiani cudad iyo - reanimaciaSi iwva, aparatze SeerTebuli.
hemoglobini hqonda Zalian dabali.
organizmi araferze aRar reagirebda
da eqimebma nebismier Carevaze uari
ganacxades. misma Svilma telefonSi
internetidan gadmowera „dedoflis~
xati, iloca Rame da diliT klinikaSi
rom mivida, didi aJiotaJi daxvda mamamiss hemoglobini aewia da mkurnalobac SesaZlebeli gaxda. gavida raRac periodi da aRdgomis dRes mogvwera: Cvens ojaxSi udidesi sixarulia,
dRes diliT mama saavadmyofodan gamoweres, kargad aris.
giorgi: aris kurnebebi iseTi mZime
daavadebebisgan, rogoricaa simsivne an
Tundac leikemia. umetes SemTxvevaSi
es dadgenili diagnozia, pacienti mkurnalobs, magram, xatis molocvis Semdeg
midian gamokvlevaze da daavadeba, ubralod aRar aris.
iyo iseTi SemTxvevebic, rodesac
reanimaciaSi gadayvanili, ukve imedgadawuruli pacientebi gamokeTebulan.
mxolod kurnebebi rodia, araerTs uT-
qvams, rom SeuTxoviaT keTilad daojaxebaze da Zalian male asec momxdara.
zogs mZime socialuri mdgomareoba
aqvs, isic ki uTqvamT, rom ramdenime
wlis ganmavlobaSi ojaxSi yvela umuSevari iyo, magram RvTismSoblis xatis
molocvis Semdgom ojaxis ori wevri
ramdenime dReSi dasaqmda.
Zalian did siyvarulsa da siTbos
iwvevs „dedofali~ mrevlSi, is yvelas
dedaa da mfarveli, mTavaria, adamianma
siyvaruli sakuTar gulSi i povos.
momlocvelebi ucxoeTidanac Camodian,
bevri maTgani uimedodaa sneulebis
gamo, magram ramdenime dReSi weren, rom
saswaulebrivad ganikurnen, rac Cven
Zalian gvaxarebs. aris narkomaniisgan
gankurnebis SemTxvevebic. modian uSvilo wyvilebic, orsulebic uamravi problemiT. araerT adamianma Seityo sakuTari fexZimobis Sesaxeb, rodesac „dedofali~ moiloca. jer kidev aTonze
axalCasulebs gviTxra aTonelma uxucesma berma, es bolo drois udidesi
xatiao. maSin ar vicodiT, rom momavalSi aseTi didi movlenebis winaSe davdgebodiT.
zurabi: erT adamians meuRle hyavda
mZimed avad. dedaom mas misca Jurnali,
sadac „dedoflis~ istoria ewera da
aseve urCia samebaSi wasvla xatis mosalocad - „dedofali~ im dros samebaSi iyo dabrZanebuli. man moiloca
xati da JurnalSi dabeWdili „dedoflis~ foto xats dado. saxlSi rom
dabrunda, es ambavi qmars mouyva, romelmac sTxova xati Jurnalidan amoeWra da mis sasTumalTan mdgar karadis minebs Soris Caedo, radgan masTan
axlos yofiliyo da eyura. erT dRes
SeniSnes, rom xats raRac laqa hqonda.
rodesac daakvirdnen - wveTebi iyo,
xats mironi sdioda. gadawyvites xati
CarCoSi CaesvaT, magram minaze iyo mikruli da ver acalkevebdnen. amitom amoiRes mina, xatis garSemo SemoWres da
minianad CaabrZanes CarCoSi.
zurabi: arsebobs `dedoflis~ xatis
daujdomelic. es erTaderTi daujdomelia, sadac qarTveli emigrantebic
arian moxseniebulni, romlebic ucxo
miwaze uflisa da deda RvTisas Sewevnas namdvilad saWiroeben. mec da giorgimac daujdomlis werisas gansakuTrebuli mniSvneloba mivaniWeT emigrantebis moxseniebas. CvenTvis isini gansakuTrebulebi arian, Cveni debi da Zmebi,
romlebic ucxo miwaze uamravi gansacdelis winaSe dganan da Cveni locva
maT Zalian sWirdebaT.
naTia utiaSvili
23
uCino
madlieri
d a
TaTia
24
am qveyanas gagris maxloblad moevlina. simon xaindrava 18 wlis iyo,
konstantine gamsaxurdias 17 wlis
daze - sofioze rom iqorwina, magram…
Svili ar uCndebodaT, ar uCndebodaT
22 wlis manZilze da ai, qorwinebidan
22 wlis Tavze, qveyanas moevlina TaTia
xaindrava, moevlina gagraSi. gagraSi
imitom, rom mSoblebi gemiT mogzaurobdnen da swored gagris maxloblad
gamxdara deda SeuZlod. bednierma bavSvobam mxolod 7 weliwads gastana...
patara TaTia mtirala yofila, konstantine gamsaxurdia swored imxanad werda „mTvaris motacebas“ da karolinas
Svilsac amitom daarqva TaTia... mere
movida avbediTi 37, marTla satirali
xana... sofio gamsaxurdias 2 Zma dauxvrites, dauxvrites ZmisSvilic da qmarsac Tavi moakvlevines. mamis TviTmkvlelobamde iyo barbarosuli gamosaxleba kuTvnili binidan - ar gaatanes
araTu aveji, tansacmelic ki. male ki
avlabarSi, erT bnel oTaxSi TaTiasTan
Sexiznul sofio gamsaxurdias amcnes,
rom simoni cudad iyo... sofio gamsaxurdia ava TianeTSi, sadac imaleba devnili simon xaindrava. ava da naxavs filtvebis anTebiT gaTangul qmars. wuTiT ezoSi gamodis, ukan Sebrunebuls
ki Semzaravi suraTi xvdeba - momakvdavi
qmari da sityvebi: „TaTias konstantine
gagizrdis“...
konstantine gamsaxurdia marTlac
iTavebs TaTias gazrdas. cocxali klasikosi samudamod aRibeWdeba mis mexsierebaSi - fexqveS gaSlili daTvis
tyaviT, Zvirfasi kalmiT, magidaze erTi
boTli Savi RviniT, muqi CaiT an yaviT,
Savi qliaviT... TaTia leqsebs ukiTxavda patara zviadsa da Tamars.
„erTxel did oTaxSi bavSvebs vukiTxavdi leqsebs. konstantinem damiZaxa
da miTxra: „aba, erTi xmamaRla wamikiTxeo“. momiwona... im dRidan mxatvruli
kiTxva umTavresi gaxda Cems cxovrebaSi“, - dawers TaTia xaindrava wlebis
Semdeg. patara TaTias ukanasknel amosunTqvamde gahyveba is siTbo da mzrunveloba, rasac mis mimarT avlendnen
klasikosi biZa da misi usaTnoesi meuRle - miranda falavandiSvili.
es siTbo imdenad didi iqneba, rom,
rodesac TaTias qaliSvili SeeZineba,
mas swored mirandas daarqmevs - sayvareli bicolas pativsacemad.
mirandas SeZenamde ki didi gzaa tkivilebiTa da tragediebiT danaRmuli. tkivilebi da tragediebi arc mere moakldeba.
tkivilebi, dramebi, tragediebi -
„bunebam mas yvelaferi misca: silamaze, SesaniSnavi xma, niWi da erTSi daCagra - ar misca bedi“ - ityvis robert sturua... mas marTlac saocari silamaze amSvenebda, swored 19 wlis TaTia xaindrava iqca mxatvar uCa jafariZis STagonebis wyarod da nestan-darejanis miwier ganxorcielebad, roca
„werilis epizodis“ ilustracias qmnida.
mas hqonda iSviaTi xma, poeziis arsSi wvdomisa da gadmocemis ubadlo
niWi da iyo didostati mxatvruli kiTxvis. „misi kiTxva uSualo iyo, laRi, msubuqi, mTis haeriviT gamWvirvale da sunTqvasaviT bunebrivi!“ - ambobda
ana kalandaZe.
mas ar rgebia arc erTi premia, arc erTi wodeba, arc erTi Cini, mas mxolod merab kostavam uboZa Cini - „uCino TaTia“
suraTze: konstantine gamsaxurdia, Tamari,
TaTia, zviadi, miranda falavandiSvili
misi cxovrebis ganmeorebadi da Seuqcevadi fazebia. TaTias hqonda brwyinvale garegnoba, saamo xma, kiTxulobda
„vefxistyaosans“, kiTxulobda saocrad,
magram dedas ar undoda, mis Svils
Teatralurze Caebarebina. gogona dahyva
dedis nebas - universitets miaSura,
aRmosavleTmcodneobis fakultets, magram erTma saRamom misi bedi isev scenas
daukavSira.
universitetSi ioseb griSaSvils
xvdebodnen studentebi. TaTiam griSaSvilis „xelTaTmanis Rili“ waikiTxa.
saRamos dasrulebisTanave aRfrTovanebuli griSaSvili kulisebSi Seva da
TaTias amcnobs: xval konstantines davurekav da Teatralur institutSi
unda wagiyvano.
waiyvans kidec. TaTia waikiTxavs
„xelTaTmanis Rils“ da mas maSinve
Caricxaven Teatralur institutSi.
bednier starts ubedureba mohyva.
TaTia melanias TamaSobda dodo aleqsiZis dadgmul maqsim gorkis „mzis
SvilebSi“. TamaSobda imdenad kargad,
rom pedagogma uTxra kidec: imdenad
kargad gamogivida, Sen amas veRar gaimeorebo.
reJisoris sityvebi winaswarmetyveluri aRmoCnda - TaTias manqana daejaxa
da karga xans CamoSorda scenas. daamTavra instituti, metyvelebis kaTedraze
datoves, gamojanmrTelebuls ki... TeatrebSi aRar iRebdnen. is ar gaakares
scenas, misTvis yvela Teatris kari
daketili aRmoCnda. realurad kari
daketili iyo maSinac ki, roca TeatrSi
uSvebdnen da... rolebs ar aZlevdnen,
an TiTqmis ar aZlevdnen. arada niWic
hqonda, brwyinvale xmac da garegnobac
da arc proteqtorebi hklebia.
Tavadve ixsenebda, rom mis TeatrSi
misayvanad bevrs ibrZodnen sergo zaqariaZe, akaki xorava, akaki vasaZe, Tamar
WavWavaZe, Salva dadiani, ioseb griSaSvili... is ki ara, Tamar wulukiZe rusTavelis Teatris direqtorTanac Sehyva
da kategoriulad mosTxova - me isev
waval gadasaxlebaSi da Cems StatSi
es axalgazrda miiReTo, magram mainc
25
ar miiRes.
ar miiRes, miuxedavad imisa, rom
TaTia xaindravas aqtivSi ukve iyo
Stefan cvaigis „ucnobi qalis werilebi“ - radiodadgma, romelic Sesulia
oqros fondSi. TeatrebSi ar iRebdnen,
miuxedavad imisa, rom klasikosi biZa
dahyveboda TeatrebSi da reJisorebs
sTxovda, StatSi mieRoT. wignebsac
Cuqnida avtografebiT, magram... TaTias
TeatrSi ar iRebdnen.
mogvianebiT sevdianad ityvis TaTia
xaindrava, rom maTTvis (reJisorebisTvis) maSin raikomis mdivnis telefonis zars ufro meti Zala hqonda, vidre konstantine gamsaxurdias sityvas...
Semdeg, rogorRac TiTqos navsi gatyda,
TaTia baTumis TeatrSi miiwvies, mTavari
rolic ergo, magram am xanam sul erTi weli gastana. patara mirandas udedod uWirda da TaTia iZulebuli gaxda, TbilisSi dabrunebuliyo. imxanad
sankulturis Teatrs lili ioseliani
Caudga saTaveSi. TaTiac waiyvana. TamaSobda kidec lili ioselianis speqtaklSi „Cveni erTi saRamo“.
lili ioseliani gaixsenebs, rom
TaTia xaindrava im rolSi ganumeorebeli iyo, SesaniSnavad mReroda, cekvavda,
misi plastikiT aRfrTovanebuli iyo
legendaruli iuri zarecki. magram
es bednierebac xanmokle aRmoCnda, Teatrs moSurneebi gamouCndnen. „sankulturis“ Teatri uceb Zalian popularuli gaxda... SeSurdaT da brZola dagviwyes. iseTi qeba da mowoneba gvqonda,
rom sxva Teatrebs SeSurdaT. dafinanseba mogvispes, arseboba Segvawyvetines“
- ityvis lili ioseliani.
Semdeg ZlivZlivobiT TaTias Stati
gamouCxrikes marjaniSvilis TeatrSi.
TiTqmis 30 weli dahyo TeatrSi, magram
meti bedis dacinva ra ginda, rom xmiT
ganTqmul msaxiobs mxolod usityvo
rolebs aZlevdnen. masovkaSi klavdnen
mis niWs. „30 wlis ganmavlobaSi, mxolod „ras ityvis xalxSi“ viTamaSe.
lali nikolaZem momca roli. erTxel
zanda ioselianma mca pativi - Tavi
moiavadmyofa da xuxaSvilis „mosamarTleSi“ deda viTamaSe. marjaniSvilis
TeatrSi vimuSave mTeli 30 weli, magram xma ar amomaRebines. masiur scenebSi
ki, icocxle, waramara maTamaSebdnen.
Tu romelime msaxiobi avad gaxdeboda,
mxolod maSin maRirsebdnen scenaze
gasvlas“, - ityvis mogvianebiT.
ar gaakares scenas, arc ekrans. erTaderTi roli aqvs kinoSi naTamaSebi elisabedi siko doliZis gadaRebul
„kacia adamianSi?!“ „didostatis mar-
26
jvenaSi“ coqalis roli mqonda. reJisorma vaxtang tabliaSvilma gadaRebuli firidan amomWra“, - ityvis gulmokluli.
is ar gaakares arc ekrans, arc
scenas. miajaWves mxolod radios, magram is mainc avida scenaze. 1976 weli
misTvis yvelaze bednieri iyo. ukve 48
wlisa gaxldaT, misi repertuariT robert sturua rom dainteresda.
sturua, romelic imxanad „kavkasiur carcis wres“ dgamda, romelsac
ukve dadgmuli hqonda „seilemis procesi“, „xanuma“, „yvaryvare“... repeticiebis SualedebSi mTeli Tve usmenda
sturua TaTia xaindravas mxatvrul
kiTxvas, zRva repertuars. dabolos,
TaTia kiTxulobs TaraS emxvaris werils da gaismis sturuas verdiqti:
„me Tqven dagidgamT speqtakls!“.
Svidi Tve muSaobdnen speqtaklze.
am ubednieres wuTebSic ar daindo
bedma - afiSebi ukve iuwyeboda, rom
rusTavelis TeatrSi gaimarTeboda
„mzeo TibaTvisa“, rom TaTia saswrafo
operaciis gasakeTeblad gadaafrines
moskovSi. magram 1976 wlis 17 maiss
is axlad naoperaciebi mainc wardga
mayureblis winaSe. erTi kvira teva
ar iyo rusTavelis TeatrSi. „mzeo
TibaTvisa“ 170-jer aCvenes saqarTvelos
sxvadasxva qalaqebSi. „robert sturuam oqros gvirgvini damadga Tavze“, ase afasebda am faqts TaTia xaindrava.
is mainc dabrunda scenaze, dabrunda
marto - idga da kiTxulobda qarTul
poezias. poezias, romelsac mudam erTgulebda da arc poezia Ralatobda mas.
bedma marto dgoma arguna cxovrebis scenazec. tragikuli aRmoCnda misi
pirveli siyvaruli. mas da akademikos
viqtor kupraZis vaJs - guram kupraZes
uyvardaT erTmaneTi. „ramdenjerac Sevxvdebodi, muxlebi mikankalebda, maSin
aseTi siyvaruli iyo“ - gaixsenebs
ukve Rrmad moxucebuli. magram bedma
arc aq daindo. guram kupraZe 19 wlis
daiRupa - Tevzaobisas Tavbru daexva
da mtkvarSi daixrCo.
im sabediswero dResac Sexvda TaTiasa da TaTias dedas saTevzaod gzadmimavali da uTqvams kidec, Tevzs daviWer
da pirdapir TqvenTan movalo. TaTia
da dedamisi maSin konstantinesTan cxovrobdnen. elodnen im dRes gurams,
magram... klasikosis saxlSi telefonis xma gaisma. telefoni TaTiam aiRo
- „viqtor kupraZis vaJi wyalSi daixrCo, veZebT da konstantinem Tavisi vilisi gamogvigzavnos“.
TaTias tyuili egona, magram dabeji-
TebiT iTxovdnen konstantines. arc
Semdeg gaumarTla siyvarulSi. qaliSvili ramaz CxikvaZisgan SeeZina, magram
maTi Tanacxovreba ar Sedga. Tumca am
siyvarulma misca mas yvelaze didi
bedniereba - miranda. „me vipove bedniereba Cemi Svilis saxiT!“ - ambobda is.
cxovrebam ar daindo TaTia. raRas
ar moaswro, ra tkivili ar gadaatanina
- jer miranda falavandiSvilis sikvdili, Semdeg sruliad axalgazrda Tamar
gamsaxurdias daRupva, konstantines
gardacvaleba... urTulesi peri petiebi, rac Tan axlda mis xelSi gazrdil
zviad gamsaxurdias cxovrebasa da moRvaweobas. Semdeg zviadis sikvdili.
bedma ar daindo uCino TaTia, magram
am cxovrebam masze mainc ver gaimarjva.
is ver gaaborota, ver daboRma, ver
waarTva sxvisi warmatebiT sixarulis
unari, ver waarTva madlierebis grZnoba.
madlobeli iyo dodo WiWinaZis,
romelic saSualebas aZlevda, xandaxan
mainc eTamaSa arzayanis dedis roli
„mTvaris motacebaSi“, madlobeli iyo
zanda ioselianis, romelmac erTxel
avadmyofoba moimizeza, rom scenaze TaTia gamosuliyo. madlobeli iyo robert sturuasi - ukanasknel amosunTqvamde - Tvlida rom man oqros gvirgvini
daadga.
marTlac bevr msaxiobs ar Rirsebia
aseTi gvirgvini, magram vgoneb, arc Tavad
sturuas ar Rirsebia bevri aseTi madlieri artisti Semoqmedebis Tu cxovrebis gzaze. reJisoris xvedria gauZlos guSin madlieri artistis xval
da zeg umadurebas. TaTia xaindravam
30-ze meti weli atara madliereba
ocnebasTan erTad - erTxel mainc eTamaSa moxuci qalis raime epizoduri
roli sturuas romelime speqtaklSi.
27
drouli
masterklasi
bolos da bolos,
CavixedoT qalis sulSi!
- genderi - rogor uyurebs am Temas
mwerali otia ioseliani?
- jer erTi, „genderi“ ucxo sityvaa,
brWyalebSi Casvi. mere - CvenTan, saqarTveloSi, qalisa da mamakacis Tanasworobis
problema arasodes arsebula. Cven sxva
tradiciebidan movdivarT. „genderi“ gamoigones iq, sadac amis problema iyo.
CvenSi qals mudam hqonda gansakuTrebuli Zala. nanam miiRo qristianoba
da miiRo saqarTvelom. mirians rom
ar misZaleboda, SeiZleba, mefes arc
mieRo. visze aqvs aqcenti ers? - nanaze.
qalma miiRo sarwmunoeba, dedaa, isaa
Tavi da Tavi, imazea agebuli eris momavali da Svili da Taoba, xom?!
ar miiRo SuSanikam mazdeanoba da
arc miiRo aravin. aba, suleli ki araa i
kaci, varsqeni, ro axrCobs magas! icis,
ro ar gamova araferi amis gareSe, im
doneze dgas qalis roli saqarTveloSi. gasawonasworebeli piriqiT iyo - ra
qvian - kaci unda gaTanasworeboda qals.
mere... axla ro mogaqvs „genderi“
da emansipacia, CemTvis, qarTveli kacisTvis, ki araa es problema! es im kacs
hqonda, albaT, Tavis qveyanaSi problema da... ki, batono! CemTvis ra saWiroa!
me ar vlaparakob mefeeebze, ar vlaparakob wmindanebze, ar vlaparakob SuSanikze da, vTqvaT, nanaze, romlebic dedoflebi iyvnen. saerTod, qarTvel qalze vlaparakob, mis rolsa da Zalaze.
ai, am qveynis patrons, ra ebJutureba da ra esuleleba imaze!.. 8 marti,
28
ki batono, dResaswauli dResaswaulad Semoitane, magram gaTanasworeba
qalisa da kacisa saqarTveloSi problema arasdros yofila: Cven viciT marto mexuTe saukunis Zegli - „SuSanikis wameba“, magram es xom ufro Soreuli tradiciidan modis. maSin, mexuTe
saukuneSi, ki ar Seqmnila, es momdinareobs ZvelTaganve, imxelaa qalis done.
Semoitan, ki, saqarTveloSi „genders“,
magram ar unda gaacnobiero, brmad unda
Semoitano?
- Tqven qalis fsiqologiis did
mcodned iTvlebiT, gamorCeul portretistad. rogor SeafasebdiT qarTuli
mwerlobis mier zogadad daxatul
qarTvel qals?
- Cven ar gvecala amisTvis, rom
fsiqologiuri romanebi gvewera, Cven
viyaviT mebrZoli xalxi, gaWirvebuli
xalxi. gviWirda, qveyana gveseoda, mteri
da moyvare, amitom qali Cven droSaze
davaxateT! da gvWirdeboda iq, rom is
deda yofiliyo, aRmzrdeli yofiliyo,
gaezarda Svili cxra. da cxrazeve eTqva: ar devinaxo Wriloba zurgSio,
gulSi unda mogartyan! es Wirdeboda
qveyanas. sadac qalebi akeTebdnen amas,
qveyana Sinaganad Zlieri iyo.
amas garda, am ideas STaagonebda
xalxs didi iliac da mTeli qarTuli
mwerlobac. Cven gvWirdeboda es, Cven
unda gvebrZola da qalis saxec Segveqmna Sesabamisi.
rogor SeiZleba, deda iZaxodes: dei-
saerTaSoriso institutebi
uamrav proeqts afinanseben, raTa
qarTul sazogadoebaSi genderis
Tema aqtiurad wamoswion win, mamakacisa da qalis politikuri Tu socialuri aqtivoba daabalanson, xeli Seuwyon qalis, rogorc xelmZRvanelis da sazogadoebrivad aqtiuri arsebis, imijis ganmtkicebas.
marTlac ise cudad gvaqvs saqme,
rom am Temaze ase sistematuri da
sayovelTao msjeloba gviwevs? marTlac ase fesvmokidebulia arqauli stereoti pebi demokratiuli
faseulobebisken mimarTul qarTul
sazogadoebaSi?
Tu gamoCenil mwerals otia
ioselians movusmenT, - ara! da metic - dRes, 21-e saukuneSi, uxerxulic kia, genderul problemaze, qalisa da mamakacis Tanasworobaze
ilaparako nanas, SuSanikis, Tamarisa
Tu sxva didi qalbatonebis mSobliur qveyanaSi.
es interviu wyaltuboSi, mwerlis samuSao oTaxSi CaviwereT
wlebis win. mwerlisTvis damaxasiaTebeli sasaubro stili, cxadia,
daculia.
xoceT, Svilebo, suyvelao! mara es Wirdeboda qveyanas. cxra Zma xerxeuliZe
gvyavda Cven, aragvelebi da sxvebi, - es
idea marto haerSi gamokidebuli ki
ar iyo, lozungebad dawerili!
da am dros qali, rogorc qali,
dagvekarga!
im qarTvel qals ki Tavisi samyaro
aqvs, Tavisi fsiqologia. idealuri
da poeziis qali, TavisTavad, egeraa,
„vefxistyaosanSi“, magram prozaulad
qalis samyaroSi Wvreta, fsiqologiis
amokiTxva?! es, sxvaTaSoris, pirvelad
javaxiSvilma scada „jayos xiznebSi“,
magram ar acales sawyals da miakles
zed, Torem imas Rrmad SeeZlo qalis
fsiqologiis amokiTxva. imas qali rogor hyavs danaxuli, xom xedav? - ras
uSvreba jayo, cxvirpirSi urtyams, wisqvilSi daaTrevs da miadga es inteligenti gamoTayvanebuli, wamodio, magram
ar wayva! imitom, rom margo qalia!
imitom, rom jayo daTvia, magram kacia!
Cven gvaviwydeba xandaxan, rom CavixedoT qalis samyaroSi. amitom CvenTan
(Tavis Semoqmedebas gulisxmobs. n.c.)
aris mcdeloba imisa, rom, bolos da
bolos, CavixedoT qalis sulSi. msoflio literaturaSi qalebis meti raa
asaxuli da marto tolstoi kmara,
misi „ana karenina“, magram es, Cveni,
qarTvelia mainc! ki, anna isea ganzogade-
buli, me qarTvelic qe mgonia xandaxan,
mara Sensas aqvs Seni samyaro. amas unda wamkiTxavi, amas unda damnaxavi.
- msoflio literaturaSi qalis
saukeTeso portretad, mainc, romeli
migaCniaT?
- nataSa rostovac, sofioc, anac,
Tu gnebavT, madam bovaric. da ramdenic
gindaT, imdenia msoflio literaturaSi. ager myavs, kaco, nestan-darejanebi
da TinaTinebi... da, ra qvian, rogori
gansakuTrebuli saxea msoflio literaturaSi - asmaTi! naxeT qalisa da
kacis megobroba!
- saidan dagigrovdaT aseTi codna
qalis xasiaTisa, vin arian Tqveni gmirebis realuri prototi pebi?
- tolstois hkiTxes: ki, batono,
levini Sen xar, mara nataSa rostova
vinaao (13 wlis gogo!)? me varo! TviTonaa igi, misi samyaroa, rac gadasca man
Tavis nawarmoebSi. mwerali, rac TviTon
ar ucxovria, imas verasodes Seqmnis.
TavisTavad, gaTviTcnobierebulad Tu
gauTviTcnobiereblad, misi cxovreba
gadadis missave SemoqmedebaSi.
yvela mwerals aqvs Tavisi stili,
Tu, rasakvirvelia, sxvisgan ar iwers
da sxvisgan ar gamoigonebs, imitom,
rom Cven ganumeorebeli varT cal-calke. Tu Seni Tavidan modixar da Sen
marto isa xar, rac Sengan gamomdinareobs, maSin es, TavisTavad, ukve Seni
stilia, nawarmoebis samyaroc Senia,
Seni adamianebia. saxelebi, SeiZleba, verc
daarqva. „varskvlavTcvenaSi“ boloSi
rom Cavedi, mere mivxvdi, Turme, Cemi
grigol babua yofila ezika! me arc
vicodi, werisas arc mimiqcevia yuradReba. arada, Turme, yvelas codnia: es
grigolia, babuaSeni, egero! is ise gadasula ezikaSi, me ki ar gamicnobierebia!
da vinc icnobda imas, yvela ambobda:
babuaSeniao (babuas Zma iyo, magram igive babua iyo isic, rasakvirvelia).
ai, tolstois wigni: Sig misi cxovrebaa, imis samyaro da yvela gmiri
TviTonaa. nataSa rostova Tu TviT
tolstoi iyo, maSin, vinRa darCeboda,
rom ar yofiliyo tolstoi?
- miuxedavad imisa, rom Tqveni araerTi nawarmoebi ukve klasikaa, mainc
vbedav, rogorc Zvelma mkiTxvelma nacnob da sayvarel mwerals, gkiTxoT:
dRevandeli Taobis TvalSi cotaTi
xom ar gaicricnen Tqveni personaJi
qalbatonebi, xom ar gifiqriaT zogierT
mxatvrul saxeSi axali Strixebis Setanaze? amis Tqmas is mabedvinebs, rom
CemTvis cnobilia, rogor mkacr redaqtirebas ukeTebT xolme Zvel teqtebs...
- Cven ise gvaqvs danagvianebuli ena,
rom... Tundac, „sainteresoao“, viZaxiT,
xom? axla isea damkvidrebuli, ara
mgonia, amoagdon xmarebidan, arada, egi
aris laTinuri „interesna“ da gadmovida qarTulSi, xom?
aviRoT ager „vefxistyaosani“, zRaprebiza marto nu vkiTxulobT imas!
naxeT: Tu es poema qarTul enaze daiwera zegenialurad, Cven ar gvyofnis sabJuturod? rac ara aqvs im kacs poemaSi, ratom xmarob iseT sityvebs?
am TvalsazrisiT, enobrivi TvalsazrisiT wevikiTxoT mwerali, rom ar
sWirdeba racxas SemoTreva.
am mxriv mainc ara gvaqvs samaTxovrod saqme, ena mainc gvaqvs umdidresi,
xom? da ramdenia kidev gabneuli sityva!.. me imdeni maqvs amowerili sityva,
romelic arsadaa Sesuli, rom erTi
tomi gamova, albaT.
- Cems kiTxvas ufro davazusteb,
batono otia. Tqveni maka - romanidan
„iyo erTi qali“ - ramdenad SeiZleba
dRes axalgazrda mkiTxvelisTvis saintereso gmiri iyos?
- sxvaTa Soris, ai, Cven ver wavikiTxeT eg romani. verc rusebma. rusebma
ician wakiTxva, sxvaTaSoris. magaliTad,
„Savi da cisferi mdinare“ rusebma
ise aitaces, rom (Cven xo ar wagvikiTxia
sula!), magaliTad, „literaturnoe
abazreniem“ ro gaakeTa mimoxilva mag
romanis Taobaze, jer kidev ar iyo
damTavrebuli, da gaakritika „literaturnaia gazetam“: ki, batono, kai romani
dawera ioselianma, mara Tqven tolstois doneze rato ixilavTo. am doneze
Seafases „Savi da cisferi mdinare“
rusebma.
es ver gaiges - „iyo erTi qali“.
iTargmna polonuradac da iq gaiges.
am dros kardinali iyo poloneTSi,
mere rom gaxda papi, ioane, uZlieresi
kardinali! magas hqonda poloneTSi
udidesi sasuliero gamomcemloba da
imitomac iyo is Zlieri. antirusi iyo
saSineli, komunistebs ebrZoda ubedurad. magis gamomcemloba iyo Zaan Zlieri, mara ase ki ar cemda magi yvelafers,
unda yofiliyo sulierebasTan axlos.
magan gamosca Cemi wigni. ai, naxeT,
am wigns maka leJava rogor axatia!
wmindanad axatia! weikiTxes da imito.
imas Cawvdnen, SigniT rac iyo, Cven
marto garedan devinaxeT, ro qmrian
kacs vincxa yavs sayvareli.
magram es xom Zaladoba iyo!
da mere kidev, Tqven ra iciT, ra
xdeboda iq: iqneb, makam TviTon daaWira
fexi pedals?
- dRevandelma sazogadoebriv-politikurma da ekonomikurma mdgomareobam
qarTveli deda-kaci, pirdapiri mniSvnelobiT, deda-marCenalad gardasaxa. Tu
gifiqriaT, axali nawarmoebebis gmirebad
geqciaT sazRvargareT gadaxvewili Cveni deda-marCenalebi?
- roca Cveni qalebi stambolSi da
ispahanSi, Tu saca ginda, jaWvebiT mihyavdaT, Cven bednierebi viyaviT maSin. roca
is Tavisi fexiT wava, e, mere araferi
aRar gadagarCens, daRupuli xar!
- da apirebT qarTveli qalebis
migraciaze raimes daweras?
- arafers. magaze ar aris laparaki.
axla laparakia im aTtomeulze, romelic, jer erTi, Tavidan dasaweria. imitom, rom magas rom vwerdi, me werakiTxva ar vicodi maSin (me ro wigni
wevikiTxe, Cemi dawerili iyo - manamde
me ar mqonda wigni). exla magis damuSaveba da magis akademiuri gamocema!..
netavi, amis gakeTeba da damTavreba
SemaZlebinos RmerTma da, axla me axal
toms davwer Tu ara, ver getyvi. imitom,
rom ukve aRar maqvs amis imedi. Tqven
ar acnobierebT, amas ra Sroma sWirdeba! miTumetes, es Cemi axali tomi
poezia unda iqnes. poezia me marto is
gamovaqveyne, „Sori siaxlove“ (axali
gamocemacaa misi), danarCeni - suyvela
dasamuSavebelia: rogor SeiZleba, poeziis qveyanaSi Sen poezias mokido xeli,
Tu mkiTxvels ar uTxari rame axali?
sisulele ikiTxon?
- da bolos, kvlav qalis Temas mivubrundebi: ras fiqrobT mweral qalebze, iseTebze, rogoric arian: safo, mistrali, sandi, axmatova, cvetaeva, ana kalandaZe, samukaanT xvaramze (folkloridan)... riTi ver udeben isini tols
mamakacebs?
- curtavelis qveyanaSi rogor SeiZleba ganasxvavo qalisa da kacis SesaZleblobebi! vinc azrovnebs, azrovnebs.
Tamari TviTon, Sen ggonia, cudi poeti
iyo? mitom deiwera is „vefxistyaosani“, rom Tamarma icoda poezia. gonebaSi
SoTas cenzurad ujda, imxela ganaTlebuli iyo. nodar dumbaZe iZaxoda: „vefxistyaosani“ dakveTiTaa dawerili, mara
cudiao? ki, batono, dakveTa davarqvaT,
Tu gnebavT. magram es meore sakiTxia.
araviTari magaSi me ar warmomidgenia
qalis da mamakacis azrovnebis sxvadasxvaoba. imitom, rom Tu moazrovnea is,
qalic SeiZleba iyos da kacic, miTumetes, amisi Cven uamravi gamocdileba
gvaqvs, rasakvirvelia.
nanuli cxvedianis
oqros arqividan
29
- gamarjoba, batono jozef. dRes
mindoda, qarTulad mogsalmebodiT. es
sityva `gamarjoba~ gamarjvebas niSnavs.
ase esalmebian qarTvelebi erTmaneTs,
radgan rogorc fsiqolingvistebi ganmartaven, mudmivad brZolis ferxulSi
Cabmuli qarTvelebi gamarjvebas usurvebdnen xolme erTmaneTs.
- didi madloba am keTili survilisTvis. Cven yovel dRe varT Cabmuli
brZolis, cxovrebis oromtrialSi.
jozef konqenoni:
redaqtorisagan:
sxva qveynebis diasporasTan gansxvavebiT, Cveni diasporis naklia, rom
amerikaSi farTod ar veZebT mokavSireebs, lobistebs, rom xval Tu zeg Cveni qveynisaTvis, an Tundac Cveni diasporisaTvis saWiro sakiTxebis ganxilvisas
SegveZlos gvyavdes megobarTa wre, romelTac xeli miuwvdebaT mTavrobis
maRal eSelonebTan, an Tundac gadawyvetilebis miReba SeuZliaT.
aseTi SeZenili, saqarTveloze da qarTvelebze Seyvarebuli adamiania
batoni jozef konqenoni, romelsac aucileblad unda vicnobdeT da mxars
vuWerdeT.
mianiWeT Tqveni xibli Cvens
multi-kulturul qveyanas
- eTanxmebiT gamonaTqvams, rom `cxovreba brZolaa~?
- cxovreba marTlac brZolaa - yoveli dRe Tu yoveli wuTi... zogi indeferentulia da cxovrebis dinebas mihyveba, zogs lukma-purisTvis uxdeba
yoveldRe zrunva. CemTvis ki brZola,
es im xalxTan urTierTobaa, romlebic
naklebad arian CarTulni politikur
procesebSi. maT msurs, rom vaswavlo,
meti aqtiurobiT, rogor SeuZliaT
gaakeTon swori arCevani da Secvalon.
miiRon gacilebiT ukeTesi, vidre aqvT,
SeZlon sakuTari Tavis realizeba da
iyvnen warmatebulni. me maqvs msgavsi
valdebuleba aRebuli `Eastern Queens~-is raionSi, sadac me da Cemi gundis
wevrebi maqsimalurad vcdilobT avuxsnaT sazogadoebas, Tu ramdenad efeqturi iqneba maTi damokidebulebis, azrisa
Tu xedvis gaziareba da dafiqsireba
qveynis politikuri cxovrebis dadebiTad warmarTvis saqmeSi. minda, moviwvio
qarTuli sazogadoeba, qarTuli saTvistomo `quinsis respublikur klubSi~,
ise rogorc, am dReebSi, `pakistanis
qristianuli sazogadoebis~ gawevrianeba moxerxda da sakmaod warmatebiTac.
`qvinsis respublikur klubs~ kidev
erTi Rirseuli partniori SeuerTda.
`pakistanis qristianuli gaerTianeba~
didi Zalaa da am siZliereSia Cveni warmatebac. Cven gvsurs, rom qarTuli saTvistomo, qarTveli emigrantebi am procesebis aqtiuri monawile gavxadoT.
- batono jozef, oriode sityviT
mogviyeviT Tqvens Sesaxeb. roca Tqvenze
informacias veZebdi, Zalian saintereso
30
faqts wavawydi, - pedagogi brZandebiT.
es urTulesi profesiaa, SeiZleba iTqvas,
mowodeba, romelic gansakuTrebul nebisyofasa da am profesiisadmi Tavganwirvas moiTxovs. policiis kapitnidan
maswavleblobamde. ar gagiWirdaT? rogor fiqrobT, ra saerTo SeiZleba hqondes am or profesias erTmaneTTan?
- niu-iorkis policiis oficris
cxovreba sakmaod mZimea da minda giTxraT, udidesi mniSvnelobiT datvirTuli da pasuxismgeblobiT savse. es daaxloebiT isea, sangarSi rom zixar
mudmivad sabrZolo mzadyofnaSi. radgan
maswavleblis profesia axseneT, amasac
getyviT - didi xani vaswavlidi farmingdeilis universitetSi. Cemi praqtikidan gamomdinare, ramdenadac daujereblad ar unda JRerdes, am or profesiasac aqvT saerTo gadakveTis wertilebi. orive SemTxvevaSi fxizlad xar,
raTa umniSvnelovanesi detalic ki
ar gamogrCes, sadRac Secdoma ar dauSva,
radgan patara lafsusic ki sabediswero
SeiZleba aRmoCndes. pirvel rigSi, Tavad
unda iyo magaliTi. rogorc maswavlebels, maTi (vgulisxmob studentebs)
gacilebiT meti gmarTebs, vidre maT
Seni. policiis oficris cxovreba gana
didad gansxvavdeba am valdebulebebisgan, im gansakuTrebuli siyvarulisa
da Tavdadebisgan Tqven rom axseneT?
dRes Cemi, rogorc politikosis, cxovreba Zalian hgavs im policiis oficris yofas, romelsac ar aqvs ufleba
yuradReba moadunos. minda giTxraT,
me ar maSinebs es mdgomareoba. arsebul
realobaSi vcxovrob da Tavs ar miv-
cem uflebas Cemi vali pirnaTlad ar
movixado.
- cota ram saqarTvelos Sesaxeb.
rodis gaigeT pirvelad sityva `saqarTvelo~?
- maxsovs, roca pirvelad saqarTvelo vaxsene... erT-erTi konfedencialuri Sexvedris dros, roca sxva sakiTxebTan erTad regionSi Seqmnil saomar mdgomareobas ganvixilavdiT, vTqvi:
`SexedeT, ra SeZlo saqarTvelom~-meTqi. mogaxsenebT, rac vigulisxme, - es
is periodia, roca ruseT-saqarTvelos
konfliqti aqtiur fazaSi Sevida da
qarTulma samxedro Zalam SeZlo gamklaveboda da winaaRmdegoba gaewia teqnikurad masze aRmatebuli mowinaaRmdegisTvis. es ar aris martivi ram, radgan
teqnika SeiZleba nebismier dros mwyobridan gamovides, gaiTiSos eleqtroenergia, ver moxerxdes komunikaciis damyareba. mTavari swored is aris, rom
aseT kritikul situaciaSi SeZlo adaptireba da mobilizacia.
- dRes, mTels msoflioSi, saqarTvelos icnoben rogorc stalinis samSoblos. Tumca, me Tu mkiTxavT, veraferi
Tavmosawoni ambavia. Tqven Tu gsmeniaT rame, stalinis garda, riTic mogxiblaT saqarTvelom?
- ratomac ara? qarTul Rvinos gana rame Seedreba? Zalian mdidaria qarTuli samzareuloc. yvelaze mTavari
ki, - adamianuri resursia. niWieri da
gonieri xalxi, romelmac araCveulebrivi xelovnebis nimuSebi Seqmna. Tqveni
qveyana xom walkotia Tavisi uZvelesi
istoriiTa da kulturis mravalferovani waxnagebiT.
- rodis Sedga Tqveni pirveli nacnoboba cocxal qarTvelTan?
- pirveli qarTveli niki iyo (ase
moixseniebs respodenti nikoloz CxeiZes. T.j), romelsac benzingasamarT sadgurze gadaveyare. maSin qalaqis sabWos
arCevnebi imarTeboda da aqtiur saarCevno kompanias vawarmoebdi. qvinsis
erT-erT benzingasamarT sadgurTan videqi da bukletebi meWira xelSi. buklets rom marTmevda, manqana gaaCera
da gadmovida. movixible misi daxvewili maneriT. saidan brZandebiT-meTqi,
vkiTxe. miTxra `jorjiadan varo~. gamikvirda, jorjiis Statidan Camosuls
ar hgavda, magram ver warmovidgendi,
saqarTvelos Tu gulisxmobda. Turme,
Tqven qarTvelebi, ase pasuxobT, roca
gekiTxebiT, Tu saidan xarT. Cveni sadauroba ki ase Sors ar midis. qalaqebs
an Statebs vasaxelebT - Cven an bruklineli varT, an vesTCesteridan, an jorjidan.
nikis meSveobiT bevri ram Sevityve.
regionSi arsebuli geo-politikuri
situaciis Sesaxeb pirveli wyarosgan
miviRe informacia. bevri ramis gadafaseba moxda CemSi. niki kargi mTxrobelia da sakmaod ganswavlulic. madlobeli var misi.
- Tqveni nacnoboba da megobroba qarTvelebTan ar moicavs xangrZliv periods. magram, iqneb dagvisaxeloT, ramdenime Tviseba, rac mogwonebiaT da isic,
TqvenSi rom aRSfoTeba gamouwvevia.
- samwuxarod, arc ise kargad vicnob
qarTvel xalxs, rom mis uaryofiT an
dadebiT Tvisebebze visaubro. ra iyo
TvalSisacemi? albaT, xmauriani an ufro marTebuli iqneba Tu vityvi, mxiaruli xalxi xarT. ar vici, me nikidan
gamomdinare SemiZlia Sevafaso da masze
cuds ki verafers vityvi. ase mgonia,
qarTvelebi maqsimalistebi arian TavianTi bunebiT, gulwrfelebi da erTgulebi.
- yvela respublikels vekiTxebi da
minda Tqvenc gkiTxoT, ZiriTadi kriteriumebi,principebi,riTic gansxvavdebiT demokratebisgan. ufro martivad,
Tqveni savizito baraTi.
- didi madloba am kiTxvisTvis.
aucileblad minda ganvmarto, radgan
umravlesobas saqarTveloSi, da sxvaganac, damaxinjebuli warmogena aqvs respublikur partiaze.
respublikuri partiis mrwamsi da
princi pebi SemdegSi mdgomareobs:
pirveli, - Tavisufleba, individualizmi. ideqi myarad Sens sakuTar or
fexze da im bumberazi adamianebis mxrebs
daeyrdeni, vinc gakafa gza Tavisuflebisken. dRes `xsovnis dRea~ da Cven
pativs mivagebT im adamianebs, romlebmac
31
udidesi wvlili Seitanes am qveynis
Camoyalibebisa da ganviTarebis wminda
saqmeSi. swored maTi damsaxurebaa, rom
SeerTebuli Statebi, dRemde saflagmano
gemiviT dacuravs msoflios xalxTa
imedad.
Tavisufleba, es ar niSnavs gqondes
yvelafris ufleba. Tavisufleba uflebebis garda movaleobaa, valdebuleba
sakuTari Tavisa da saxelmwifos winaSe. Cven, amerikis SeerTebuli Statebis moqalaqeebma, kargad viciT es. Cven
yoveldRe vibrZviT da vSromobT am TavisuflebisTvis am qveynis, qalaqis Tu
soflis yovel kuTxe-kunWulSi. Cveni
brZola ukeTesi momavlis Seqmnaa am
didebuli erisTvis (Segnebulad vambob
amas, radgan Tavs uflebas vaZlev, Cems
xalxs didebuli vuwodo sruliad
obieqturi mizezebis gamo). amitomac
mgonia, rom qveyanas sWirdeba dRes donald trampis msgavsi lideri (interviu arCevnebamde gacilebiT adre Caiwera. red.). xisti, Tumca pirovnulad
Zlieri da gonieri, romelic mjera,
SeerTebul Statebs im berketebs gaumyarebs, romelic wlebis manZilze mas wamyvani saxelmwifos poziciaSi ayenebda.
meore, - SezRuduli marTveloba.
mTavroba sakmaodaa aRWurvili imisTvis,
rom gadaWras yvela mtkivneuli sakiTxi, rac Cven xalxs awuxebs da ara
SezRudos Cveni Tavisufleba da uflebebi. ufro konkretuli rom viyo, mogaxsenebT, rom obamas administracia xSir
SemTxvevaSi erTpirovnulad iRebda gadawyvetilebebs, ramac garkveulwilad
daazarala saxelmwifo interesebi. es
mmarTveloba diqtatoruli marTvis
elementebs Seicavs. yvelaze cnobili
magaliTi rom dagisaxeloT, prezidentma
sayovelTao dazRvevis e.w. `obama qearis~ amoqmedebiT Tavdayira daayena
jandacvis sistema.
mesame, - mTavroba xalxis samsaxurSi.
mTavroba ar unda gvkarnaxobdes wesebs.
sxvagvarad amas `diqtati~ hqvia. xalxia diqtatori, xalxi gansazRvravs da
karnaxobs wesebs. xalxi irCevs da Sesabamisad ixdis safasurs, raTa aRsruldes maTi neba. Cven garkveuli pretenziebi gvaqvs sakanonmdeblo sistemasTan.
meoTxe, - erovnuli Tavdacvis gaZliereba. Cven pacifisti xalxi varT.
zogi imasac ambobs, rom sakmaod rTulia
SeerTebuli Statebi daZra adgilidan.
imas gulisxmoben, rom sakmaod tolerantebi varT. magram, arc ase martivadaa yvelaferi. Tu safrTxe vigrZeniT,
Cven vimoqmedebT. Cveni qveyana is lomia,
romlis gaRviZebasac aravis vurCevdi.
32
mexuTe, - Cven kanonmorCili xalxi
varT. Cven pativs vcemT Cvens yvela
kanons da maT, visac aRsrulebaSi mohyavs igi.
meeqvse, - qorwineba aris `qalsa~ da
`mamakacs~ Soris Tanacxovreba - obamas
administraciam Tavdayira daaayena martivi WeSmariteba. es sircxvilia. roca
amas vambob, vcdilob uaRresad koreqtuli viyo.
meSvide, - tolerantoba alternatiuli cxovrebis stilis mimarT. amas
kanoni icavs. SeerTebuli Statebis
konstitucia uzenaesia da kanoni, rac
unda momwondes an ar mogvwondes igi,
valdebuli varT pativi vceT, davicvaT.
merve, - garemos dacva, magram ara is
marazmi, romelic obamas administraciis
mier miRebuli regulaciiT miviReT.
mecxre, - religiis Tavisufleba.
verasdros warmovidgendi, rom sityvas
davZravdi am sakiTxTan dakavSirebiT,
magram samwuxarod, miwevs amaze yuradRebis gamaxvileba. yvelas aqvs ufleba
iyos Tavisufali arCevanSi da mrwamsSi.
me kaTolike var da bunebrivia maqvs ufleba gamovxato Cemi religiis mimarT
pativiscema da siyvaruli, magram es
gamoxatvis Tavisufleba ar unda gadascdes im zRvars, sadac sxvisi uflebebi
izRudeba.
- me rogorc mesmis, TqvenT gsurT,
respublikuri partiis mTavar principebze da ideologiaze agebuli saxelmwifo struqturebis gaZliereba. mTavaria, qveyana Zvel kalapots daubrundes,
xolo xisti meTauri Tu igi pirovnulad Zlieria da princi puli, mxolod
xels Seuwyobs SeerTebuli Statebis
gavlenis sferoebis gaZlierebas mxolod da mxolod, Tavisuflebisa da
demokratiuli principebis damkvidrebisaTvis.
- diax, swored asea. miTumetes, Tu
prezidentma swori gundi Semoikriba.
- bevri msmenia, rom ubralo adamianebi, romlebic naklebad arian CarTuli
saarCevno ferxulSi da naklebad erkvevian partiaTa politikur mrwamsSi, fsons
mxolod saprezidento kandidatebze
deben. imas vgulisxmob, rom isini afaseben pirovnebas da ara partiis platformas. ufro metic, amerikelebi esTetebi da sentimentalurebi arian da
xSirad advilad egebian iseT ankesze,
rac maT emociur faqtorebze moqmedebs,
aRafrTovanebT da aRtacebaSi mohyavT.
respublikelTa saprezidento kandidatze ki, rbilad rom vTqvaT, amas ver
vityviT. roca qarTvelebs vekiTxebi,
Tu ratom aSinebT ase donald trampis
kandidatura, meubnebian, rom igi prezidentad gaxdomis SemTxvevaSi pirvel dResve emigrantebs `daereva~, marTla asea?
- vici, amas ratomac mekiTxebiT.
emigrantebs Zalian martivad aqvT gagebuli is, rasac trampi `kanonis uzenaesobas~ eZaxis. diax, aralegalma emigrantebma, kanonis Tanaxmad, unda datovon
qveyana. es qveyana, pirvel rigSi, kanonis uzenaesobas aRiarebs. emigrantebs
arafers verCiT, piriqiT, es qveyana emigrantebis Seqmnilia da SeuZlebelia,
rame negatiuri damokidebuleba arsebobdes Cveni sakuTari emigranti mamebis
mimarT, ubralod, Cven swori emigraciis
momxreni varT! Cven ver davuSvebT, rom
ucxo qveynis moqalaqe, romelic qveyanam Seifara da misca Sansi Tavidan
daewyo cxovreba, zians ayenebdes qveynis nacionalur interesebs. aralegalebma, romlebic kriminalSi iyvnen mxilebulni, unda datovon qveyana. xolo
amerikis moqalaqeTa ojaxis wevrebi,
romelTac sufTa, arakriminaluri warsuli aqvT da gadamxdel-unarianebi
arian, ar unda gaxdnen deportaciis
msxverplni. Tqven, Cemze ukeT mogexsenebaT - araTu respublikelebis, aramed,
obamas administraciis mmarTvelobis
periodSi, roca swored demokratebi
uWerdnen mxars e.w. gamartivebul saemigracio reformas, adgili hqonda
msgavs faqtebs. amiT imis Tqma minda,
rom maT mier ganxorcielebuli reformebi, farsia.
- kiTxva, romelic aseve Zalian gvawuxebs da iqneb meti sicxade SeitanoT
im gavrcelebul masalebTan dakavSirebiT, romelic donald trampis gancxadebebs exeba, - TiTqos is simpatiiTaa
ganwyobili ruseTis prezidentis mimarT da yirimis suverenitetis aRiarebasac apirebs.
- donald trampi pativs scems ukrainis suverenitets da es sakiTxi dRis
wesrigSi arc damdgara. rac Seexeba
mis simpaTiebs, - igi molod im xalxs
ekuTvnis, romelTac mZime pirobebSi
uwevT sakuTari qveynis TavisuflebisTvis brZola. Cveni kandidati aucileblad gamoiyenebs SeerTebuli Statebis gavlenas im qveynebis mxardasaWerad,
romlebic ibrZvian am TavisuflebisaTvis. donals trams kargad aqvs gaTavisebuli, rom Svidi wlis manZilze obama
da klintoni mxolod mayureblis
rols dasjerdnen regionSi, radgan
qveynis saSinao politika katastrofuli Sedegebis momtani aRmoCnda, ara
mxolod qveynis Sida politikuri pro-
Sexvedrebi TbilisSi
vizitis farglebSi
cesebisTvis, aramed msoflios sxva xalxebisa da qveynebisTvis, sadac amerikis
avtoriteti sakmaod did rols TamaSobda.
donald trampi aucileblad gadasinjavs im politikur kurssac, romelic
uWiravs amerikis SeerTebul Statebs
ruseTTan mimarTebaSi. igi arasdros
Seva ruseTTan Ria konfliqtSi. amitomac, aucilebelia am qveynis prezidentTan dialogi, raTa Sejerdes politikur ZalTa Tanafardoba ruseTTan da
sxva qveynis politikur liderebTan
erTaderTi mizniT, - xeli SevuwyoT
suverenuli saxelmwifoebis Semdgom
ganviTarebas da maTi saxelmwifoebriobis, demokratiuli institutebis ganmtkicebas.
SeerTebuli Statebi mxolod samxedro siZlieriT ar gamoirCeva, mas mniSvnelovani ekonomikuri sadaveebi upyria
xelT da garkveul procesebs warmarTavs msoflio ekonomikur arenaze. Cven
SegviZlia es berketebi ufro aqtiurad
avamoqmedoT da ruseTi sakmaod mtkivneuli procesebis pirispir aRmoCndes.
erTi sityviT, yirimi ukrainis SemadgenlobaSi Sedis da umjobesia, Tu ruseTi
Tavis xalxs Tavidan aacilebs maryuJSi
Tavis gayofas.
- rogor warmogidgeniaT konkretulad ra SeiZleba gakeTdes qarTulamerikuli urTierTobebis ganviTare-
bisTvis?
- pirvel rigSi minda qarTuli warmoSobis amerikis moqalaqeebs mivmarTo
da vuTxra, rom Tqven xelSi uzarmazari
berketebia. 80 000 qarTveli amerikaSi
sakmaod didi Zalaa imisTvis, rom sakuTari sityva TqvaT qveynis ganviTarebis
istoriaSi. Tqvenzea damokidebuli, ramdenad gaacnobierebT imis aucileblobas,
rom politikur procesebSi aqtiurad
CarTva sakmaod did upiratesobas moganiWebT. Tu Tqven eTanxmebiT respublikelTa mTavar doqtrinas, urigo ar
iqneba gawevriandeT Cvens partiaSi, rac
tribunis gamoyenebis SesaZleblobas
mogcemT. pirvel rigSi, aucilebelia,
daregistrirdeT winasaarCevnod Tqvens
ubnebSi. Cven ki aucileblad dagexmarebiT, raTa maqsimalurad mogawodoT informacia procesualur sakiTxebTan
dakavSirebiT. merwmuneT, Tu Tqven ar
SecvliT, aravin gaakeTebs amas Tqvens
nacvlad da miTumetes, Tqvens sasargeblod. yvela TiTon Wedavs Tavisi cxenis
nals. gamoiyeneT uzarmazari potenciali da miiReT gacilebiT meti.
- batono Jozef, iqneb Tqveni gegmebis Sesaxebac gvesaubroT?
- me piradad, vapireb isev qalaq niuiorkis sabWos arCevnebSi viyaro kenWi.
minda visargeblo SemTxveviT da mogiwodoT, rom aucileblad daafiqsiroT
Tqveni pozicia. qvinsis raioni naklebadaa dasaxlebuli qarTuli diasporiT, Tumca me, rogorc Tqvens qveyanasa
da xalxze Seyvarebuli rigiTi amerikeli, rogorc wamyvani politikuri
Zalis aqtiuri wevri, gpirdebiT rom
aucileblad davicav Tqvens interesebs
niu-iorkis nebismier raionSi.
- da bolos, minda didi madloba
mogaxsenoT saintereso saubrisTvis da
gTxovoT, mimarToT qarTvel mkiTxvels.
- daicaviT Tqveni mrwamsi, iyaviT
metad konsolidirebulni, raTa Zlier
saTvistomod CamoyalibdeT. Zlieri saTvistomo da erTianoba TiToeuli Tqvenganis keTildReobis safuZvelia. es
is myari kedlebia, romelsac isev Tqven
unda daeyrdnoT. metad moaxdineT sazogadoebaSi integracia da mianiWeT
Tqveni xibli Cvens multi-kulturul
qveyanas. rogorc mogaxseneT, qarTuli
diaspora sakmaod mravalricxovania, rac
gaZlevT imis Sanssac ki, rom gyavdeT
Tqveni warmomadgeneli kongresSi.
RmerTma dalocos amerika. Zlieri
SeerTebuli Statebi - Tqveni qveynis
keTildReobis garantiaa.
esaubra Tea janaSia
interviu ibeWdeba Jurnal `mamulisa~ da
asociacia `Tvistomis~ urTierT-partniorobis farglebSi.
33
dRes
dRes ori
ori weli
weli
gavida
Cveni Jurnalis
Jurnalis
gavida Cveni
megobris,
megobris, legendaruli
legendaruli
`iluzionis~
`iluzionis~ avtoris
avtoris
oTar
oTar sefiaSvilis
sefiaSvilis
gardacvalebidan.
gardacvalebidan.
Cven gvaxsovs!
Jurnalis
dRevandeli
nomeri mis
naTel xsovnas
eZRvneba
34
cf,f
romani-epopea
abrundebiani
saukune
pirveli kamara
Cvens mkiTxvels dRevandeli nomridan uCveulo
saCuqars vTavazob, -emigraciaSi Seqmnil qarTul
istoriul romans.
saerTod, qarTuli emigracia qarTuli wignebis
naklebobas ganvicdiT. vfiqrob, an naklebobas Tu
natrulobas, garkveulwilad, Seavsebs kidec es romani, - yovel nomerTan erTad literaturul wyurvilsac daviokebT.
Tanac, `mamulis~ mkiTxvelebisaTvis eqskluzivia, radgan ibeWdeba wignad gamocemamde ki ara, aramed weris dasrulebamde - romanis sami tomi dasrulebulia da ori tomia darCenili.
es ar aris martoden istoriuli romani - klasikuri gagebiT. masSi mocemulia adamianTa portretebis mravalferovneba da arsebiT mniSvnelobas ar
vaniWeb istoriul sizustes, - CemTvis istoriuli
faqtebi warmoadgens Teatralizebul butaforias,
romelSic mimdinareobs epoqaluri kataklizmebi.
aq, adamianTa saxeebis galerea Tavisi negativiTa Tu
pozitiviT sadReisoobis peripetiebs exmianeba.
TviT didi mwerali sulxan-saba orbeliani bevrad iyo damokidebuli epoqaze da im xalxze, vinc
mis garSemo trialebda da qmnida sabas fenomens.
rat
om saba?
ratom
mxolod imitom, rom erTxel da samudamod gaqarwyldes miTi evropis ugulobisa. erTxel da samudamod unda daingres miTi `alodines da meTxuTmete
kacad Sevida~...
rom vkiTxulob am leqss, mgonia, saba ceka-s
mdivnebTan imyofeboda miRebaze. es ukuRmarTi stereotipi unda daimsxvres.
evropa, marTalia almacerad gviyurebda da daviwyebulic vyavdiT, magram rafinireba aZlevda imis
saSualebas, rom efiqra mainc yovel winadadebaze
siRrmiseulad.
swored imitom saba, rom kargad gavaanalizoT,
axla mainc, Cveni orientiri.
danarCeni romanis furclebze...
35
cnauri kaci iyo levan dadiani
- meore. swored meore da ara
pirveli, an rigiTobiT meramdene... mxolod es numeracia iyo
misTvis zedgamoWrili, TiTqos
bunebam misTvis da mxolod
misTvis Seqmna es cifri samoqmedo da samoZrao damRad, Torem sxvafriv erTi erTs mimatebuli ori verafriT
iqneboda, an raRac uTvalav ricxvs oriT naklebi
rom gamogeklo, saangariSo CoTqi ors verafriT
miiRebda. amitom iyo es mxolod levanisTvis gankuTvnili sakraloba. TviTonac ebrZoda am meoreobas,
mTeli cxovreba Sealia, raTa is ianusuri meore
aCrdili Camoscileboda Tavidan da ver ki dasZlia.
TumcaRa saukeTesod esmoda, rom is araTu pirveli,
aramed Tavis sabrZaneblosa da samezobloSi erTaderTi iyo. meoreobis damRa ar asvenebda, RrRnida mis
Sinagan wess.Yyvela mteri garSemo daamarcxa, Semkavebeli aravin iyo imereTi, guria da afxazeTi dajabna,
svaneTSi araferi esaqmeboda,
qrTamavda osmalosac da russac.
lixs iqeTa saqarTveloze ar hqonda pretenziebi.
sadac iyo,
imas sjerdeboda;
iq yoveli aCrdili misi Tanatolobisa da Tanasworobisa an gaanadgura, an wyobidan gamoiyvana ise,
rom ar gatoleboda aravin arasdros.
quTaTisSi samefo gvirgvinis dadgmas ezmaneboda.
yvelaferi gaakeTa amisTvis omiT wavida afxazeTze da ServaSiZeni daaxarka;
urTierT SorisMmopaeqre gurulebs Soris Cadga
Tavisi laSqriT Suamavlad da misTvis sasargeblo
pretendenti gaaguriela guriis samTavroSi;
quTaTisis mefeebs ebraelebi da vaWrebi mosTxova
goWauris brZolaSi gamarjvebis alafad. gadareuli
gareuliviT ebrZoda adamianTa da ,,ZlierTa ama sofelisaTas” miRma mTels mis warmomSob epoqas, TiTqos surda uniadago niadagze daemyarebina Tavisi
meufeba.
swored rom, gareT gareuls ufsebda Tvals
Tavisi brwyinvalebiT da Sin - Sinaurs. italieli
misionerebi Senatrodnen mas. megobrobda da gulux-
36
vad maspinZlobda romis papis jaSuSsa da TiatianelTa ordenis bers, romauli qristianobis gamavrcelebelsa da aRviraxsnil di plomats arqanjelo
lambertis, kongregaciis miTiTebiT rom cxovrobda
odiSis samTavroSi.
ufro adre imave ordenis wevrebi patreebi don kristofero de’kasteli, antonio jardina da
beri klaudio iveriiTa da iverielebiT moixiblnen
da ganixiblnen kidec. es iyo rom, guriaSi levanis
xeldasxmulma gagurielebulma meore vaxtangma
Tavisi samflobelodan gaaZeva ucxo rwmenis kacebi
da devnili stumrebi gulmowyaled Seikedla odiSis
cis qveS Mmzebrwyinvale levanma. kargad iynosa
saidanac uberavda zurgis qari da saiT unda mieqcia
piri. mTeli qarTuli stumarTmoyvareoba gadauSala
Tvalwin da daCrdila uRimRamo mogonebani guriisa italieli misionerebis cnobierebaSi.
Ddon kristofero xarbad xatavda levansac,
mis ojaxobasac, mTeli samegrelos eTnografias.
levanic ancvifrebda Tavisi erudiciiTa da ganswavlulobiT mravlismcodne evropelebs. mediCebisa
da valuebis patroni dadians Senatroda, neta Cven
gvyavdes aseTi mTavari da qveynis moWirnaxuleo.
balRebTan da lekvebTan balRurad da lekvurad
TamaSobda, Semdeg ki lomad gadaqceuli arbevda
garSemo myofT - imereTis samefos, afxazeTisa da
guriis samTavroebs. daundoblobiT veravis gaakvirvebda, magram misi daundobloba sxva iyo - mizanswrafuli da ara aRznebis Sedegad gamowveuli. misi
saarako simkacre ufro filosofiuri qmedeba iyo,
vidre gonebaSezRudulobiT gamowveuli ganrisxebis
Sedegi.
epoqac areuli iyo da adamianebic. levanma kargad icoda, rom yvelas Tvali hqonda dadgmuli
masze, erTgvarad mterTa alyaSi iyo moqceuli da
amitom igi valdebulic iyo yofiliyo uZlieresi
ZlierTa Soris. saqarTvelo ki is qveyanaa, romelic
uZlieresTa kuTvnilebaa da ara kanonmdeblobiTa
da wesT-dginebiT gamowveuli mesakuTrisa. es gareSezec iTqmoda da Sinaurzec. levans es dauwereli
kanoni mTelis sicxadiT hqonda gasigrZeganebuli.
amitom Tavis samyofelSi zRude-Seungrevel godolad qceuliyo. xvavrieli mowyalec iyo patronobda eklesia-monastrebs,
dangreulebs aRdgenda da
axlebs aSenebda.
Tvalsa da xels Sua azida kldis qimze wamomarTuli ruxis cixe-qalaqi zRvasTan da TavisTan
axlos. gulzviad ruxSi cxoveli vaWroba mimdinareobda sagareo da saSinao. tols ar udebda istanbuls, mdidrdeboda odiSis xazina, xaziniT patro-
nobda qveyanas.
zemoT da qvemoT agzavnida qrTamebs,
aZlierebda jars,
wyalobda iloris wminda giorgis da
iloris wminda giorgic ifaravda mas.
awerinebda xatmwerebs,
patiosani qvebiT mosavda da
Zvirfas liTonSi svamda xatebs.
saxarebebs,
samociquloebs,
fsalmunebsa da
locvanebs
ukveTda mewigneT gadasawerad.
gulmodgineT swavlobda evropiul enebs dantes
,,komediiTa~ da servantesis ,,keTilgonieri don
kixot lamanCelis~ mixedviT. Tavis mxriv italielebs
uTargmnida, rogoradac SeeZlo, rusTvelisa da `qarTlis cxovrebis~ wignebs.
sagangebod amaxvilebda yuradRebas baRvaSTa sagvareulos istoriaze da RimiliT dasZenda:
- amdroebaSi kldekaris saerisTavos zRudemtkiceba odiSs gadmovitane im sxvaobiT, rom bagrativanTa
Zliereba Cems garSemo ar WaWanebdeso.
almacerad gadaxedavdnen misionerebi motrabaxe mTavars da isic mzeraSi miuxvdeboda kiTxvas.
- gadaxedeT Cems samezobloso, - dasZenda bolos,
- sad gegulebaT daviT mefis sadari mefeo. isev
da isev daviTobac me unda vikisroo, - gadaixiTxiTebda gulianad da am xiTxiTSi arwmunebda Tavis simarTleSi msmenelsa da Tanamosaubres.
esec iyo: mtrebi Tu Semoiwyo levanma Tavis
garSemo, mokeTeebic sakmaod moimravla.
rostom xanis gamefebis pirvelsave wels sakuTari dai miaTxova qarTlis mefes; damoyvrda qarTli
da odiSi, Tanac Zlier mokavSireobas gauwevda
colis-Zmas siZe da siZes colis-Zma. Tavisi survilebi da ocnebebi qarTlSic gaatana mziTvad mariams
- manuCar dadianis asulsa da meore levanis dedmamis
Svils.
erTi moyvare waaxdina da amis fasad meore
SeiZina - gaugo ra SeTqmuleba simon guriels mis
mier gagurielebulsa da siZes, lanCxuTs Tvalebi
daTxara da coli waarTva, Tavisi dai, merme igi
rostom xans miarTva colad.
sabralo didgvarovani qalebi, yovelTvis politikuri svlebisa da amaT vaWrobis sagnad qceuliyvnen odiTgan, Tamar mefe iqneboda es, Tu dadianis,
amilaxvris, erisTavis, Tu wereTlis da sxvaTa da
sxvaTa asulebi. es kargad icoda levanmac da ar
kargavda SesaZleblobebs - umoyvrdeboda bagrationebs, ServaSiZeebs, gurulebs da sxvaT.
swored politikuri winaswarganWvreta iyo axladgadadianebuli ToTxmeti wlis levanis qorwineba afxazeTis mTavar seteman ServaSiZis asulze.
TviTonac xom kaxTa mefis aleqsandre II-is SviliSvili iyo manuCar dadianisa da nestan-darejanis
qorwinebis Sedegad Sobili.
deda adre gamoecala patara levans da papam
mamis TanxmobiT aRsazrdelad TavisTan waiyvana
SviliSvili. ase izrdeboda kaxeTis samefo karze
odiSis momavali mTavari da swavlobda
siavkarges aleqsandreseulad,
siverages Saabasiseuls,
daundoblobas yizilbaSurs,
TavzexelaRebulobas didmouraviseulad...
rom ara mamis sabediswero daRupva, levani karga
xans gaatarebda kaxeTSi da metad gaerkveoda epoqaSi. Tumca, Tavisi Sesaswavli mainc Seiswavla.
irmebze nadirobisas cxendacxen Sejaxebia manuCari Tavis aznaurs. momakvdavs biZaSvilisTvis Caubarebia ToTxmeti wlis levani da gadadianebuli
levani biZis - giorgi li partianis regentobiT
marTavda samTavros. colic maSin SerTes - afxazeTis mTavris asuli. arada, levans Tvali hqonda
dadgmuli sakuTar bicolaze - biZisa da regentis
colze mSvenier nestan-darejan WilaZis asulze.
iTmina,
iTmina da
avxorcobam Tavi ver damala.
cols orguloba Seswama - oTxi Svilis dedas,
TiTqos Tavis pirvel vezirTan merab qorToZesTan
Seiswres...
da gaaZeva merabi saegrodan, gurielis meTvalyureobiT gahgzavna igi rions gaRma mxareSi.
sakuTar cols cxviri moaWra da ase dasaxiCrebuli gaugzavna Tavis mamas, Tan daswrebaze wavida
- windawin ifiqra:
- vinZlo, SarvaSiZem damarbios, sanam gons moegeba,
iqeT unda davarbioo.
gaTvlam gaamarTla - setemani jerac gons vermosuli yabardos gaixizna, gons mogebuli ki gamudmebiT awiokebda yofili siZis samflobelos dauzogavad da daundoblad. mniSvnelovnad ver Searyia
levanis taxti, radgan iqeT ufrTxoda dadianis
laSqrobas Svilis dasaxiCrebiT Tavzardacemuli
mama.
erTi wuTiTac ar unania levans sakuTari colisadmi ase udierad mopyroba. axla mas xel-fexi
gaxsnili hqonda - sali partianoSi wavida da ZaliT
daisva yofili xarWa da bicola colad.
gaognda giorgi li partiani rqebis dadgmisgan.
rqebi bevrjer dadgmia moxuc qmars axalgazrda
37
colisgan,
magram amjerad visgan!
es acofebda mas da
ise acofebda,
rom mokvda kidec.
samagieros aseTi mizRveva swored Saabasuri,
mefeTa da maTTa memkvidreTa umadurobis gakveTilebidan Tu aiTvisebda ymawvili, Torem sxvafriv bavSvurad spetaki guli spetakadve darCeboda,
an iqneb arc...
es ukve visac rogor surs, ise warmoidginos.
Ralatis da Ralatobanas gaTamaSebasac araerTxel aumRvrevia levanisTvis goneba da waRmarTianad
savali ukuRma uvlia.
ar upatiebia ,,rqebis dadgma” merab qorToZisTvis
- uebro vaJkacisa da erTguli ymisTvis.
Sei pyro,
moakvdina,
misi danakuwebuli sxeuli zarbazanSi Cado da
gaisrola.
odiSis mTvaris mokvdinebis survilTa aRZvra
arc ZmisTvis iesesTvis upatiebia Sei pyro da Tvalebi dasTxara.
sakuTari siZe da mamis mkvleli simoni lanCxuTSi iZulebiTi dabrmavebis Semdeg berad Seayena.
swored misi coli warugzavna rostom xans colad,
dis Svili otia ki TviTon waiyvana aRsazrdelad.
simamryofilzec iyara javri - orgzis ilaSqra
afxazeTze da Tav-bedi awyevlia SarvaSiZes. am gaavebis Sedegad guriam karga xniT Sewyvita arseboba,
rogorc saxelmwifoebrivma warmonaqmnma da is srulad daemorCila odiSis mTavris rkinis xels.
levans Wiris dResaviT ejavreboda 1611 weli
da qorwili. mis cxovrebaSi qorwili da es weliwadi
erTad iyo gadajaWvuli. adre gazafxulze gremis
cixeSi kaxeTis mefem da levanis biZaSvilma Teimuraz I-ma iqorwina qarTlis mefe luarsab II-is daze
xoreSanze. es misi meore qorwineba iyo. im qorwilSi
ratomRac ugunebod iyo levani. mefe da nefe mamidaSvils yvelanairad arTobda, magram ver moaxerxa
ymawvilis gunebaze moyvana. colis uCumrad CauCurCula ymawvils:
- xarWebSi wagiyvan da dards gagaqarvebinebo.
calybad gauRima levanma mefesa da nefes, TviTonac ar icoda, rad iyo ase ugunebod.
zafxulze sparseTs waiyvana Teimurazma - iranis
loms sakuTari dai miarTva colad kaxeTis mefem.
ispaanis TvalismomWrel sasaxleSic daRvremili
iyo levani. ar itacebda sparsi qalebis moSiSvlebuli muclis rokvisa da savse barklebis Tqafunis
siamismomgvreli mzera. Triaqsa da xileuls mieZala
38
xorcisa da avxorcobis moyvaruli odiSis ufliswuli. arc Saabasis yovlisgamWol mxedvelobas
gamohparvia dafiqrebuli Wabuki. Tavisi gamqirdavi
sityviT Seamko levani:
- vgoneb metismetad mowolia bavSvs kolxidis
Waobebis siyvaruli da ase-rigad amitom xom ar
gvimzerso? an iqneb Cvens winaSe sparseTisa da samuslimanos Tavsatexiao?
- ase Sors ver wavao, - RimiliTve upasuxa siZes colis-Zmam, - kargad SeiTvisa bavSvma ,,kaxeTis
gakveTilebi.”
ulvaSebze gadaisva xeli Saaabasma da daurideblad uTxra Teimurazs:
- gakveTilebs rac Seexeba, jer yvelaferi win
gvidevs mec da iveriasaco.
Semodgomaze kidev erTi qorwili Sedga - Teimurazis colis-Zmam luarsabma colad SeirTo didi
mouravis dai Teklai. am qorwilSi pirvelad Sexvdnen erTmaneTs giorgi saakaZe da levan dadiani.
arc giorgis gamoparvia levanis gonieri mzera,
SezarxoSebulma mouravma daurideblad mxarze xeli
dahkra da mefeebis winaSe warmosTqva levanis sadRegrZelo aseTi sityvebiT:
- Tu gangebam dagvacala, me da es ymawvili gavaerTianebT saqarTveloso, - esa Tqva da grZeli
dagragnili jixvis yanwi sulmouTqmelad gamoscala.
- saidan moitana mouravma levanis dalocvao, gaukvirda Teimurazs.
- sad levani, sad giorgi da sad saqarTvelos
gaerTianebao, - warbi aswia luarsabma.
- gangebao... - mravalmniSvnelovnad Cafiqrda levani da raRac iniSna am naTqvamSi.
am qorwilidan erT kviraSi irmebze nadirobisas
daiRupa manuCar dadiani - levanis mama. axlaRa
mixvda Teimurazi levanis ugunebobas samive qorwilSi. ase CaTvala, winaswar grZnobda mamis daRupvasao.
cota xanSi ambavi movida sadadianos:
- luarsab mefe cols gahyria da didi mouravis
mokvdineba mouwadinebiao Sadiman baraTaSvilis CagonebiT. iranis SahTan gaqceula giorgi saakaZe
Tavisi saxleuliTurTo. mouravis nacvlad mZevlad
xelSi Cagdebuli misi dai moukvdinebiaTo.
is sabediswero qorwilebi gaaxsenda levans da
mwared CaeRima. amis mere uswavlia simwrisagan
Rimili da roca yvelaze metad uWirda, maSin icinoda. guls Sveba eZleoda. es metad da metad amZvinvarebda odiSis mTavars.
ase iyo, rodesac pirveli colisagan nayoli
Svilebi moakvlevina Tavis jalaTs. icinoda gagiJebuli JiniT meore colisgan gaxelebuli, TiTqosda Tu Seni coli sxvasTan gRalatobda, es bavSve-
bi Seni Svilebi rogorRa iqnebodneno. jalaTs ki
mTeli cxovreba SiSi zaravda:
- esao-da levanma Cemi Svilebis mokvlac ar
mibrZanoso, - TviTonve Camoutana ambad sparseTidan
Camosulma, Tu rogor moakvlevina Saabasma sayvareli
Svili sefi-mirza bebuT-xans da gamoglovilze
rom moiTxova bebuT-xanisgan misi Svilis mokvdineba
erTgvari SurisZiebis surviliT aRvsilma. am SiSianobaSi TandaTan dailia kaci da gaqra dedamiwis
zurgidan. levani sisastikeSi ver gautoldeboda
Saabass, magram arafriT Camouvardeboda, qristianulma znem cota-odeni keTilSobileba SearCina.
patronobda taZar-monastrebs, xatebs swiravda
ilorisa da martvilis eklesiebs, wignebiT amaragebda
ber-monazvnebs. amiT surda sakuTar TavSi aRmoCenili
codvebis Sendoba eTxova uflisTvis. Tu loculobda, yovelTvis gulmxurvaled loculobda, Tu arada
cud kacobas sCadioda, an mezoblebs arbevda. misi
sisastikis, an misdami SiSis wyalobiT momZlavrda
odiSis samTavro.
yvelafers ki mainc giorgi saakaZes abralebdnen.
odiSamdec Camovida mouravis sadRegrZelo da yvelas
gakvirveba, TviT levanisic. es pirveli Sexvedra
iyo da yvelas ukanaskneli egona.
sagangebod moutanes dadians saakaZis saqarTvelodan gaqcevis ambavi, iqneb rogorme dacxres gulmxurvale mTavris gulio da giorgisgan CawveTebuli
Winkebi iqneb Tavidan gauqres amis Semdgomado.
ucnauri RimiliT Seegeba igi mouravis gaZevebas.
arc mas egona, Tu maTi gzebi isev gadakveTdnen
erTmaneTs. moRalated CaTvlil mouravTan urTierToba erTob saxifaTo iyo, magram misTvis es
damRa dabrkolebas sulac ar warmoadgenda. levani
sparseTSi imyofeboda, roca mourav-xanma yandaari
da baRdadi miwasTan gaaswora. araTu mters, aramed
mowinaaRmdeges Tavisi xmlis Zala agema. amis gamo
mTeli sparseTi iyo SeZrwunebuli.
didi da patara,
stumari da maspinZeli,
Sahi da nazir-vezirebi
gaognebuli saubrobdnen giorgis Seubraleblobaze. Saabass rom ar gamoewvia giorgi, uTuod ambis gamtans aRar datovebda mis mier darbeul
mxareebSi. ambobdnen:
- mourav-xans cocxali aravin dauzogavso arc adamiani da arc pirutyvio.
levanma hkiTxa ukan mobrunebul mxedarmTavars:
- nuTu Saabasis keTilganwyobis mosapoveblad
ase unda gadageWarbebinao?
Tvali TvalSi gauyria mouravs mTavrisTvis,
karga xani pasuxi ar gaucia, levani ki pasuxs
eloda da jiqur Sescqeroda TvalebSi momzirals.
mere saakaZem Tavi aswia, cas Sexeda da upasuxa:
- me Sahis keTilganwyoba isedac miRebuli maqvs
da davalebis zomieri Sesrulebac sakmarisi iqneboda
misi keTilganwyoba rom ar ganelebuliyo, magram...
- aq isev Sexeda giorgim levans, odnav lmobieri
gamoxedva hqonda am wuTs mourav-xans, - Sahic unda SeZruliyo am ambiT, radgan manac unda icodes,
rom giorgi saakaZesTan xumroba da TamaSoba ar
SeiZleba. ram gamakeTebina? obezgebi da qurTebi
qarTlis mefis mamamZuZed da sufrajad davsaxe.
amitom ar gamWirvebia am bedSav xalxze Cemi boRmis
srulad gadmonTxeva. dae iq, saqarTveloSi Zrwodes
39
Sadiman baraTaSvili, rom misda Tavsatexad giorgi
saakaZe cocxalia. ifiqros da ijavros, am uilajo
xalxs Tu ase epyroba Cemi piradi mteri, me ra
dRes damayriso.
sinanuli Seatyo mourav-xanma odiSel ymawvils.
- ratom miyureb aseo?
- aki saqarTvelos gaerTianebas meficebodi sadRegrZeloSi?! nuTu yvelaferi im simTvraleSi CarCao?
- risTvis Camosulxaro? - Seubruna kiTxva giorgim.
alalad upasuxa levanma:
- Sahs ZRveni Camovutaneo.
- Senc wagaxdineso? - mwared CaeRima mouravxans
da Caiqnia xeli.
pasuxic am xelis CaqnevaSi amoikiTxa levan
dadianma da gulwrfelad Sercxva, ispahanis sasaxleSi rom imyofeboda.
es iyo mTavris ukanaskneli sircxvili, sakuTari
saqcielis gamo rom ganucdia odesme. amis mere ymawvilis isedac gauxeSebuli suli kaciWamiad gadaiqca.
erTxans TiTqos undoda yvelaferSi miebaZa didi
mouravisTvis. Tavisi gulboroteba yofnida, axla
saakaZis gakveTilebi daemata. sparseTidan mobrunebuls aRar egona, Tu kidev gadaikveTeboda misi
da saakaZis gzebi. magram cxovreba uamrav gamocdas
uwyobs adamianebs da arc levani yofila gamonaklisi.
mouravTan momdevno Sexvedra odiSis samTavroSi
Sedga, rodesac martyofis Semdeg marabdisTvis Teimurazs uxmobda didi mouravi, raTa xelmwifurad
gaZRoloda qarTvelTa laSqars gamarjvebuli. “gamarjvebuli” imitom, rom yvelaferi ise iyo mowyobili, gamarjvebis meti araferi iyo darCenili.
biZaSvil-mamidaSvili imxanad nadirobiT irTobdnen Tavs. Teimurazi im dros kaxeTidan gamoZevebuli iyo da imereTis samefos Sexiznuliyo da usaqmobis Jams mamidaSvils wveoda zugdids. mouravis
Camosvla eamaT damxvdurebs, TumcaRa saakaZis avkacobis ambavs odiSamdec CamoeRwia. frTxilad moekidnen amitom stumars. jaris gaZRola sTxova
mxedarmTavarma mefes, isev levanSi Cabudebulma eWvebma wamoyves Tavi da daurideblad hkiTxa giorgis:
- aba, sadRegrZeloo?
Teimurazi ver mixvda kiTxvis arss. saakaZem ki
umal upasuxa:
- axla amis dro araao.
- maS yandaario?
giorgim axlaRa Seatyo levanis Zireuli gardatexa. igi aRar iyo is bavSvi, odesRac rom misi sadRegrZelo Sesva, arc is ymawvili, ispahanis sasaxleSi rom Sexvda. axla mis win idga erTiani saqarTvelos mefobisTvis gamzadebuli kaci, SeiaraRebuli
sirZniTa da simxeciT, veravin da veraferi rom ver
40
gadaudgeboda miznisaken mimaval gzaze. verc es
kaxeTidan gamogdebuli mefuka. ase uTxra giorgim
levans Teimurazis gasagonad:
- neta amis adgilad Sen yofiliyavio. mTebs
gadavdgamdi Seni keTildReobisTviso. aba eseni ra
Rirsni arian maTTvis Tundac erTi qarTvelis sisxli
daiRvaroso.
verc axla mixvda verafers Teimurazi, becis
RimiliT SehRimoda or titans da albaT gegmebs
awyobda, Tu rogor daibrunebda warTmeul taxts
mouravis xeliT. ususuri Canda am RimilSi qeTevan
dedoflis Svili da daviTisa da Tamaris Camomavali.
orivem gaxeda am momRimars da levanma geslianad
uTxra saakaZes:
- Sexede amas da kargad daixsome: amaTgan xeirs
nurasodes elio.
dasturis niSnad Tavi dauqnia mouravma.
- jer gareSea momdgario, mere Sinaurs movdgebio.
- rom gaaZliereb, aRar dagindobeno.
Teimurazi mxolod axlaRa moego gons da CaerTo
saubarSi. saakaZem sTxova mefes, axlaves gadavideT
lixs da umeTaure Sekrebil jarso. jarTa raodenoba
ikiTxa, mere ganlageba. ramdenad SegviZlia gavimarjvoTo. amdeni kiTxvebiT Tavgabezrebulma mxedarmTavarma mokled mouWra:
- wamobrZandiT banaks da yvelaferi avwon-davwonoT da davgegmoTo.
- rodis wavideTo?
- axlaveo. - da wavidnen.
levani darwmunebuli iyo, rom kidev erTxel
miecemoda saSualeba giorgi saakaZis xilvisa, magram
rogor da ra viTarebaSi, es ki ar icoda.
fiqrobda,
bevrs fiqrobda.
fiqrebi gamZafrdnen usaSvelod.
mosveneba daakargvina mTavars am abezarma fiqrebma.
Zilic ki gaukrTa.
sul elandeboda Zil-RviZilSi ai, modis omebSi sisxlamosvrili mxedari,
moiCqaris.
icis,
igi omidan mova,
mxolod omidan,
radgan TviTon didi mouravi gamxdariyo omi.
sxvanairad ver warmoedgina levans es kaci. iqneb aRarc kaci da mxolod cxen-kaci, droTa viTareba
xom maT sxeulebs SeaduRebda, rogorc cecxlSi
gamowrTobil folads. cxovrebam erTmaneTs daamyno
cxeni da giorgi saakaZe - es axali miTosi qarTuli
sinamdvilisa. elandeboda kidec Tof-abjriani mxedari misken momavali. iseTi uferuli iqneboda es
zmanebebi, cxenis feri rom ver gaerCia. uceb wamoxteboda, Tavi omSi egoneboda da ra dainaxavda dadianiseuli sasaxlis sawol darbazs, Rrmad amoioxrebda da Zils ganagrZobda. ar asvenebda mainc xelTavidan daZinebuls fiqrebi.
diliT patresa da karis moZRvars uambo Tavisi
foriaqis Sesaxeb. orivem erTi da igive uTxra erTma italiurad,
meorem qarTulad,
magram nugeSi veraferi. gamocxadebis meeqvse
Tavis pirveli rva leqsi waukiTxes da bolos hkiTxes, mokrZalebulad:
- romeli mxedarTagani iqneba Tqvenis brwyinvalebis TvalsazrisiT, Tqveni uSfoTvelobis damrRvevio?
tanSi gaaJrJola am wignis wakiTxvam levans
da xmaminavlebulad gaimeora apokalipsuri sityvebi:
`da aha cxeni mwuane, da mjdomaresa mas zeda
saxeli misi sikudili...~
- kargad dafiqrdiT, Tqveno brwyinvalebav, mimarTa erT-erTma moZRvarTaganma, - sxva xom arao?
xelSi misces wigni da uTxres:
- Tu ar gagvirisxdebi, TqveniT waikiTxeT da
dafiqrdiT, romeli mxedari iyo...
levanma anazdad waikiTxa:
`da gamovida sxuai cxeni wiTeli, da mjdomaresa
mas zeda mieca aRebad mSvidobai queyaniT, raiTa
erTmaneTi moswyvidon, da mieca mas maxvili didi.~
mcire xans dadumda mTavari, mere ki dabejiTebiT
Tqva: - es ori mxedari erTsa da igive saqmes akeTebso. amitom ver gamirCevia romeli apokali psuri
mxedari mezmaneba yovel Jams.
sulierma moZRvrebma Taviseburad ugalobes da
uloces levan dadians, ufals Seavedres, sulis
mSvidoba mianiWeo. sacecxlurebiT ukmies padremac
da dekanozmac.
- nu ifiqreb bevrso, - uqadages bolos, - mosasvleli mainc gvewveva, amitom nu SfoTav naadrevadao.
es iyo mTavris ukanaskneli SiSi, rac ganucdia
Tavisi cxovrebis manZilze. amis mere Seiqmna uSiSi
da usircxvilo levan dadiani.
merme ukve uTavo mxedari ezmana. es zmaneba
aRarc apokali psSi ewera Tavisi ucnaurobiTa da
SemaZrwuneblobiT. aRar SeSinebia TavwaWrili mxedrisa levans. miuaxlovda da hkiTxa:
- vina xaro?
- saqarTveloo, - upasuxa mxedarma.
- Seni Tavi ra iqnao?
- me TviTon SevWameo.
- CemTan ratom moxvedio?
- Seni Tavi damadgi Tavzeo, - sTxova saqarTvelom.
ver gabeda sakuTari Tavi mieca mxedrisTvis
dadians.
- Cemi Tavi me mWirdebao, - mkvaxed upasuxa levanma saqarTvelos.
araferi upasuxa mxedarma mas, gawbilebuli gauCinarda Rameul usasrulobaSi. gamoiRviZa levanma.
inana, sakuTari Tavi rom ar misca mxedars Tundac
zmanebaSi.
es iyo mTavris ukanaskneli da sabediswero gaubedaoba. amis Semdeg masSi gambedavi Camoyalibda.
erTi erTmaneTze movida cnobebi marabdis brZolis Sesaxeb. yvela mstovari Tavis patrons aqebda
da mis mxedarmTavrul sibrZnes miawerda qarTuli
laSqris Rirseul winaaRmdegobas ricxobrivad aRmatebul mterze. yvelas Taviseburad Camohqonda
ambebi da movlenaTa msvlelobas Tavisebur WrilSi
hyveboda. gantevebis vaci da yvela ubedurebis saTave aqac gamokveTes - didi mouravi.
- aki Camoaciles sardlobas saakaZe da misi
sabrZolo gegma daiwuneso? - Caacivdeboda aTasgvari
kiTxvebiT odiSis mTavari.
- mainc giorgi saakaZea yvelaferSi damnaSaveo,
- uazrod gaiZaxodnen winaswar daswavlil saTqmels
macneebi, xolo roca maTive naambobidan gamomdinare kiTxvebs usvamda levani, Tavs aridebdnen mopasuxeni pasuxis gacemas. da es mxolod imitom, rom
mravali Tavi wamoCituliyo am erT sabediswero
brZolaSi. sabolood ki ase askvnidnen TavianT
naTxrobs:
- aki Saabasma Tavis sanukvar sawadels ver miaRwia da didi zarali vawvnieT rogorc cocxal
ZalaSi, aseve sabrZolo aRWurvilobis TvalsazrisiTo. Tanac Semdegi winsvla abasma veRar SeZlo da
axla mcire-mcire razmeulebiT vebrZviT tyes Sefarebulnio. marTalia Sahma tfilisi aiRo, magram
dRe-dReze igi datovebs qalaqs, radgan autaneli
pirobebi SevuqmeniT iranis lomsao. tfilisi misTvis
qalaqi ki ara, marwuxebia da cdilobs, rogorme
gamoaRwios Tavi am autaneli pirobebidano.
axalma da axalma mstovrebma axali ambebi moitanes:
- Saabasma tfilisi datova da kudamoZuebuli
gaiqca saqarTvelodano. axla Sesaferis dros eZebs,
raTa isev dagvesxas Tavs da Cvenze gaimarjvoso.
Cven ki dRe-niadag vfxizlobTo. didi mouravi isev
SemarTulia da Zera-qoriviT dastrialebs qarTul
samefos, mtarvalma rom ver moitacos erTi goji
miwac.
- Teimurazi rasa iqmso? - ikiTxa sxvaTaSorisad
odiSis mTavarma.
- mefobso, - siamayiT sTqva moenem, - mefesa da
mouravs Soris sruli Tanxmobaao, - daamata naTqvams,
41
radgan mixvda, swored amas SeekiTxeboda sabolood
msmeneli.
- madloba RmerTso! - kmayofilebiT amoTqva
karis moZRvarma.
merme erT bnel Rames odiSs SemoaWena cxeni
erTma usaxurma mstovarma. mxolod RamisTeva iTxova.
Sori gzidan mosuls mosveneba surda. ar moasvenes,
kiTxvebi yizilbaSebis isrebiviT daayares. Zunwad
pasuxobda yvelaferze, pasuxebis mixedviTac ver
mixvdebodi giorgi saakaZis mstovari iyo igi, Tu
Teimuraz mefisa. erTi ki cxadi iyo, isev aries
misasvleli gzebi mefeebsa da saakaZes Soris gulRrZo Tavadebma. isev moiRrubla saqarTvelos caze
gaerTianebis zRurblTan. yvelaferi es avs moaswavebda.
aseTi ambebi Camoutanes levan dadians:
nostes mamulSi myof mouravTan Turme erT
saRamos misula zurab aragvis erisTavi da Teimurazis SemonaTvali sityva-sityviT uTqvams colis
Zmas siZisTvis. gabrazebula giorgi, warbebi Seiyara
da ze-wamoiWra:
- rodis iyo samefo saqmeebSi vereodio! me mefe ki ara, mouravi varo. mefoba rom mdomoda samalavidan ar gamovixmobdi im ugnurs da qarTl-kaxeTs ar Cavabarebdio.
Turme isic gamorkveula:
im mefukas zurabis xeliT mouravis mokvla
ndomia Turme. esec gamoirkva mogvianebiT, misken
moRerili xrmali aicila saakaZem da ganaiaraRa
erisTavi. mSvidobiT gauSva samtrod mosuli colisZma siZem. sxva arxebiT isic garkveula - Teimurazi
Saabasma Seaguliana, mokali giorgi saakaZe da misi
Tavi gamomigzavneo, samagierod kaxeTidan ayrilT
davabruneb samSobloSi da mTels qarTl-kaxeTze
upirobod gagabatonebo. Tavis mxriv uxeirom zurab
erisTavi moimxro:
- mokali Seni siZe da misi adgil-mamulis baton-patronad gagxdio.
didma mouravma zurgSi moqneuli maxvili swrafi
moZraobiT aicdina da amiT aacdina macdur ocnebis
asrulebas erTis mxriv zurab aragvis erisTavi,
meores mxriv Teumuraz mefuka da mesames mxriv
Saabasi.
- xmalma gagvasworoso, - SeuTvala mefukas ganiaraRebuli Semogzavnili mstovris piriT.
axla orive mxare salaSqrod emzadeba da jars
ikrebso.
isic dawvrilebiT Camovida ambad: vin sad ramdeni
molaSqre moagrova.
- Teimurazma ori aTas kaxels mouxmo, zurab
erisTavma sami aTas xuTasi mTieli cxenosani misca
42
mewinaved, eqvsi aTas xuTasi moieriSe daviT qsnis
erisTavma gamouyvana mefukas.
- giorgi saakaZeso? - axla sxva moenes hkiTxes.
imanac CamoTvala:
- axalcixis faSam ori aTasi mesxi molaSqre
mihgvara mouravs daviT guramiSvilis sardlobiT,
qaixosro muxran-batonma da qarTlis gamgebelma
sami aTasi qarTveli gamouyvana qudze kacad, imereTs
yofila giorgi saakaZis mstovari. giorgi mefes
sTxova daxmareba, samagierod qarTl-kaxeTSi misi
vaJis gamefebas dahpirda da amiT imedovnebs qveynis
gaerTianebaso, - dasZina mstovarma.
- rao mere imerTa mefe giorgimao? - mwared
CaeRima levan dadians da sul raRac erTi kviris
win masTan saidumlod wveul giorgi saakaZesTan
Sexvedra gaaxsenda.
TvalebSi Caxeda Ramis stumarma Rameul maspinZels da did xans uyura ubrad. isic daJinebiT
ucqerda mouravs araTu rogorc mters, an moyvares,
aramed SesaZlo mokavSires an mowinaaRmdeges. maT
xom erTmaneTSi ara hqondaT gasayofi ra. bolos
jari sTxova gaubedavad, icoda ra, rom uars miiRebda
araTu SiSis an ideebis, aramed biZaSvil-mamidaSvilobis gamo. esec dasZina:
- Cemi gamarjvebis SemTxvevaSi qarTl-kaxeTze
gamefdi da axal samefo gvars daude safuZvelio.
- ratom Sen ar izam amaso? - hkiTxa mTavarma
mouravs.
- me bevri mteri myavs da saxelic SebRaluliao,
Sen xeirianad aravin gicnobso.
- es rom gavakeTo, me meyoleba bevri mteri da
saxelic SemebRalebao. ZmaTa kvliT gaerTianebuli
saqarTvelosi ara mwams rao. araTu Teimurazis
gamo ar mogcem jars, aramed qarTvelTa gamoo.
daixsome giorgi, es yvelaze samarcxvino omi iqneba
saqarTvelos matianeSi da ar minda am omis monawile
viyoo. Sen ici, gamzrdel biZas gadavudeqi, coli
wavarTvi da samaris piraze miviyvane igi, arc Teimurazis dasamarebisTvis amikankaldeba xeli, magram
araa es kargi saqme da girCev Senca da im doylapiasac es omi ar moaxdinoTo.
gawbilebuli darCa giorgi, magram ara nawyeni.
madloba gadauxada gulwrfelobisTvis odiSis mTavars da imave Rames datova samTavro.
amis mere iyo:
imerTa mefes miakiTxa dasaxmareblad macdunebeli winadadebiT. isic imerelTa da gurulTa oTxi
aTasiani laSqris wargzavnas dahpirda lixs gaRma
aleqsandre ufliswulis gamefebis sanacvlod. amiT
qarTl-kaxeTis mefe imereTis samefos pirdapiri
memkvidre xdeboda. xelis erT gawvdenaze Canda
qveynis gaerTianeba.
es iyo mTavris cxovrebaSi ukanaskneli SemTxveva,
roca man omsa da brZolaze uari ganacxada. amis
iqiT levan dadiani xrmalamowvdili SeebrZoleba
bagrationebs, ServaSiZeebs da gurielebs. yovelTvis mogebuli darCeba da ara gamarjvebuli.
Teimurazi Turme mouravze imis gamoc ganawyenebula, rom rad daiWire osmaleTis sulTanTan kavSiri Cemi dasturis gareSeo. ganrisxda amis gamo
giorgi saakaZe. amis iqiT mis win iveriis mironcxebuli mefe aRar idga da Sehyvira batonkacurad:
- sulkurTxeuli dedaSenis xaTri da ridi
rom ar mqondes, axlave gagagdebinebdi Tavsao! visTan
saidumlo kavSirebs miwuneb, iqeT Saabass epirferebi
da aqeT mis zurgs ukan ZRveniT avseb Ror erTmorwmuneebso, - cota xniT Seyovnda, ruseTis saxelwodeba ver gaixsena da mere xeli Caiqnia. dausaxelebladac cxadi iyo vis gulisxmobda ,,Ror erTmorwmuneebSi,” - samcxis aTabagisa da misi meSveobiT
xonTqaris mxardaWeriT gavwminde aspinZa da mTeli
misi Semogareni yizilbaSebidan da Senc rom momSvelebodi kaxeTzec gadavidodi. Saabass dedaSenisa
da Cveni Svilebis sisxls balRamad amovadendi
cxvirSi, magram amas Sens gareSe gavakeTebo.
TeimurazisTvis ar iyo cnobili giorgi saakaZis
saqmianoba samcxeSi, Tu ra didi samstovro da
saomari saqmeebi moimoqmeda mouravma da axla am
svegamwyrali mefukas gadamkide yvelaferi Tu ara,
umetesi saqmeni wyalSi unda Cayriliyo.
- yvelaferi Tavidan iqneba dasawyebio, - fiqrobda
mouravi. saqarTvelos erTi udidesi mteri samefo
taxtze uzis da sanam mas ar CamovicilebT gzidan,
qveyanas araferi eSvelebao. abasze aranaklebi mavnebelia igi sakuTari mamulisao da amitom omSi
wasvla mis winaaRmdeg saRvTo da mamuliSvilur
saqmed CameTvlebao.
amitom samcxidan moziduli Zala abasisken mimarTuli Teimurazisken Semoabruna.
ismenda am ambebs levani da sakuTar Tavs ar
ujerebda, rogor SeiZleboda amdeni siqvelis Semdeg
mouravi vinmes mtrad da moRalated gamoecxadebina.
taSiskari rom daviviwyoT, martyofi win gvidevso,
marabdis warumatebloba xom am ubeduri SuRlis
brali iyo da sxva arafrisa. mindobodnen mouravs
es uvici sardalukebi da aqac samSvidobos gavidodiT. TumcaRa isev saakaZis wyalobiT ver naxa marabdiT veranairi sargebeli Saabasma da iqiT mesxeTic waago. Sida qarTlis yvela mniSvnelovani cixe
mouravs xelSi eWira. mTeli kavkasia da wina azia
sulganabuli Sescqeroda am orTabrZolas Saabassa da giorgi saakaZes Soris,
ara romelime qveynebs Soris,
aramed am or didZalovan da gonebamaxvil adamians Soris, romlebsac emorCileba xalxi (erTs bevri, meores - cota). uTanasworoba imTaviTve Tanasworia, imdenad aRmatebulia mourav-xani mzebrwyinvale Sahze. sakmarisi iqneboda ZalTa Tanafardoba,
rom sparseTi gamanadgurebeli safrTxis winaSe
dadgeboda uTuod.
Teimurazebi da misTanebi ar ijerebdnen, amitom
gadaekida Tavdapirvelad luarsabi, axla Teimurazi.
Suri Rupavda yovelTvis saqarTvelos. samefo gvaris
potenciali da energetika dakninda am uTav-Jamo
brZolebSi, erTmaneTTan qiSpobaSi da sulmdabal
qvena grZnobebis daqvemdebarebaSi. araerTi iyo sisxlis aRreva maTSi - aRmosavleli bagrationi dasavlels Txoulobda, es ukeTes SemTxvevaSi da isic
imitom, rom rogorme gamxdariyvnen damoyvrebulTa
taxtis memkvidreebi da araTu saqarTvelos gaerTianebisaTvis, aramed sakuTari gavlenis sferoebis
gansavrcobad. Cveulebrivi SemTxveva iyo, bagratovanni TavianT qveSevrdomebs Txoulobdnen da aTxovebdnen qalebs maTze, raTa gamdgari did-aznaurni
amiT moedrikaT da moeTaflaT. sxva ukeTesi vera
moefiqrebinaT ra. mezobeli qveynebi aRar kadrulobdnen TavianTi qalebi rZlebad gamoeSvaT am saSiS
qveyanaSi, aqedan aravis surda qalebi waeyvanaT
rZlebad, radgan gaWirvebul moyvaresTan aravis
surda wili daedo; gaWirvebul siZes xom unda
daxmarebodnen an fuliT, an jariT, an Tavisi gavleniT. sparseTTan da osmaleTTan ki aravis surda
gaefuWebina urTierToba TavianTi, Tundac iribi
CareviT. damoyvrebis SemTxvevaSi ki valdebulnic iyvnen Careuliyvnen TavianTi moyvrebis Sida saqmeebSi.
amitom
sisxli gaxunda bagrativanTa,
guli daberda da
goneba daClungda.
erTxel nadirobisas levans Seesityva antonio
jardina:
- droa iveriam samefo gvaris gamocvlaze ifiqroso.
- vinmem ar gaigos, Torem SeTqmulebas damwamebeno,
- TavisTvis Cailaparaka levanma. mere stumars naZaladevi TavazianobiT mimarTa:
- rasa brZanebT, padre, bagratovanni xom RvTiT
kurTxeuli gvaria, Tavad daviT mefsalmunis Camomavalnio. sxva rom ara iyos ra, bagrationi deda
iyo Cemi sulkurTxeuli nestan-darejani, asuli
kaxeTis mefis aleqsandre II-isa.
calybad Caecina mTavris naTqvamze padres da
icoda ra levanis pativmoyvareobis ambavi, darwmune-
43
buli iyo, ar Serisxavda amis gamo maspinZeli stumars, iseTi kuTxidan daanaxebda sinamdviles, rom
ar efiqra, magulianebs es oxerio, arada, arc uamisoba
unda yofiliyo, da uTxra:
- aravin davobs amaze, Cemo keTilo levan-batono,
me mxolod imis Tqma msurs, rom axali, an, ase
vTqvaT, axleburi gonebaa saWiro samefo taxtze.
iveriam Tavisi moqmedebani unda Sescvalos, mters
es Zveli Tqveneuli svlebi kargada aqvs Seswavlili
da TviTon axlebur cbier TamaSs gTavazobT. Tqven
ki veraferi daupirispireT maT Sesaferisi da sapirwone. Tqvens sawigneSi gavecani ydaSemoclili bagratovanTa cxovrebas. ver SemogkadrebT, levan-batono, miamiti brZandebi-Tqo, bevri ram msmenia Tqveni
gonebagamWriaxobis Sesaxeb da piradadac bevrjer
davrwmunebulvar TqvenTan urTierTobisas amaSi, magram ratomRac am sakiTxs mainca da mainc miamiturad
umzerT...
warbebi Seiyara gorozma odiSelma.
- raebs roSavs es gadaleSili gadamTielio.
cali warbi ze-awia, aweuli warbis mxares nerviulad ulvaSi SeaTamaSa, CamoRuSuli warbidan gaxeda
padres da hkiTxa:
- rogor gavigo Tqveni naTqvami, padre antonio?
sibrazisgan xrmlis vadas mouWira xeli.
sayovelTao uxerxuloba Camowva darbazSi, saxeze gafiTrdnen danarCeni Tiatianelni padreni. imasac
fiqrobdnen:
- rogor daiZvrens Tavs padre antonio.
arada, misma sruliad uSfoTvelma mzeram da
sibejiTem cota ferze moiyvana italielebi. mixvdnen,
mkvaxed motriale saTqmelis dasrulebis Semdeg
naTeli gaxdeboda dausrulebeli azris arsi, ase
bundovnad da Seuracxmyofelad rom Canda Tavqariani
dadianis cxvirwin wamosrolili.
- axlaves agixsniT, - mSvidad ganagrZo Txroba
padrem, ise, TiTqos arc Camovardniliyo aranairi
uxerxuloba, an arada Tavad ver grZnobda amas, vinc am taxtze dajdeba, swored is gaxdeba mefsalmune daviTis STamomavalio. ubralod, am wignSi
erTi umniSvnelo cvlileba Seva - meTaur gvars
Caanacvlebs axali meTauri gvari da RvTivkurTxeulobac maTze gadava. gadaxedeT irgvliv saxelmwifoebs - ramdeni dinastia gamoicvala sparseTma,
bizantiam, frangebma... da vin icis kidev vin ara...
TviT ruseTSi sul axlaxan Seicvala dinastia. am
Secvlas, marTalia, mravali omi da sisxlisRvra
mohyva, magram im giJma ivanem amowura Tavisi sagvareulos yoveli SesaZlebloba. axla axali goneba
daeufla ruseTs, ufro xalasi da norCi. RvTivkurTxeulobisa da mironcxebulobis madls yvela axa-
44
li dinastia memkvidreobiT iRebs, Tundac is warmoSobiT mdabio iyos... asea, Cemo keTilo levan-batono.
saxe gaexsna levans, idumal Caswvda padres qaragmuli naTqvamis arss da gaibadra. srul dumilSi
levanis mravalmniSvnelovani Cacineba gamoikveTa.
veravin mixvda,
WkuaSi daujda mas es moazreba, Tu ara,
gauxarda, Tu ewyina,
magram erTs ki mixvdnen, rom
wyenam gadauara.
mere atrial-datrialda axalgazrda TavSi CawveTebuli ampartavnobis Wia. ucnaurad SeiSmuSna,
orive ulvaSi gadaiswora xelebis neli moZraobiT
da ulvaSebSi Camaluli eSmakuri RimiliT mimarTa
padres:
- raxan ase dakvirvebuli yofilxar, Rirso mamao, Cvens awindel da warsul yofa-cxovrebaze, iqneb isic gagvimxiloT gulwrfelad, vin geguleba
dRevandel saqarTveloSi axali dinastiis moTaved?
vin Caanacvlebs bagratovanTa uZveles samefo gvars?
Tamamad da piruTvnelad upasuxa TiTqmis daufiqreblad padre antoniom:
- lixs iqiT qarTlis mouravi, lixs aqeT odiSis
mTavario.
pasuxma niri ucvala levan dadians. aqamomde
Tu Separuli ironiiT esaubreboda stumars, axla
is macduri Rimilic gaqra saxidan. levani am pasuxma
daarwmuna, rom padre sulac ar xumrobda da arc
ise wakidebuli hqonda baxusi. imaSic darwmunda
mTavari, rom ramdenime wuTis winandeli daZabuloba
arc ki ugrZvnia padres, ise Tavisuflad da daubrkoleblad Camoayaliba Tavisi azri.
- iqneb esec miTxra, moZRvaro, - levanis xmaSi
axla rkiniseburma simkveTrem iWarba, - ratom is da
me; da ratom is iq da me - aq?
isev auRelveblad da uSfoTvelad pasuxobda
padre: - bunebrivia, mTavaro, am bolo or saukuneSi
saakaZeze metad aravin gamokveTila msoflio TvalsawierSi qarTvelTagan, arc erTi Tqveni mefe, arc
erTi Tqveni mTavario. igi yvelas ebrZvis mefeebs,
Sahebs, Tavadebs. Slegi xalxi xarT qarTvelebi es gamxecebuli dev-kaci sakuTar Tavs rom SemoamtereT. migecaT mimarTuleba da kalapoti da isic
Tqvenda sasikeTod imoRvawebda Riad da daufaravad
Sahebisa da fadiSahebis sazianod. daviTi gyavdaT
erTi aseTi, zRvidan zRvamde rom gaCuqaT saqarTvelo... bedi misi da Tqveni, rom igi mefe iyo da man
warmarTa mTeli qveynis bed-iRbali RvTivkurTxeulobiTa da mironcxebulobiT. samagierod sabediswero aRmoCnda saakaZisTvisac da TqvenTvisac, igi
rom mefe araa. oRond esaa, rom Sen Seni sambrZaneblo
gaqvs. jer kidev axalgazrda xar da bevrs moaswreb
qveynad. ise ki kargad davkvirvebulvar rogor mindobiT uyurebdi mouravs SenTan stumrobisas da
isic ar yofila gulgrili Sens mimarT. mama-Svilurad giyurebda, araTu SuriT, an qvena grZnobiT, xarbad gismenda Sinagani daZabulobiT da TiTqos
amoyvireba undoda ,,gaumarjos levan mefesao!“
amas vgrZnobdi mis TvalebSi. cotac, cotac da marTlac amoxeTqavda misi gulidan iZulebiT daokebuli zvirTi da talRa grZnobebisa.
sxva mxriT Seubruna kiTxva levanma:
- aba, Teimurazi? svimoni? imerTa mefe giorgi?
gaeRima padres da Seawyvetina mefeTa saxelebis
CamoTvla.
- da sxvani... da sxvani... sxvani - sxvania, bevrni
arian Rirseulnic da uRirsnic, SarvaSiZeebic bevrni
arian, dadeSqelianebic, gurulebic, xolo giorgi
saakaZe da levan dadiani mxolod erTni arian,
romelTac ar gaaCniaT sadarni, Tundac mefeebi
iyvnen isini da Tundac mTavrebi. merwmune, Cemo keTilo levan-batono, saakaZeebic bevrni yofilan da
momavalSic bevrni iqnebian da dadianebic, Tundac
erT gvarSi araerTi giorgi daibados saakaZe da
meore gvarSic araerTi levan dadiani, maT numeracia
gansazRvravs mxolod. es is giorgi saakaZea erTaderTi da is levan dadianic erTaderTi, romelTac
WeSmaritad daSvendebodaT saqarTvelos samefo gvirgvini. RmerTmani, ar gepirferebio.
- maS, me da giorgi, ara?!
- aseao, - daudastura padrem da Tanac daumata
naTqvams, - sxva droSi rom daibados saakaZeebSi
vinme giorgi da dadianebSi vinme levani, maT Tqveni
damRa gahyvebaT samudamod da sakuTar saxels ver
daimkvidreben verasgziT. isini mudam ganwirulni
iqnebian levan dadianisa da giorgi saakaZis CrdilisTvis, Tqvenze metadac rom gaumarTlos bedma im
Tqvens Soreul STamomavalT.
axla gamomcdelad hkiTxa levanma ise, mxolod
piruTvnel pasuxs rom moTxovs kiTxva, sxva pasuxebi
rom TvalnaTliv gamoiaSkaravebs Tavs aragulwrfelobiTa da pirferobiT...
da hkiTxa:
- axla esec damizuste, Rirso mamao, ra gaaCnia
erTs, rac ar gaaCnia meores da ra ar gaaCnia erTs,
rac gaaCnia meores. qveyana erTia, taxtic - erTi,
ase iyo odiTgan da ara ise, rogorc axlaa. am taxtze ori ver dajdeba, dadiani Tu saakaZe sabolood,
da ratom?
padre ar dafiqrebula, ise upasuxa:
- mouravs survili aqvs qveynis gaerTianebis,
Zalac Seswevs saamisod, magram ar gaaCnia xelmwife-
ba, raTa waruZRves ers. dadians ar ufiqria qveynis
gaerTianebaze, Zalac ar gauwvrTnia saamisod, magram
gaaCnia xelmwifeba qveynis gaZRolis. saakaZis ukan
wlebia, gamowvrTnilia misi xasiaTi qarTl-kaxeTisa
da sparseTis bnel TamaSebSi. igi omia da ara
mSvidoba, Sen mSvidoba xar da ara omi, jer-jerobiT
mainc. Seni xasiaTi iwvrTneba da jerac ar gadmoRebula quradan. Sen rom omi gaxdebi, aravin icis
rogor SeiTavseb sakuTar cnobierebaSi omsa da
mSvidobas. saakaZem imTaviTve daTrguna sakuTar
TavSi mSvidoba. roca laparakobs, maSinac ki ibrZvis
da omobs. Sen oqros Sualedi xar omsa da mSvidobas
Soris... da amitom Sen da mxolod Sen da sxva
aravin.
ase daasrula padrem sityva. yvelas ki egona,
rom grZelze ugrZelesi iqneboda da brtyel-brtyeli qeba-didebiT aRsavse. man ki saqmianad Camoayaliba
Tavisi saTqmeli... da es ar iyo martoden yalbi
xotba, es iyo namdvili suraTis Cveneba.
ver vityvi, esiamovna levan dadians padres sityvebio, an nawyeni darCa mainc da mainc, an imedgacruebulio.
arc moulodnelobiT gamowveuli gaoceba gamouwvevia levanSi. erTi kia, rom amis Semdeg gansakuTrebuli pativi daimsaxura laTinurma eklesiam odiSis mTavrisgan yvela qarTvel mefe-mTavrebs Soris.
arnaxul gancxromaSi hyavda Tavisi Zvirfasi stumrebi Tavis ojaxs,
Tavis simdidres,
Tavis avla-didebas,
bolos da bolos Tavis taxtsac misionerebs
utovebda saomrad gamzadebuli,
an sadme Sors mimavali.
misi aryofnis Jams veravin gadadioda padreebis
brZanebebs, ufro gulmodginedac asrulebdnen maT,
vidre TviT mrisxane mTavrisas. yvelam icoda odiSSi:
rom daebezRebina isini romelime kaTolike misioners Tavisi brZanebebis Seusruleblobis gamo, sastiki levani gacilebiT mkacrad dasjida maT, vidre
Tavisi brZanebis SeusruleblobisaTvis. xalxic laTinebTan garbodnen ZRveniTa da mosakiTxavebiT, raTa
maT da swored maT eSuamdgomlaT levanTan SemweobisaTvis ama Tu im gasaWirSi. ar darCenila samTavroSi kuTxe-kunWuli, romlis qoneba ar scodnodaT misionerebs. zogierTi abarebda kidec maT
am qonebas gansakargavad, anderZebsac maT uwerdnen
dasamowmeblad. yofila SemTxvevebi, roca padreebis rCeviT anderZSi esa Tu is piroba SeucvliaT
moanderZeebs erTi Svilis sazianod da meoris sasargeblod, an ukeTes SemTxvevaSi yvela Svilis
45
sasargeblod da uares SemTxvevaSi yvela Svilis
sazianod. am ukanasknels padreebi
an qvena grZnobiT sCadiodnen,
an mTavris survilidan gamomdinare,
an monaqrTamevis angariSiT.
sufrianobis dros, didi iyo is Tu mcire, padreebs
yovelTvis dedofalTan da mis mxlebel qalbatonebTan svamda levani. amiT xazs usvamda maTTan
siaxloves. esec mxolod imitom, rom evropis mxardaWera moepovebina odiSs, yvelaze axlos rom imyofeboda msoflio gulisZgerasTan da am gulisZgeris
talRebs TvalnaTliv rom SeigrZnobda sisxl-xorceulad levani.
danarCen saqarTveloebSi ase saRad ar uyurebdnen evropas, oden ruseTi iyo maTTvis xsnis erTaderTi gza Tanamorwmuneebis ZarRviT SekavSirebuli. ruseTs levanic uwevda angariSs, oRond
almacerad uyurebda mainc, radgan mis siaxloves
uniiT Sekruli Zala da Zalmomreoba idga. kargad
icoda pontifikosis sityvis Zala, saukuneebis ganmavlobaSi Tu rogori gulmodginebiT arbevda saracinebs wminda miwaze...
Tu yvelafers iseTi gulmodginebiT gaakeTebs,
rom nunciusTa mTelma amalam guli moufona paps,
saWiroebis SemTxvevaSi papis daZaxilze mTeli evropa darajad daudgeba odiSs, da SeiZleba sruliad
saqarTvelosac. amitom yvelafers ise gaakeTebs
levani, rogorc saWiroa da ara ise, rogorc amas
Tvlis igi saWirod.
ramdenime xnis Semdeg es nunciusebi sixaruliT
werdnen paps:
`odiSis mTavarma `arasworad~ monaTvlis gamo
Tavi xelmeored `WeSmaritad~ moinaTla da masTan
erTad Tavisi Rrmad morwmune eric laTinuradve
monaTlao. odiSi araTu uniaSi Sevida romis wmida
eklesiasTan, aramed srulad gadavida laTinur weszeo. Cveni mizanic es ariso. levan mefes Cveni kongregaciis wevrebi Tavisi samTavros mfarvel angelozebad miaCniao.~
TavianT werilebSi nunciusebi odiSis mTavars
savlesa da konstantine keisars adarebdnen da
dasZendnen:
`sxvas arafers xedavs, Tvinier romis sarwmunoebisao da sxvas arafers natrobs, Tu ar pontifikosis naxvasao, raTa mis ferxT emTxvios da mis winaSe aRiaros kaTolike sarwmunoeba, romelic ukve
miiRo patre arqanjelo lambertis xeliTao.~
gonebaSi ecineboda levans, magram sinamdvileSi
sasacilo araferi iyo amaSi - Tvals uxvevdnen
erTmaneTs:
levani - kongregacias da
46
kongregacia levans.
levanma:
- ai, xom xedavTo, umwvervalesi Tavi Cemis samflobelosi gavakaTolikeo da amitom saWiroebis
SemTxvevaSi rogorc erTmorwmunem jvarosnuli
laSqrobiT unda momeSveloTo.
kongregaciam:
- kio, kargia laTinurad rom moeqecio, axla
Sens safiqrals Cven vifiqrebTo.
papma amis pasuxad bulla afrina odiSs:
- propagandis kollegia davaarse da Cemis samwysodan yvela agzavnis ymawvilebs saswavlebladao.
pirdapir ar uTqvams odiSis mTavrisTvis Senc
warmoagzavne Seni samTavrodan mowafeebio, radgan
Senc Cveni sarwmunoebis erTi mrevlTagani xaro,
magram am werilSi es igulisxmeboda.
patreebma urCies levans sapasuxo wigni miewera
papisTvis da roms waregzavna ymawvilebi. Tanac,
papis Sesaferisi pativis gamosaxatavad sarwmuno
kacic gaegzavna da mas mierTmia papisTvis sapasuxo
wigni. patreebi fiqrobdnen viRac odiSels gamoZebnis
levanio, man ki es missia isev ioseb judiCs daavala:
- Senze ukeTess veravis vi povi Cems samflobeloSio, - dasZina.
riT gadaerwmunebina levani patres, ar icoda.
raRac mizezebi uTxra, Tavi moiavadmyofa, magram
dadiani mtkice iyo Tavis gadawyvetilebaSi da iWvneulad SeekiTxa:
- rao, Rirso mamao, papTan wasvlas Takilob, Tuo?
es ukve metis-meti iyo da uxmod daTanxmda
patre iosebi misTvis moniWebul missias. arada,
levanisTvis ar undoda gaemxila, mis nacvlad vinme
odiSeli didebuli rom yofiliyo, iq, romSi tvins
safuZvlianad gadaurecxavdnen da ase tvingadarecxili dabrundeboda samSobloSi.
levanmac icoda es da amitom moxerxebulad da
SefarviT aarida Tavisianni tvinis gadarecxvebs.
aqac kmarodnen tvingadarecxilebi, axla iqedanac
rom ar damatebodnen. xazgasmiTac mianiSna missionerebs:
- Tqveni moimede var am saqmeSio, - sxva qvena
azrebi rom ar datrialebuliyo maT TavebSi. ymawvilebic gaugzana, erTi da ori ki ara, ramdenime araerTi da araori. ifiqra:
- amaT mainc naxon europa da raRac mainc iswavlono.
es yvelaferi mere da mere moxda.
manamde ki:
qarTvelTa ori dajgufeba samkvdro-sasicocxlod gadaekida erTmaneTs. atalaxebuliyo Semodgmis wvimebisgan mTeli saqarTvelo. kaci ar darCe-
47
nila cxenTa Tqara-Tqurisgan gamosrolili talaxi
rom ar moxvedroda, ar dasvriliyo da ar gasvriliyo.
erTi levani darCa sufTa am ubedur Semodegs.
ijda Tavis sasaxleSi da naRvlianad uyurebda
moRrublul cas, Tu rogor auferulebda garemosa da garemoebas Camowolili Rrubeli da TqeSi
wvimisa. im wlis Semodegma xasiaTi gaufuWa ymawvilkacs. es iyo mTavris yvelaze xangrZlivi dro,
erTsa da imave adgilas or-sam dReze met xans
rom gaCerda, TiTqmis mTeli Tve, vidremde Sikrikebi
ar Camouvida qarTlidan da ar amcnes mas bazaleTis
omis bed-iRbali. amis mere levan dadiani or-sam
dReze met xans erT adgilas arasodes gaCerebula,
sul mimodioda sadRac,
sul omobda,
sul Sromobda,
sul avkacobda da
sul kai-kacobda.
ra Seityo levanma bazaleTis ambebi, zewamoiWra:
- cxeni momgvareTo! - daiyvira.
gadaicva Tori da gareT gavarda. Semoaxta
cxens da Tavsxma wvimaSi im Ramis-pirs gavarda sasaxlidan. aravin icoda sad wavida, SiSiT aravin gahyolia Tan.
garboda TavawyvetiT cxeni,
sad,
ver xedavda,
mxolod fexebi grZnobdnen miwis simagres.
miwas dandoboda cxoveli,
kaci - cxovels.
nisli Tvalsawiers axSobda, magram raRac manZilze TeTroni SeniSna. Zneli saTqmelia kacma SeamCnia
Tu cxenma. moCvenebas hgavda es xilva. mxedarma
misken miagdo cxeni.
nel-nela miuaxlovda Cvenebas, TiTqos eSiniao,
iseTi nabiji hqonda. mxedari aZalebda nabijis
gadadgmas. cxensac ar undoda misvla xilvasTan
siaxloves, TiTqos raRac simZime Camoawva fexebzeo.
ielva da wamierad ganaTda yvelaferi. TeTroni
sisxlSi iyo SeRebili da wvima recxavda sisxls
misi sxeulidan. TeTroni TrToda. mxedars Savi
mosasxami ecva, oRond esaa, rom Tavi ar uCanda.
TeTroni idga da misken mimaval mxedars uyurebda.
levans Sescivda. axlaRa mixvda, amindis Seufereblad rom ecva.
isev ielva da sazarlad daigruxuna zecam, TiTqos es-esaa armagedonis zRudeebTan angelosTa
da eSmakeulTa dasni Sebmian erTmaneTsao.
levanma am wamier gaelvebaSi dainaxa, rom mxedari
uTavo iyo. amitom gamolaparakeba ar ucdia masTan,
axlos mivida masTan, Semouara irgvliv daCexil-
48
daglejil sxeuls. es misi sisxli eRvreboda sxeulze TeTrons. uTavo mxedars xrmali vadaSi gadatexoda. xrmalis erTi nawili erT xelSi eWira, meore, orlesuli nawili ki - meoreSi. amis mnaxveli
ifiqrebda, xrmali TviTonve gadatexao. sakvirveleba
is iyo, rom uTavo mxedars mtkiced eWira xrmlis
orive nawili orTav xelSi da aseve cxenis aRvirsac
marTavda.
amis Semxedvare levani mixvda, rom mxedari
mkvdari ara yofila. imaSic darwmunda, rom igi bazaleTidan modioda. mxolod es ver aexsna, ratom
gamovida TviTon ase gadareuliviT sasaxlidan. nuTu amasTan Sesaxvedrad?
da vin iyo neta is mouravi Tu mefe,
an romeli maTganis momxre?
SekiTxvas azri ara hqonda, darwmunebuli iyo,
pasuxs ver miiRebda uTavobis gamo, magram mainc
yasidad ikiTxa, iqneb upriania vTqva - sakuTar
Tavs SeekiTxa, raTa gamoecno mxedaris vinaoba:
- vina xar Seno?
Tavs ras Caqindravda uTavo, magram Tqva, TavCaqindrulis STabeWdilebas rom qmnida:
- saqarTveloo...
pasuxi moulodneli ar yofila levanisaTvis,
daaxloebiT raRac aseT pasuxs eloda, magram ara
ase srulyofils.
- es ra dagmarTeso! - sinanuliT Cailaparaka
Tavianma mxedarma.
- `ra dagmarTes~ ara, `ra davimarTeT~, ase ufro
sworia kiTxvis dasmao, - Seuswora naTqvami uTavom
Tavians.
levani cdilobda gaerkvia, xmaSi sinanuli ismoda,
sibraze, imedgacrueba, mowodeba Tu kidev sxva ram.
ver gaarkvia,
ver mixvda,
ver daadgina.
yvelafers hgavda da arafers ar hgavda saqarTvelo. grZnobda, mTavris TavSi rac trialebda, amitom
TviTon daexmara mas da am daxmarebaSi ufro daabnia
igi:
- amas TaviT ver gansazRvrav, guli unda momapyro
da Seni sisxli da ZarRvebi CemsaSi gaataro. mere
Cemi tkivili Sen gadmogecema. TxemiT terfamdis
rom gaiJRinTebi CemiT, mere mixvdebi, rac unda
moimoqmedo, gonebac mxolod mere amuSavdebao.
araferi upasuxa levanma, mxolod umzerda uTavo
mxedars da fiqric Sewyvita. erTianad daicala
yvelanairi grZnobebisgan, TiTqos sxeulSi ar dautoves aranairi saarsebo organo da mxolod usazmanod dahqroda masSi suli arsobisa, an sulac qari,
axla rom sunTqvis saSualebas ar iZleoda.
Tavis simZimesac ver grZnobs, isea daclili
yvelafrisgan da moZraobis survilic ara aqvs.
saqarTvelom ki isev uTxra mdumares:
- Sen rom me mgrZnobde, upirvelesad sindisi
Segawuxebda, ara piradad Sens gamo, aramed qarTvelobisaTviso. merme ki es sindisi tkivilSi gadaizrdebodao.
Zlivs amoiluRluRa levanma:
- Cemgan ras iTxovo?
daufiqreblad upasuxa uTavo mxedarma:
- damadgiT Tavi saTaveSio.
kargad ver Caswvda am qaragmas Taviani mxedari,
magram iribulad mixvda, rom saqarTvelo saxelmwifoebriv saTaveebze mianiSnebda, xolo vis Tavs
isurvebda uTavo mxedari, es ar dauzustebia.
- iqneb gauxednav giJmaJ raSsaviT gadario Cems
mier mowodebuli Tavi da isic gadaagdoo?
- rasac SemomTavazebT, arafers vagdeb. es Tqven
ar SegiZliaT Tavoba gawioT, uTauri Tavebi xarT,
da mitomo.
- CemTan ratom moxvedio?
- me marto SenTan ar movsulvaro. me SenTanac
movedio.
- da ratomo?
- mxolod imitom, rom damadgaT Tavi saTaveSio.
esa Tqva, moabruna Tavisi cxeni da wvimisa,
nislisa da saRamos siSoreSi gauCinarda.
levanisTvis ar iyo moulodneli uTavo mxedris
cxadeba, magram erTi ram ar icoda da verc gaerkvia,
sizmari iyo es Tu xilva,
winaswarmetyveleba Tu gafrTxileba.
ukan gabrunebulma ramlis Cxreka daiwyo. saxeiro
vera gaigo ra. daZabuloba erTgvar azartSi gadaizarda, azarti ki garTobaSi. ase TamaS-TamaSSi gadaiara zamTarma. gazafxulis pirze nadirobas da
mcire laSqrobas mihyo xeli, waekinklava mezoblebs.
Zala mosinja sakuTari, Warbi Zala igrZno sxeulSi... da daiwyo...
* * *
pirveli rac iyo, Tavis cols moaWra cxviri,
Ralati daswama da mitom, zogi Sina-mosamsaxure
imasac ambobda, enac miayola cxvirsao, araferi
rom ar dascdenodao. mdumared gaagdo sasaxlidan
da afxazeTisken gauyena gzas. Tan isic ifiqra, setemani Camomixtebao da amawiokebs, da umjobesia
iqeT Sevedavo, raTa SemrCeso. win col-yofili gaigdo da ukan odiSis razmiT mihyva, gons mosvla
rom ar dascloda afxazTa mTavars SarvaSiZes. es
levanisTvis ara, magram sruliad saqarTvelosTvis
yvelaze sabediswero gadawyvetileba iyo. levanma
yuradReba ar miaqcia erT didmniSvnelovan movlenas:
Tavisi siveragiT mxcovaneba gaumwara mTavars - seteman SarvaSiZe saxleuliTurT CerqezeTSi gadaixvewa. am nabijiT qarTvelobam gavwireT afxazeTi
dasaRupad.
iq, ki, Seifares devnili mTavari,
magram daiwyes amasTanave misi tvinis gadarecxva
- cecxlze navTs usxamdnen Cerqezi da afsua gadamTielebi keTilSobil qarTvel didaznaur SarvaSiZes.
- ai, qarTvelebma ra dRe gayareso...
- ai, qarTvelebi rogor moeqcnen Sen uiRblo
Svilsa da SviliSvilebsao...
kolxi medeac gaaxsenes:
- Svilebis mkvleli xalxia giurjebio, - daaskvnes.
im RamiT setemanma sabediswero sizmari ixila,
albaT ufro xilva da cxadeba, vidre raRac sizmarTagani:
TiTqos uTavo mxedris beWisTavi yofiliyo TviTon. mjiRebs urtyamda beWisTavs mxedari da tkivilis SegrZneba gamqraliyo. samagierod sxeulis im
nawilze gadadioda yvela tkivili, romelsac gvemdnen. Tavi mobezrda beWisTavs, tura-afTrebs miando Tavi da isinic dauzogavad xravdnen mas. SeWmis
dros tkivils ar ganicdida. bolos mixvda beWisTavi,
rom sxva sxeulSi gansxeulebuliyo, gaucxoebuliyo misi pirvandeli sxeulisagan. is ukve mxedari
ki ara nadirad gadaqceuliyo da wyuroda sisxli
Tavisi yofili sxeulisa. azriTac da gonebiTac
tura-afTrebs damsgavseboda. axla ukve SeeSinda
beWisTavs
sakuTari Tavisic,
Tavisi Sesxeulebuli nawilisic da
uTavo mxedrisic.
gaoreba igrZno beWisTavma:
- ra viyavi, sad var da sad unda viyoo.
tura-afTrebi miiwevdnen uTavo mxedrisken, isic
Tan mihyavdaT. uTavo mxedars dakarguli beWisTavis
nacvlad spilos Zvali Caasva da beWiT gamoirCeoda
igi yvela danarCeni mxedrisgan.
gamoeRviZa setemans. guli damZimebuli hqonda.
ugunebod uTxra maspinZels:
- cxums unda davbrundeo.
gaukvirda afsua mTavars:
- ra saCqaroao? iq levan dadiani arbevs Sens
mamulebs, cota movmZlavrdeT da Cven gagiZRvebiT
mamulis dasabrunebladao.
raRac mzakvroba eniSna setemans am naTqvamSi,
magram saxeldobr ra, ver aexsna, jer mainc.
iuara setemanma:
49
- arao, rac male davbrundebi afxazeTs, miT
ufro male Sewydeba dadianis rbevao.
gaiRima afsuam da mTavars beWisTavze mouTaTuna
xeli. cinikurad iRimoda da im wuTs es afsua Zalian waagavda sizmrad nanax tura-afTars. beWisTavma
is tkivili igrZno, rac sizmrad ganicada. Zalian
mZime xeli eCvena afxazs afsuasi. am sityvebSic
ucnauri msgavseba dainaxa `afxazi~,
`afsua~...
vin, Tu ara sufTa sisxlis afxazma da isic
SarvaSiZem, kargad icoda, rom es sicrue iyo, macdunebeli, qvena grZnobebis aRmZvreli.
dayoloda am sicrues?
sadamde miiyvanda, es ukve aRar icoda. veranairi sibrZne da winaTgrZnoba ver ganWvretda amas.
arada, iseT marwuxebSi moqceuliyo, sxva gzas ar
utovebda maspinZeli stumars, Tu ara am gzaze
Sedgomas.
gaucxoebas ukve isedac moekida fexi gulgoroz
SarvaSiZeSi, axla pirveli nabijis gadadgma iyo
saWiro da misganve iTxovdnen am nabijis gadadgmas
gadamTielebi. es cinikuri Rimili ar scildeboda
am utifar afsuas...
- Cvenc Tan wamovalTo, - eRrijeboda, - ar migatovebTo.
- Tu ginda Seni Svili Cven mogvaTxove da erTi sisxli da xorci gavxdebiTo.
- gana Tqvenma mefem yivCaRebis wyalobiT ar
Seqmna zRvidan zRvamde imperiao?!
- saTqmelic meti iqneba - Tqven baRvaSi gyavdaT,
me baRafSi viqnebi, erTi jiSisani gavxdebiT bolos.
- Tu iCqareb da cxums dabrundebi, dadianebi
da bagrationebi erTad varbioT da Cveni gaxdeba
afxazeTi, afxazebi ki Cven gavxdebiTo.
gvelis nakbeniviT dauara seteman SarvaSiZes
sxeulSi am naTqvamma. erTi ki moisazra imisaTvis,
rom rogorme Camoecilebina abezari maspinZeli gzidan:
- me odiSis mTavris ena vici, bolomde ar gamwiravs. Tqven vaglaxad SeawydebiT dadianis marbiel
laSqarsao, Tanac metismetad gaRiziandeba leoni
da arc me damzogavs TqvenTan erTado.
- Sen javri nu geqneba, seteman batono, - uTxra
afsua-mTavarma, - Cven SenTan erTad wamovalT, Sen
gviwinamZRvre. davixocebiT, magram davbinavdebiT
zRvispireTSi. rogorc afxazebi, ise SevereviT mosaxleobas da roca dro dadgeba, Cven davarbevT saegros
da mis adgil-mamuls davimkvidrebTo. Sen iqnebi
Cveni medroSe da gzamkvlevi afxazeTisken, afxazeTis
dido mTavaro seteman! mere Seni qaliSvilis sisxli
da gvari Cvenzec gadmova da lamaz Tamunias, ase
50
damaxinjebuls ugulo leonis mier, Cven gavalamazebT Cvenive sisxliTo.
SarbaTiviT aTrobda afxazs afsuas naTqvami.
kidev bevri ram aseTi CaawveTa isedac mowamlul
Segonebas. naxevars aRarc usmenda, magram rac moismina, esec sakmarisi iyo. axla igi fiqrobda da afsuac mixvda amas da marto datova sakuTar fiqrebTan gulamayi SarvaSiZe.
gagzavna saidumlod mstovari dadianTan da wvrilad mouTxro misTvis CerqezeTis mduRare ambebi,
dasaxiCrebuli Svilis saxeba ar aZlevda imis uflebas, rom dahyoloda afsuaTa nebas. isedac ismoda
kolxeTis zRvispireTSi molebis mglisebri ymuili.
afxazeTi xom isedac ganwirulia gadasajiSeblad,
axla saqme isaa osmalo TaTari moaswrebs mis gadajiSebas, Tu es urjulo gadamTieli afsuebi?
iveriam miwa migvayarao, erTmaneTs mtroben qarTvelT
Svilebi, daundoblobaa qveyanazeo. verc is gagvirkvevia xeirianad, ras gverCis odiSis mTavari ase
umowyalod rom gveqceva, morCileba Tu unda Cveni,
usisxlod dagvimorCilos. Cven xom bagrat mefis
droSiT gaverTiandiT da leon mefis quTaTurobiT
viwrTobodiTo. levan dadians rom mivendoT, aRgvgvis
pirisagan miwisa, osmalo monebad gagvyidis, es Cerqezebi da afsuebi Segverevian da sisxli mainc ganaxldebao.
bevrs fiqrobda setemani sam ubedurebas Soris
romeli iqneboda afxazeTisTvis yvelaze naklebad
mavne da SedarebiT sasargeblo. bevri awon-dawona
da mainc yvelaze saSineli da sabediswero arCevani
gaakeTa - afsuebis Camosaxleba afxazeTs da maTi
gaafxazeba. im TvalTaxedvidan meti ukeTesi ver
dainaxa setemanma, Tvalebi yovelis mxriT dabnelebuli hqonda, da mitom. esec qarTuli ubedobis
brali iyo mxolod da mxolod, romelic imJamad
trialebda mTels saqarTveloSi. Sinaganad grZnobda
SarvaSiZe, rom am gadamTielebsa da urjuloebs
isev qarTvelTa maTraxi jobda. qarTveli afxazs
ar gaanadgurebda, radgan isini jiSiTa da modgmiT
qarTvelebi iyvnen. petre iberis sisxli duRda afxazisa da qarTvelis sxeulSi. qarTveli ukanasknel
afxazs Seifarebda, morduobis madli imoqmedebda
gaavebul qarTvelzec da afxazzec. arc Turqi da
arc afsua ar daindobda im ukanasknel afxazs erTi monad gayidda stambulsa da damaskoSi, meore
TviT ZirZvel kolxeTis miwaze gadaagvarebda mas
da gurgen magistrosisa da daviT kurapalatis naSierebs samkvdrod gadakidebda erTmaneTs,
dRes Tu ara,
xvale,
xvale Tu ara,
mere...
magram es
`mere~
seteman SarvaSiZisTvis usasrulod Soreuli
momavali iyo, romelsac veravin moeswreboda...
da iqneb zedmeti iyo aseTi SiSi gaucnobierebel momavalze da iqneb iberiul modgmas emZlavra
gadamTielze da gaeqarTvelebina afsuebi, rogorc
es Tamaris dros moxda yivCaRi rom nayivCaRarad iqca da Seeria qarTvelobas.
erTis sityviT,
yvelaferi gadawyvetili iyo da isic ahyva am
saxifaTo TamaSs.
sul male daeSvnen mTebidan. samzadisic saucbaTo iyo. setemans Tavisi mamuli ase Tu ise mainc
daurbeveli daxvda, uaress moeloda. cxumis sasaxleSi yvelaferi ise daxvda, rogorc datova. odnavi
SiSi igrZnoboda mis nabijebSi:
- vai Tu dadiani sadme axlos iyos da momvardes
gamxecebulio.
iqeT afsuaTa gamo eSinoda, rogor miiRebdnen
afxazebi maT, eseni rogor moiqceodnen. Sin iyo da
guli sagules ar hqonda, yovel wuTs eloda Sikrikebs avismauwyebeli ambebiT, an gaxelebul Tvistomebs. setemanis aseTi Sinagani foriaqi arc Tu
usafuZvlo iyo. sanam afxazeTis mTavari ufrTxoda
yvelas Sinaursac da gareulsac.
amasobaSi afsuebma fexi moirTxes kolxeTis
miwaze da umal daiwyes erTmaneTTan mWidrod dasaxleba.
afxazma uxucesebma mxolod is icodnen, rom
leon dadianisgan Tavdasaxsnelad daiqirava gadamTielebi seteman SarvaSiZem. Tanac afsuaTa es mecadineoba CaTvales droebiT saWiroebad, raTa adgilobrivi mosaxleoba ar Sewuxebuliyo maTi CamosvliT.
magram viRacam SeniSna, rom gadamTielebi iqceodnen ara rogorc mowveuli droebiTi mosaxleebi,
aramed rogorc baton-patronni im alagebisa, rac
SemoiRobes.
viRacam xeli waatana afxaz gogonas,
viRacam saxnav-saTesi daisakuTra,
viRacam daiCema afxazi varo,
viRacam Tavisi wesis damkvidreba scada...
viRacam raRac gaakeTa, magram es sayovelTao
qarTuli yofiT, wesiTa da adaTiT gafuWeba iyo.
pasuxi rom moTxoves,
veraferi gaawyves iaraRi mouRera.
afxazma uxucesebma umal afrines Sikrikebi
levan dadianTan da wvrilad mouTxres, am cota
xanebSi ra ambebic datrialda anakofiidan kelasuramdis, setemans Sav-naRvlianoba Sehyroda da dadioda ubrad.
afxazi Sikriki zugdidSi meore dRes Cavida,
roca levanma uTavo mxedari ixila. Sekriba saswrafod Tavisi laSqari da afxazeTs gaemarTa. yovelgvari winaaRmdegobis gareSe daarbia afsuebi odiSis laSqarma. mieWra levani sasaxleSi setemans
da gaognebulma hkiTxa:
- ra xdeba, seteman, ra ambebi dagitrialebia
Sens samTavroSio?
ara upasuxa ra levanze gulmosulma, xeli
Caiqnia da ganze gadga.
- an es Cia kaci vinaa ase wvrili TvalebiT,
sul rom kudSi dagsdevso?
es abezari afsua mixvda, masze rom ekiTxeboda
dadiani SarvaSiZes da TviTonve utifrad upasuxa
Zlivs naswavli afxazuriT:
- me baRafSi var, - SeeSala saTqmeli da ucebve
gamoaswora, - baRvaSio, - daumarcvla aso-aso odiSis
mTavars afsuaTa mTavarma.
cali warbi ze-awia levanma da zemodan ise daxeda pasuxis gamcems, rom gegoneboda miwasTan
gasworebul uxsenebels uyurebso.
- erTi, esec momaxsene, romeli baRvaSi xar li parti Tu ratio? - brazmoreulad hkiTxa levanma
afxazurad.
ena Caigdo afsuam, dadianis risxvas SeuSinda
da odnav ukan daixia.
- unda wagacalos kacma Tavio!.. - Cailaparaka
levanma qarTulad da waiwia ,,baRvaSisken” silis
gasawnavad. SuaSi Caudga setemani da qarTulad
Seepasuxa levans:
- Tavi daanebeo! Sen maiZule, eseni rom Camomeyvana
afxazeTs da damekarebinao.
TvalebSi Caxeda levanma setemans da araTu
wyeniT, an braziT, sinanuliT uTxra:
- saSiS xalxs gadayrixar, seteman, isini arc Sen
dagindoben da arc me. raRa me da Sen, piradi wyenac rom gverdze gadavdoT, naTlad dainaxav, afsuebi
rogor gaafxazdebian da dagvaSoriSoreben erTmaneTs, Cven droSi Tu ara, momavalSi mainco, - xeli
Caiqnia levanma da mcire pauzis Semdeg ganagrZo, Sen CemTan gaqvs angariSi gasasworebeli da ara
xalxs erTmaneTTan, romlebic Cven gvabaria sapatronod. Sen fiqrob, brali mimiZRvis Sens winaSe. hoda,
aqa var, xels ar gavanZrev, rac ginda miyavi, oRond
es afsuebi gadareke mTebs gaRma, aqauroba rom
daiviwyon, iseo. Torem qarTvelebis da afxazebis
sisxliT SeRebaven TavianT xrmlebs. eseni sparsze
51
da osmaloze saSiSni arian. isini gvarbeven da
gvTrgunaven, ramdenadac SeZleba aqvT, eseni ki sulSi
gviZvrebian da im suls moklaven sabolood, riTac
vsuldgmulobT. Sen kidev ver gagigia, ra saSiS
saqmes CaWidebixar, Torem miuxedavad piradi wyenisa,
gverdiT amomidgebodi da erTad gadavrekdiT amaT,
saidanac CamoTeslebulan, radgan Sen Tanuris cxvirs iqiT ver ixedebio!
zurgi Seaqcia levanma setemans da wasasvlelad
moemzada, magram setemanis Seyvirebam Semoabruna.
- Tanuri ar axseno, Se bilwoo! - SehbRavla
Seuracxyofilma mamam.
- damibegrixar, afxazeTis mTavaro! rac gemarTa
isev imiT - jiSiani afxazuri cxenebi, lamaz-lamazi
qal-vaJi... da yvelafer amas daamateb vaWrebsa da
ebraelebs. mosavlis mesamedi Cems beRelSi unda
dabinavdes yoveli wlis bolos; fuls gpatiob, ar
minda Seni fuli, mosavliT gamistumreb darCenil
valsaco.
daugdo sityva Tu ara, gavida darbazidan.
im dReebSi macne movida friad samwuxaro ambiT saqarTvelodan gadaxvewili giorgi saakaZe da
misi amala, kargad rom miiRo Tavis karze sulTanman osmaleTisaman, moukvdinebiaT. gadakidebia Turme
did mouravs pirveli vaziri. SeupyriaT saakaZe da
yvela misi mxlebeli, sul ormociode kaci, mouravis
Svilic - avTandilic. raRac mogonili braldebiT
datusaRebidan ramdenime dReSi yvela maTganisaTvis Tavebi dauyrevinebiaT. pirvelad giorgi saakaZisTvis gadausxepavs Tavi jalaTs, mermeT misi vaJisTvis
da miyolian ase da sul pirwmindad amouwyvetiaT
osmaleTs TavSefarebuli qarTvelebio.
guli dawyda levans giorgi saakaZis daRupvis
gamo. misi pirveli sadRegrZelo gaaxsenda da sinanuliT Tqva:
- esec saqarTvelos Tavio...
aravin icoda ra igulisxma levanma am naTqvamSi.
im RamiT
did xans,
did xans
ar daZinebia levans.
bolos fiqrebma daRales da CasTvlima. axla
ukve mxolo-Tavi ezmana levans, tans gareSe. ver
gaarCia visi Tavi iyo giorgi saakaZisa,
qaixosro muxran-batonisa - masTan erTad daRupulisa,
avTandil saakaZisa,
Teimuraz mefisa,
giorgi imerT mefisa,
Tavad levanisa,
52
setemanisa,
im udReuri baRafSisa, baRvaSad rom mohqonda Tavi,
Tu kidev viRacisa...
igive gaumeora levanma, oRond ufro mtkiced:
- vina xaro?
manac upasuxa:
- saqarTveloo...
- Cemgan ras elio?
- daadgiT Tavi saTaveSio! es Tavi daadgiT saTaveSio, - daazusta Tavma da levanis kalTaSi aRmoCnda, ara rogorc cocxali, aramed rogorc ConCxi
Tavisa, ZvelT-uZvelesi ConCxi, romelic xorcSesxmas
iTxovda da es Tavi levans hqonda xelSi.
gamoRviZebulma kargad iniSna, rasac moaswavebda
nanaxi sizmari Tu xilva da ganumtkicda rwmena sakuTari Tavisadmi. orive xilva erTarsad aawyo, daukavSira erTmaneTs da mxolod sakuTari Tavi dainaxa
im uTavo mxedarsa da usxeulo TavSi da Seudga
saqmes, magram...
* * *
iyo erTi `magram~ amasiis zavi, dadebuli sparseTsa da osmaleTs
Soris ocwliani paeqrobis Semdeg, roca erTmaneTs
Sah-Tamazi da suleiman sulTani Seebnen. samSvidobo
zavi qalaq amasiaSi daido...
da daido sazRvari lixis qedze or moqiSpe
imperias Soris dasavleT saqarTvelo sambrZaneblod osmaleTs
gadaeca,
aRmosavleTi ki irans.
am wesis darRveva aravis epatieboda arc qarTvels,
arc sparss,
arc osmalos...
aseTi ram pirvelad moxda, roca qarTvelTa bedi qarTvelebis gareSe gadawyda. aqamomde Tu sazavo
molaparakebebSi pirdapir da uSualo monawileobas iRebda qarTuli mxare, amieridan bedi qarTvlisa
gadaibara misma odiTma dauZinebelma mtrebma.
erTis mxriv am avbediTma zavma qarTvel didaznaurebs daTvuri samsaxuri gauwia - amasiis pirobebis
safuZvelze isini ufro da ufro met gankerZoebisaken miiswrafodnen. es xels aZlevda am zavis
mosargeble mxareebs. Sedga ra fexi sparseTis yureSi, suleiman didebuli zRvaTa mpyrobeli gaxda:
qveynierebis yoveli mxrisken gaexsna gzebi da meti
zewoliT wamovida evqsinis pontis sanapiroebisaken.
dasavleT saqarTvelos mefe-mTavrebi erTmaneTs
ejibrebodnen, vin ukeTes ZRvens miarTmevda sulTansa
da mis sayvarel cols roqsolanas. am ukanasknelTan
abamdnen urTierTobebs, raTa suleimani metad gulmowyale yofiliyo.
isedac patara qveyana,
isedac samefoebad danawevrebuli da iolad
samarTavi,
TviT es danawevrebuli saxelmwifoebrivi warmonaqmnebic iSleboda saTavadoebad.
erTianad amovarda qarTvelTa cnobierebidan mTliani saxelmwifo da am mTlianobis gemo mtrebsac
daviwyeboda da moyvrebsac. zavis pirobebiT, dasavleT da aRmosavleT saqarTveloebs ekrZalebodaT
erTmaneTze galaSqreba, erTmaneTis taxtis mitaceba,
an gadacema nebayoflobiT. amiT sagareo viTareba
daiZabeboda pirvelyovlisa sparseTsa da osmaleTs
Soris. mTeli xuTi aTeuli weli itanjebodnen qarTveli mamuliSvilebi, Tu vinme iyo aseTi - meWirnaxuleni da mesveurni iveriis gaerTianebisa. vinc
ki moiwadinebda sityvis daZvrasac, maT pirvelebi
samTavro-samefoebSi gamagrebuli Tavadoba gadaemtereboda, romlebsac pirdapiri safrTxe emuqreboda
mefisa da eris gaZlierebiT, rac am avad-saxsenebeli
amasiis zaviT hqondaT miniWebuli. TviTon es xeirianad arc icodnen, icodnen mxolod is, rom maTi
usafrTxoebisTvis zrunavda erTis mxriv sparseTis
Sahi, meores mxriv ki osmaleTis sulTani. rogorc
ki am Tavisuflebas da usafrTxoebas raime daemuqreboda, saqmeSi Suamavlad TavianT `mfarvel-patronebs~ CarTavdnen...
da iwyeboda gauTavebeli elCobani `mama-Sviluri~ darigebani:
esao, Svili gamomigzavneo,
esao, Zmai gamomigzavneo,
esao, dai momaTxoveo...
uamravi mliqvneloba Tavbrus axvevda isedac
dakninebul qarTvelTa azrovnebas.
uares SemTxvevaSi:
Tavad gadamTieli `patronebi~ sanadirod iwvevdnen gaurCebulT,
an wveulebaze
da
an uTavod datovebdnen,
an uTvalis-Cinod,
an sawamlavis wyalobiT gaaCerebdnen;
ukeTes SemTxvevaSi laSqars Caabarebdnen
da
an avRaneTs wargzavnidnen saomrad,
an saqarTvelos daalaSqvrinebdnen.
XVI saukunis miwuruls imereTi umarTavi gaxda
da amiT svimon qarTlis mefem isargebla, jariT
gadmovida lixis qedze, Semoewyo quTaTiss da gamefda imereTSic. es ki saerTaSoriso areulobas moas-
wavebda, romelsac ar dauSvebda jer sazavo xelSekrulebis damdebi mxareebi, Semdeg am zaviT ganpirobebuli samTavroebi, da rac mTavaria vatikani da
mis ukan mdgari evropiuli saxelmwifoebi. vatikanisTvisac da osmaleTis mezobeli evropuli saxelmwifoebisaTvisac osmaleTis nebismieri aboboqreba maTi
simSvidis darRvevas niSnavda. amitom, rogorc Suamavali da simSvidis uzrunvelmyofi kaTolikuri
eklesia Tavisi misionerebis meSveobiT adgilebzeve
acxrobdnen mSfoTvarebas, an maT mier gabmuli ablabudebiT axerxebdnen sawadelis miRwevas.
osmaleTic umadloda amisaTvis vatikans, am momsaxurebiT sparseTic naxulobda sargebels. pontifikosis legatebi da nunciusebi didis pativiT
iyvnen miRebulni rogorc istanbulis, aseve ispaanis
sasaxleebSi. gacxovelebuli vaWroba hqondaT gaCaRebuli italiur respublikebTanac da espanel saeklesio Tu saero wargzavnilebTan.
laTinuri eklesiis bnelma aCrdilebma ase Caagones manuCar dadiani qristes saxeliT win aRdgomoda svimon mefes da gaeZevebina igi lixs gaRma.
mainc da mainc rTuli ar yofila manuCaris dayolieba, radgan qarTlis moZaleba dasavleTze TviT
odiSis myudroebasac uqmnida safrTxes. amas zedmeti
macneebisa da jaSuSebis Carevis gareSec grZnobda
odiSis mTavari. levani yovelTvis nanobda:
- ratom me ar viyavi mamis-Cemis adgilze, raTa
momeZlierebina qarTli da amiT Seqmniliyo myari
safuZveli qveynis gaerTianebisa. arafrad ar Cavagdebdi im wyeul zavs da mere veraravin gagviorguldebodao.
- windauxedavi kaci iyo mamaCemi manuCar dadianio,
- amas ki uaxloes garemocvaSi aRiarebda.
- ase iyo, - ganagrZobda Txrobas SezarxoSebuli
levani, - osmaluri jari rom evqsinis ponts gvecileboda, odiSi da guria cal-calke da erToblivad
imereTs erCodao, nacvlad imisa, rom erToblivi
ZaliT zRvaze gamsvleli dagvecva da gagvedevna
urjulo TaTari, an arada iq yofna autaneli gagvexada maTTvis, - amas wyeniTac ambobda da sinanuliTac.
axlac mitom emduroda imereTs, rom egrisionis Zveli didebis aRdgenas ar anebebdnen da yovelis
mxriT xels uSlidnen am saqmeSi levans, Tavad
imerel mefeebs ki saamiso Wkua da Zala ar SeswevdaT. Zala raa, gonebaSi arc uSvebdnen qveynis gamTlianebis saWiroebas.
mTeli naxevari saukune uTmines erTmaneTs osmaleTma da sparseTma,
mTeli naxevari saukune hqonda mijibuli osmaleTs erayi, sparseTis yure, qalaqi baRdadi,
mTeli naxevari saukune sparseTma osmaleTs
53
daaneba erayis, sparseTis yurisa da qalaq baRdadis
mitaceba,
mTeli naxevari saukune ilesavdnen erTmaneTze
kbilebs da elodnen xelsayrel moments, raTa ise
wakidebodnen ganaxlebulis ZaliT muhamedis sarwmunoebis es ori odiTi qurumi, rom axali zaviT meti wili mieRoT mowinaaRmdegeTa miwa-wylidan da
metad ganevrcoT gavlenis sferoebi saqarTveloze.
pirvelad sparseTma waiwia osmaleTisken.
SahinSahad kurTxevis Semdeg abas I-ma Tavisi
ymawviluri Jini osmaleTze gadaanTxia da ganaaxla
omi mezobelTan da erevans Seeba igi. daxmarebisTvis
kaxT-batons aleqsandres mimarTa. isic drois gaWianurebiT eaxla Sahs. es uyuradReboba ar gamoparvia
abass da gulSi Caido aleqsandresadmi wyena.
babuis ispaans wasvla levanma mamas acnoba, manac usafrTxoebis mizniT WaqvijaSSi gaiwvia Svili.
manamdec fiqrobda manuCari levanis gadmoyvanas
odiSSi, roca aleqsandre SeuZlod Seiqna da droebiT taxti Svils - daviTs dauTmo, man ki iZulebiT
aRkveca berad mama da taxti miitaca.
es maSin moxda, roca Semaxiis xonTqars SeuSinda
aleqsandre da xarki asZlia, xolo amaze gabrazebulma abasma:
- rogor Tu Cemma qveSevrdomma Cemis nebarTvis
gareSe xarki gaiReo!
daemuqra kaxTa mefes.
loginad Cavarda aleqsandre.
areuloba maSin moulodneli iyo da manuCarma
ver moaswro Svilis kaxeTidan gamotaceba. am nabijiT gulgoroz colis-Zmas metad gaaxelebda da
SeeSinda, raime ar mowios levanso.
bavSvs meore biZa - giorgi mfarvelobda.
rodesac giorgi ufliswuli daviT mefem TorRvais cixeSi gamoketa, misi momxreni ki WoeTis
cixis galavnidan gadaCexa, xolo aleqsandre mefeyofili alaverdis taZarSi iZulebiT Seayena berad,
upatronod darCenil levanze mzrunveloba qeTevan
dedofalma aiRo da ufliswul TeimurazTan amyofebda dReniadag. imJamad ki yvelaferi iseve moulodnelad dasrulda, rogorc daiwyo gaurkvevel viTarebaSi daviT mefe avad gaxda
da gardaicvala. ra xmebi ar dadioda qveyanaSi esao-da,
daviTs mamis wyevam uwiao,
mamam Svili Tavis mstovrebs moakvlevinao
da sxva.
berad Semdgari mefe-yofili SesaZloa arafer
SuaSi yofiliyo Svilis sikvdilTan, magram yvela
gza mainc aleqsandresken midioda. gamoTqmul varauds sababi hqonda -
54
daviTs, axalgazrdas sasikvdilo ara sWirda rao.
viRacam esec Tqva:
- mexi daeca TavSi mironcxebis upatieblad
mopyrobisTviso.
erTis sityviT, aleqsandresTvis iZuleba male
dasrulda da taxtic maleve daibruna.
ai, Saabasis SemoCeniT ki manuCar dadianisTvis
cxadi gaxda daZabulobis TandisTanobiTi mozvaveba...
da ganarida Svili am saSiSroebas.
igi arc Semcdara omidan dabrunebulma Saabasma mefe aleqsandres
Tan gamoayola gamuslimanebuli konstanti-mirza,
romelmac ZegamSi yizilbaSTa xeliT moakvdina mama
da Zmai giorgi da abasis nebarTviT daiWira kaxeTi.
kaxeTma ki ar igua mamisa da Zmis mkvleli mefed da
aujanyda mas. qeTevanma, daviT mefis qvrivma, Sekriba
laSqari zemo qarTlidan da kaxeTidan da konstantimirza da mis mier ardebilSi daqiravebul mkvlelebs,
mZarcvelebsa da naZirlebs dauxvdnen. gadamwyveti
brZola belaqinis wyalze gaimarTa. daviT jandierma,
bebur da Tamaz vaCnaZeebma moakvdines mamisa da Zmis
mkvleli konstanti-mirza.
am ambavs rom uyvebodnen levan dadians, zewamoiWra ymawvili da mamisgan kaxeTs wasvlis nebarTva
iTxova. gaecina manuCar dadians. ar dauSala Svils
moWarbebuli aRtkinebis gamoxatva. TviTonac wavida
kaxeTs da mama-Svilma erTad miuloces gamarjveba
muxran-batonTa gulzviad STamomavals. didis kdemamosilebiT dauxvda qeTevan dedofali siZesa da
mulis-Svils, iseTive saTno da momxiblavi iyo,
rogoric axsovda levans. mis ierSi gamqraliyo is
mebrZoli suli, rac ase kaenis sulis matarebeli
konstantis winaSe. dedofalma esec uTxra nadimze
stumrebs:
- kaxeTs ori aleqsandre hyavda - papis mama da SvilTaSvili. orTave sakuTari Svilebis msxverplni
gaxdnen - av-giorgisa da konstantisi. RmerTma hqnas
an mesame aleqsandre ar mosuliyos, an am oris bedi acilebodes, Tu mova, im mesameso.
- WeSmaritado, - daudastures stumrebma da
qeTevan dedoflis sadidebeli Sesves.
erTxans levani kaxeTs darCa da ufliswul
Teimurazis gamefebis ceremoniasac daeswro bodbes
wminda taZarSi. manamde ki ufliswulis amalaSi
iyo, roca samefod gamzadebuli Saabass warudga.
abasi mxiarul gunebaze iyo, qarTulad saubrobda,
oxunjobda, svamda qarTul Rvinoebs. kidev erTxel
gaxda levani abas pirvelis qarTulad molxenis
momswre, roca tfiliss Cavida da qarTlis mefed
luarsabi dasva. gaukvirda odiSis princs.
- nuTu Saabasi qarTvelia, an ase zedmiwevniT
rogor icis qarTuli ena da Cveni wes-Cveulebanio.
rom ara sparsuli samosi, qarTvelebisgan verc ki
gavarCevo, - eubneboda levani Teimuraz mefes.
- Zalian saSiSi kacia abasio, - upasuxa Teimurazma, - Zalian kargad vicnob mis Tvisebebs. igi, Cvenda
saubedurod, Tavis saxels avad Cawers qarTul matianeSio.
- saidan icis ase kargad qarTulio?
- hm, - CaiRima Teimurazma da kefaze mouTaTuna
xeli ymawvils, - bebia hyavda qarTveli, amas garda
samefo karze mravali qarTveli hyavs Sekrebili.
marto alaverdi-xani da xosrov-mirza eyofoda mis
gaqarTvelebas, magram veravin gaigebs Sahis znes
srulfasovnad. iqiT gaarjula es warCinebulni,
qveyanas wahglija qaixosro batoniSvili da undilaZianT alaverdi-xani. am alaverdim Tavisi qarTuli
saxelic ki aRar icis, esaa rom gvari axsovs sakuTario...
- Senc xom ispaanis karze izrdebodi, Sen rogorRa gadaurCi gadagvarebaso?
- dedaCemi yovelisfers Ronilobda, rjuli da
qarTveloba rom ar Semebilwa. cxonebulma papaCvenma
aleqsandrem es ver SesZlo da sakuTar Tavze zRo
gadarjulebuli Svilis gemoo.
levani maSin bavSvi iyo da bevri ram kargad ar
esmoda, magram erTi ram safuZvlianad SeiTvisa aras gziT rjuli ar unda gamoecvala da qristianobis sadarajoze mdgariyo mudamJams. zrdam
gonebac Sehmata ymawvils, cxovrebiseuli gamocdileba da magaliTebi Tavsayrelad hqonda, adamianuri buneba rom Seeswavla.
am Saabass mainc vera gaugo ra.
jer erTmaneTze miyolili gamefebani iyo Teimurazisi da luarsabisi, mere zedmoyolili maTi
qorwineba, rasac levanis gadadianeba mohyva. es
Saabasi ki gamudmebiT Tavs dastrialebda mis mier
gamefebul qarTvel gvirgvinosnebs.
saTvalavi aeria levans ramdenjer Semoesia sparseTi jer kaxeTs da
merme qarTls, mefeebi ki garbi-gamorbodnen lixs
gamoRma TavSesafarSi. merme ajanyebis umal ukan
brundebodnen, metwilad Teimurazi.
erTxelac abasma Semaxiis dasalaSqrad kaxTbatons laSqari sTxova. mefem yurebi arc ki gaapartyuna, ijda sawer magidasTan da rusTvels epaeqreboda leqsTa TxzvaSi. abassac gulwrfelad poeturi SemarTebiT SeuTvala:
- leqsebsa vwer da Cems axalmoyvanil colTan
verTobio.
- ra dros leqsebiao, abasi amis pasuxad yvelas
dagvarbevso, - eubnebodnen vezirebi.
Teimurazi ki daZabuli eZebda Sesaferis riTmas,
raTa axalawyobili taepi daesrulebina. bolos,
roca miagno Sesaferis sityvas,
- esec aseo... - wamoiZaxa da miubrunda vezirebs.
- ra gnebavTo? - hkiTxa.
imaTma ver gaubedes poetur STagonebaSi myof
mefes realobaSi gadmoyvana, raRac sayofacxovrebo
sakiTxebi moxsenes.
- amisTvis macdenTo? - datuqsa mefem isini.
- maSino, - moaxsenes, - SahinSahi laSqars iTxovda,
Tqveni udidebulesobis uariT SeiZleba abasi ganrisxdeso.
- ganrisxdes mereo, - mkvaxed miogo mefem vezirebs, - Tqvenc rom icodeT ra saucxoo Sepaeqreba
gamomdis rusTvelTan, saerTod SewyvetdiT omianobas
qveynierebazeo.
Saabasma leqsis daTaveba ar acala Teimurazs,
ise umal Seesia mis samflobelos da aiZula igi
imereTs gadaxvewiliyo. rodesac abasi Sevida ltolvili xelmwifis sadgomSi, sawer magidaze etrati
edo, zed ki leqsi ewera jer kidev dausrulebeli.
xelSi aiRo gragnili, ironiulad CaeRima da grZel
ulvaSze gadaisva xeli. mere daxeda nawers da
xmamaRla waikiTxa bolo taepi, razec SeCerda
mwerlis xeli:
`netai yvelam icodes, sofeli rogor mqnelia,
kacsa miandobs Ralatsa, mcbieri - viTa melia,
anasdad gardubrundebis, miT guli gardamelia,
mas arvin unda miendos... “
- dausrulebeliao, - Cailaparaka Sahma da iqve
Camodebul sawers daswvda da Tavisi xeliT miawera,
Tan xmamaRla Tqva is, rac dawera, - `ese naTqvami
Zvelia...~
- ase ajobebso, - daamata da saweri ukan moisrola. mere TavisTvis Cailaparaka da am naTqvamSi
mTeli Teimurazis suraTi daxata:
- arc amaSi uqnia gamCens es sacodavi Teimurazio.
esa Tqva, etrati magidaze dado da iqauroba
datova. magram ar miutovebia Teimurazis devna gamoedevneboda,
isic gadaixveweboda,
mere Semoirigebda,
mere isev gauwyreboda da
ase grZeldeboda karga xans, vidremde giorgi
saakaZem ar aiRo sakuTar Tavze Sahis TviTnebobis
alagmva.
Teimurazi mouravis umaduric darCa.
iqeT osmalo iqaCeboda da luarsabs utevda.
urdos ferad faSa miuZRoda, gadaTeles javaxeTi,
TrialeTi da manglisi. kvelTaSi beri daiWires
erTi da gzis Cveneba ubrZanes. man mefis sadgoms
55
uqcia mteri da sxva gziT atara. qarTvelebma
droulad Seatyobines luarsabs qarTlSi Semoparuli osmaleTis laSqris Sesaxeb, aba, SeumCneveli
xom ar darCebodnen... swrafad Sehyara laSqari giorgi saakaZem da taSiskaris viwroebSi gaanadgura
osmalTa ricxobrivad qarTvelebze aRmatebuli armia. rom ara beri Tevdores Tavdadeba, SeiZleboda
savalalod dasrulebuliyo TiTqosda es Tavautkivebeli mdgomareoba, Seicvleboda mdgomareoba qarTlSi da viTareba isedac saomar mdgomareobaSi
myofi osmaleT-sparseTis urTierTobaSi. sapasuxod
sparseTi Semoesia kaxeTsa da qarTls.
isev ltolviloba imereTSi orTa mefeTa Teimurazisa da luarsabisi.
daviT jandieri ki ganagrZobda winaaRmdegobis
gawevas. daumorCilebelma gurjebma imTaviTve mii pyro dampyroblis yuradReba. calke quTaiss wargzavna Tavisi elCebi:
- qarTlisa da kaxeTis mefeebi gadmomecio, giorgi imerTa mefes SeuTvala, - maTTan nadimi momnatrebia da mewviono. ise momenatra isini, rom
tfiliss Camovedi maT sanaxavad, isini ki Tqvensken
gamoqceulan Cemis SiSiTo. gana aseTi saSiSi varo?!
rom ara ganaxlebuli omi, Sahi ver gabedavda
osmaleTis gavlenis qveynebSi ultimatumebiT misvlas. es kargad iniSna levan dadianma odiTgan dginebuli sazRvrebis urRveoba Turme
SeiZleba erT mSvenier dRes dairRveso.
roca abasma Teimurazi moiTxova, kaxeTis mefe
imxanad levanTan afarebda Tavs da ise iyo SeSinebuli, leqsebisTvis arc ki ecala. maSin
arc rusTveli gaxsenebia,
arc lamazi coli,
arc patara levani, mrisxane mamidais-Svilis
sapativcemulod rom daarqva Tavis umrwemes Zes.
sul imis SiSi hqonda:
- vai Tu levanma gadamca Sahis elCebsao.
levanma ki daamSvida biZaSvili:
- rom ara elCobis wesi da Sens momavalze fiqri, Tavis yurebs xelSi davaWerinebdi da ise gavgzavnidi abasTano. mag verags odiSi qarTli da kaxeTi xom ar hgonia?! aq leng-Temurmac ver moikida
fexi da osmalebic Tavazianad mepyrobian. me rom
es elCi wamexdina, avyia abasi Sen gadagekideboda
da ar gagaxarebda. amitom gavuSvi ase mSvidobiTo.
qalaqidan jerac ar iqneboda gasuli sparsi,
rom quTaTisidan molemsrboli gamogzavna levanTan
giorgi imerTa mefem:
- sadarbazod giwvev Senca da Sens stumarsaco.
esec daswera wignSi:
`aseTive wveva mamia gurulsac gavugzavne da
56
isic gvewveva daTqmul dRes geguTis sasaxleSi.
CemTan erTad luarsab mefec iqnebao.”
quTaTisisken gzad mimavalT ambavi moutanes
kaxeTiTgan:
- metismetad Seawuxa Turme daviT jandierma
Semosuli sparsi da abass sul qarTulad daawyebina
ginebao.
- rac mefem Sewyvita brZola da dasavleTs
gaixizna, mis mere mometebulis ZaliT aviwrovebs
qarTlisa da kaxeTis tyeebidan momxvdurebso.
- yovel RamiT qarTuli razmebi jguf-jgufad
esxmian Tavs qalaqebSi dabanakebul sparselebs da
arbevso.
- karibWe ar moiZebneba iveriaSi, daviT jandiers
rom ar daemorCilos da idumal ar gaiRoso. Zili
daufrTxa SahinSahs. dRiTac da RamiTac usafrTeba
viwroebSi patar-patara razmebiT sparsul kohortebs
da gaerTianebis saSualebas ar aZlevso.
- bolos dagmanes karibWeni qalaqisani, magram
karCaketilni aRmoCdnen.
- Saabass cocxali TaviT ar unda wasvla saqarTvelodan, sanam datyvevebul mefeebs ar waasxams
irans.
- arada, dRiTidRe saSiSi xdeba abasis saqarTveloSi gaCereba, es bebiiT qarTveli jiuti gamodga
da fexs ar icvlis tfilisidan.
- piroba daudo lelais - Tavis cols da beWdiT daamtkica, rom araTu dasasjelad, aramed gasawvrTnelad mWirdeba luarsab mefeo, erTxans Tan
waviyvan da mermeT uvneblad davubruneb Tavis samefosao.
- aseTsave pirobebs aZlevs Teimurazs, magram
masTan kidev sxva angariSebi aqvs da ase iolad ver
gadaurCeba Sahis risxvas.
- TumcaRa masTanac fici-mtkiciT adasturebs,
Teimurazis sicocxles safrTxes ar Sevuqmni da
piradad vageb pasuxs orive mefis usafrTxoebazeo.
geguTs Casulebma moismines yvelas azri, waikiTxes Sahisa da lelais wignebi. abasi irwmuneboda da dawvrilebiT iwereboda, Tu ras upirebda
igi luarsab mefes:
erTi-ori datuqsva SeusmenlobisTviso, xrmalSi
wvrTna da axali saomari moqmedebebis dagegmva
osmaleTis winaaRmdego. Tanac axsenebs da allahs
madls wiravs, ase iolad rom gadaurCa osmalTagan
datyvevebas. amis gamo madliT moixsenia Tevdore
beri da mourav-xani.
igives imeorebda giorgi imerTa mefisadmi miweril wignSic. aq ufro meti mliqvneloba Cado Tavis sityvaSi moikiTxa gulTbilad maspinZeli, misi ojaxi da
SesTavaza mowmed Sahis sityvis uryeobisa isic Tan
wamohyoloda luarsabsa da Teimurazs da sakuTari
TvaliT exila am orTa wvrTna da Tu ram sakuTari
Tavis SiSic gagiCndes, Tavdebad evropeli patreebi
da abatebi iaxle da maT garemocvaSi iyavio. TavdebobisTvis mzadyofnas franciskanelTa ordeni da
iezuitebi acxadebeno. maTi dasturic daurTo Tavis
wigns.
lelai Tavis Zmas Txovna-mudariT savse wigns
ugzavnida:
`daujere Sahsao, Cemi qmari da batoni gulmowyaleao, sulac ara aqvs gamiznuli Seni dasjao. ubralod guldawyvetilia Senze, kaxTa mefe Teimurazs
rad ahyvao; ase ambobs Sahi: marTalia, Tqven erTmaneTisTvis siZe-colisZmani xarT, magram arc me var
ucxo, ojaxis wevrad viTvlebi, rac ar unda iyoso.
jandierma da Teimurazma Tavis saqmes mixedon,
RmerTi Seeweva maT, Sen ki Sens saqmes mixede. gevedrebi, Zmao, Camodi da mixede Sens samwysos. erTxans
ispaans wavideTo, guli gadavayoloT daRlilobisgan
da merme isev ganagrZe mefobao.~
sakmaod damajereblad JRerda lelais wigni,
magram levani da Teimurazi Saabass icnobdnen kargad
Tu ara, zomaze metad. Teimurazma uTxra damswreT:
- lelais, marTalia, eWvic ar epareba Tavisi
qmris gulwrfelobaSi, magram Cemi da luarsabis
xelSi Cagdebis mizniT abasisTvis did sirTules
sulac ar warmoadgens lelais motyueba da Tvalis
axveva. es kaci TvalTmaqcia da Tavisi akviatebis
aRsasruleblad yvelaferze wava. mis karze var
gamozrdili, me abass vicnobdi rogorc ufliswulobisas, aseve Sahad yofnidanac. amitom sruli safuZveli maqvs, ar vendo mas, luarsabma ki rogorc unda, ise gadawyvitos Tavisi saqmeo...
merme levanmac daamata:
- abass mec vicnob, lelasTan mis qorwilSi Teimurazs mec vaxldi. man kargad icis qarTuli buneba da Cvens grZnobebze xSirad TamaSobs. Teimurazic bevrs miambobda mis Sesaxeb. igi qarTveli ki
araa, mas mxolod bebia hyavda qarTveli, es aris da
es. amitom ar unda movtyuvdeTo. abasze ukeT iezuitebsa da franciskanel berebs vicnob. isini arasodes
wavlen papis nebis winaaRmdeg, pontifikosi ki sparseTTanac da osmaleTTan megobrul damokidebulebaSia, SiSobs, ar daZras osmalom Tavisi jari Sua
europis mimarTulebiT. amitom igi kuds uqicinebs
erTis mxriv sparseTs, raTa eomos osmaleTs da
amiT europisken ver gamoixedos, meores mxriv ki
osmaleTs qrTamavs da elaquceba, raTa am urjulom
ar waaxdinos saqristiano europa, Tanac sparseTze
aqezebs, amasiis zavs imowmebs, aio, rogor daarRvia
piroba iranis Sahmao. aseTi meryevi mokavSire sayrdenad ar ivargebs aseTi sapasuxismgeblo gadawyvetilebisas amas fiqric ar undao.
giorgi imerTa mefe ar ereoda am sja-baasSi, mxolod esa Tqva:
- me kargad ver gavrkveulvar abasis aseT daJinebul mizandasaxulobaSi. erTs ki getyviT da
gpirdebiT - rasac Tqven gadawyvetT, mec Tanaxma
viqnebi. gnebavT, omiT wavideT abasze da davlaSqroT
qarTli da gavaTavisufloT kaxeTic, sanamdis Zala
gveyofa. osmaleTi amaSi xels ar SegviSlis, piriqiT,
dagvexmareba kidec. erTiani ZalebiT gadavdenoT
yizilbaSebi Cveni miwa-wylidan. guSin luarsab mefis aRmzrdeli da sasaxlis sufraji Sadiman baraTaSvili gvewvia da sTxova patrons, abass xleboda,
me TviTon wagiZRvebio, arras dagiSavebs SahinSahio. meores mxriv daviT jandieri gzavnis malemsrbolebs da Teimuraz mefes Txovs saCqarod dabrundes kaxeTs da saTaveSi Caudges ajanyebas. es
mxolod mefeTa gadasawyvetia, vin ras izams. Cveni
Sekrebis mizania rCeva mivceT da davexmaroT, Tu
gvTxoven daxmarebasao.
mamia gurielma mdablad daukra Tavi mefeebsa
da odiSis mTavars da Tqva:
- wignebiT Tu vimsjelebT, abasi ise dagvixata
dedofalma, rom isRa dagvrCenia qristes rjulze
mivaqcioT da saqarTveloSi gavamefoT. magram luarsabisa da Teimurazis wvevis aseTi daJinebuli moTxovna mis av axirebad mimaCnia, Torem mas rom keTili ganzraxva hqondes, ar aaoxrebda qarTlsa da
kaxeTs, dabrundeboda ispaans da mefeebic mSvidobiT daubrundebodnen TavianT sambrZanebloebs. Cven
warsulidan gvxravs sulkurTxeuli demetre mefis
magaliTi, sakuTari fexiT rom ewvia noinebs urdoSi.
igi moakvdines, ra Tqma unda. TviTonac icoda es da
arc mteri malavda Tavis ganzraxvas. am SemTxvevaSi
ki abass motyuebiT surs Teimurazisa da luarsabis
xelSi Cagdeba. veraviTari europa, veraviTari moyvroba, veraviTari sufrajis keTilganwyoba ver Seatokebs abasis guls. mas SeuZlia mkvlelebi aqac
Semougzavnos da ise moakvdinos Tavisi mtrebi da
mowinaaRmdegeni. amisi bevri magaliTi arsebobs.
marto allaverdi-xanis idumali sikvdili ikmarebda
magaliTad. Cven Zala ar Segvwevs win aRvudgeT
Sahisa da sulTanis msgavs qmedebebs. roca undaT,
maSin Semogvigzavnian sakuTar saxlSi mkvlelebs
da TavianT axirebebs mainc daikmayofileben. veravin
- verc lelai da verc Sadimani ver damarwmuneben:
abasma xelSi rom Caigdos luarsabi da Teimurazi,
igi erT mSvenier dRes raRac xriks ar moufiqrebs
maT da tyvedqmnilT ar moakvdinebs. axla, am cxel
57
gulze ki abasi arc erT maTgans arasfers dauSavebs.
igi mxolod mama-Sviluri mzrunvelobiT daatyvevebs
da saqveynod daarwmunebs yvelas - iezuitebsac,
lelaisac, Sadimansac, luarsabs ase keTilad rom
moveqeci, samagierod man aseTi da aseTi avkacoba
Caidina da yvela maTgans aTqmevinebs, sikvdilis
Rirsni yofilan es mefeebi, ase rom gamovideT erT
dros maTTvis Tavio. axla giorgi mefisa ar iyos,
gadawyvetileba mefeebma Tavad unda miiRono.
- modiT sufrajsac movusminoT, ras iTxovs da
ra undao? - Tqva dadianma.
- uarze dgas, dadiano batono, uTxra giorgi
mefem, - ase ambobs, pirvelad piradad unda Sevxvde
luarsab mefes, mere Tqvenis Tavyrilobis winaSec
warvsdgebio.
- ar momwons, mefev batono, Sadimanis aseTi kekluci. jer iyo da, giorgi saakaZe daukarga saqarTvelos, axla luarsabs miadga, mere albaT yvela Cvenganis jeric dadgebao, - gabrazebuli toniT Tqva
levanma.
- nu cxarob, ymawviloo, - SeaSvela giorgi mefes sityva gurielma, - aq pirad-piradi grZnobebi
unda gadavdoT da saqveyno saqmisTvis unda vimsjeloTo.
- hoda, mec saqveyno saqmes mogaxsenebT, gurielo
batono, es CumaToba ra saWiroa. Tu saTqmelia
RvTisa da eris winaSe iTavos Suamavloba da pasuxic
agos Tavis qmedebazeo.
aq ze-wamodga luarsab mefe da Tqva:
- marTals ambobs levan batoni, magram Cemi valia, rogorc aRzrdilisa, aRmzrdels yuri davugdo
da merme gadawyvetilebas ise miviRebo.
yvelas daukra Tavi, madli moaxsena rCevisTvis
da darbazi datova.
Sadimani geguTis mosasvenebel palatebSi eloda.
man kargad icoda, luarsabi rom umisod ar gadawyvetda saqmes. ar gavida oriod saaTi da luarsabi
daTrgunuli saxiT Semobrunda saTaTbiro darbazSi
da ganucxada iq myofT, rom:
- me da Sadimani dResve gavemgzavrebiT tfilisso.
mZime dumili Camowva, daiZaba viTareba. yvelas
saxeze mwuxareba gamoixata imisa, rom erTianoba
isev gaibzara da yvelas Tav-TavisiT unda ebrZolaT.
- asev vicodio! - wamoiyvira levan dadianma.
umal yvelam Teimurazs gadaxeda. daTrgunuli
luarsabi TavCaqindruli idga Sua darbazSi, mere
yvelas saTiTaod gamoeTxova, maspinZels gansakuTrebuli madloba gadauxada da darbazi mZime nabijebiT datova.
- me Cemis laSqriT gavukvalav gzas Teimurazs
da kaxeTamdis Cavacileb. Tu saWiroeba moiTxovs,
58
mec Cavebmebi daviT jandieris amboxSio! - wamoiyvira
levanma.
- axla vicio, - RimiliT Tqva giorgi mefem, ratom ar SemouZRva sufraji Tavis mefes da Tavad
ratom ar gvauwya luarsabis gadawyvetilebao.
- ratomo? - ikiTxa mamia gurielma.
- levanis risxvisa SeeSinda. igi, ase Tu ise,
icnobs odiSis mTavris ficx bunebas, bevric smenia.
icoda, xrmalSi rom gamoiwvevda da ar daerideboda
mis xandazmulobas. Tavi ar gaifuWa moxucmao, daadastura arc Tu xumrobiT Teimuraz mefem.
- keTili da patiosanio, - Tqva gurielma, RmerTma mSvidobis gza misces luarsab mefes da
Cveni SiSi usafuZvlo gamodgeso. axla kaxeTisa
da Teimuraz mefis saqme gvaqvs gadasawyveti. marTalia levan batonma aRuTqva Tavisi laSqriT kaxeTs
wasvla da ajanyebaSi CarTva, magram iqneb luarsabis
gadawyvetilebis Semdeg manac icvala azri da eaxleba Teimurazi Saabass.
- es gamoricxuliao, - daadastura Teimurazma,
- magram verc imas dagavalebT, jandiers SeuerTdeT.
me vWirdebi axla kaxeTs, rogorc arasdros da
rogorc aravin. amitom me mzada var idumal gadavide
lixs da ajanyebul kaxeTs gadavi paroo.
- rasa brZanebT, mefev batono, - Tqva giorgi
mefem, - Cven ar vapirebT Cveni Tvistomisa da sisxlxorcis gawirvas. arc luarsab mefis gadacemas
vapirebdi, RmerTia mowme. es Tavad man gadawyvita
SadimanTan moTaTbirebis Semdeg. magram dawyebul
saqmes dagvirgvineba sWirdeba - de, iyos ise, rogorc
levanma Tqva. mec Cemis amaliT da, vimedovneb, gurielic Tavisi razmebiT warvuZRvebiT Teimurazs aragvis saerisTavomdis. imis iqiT kaxelni dauxvdebian
da arasfers gauWirveben. Tavis mxriv, arc igi
gviwyens, Cven Tu ver CaverTvebiT am ajanyebaSi,
aqeTac gvaqvs misaxedi Cven-Cveni mamulebi. Tu rom
ase ar vqeniT, osmalo uomrad waaxdens Cvens qveyanas.
amis iqiT Saabass gauoldeba kaxeTTan Sebma da
iransa da osmalo Turqs Soris saomari veli saqarTveloSi gadmoinacvlebso.
yvelas WkuaSi daujda giorgi mefis winadadeba.
am azrisa iyvnen imTaviTve TaTbirobis dawyebamdis.
windawin yvelas saTanado Tadarigi daeWira da
Tav-TavianT sambrZanebloSi Semzadebuli hyavdaT
laSqari. lixis qedis gadalaxvac momdevno dResTvis
daTqves. siCqare gadamwyveti iyo am SemTxvevaSi.
saWiroebis SemTxvevaSi brZolebiT unda gaekafaT gza Teimuraz mefisTvis. imereTis sazRvarTan
momdgarma gurielTa da odiSarTa laSqarma niSnis
micemisTanave gadmolaxes cxeniswyali da saRamoisTvis ajameTis, vardcixisa da geguTis sanaxebSi
amerikaSi:
niu-iorkSi:
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Tel: 718-934-1700
Alt: 347-500-5037
Tel: 201-333-5555
www.barami.us
niu-jersSi:
84 Harbor Drive,
Jersey City, NJ 07305
Tel: 201-333-5555
delavareSi:
4 Lewis circle
Wilmington, DE 19804
302-930-0705
filialebi:
Tbilisi
quTaisi
rusTavi
baTumi
gori
bolnisi
Telavi
marneuli
amanaTebi
4-5 samuSao dReSi
aSS-dan saqarTveloSi
erTi paunti - 2.50$-dan;
amanaTebis gamogzavna
saqarTvelodan
avtomobilebis
yidva-gayidva
saqarTvelosa da amerikaSi;
avtomobilis, komerciuli
da piradi tvirTis
Sida gadazidvebi
aSS-Si.
www.barami.us
Cvens saitze
daregistrirebiT Tqven gagiadvildebaT:
- kredit-kartiT gadaxda;
- amanaTis statusis Semowmeba;
- amanaTis adgilidan aRebis SekveTa
www.barami.us
www.baramicar.com
www.facebook.com/Barami.us
59
dasces karvebi. dasavleT saqarTvelos am gaerTianebul laSqars win miuZRodnen ori mefe - imereTisa
da kaxeTisa; da oric mTavari - odiSisa da guriisa. iSviaTi erTsulovneba gamoavlines qarTvelebma.
Semdgomad amisa CvenTa mterTa gasaxarad es urTierTTanadgoma da Sexmatkbileba sul male daiSala Teimurazi uTavJamosaviT xan gamefdeboda kaxeTSi,
xan waarTmevdnen taxts,
xan daibrunebda,
xanac qarTlsac miitacebda da
mere orives erTad waarTmevdnen.
erTis sityviT, igi imereTsa da odiSs xSirad
stumrobda, ra Tqma unda, rogorc devnili da
taxtwarTmeuli, ukeT rom vTqvaT - umuSevari. mefeebze, ki, ase iTqmis magram piitikoss Seuferebelia
aseTi ram uwodo. misTvis mTavari samuSao muzebis
gamaspinZlebaa,
an Tu ara maTTan metoqeobaa,
an ukeTu maTTan brZola, raTa daiweros Sairni
mravalni da xmatkbilni.
es Teimurazi...
aqeT:
levanma Tavisi dai mariami colad SerTo mamia
gurielis Zes - svimons imis pasuxad, rom imerTa
ufliswuli aleqsandre gaeyara imave mamia gurielis asuls. Seikra axali samoyvro kavSiri imereTis
winaaRmdeg. ra Tqma unda, aleqsandres Tavisi colyofilisTvis cxvir-piri ar mouWria da ise ar gaugzavnia mamamisisTvis Tavisi asuli, magram mamisTvis
friad Seuracxmyofeli iyo Svilis ojaxis dangreva
da misi saqveynod gamoWeneba; da mere visi - imereTis
dedoflisa. amas mamia gurieli ver Seegueboda.
levans estumra cxel gulze da mikib-mokibulad
mimoikiTxa sadadiano. merme yasidad uTxra:
- levan batono, xom ar davmoyvrebuliyaviTo?
Sens sadar moyvares pirdapir inatrebs kacio.
mohyva da mouSva gudas Tavi da gaguda levani
qeba-didebiT.
levani ki is kacia, romelsac Zalian uyvars qeba, saamoa misTvis mliqvnelTa sityvebi, RvinosaviT
maTrobelaa. magram levani is kacicaa, romelmac
icis rodis moixmaros mliqvnelobaca da Rvinoc.
mamias qaTinaurebi malamod imitom ki ar xvdeboda, rom sjeroda misi gulwrfelobis, aramed imitom,
rom am qaTinaurebis ukan samxedro mokavSires
xedavda, SesaZloa - guriaze gavlenis mopovebasac.
levans moaxsenes, sxvaTaSoris, aleqsandre ufliswulis ganqorwinebis ambavi, ase rigad rom malavda
am ambavs rogorc erTi, aseve meore mxare. ulvaSebSi
60
eRimeboda dadians da yvelafers saukeTesod xvdeboda, Tu risTvis gaisarja es TeTri mela, ra hqonda
gunebaSi levanTan damoyvrebiT, magram es abdala
guruli, rogorc amas TviTon mamia gamoTqmiT ityoda
xolme, ver xvdeboda da verc acnobierebda, visTan
movida da visTan apirebda damoyvrebas. metismetad
rom gadaaWarba, levanma Tavazianad Seawyvetina:
- ese igi qorwili vqnaT, ara?! - da gadaisva
ulvaSebze xeli, mere neli moZraobiT miswvda italiaSi espaneTidan da espaneTSi axali miwebidan, xolo
odiSSi misionerebis mier Camotanil ucnaur samuguzle nivTs, raRac gamxmari balaxebi rom unda Cayaro, mere cecxli waukido, kvamli SeisunTqo piriT
da Caylapo.
- ucnauri xalxia, mamia batono, es Sengan gamoZevebuli italielebi. ager es momarTves, maxrCobs,
pirdapir, an ra awevinebT am eSmakis sayvirs mTels
europas, mikvirs da gamkvirvebia. ai, naxe, naxe, ra
saZaglobaao.
xveleb-xvelebiT gauwoda guriels Cibuxi.
- agi raia, levan batono, Turme axali miwebi
aRmouCeniaT did zRvebs iqiT. iq myofebi sul dabruebulebi yofilan am mosaweviT. ise, Tu gemo gouge, icocxle-Tqo, nametani kaia. me magaliTebr, momwons. am amosaZirkvi balaxis nergi vTxove don
qristoforesa, mxatvari romaa Tqvensas. uTuod
gamogigzavnio, dampirda.
- dawvavs cecxli da kidec wvavs magas. Cven ki
Cven saqmes mivxedoT, mamia batono, mag raRacaa Tu
genebos Cems saCuqrad CaTvaleo, maS, viqorwinoT...
keTili da patiosani. magram pirvel xans Sens siZes xom ar vewvioT quTaTiss?
uxerxulad SeiSmuSna mamia, zantad daiwyo uaris
Tqma ise, TiTqos arc araferio, magram ratom unda
SevawuxoT imerTa mefeo.
- eh, Cemo mamia batono, ar micnob Sen me kargad,
gana salxinod vewvioT im imerTa mefes... imedia,
Senc geqneba saamiso sababi da survili da mxarsac
amibam am saqmeSio.
saxtad darCa gurieli, ena daeba, pasuxic ver
gasca, magram gabadrulma saxem gasca mamias idumali
zraxvebi, ase aSkarad rom ar undoda gamoemJRavnebina es. atyobda, rogor eqceoda es TvalTmaqcobaSi gaWaRaravebuli kaci ymawvilkacis marwuxebSi...
da marwuxebi marwuxebs gaaCnia...
rcxvenoda sakuTari Tavis gamo.
egona, farul miznebs ise Sevasrulebineb levans,
TviTon azrzec ver movao, da Turme TviTon moeqca
mis xafangSi da iseTSi, mTeli cxovreba rom veRar
daaRwevda Tavs levanis sacecebs. axla fiqrisa da
ukan daxevis dro aRar iyo, orWofoba ufro metad
daazianebda mis mdgomareobas. levani kmayofili
uyurebda mamias Sinagan tanjvas, es ki uTxra sanugeSod stumars:
- mTlad asec nu ganicdi, mamia batono, me xom
ar movsulvar Sensas siZis saSovrad. es Sen moxvedi
CemTan rZlis mosapoveblad da mec Tanaxma var am
qorwinebis. an ratom unda viyo winaaRmdegi?! rogorc ityvian, mTavaria qal-vaJs SeuyvardeT erTmaneTi da Cven Cvenis mxriv yovelisfrad xeli unda
SevuwyoTo.
saarako qorwili gadauxades svimonsa da mariams.
qorwineba ganamtkica Zis - otias dabadebam...
da TiTqos uryevi kavSirebi odiSisa da guriisa, romelic risxvad unda qceoda imereTis mefeebs,
erT mSvenier dRes xuxulasaviT daiSala. marTalia
yvela aRvirebi levanis xelT iyo moqceuli, magram masac gamoepara erTi patara wvrilmani saukunis mama-Sviloba.
iqeT levanis mokvdinebis mcdeloba, razec didsulovnad daxuWa Tvali,
aqeT gurielobisTvis mama-Svils Soris Cabudebuli uxilavi qiSpoba imiT dasrulda, rom Svilma
mokla mama da miitaca taxti.
am ambavma SeZra levani da gaaxsenda is tkivili,
rac konstanti-mirzam miayena mas sayvareli papisa
da biZis mokvdinebiT. gamxecda levani, gzad vinc
ki xvdeboda, yvelas maTraxs urtyamda, sakuTar
Tavs ver Tokavda.
es is tkivili gauRviZa siZem,
miyuCebuli,
miCumebuli kaenis codva.
da sayvareli adamianebis dakargviT gamowveuli
sevda. guriaSi laSqrobis wina RamiT TavlaSi Caiketa da mTelis xmiT yviroda,
araTu tiroda,
an moTqvamda,
aramed yviroda,
Rrialebda araadamianuri xmiT.
es mamias glova ki ara, bavSvobaSi gadatanili
mwuxarebis amofrqveva iyo, ase rigad rom amodioda
drodadro da Tavis daviwyebis saSualebas ar aZlevda.
sastikad gausworda taxtis mimtacebels... da
wina dRiT rom ar daecala TavlaSi boRma, sakuTari
xeliT waaclida Tavs verag siZes. imTaviTve uTxra
dabrmavebuls:
- Sen isedac bneli xar, Tvalis Cini araferSi
gWirdeba! vinc mogeci, mimyavs ukan, Sen mainc araferSi
dagWirdeba. umadlode patara otias, cocxali rom
gadamirCio.
iZulebiT aRkveces berad svimoni.
Sin mimavalma Tavis das esec uTxra:
- man marto mamamisi ki ar mokla, amiT Cemgan undoda Tavis daRweva. mamiac rom arafer SuaSi yofiliyo, aseT saqciels Zlierebi sustebs ar patioben. magram CemTvis im Cveni sulganaTlebuli papisadmi tkivilma damiara sisxl-ZarRvebSi da ar
momasvena, Torem svimons sxvafrivac davimorCilebdi.
mTavari iyo mama ar moekla mas da amiT CemSi mxeci ar gaeRviZebinao.
es rom Tqva, mariami Secba moulodnelad. levanma
es iniSna da umal hkiTxa das mizezi.
- ar Segrisxavo, - piroba misca, - Sen Tavs geficebio.
levani mxolod mariams ificebda yovelTvis,
roca marTals ambobda, an dadasturebulad gaakeTebda imas, rasac ityoda. Tqmac icoda yovelTvis:
- mSoblebi da winaprebi meficebodnen. isini
cocxlebi aRar arian da TavianTi Tavi tyuilze
dasaficeblad damiTmes, cols ramdensac minda imdens
moviyvan da dRes amas davificeb, Tu xval imas,
naklebi fasi aqvs, Svilebi kidev ufro ar ijerieba. erTi mxolod dai myavs Seuryvneli da ucvleli,
romelic arasodes gamwiravs da arasodes gavwiravo.
hoda, icoda ra mariamma levanis es daTqma,
gabeda da uTxra:
- Cemma qmar-yofilmao, - Zmis TandaswrebiT ver
gabeda eTqva qmario, TumcaRa igi qmrad iTvleboda,
jvari jer kidev ar hqondaT ayrili, - damtyua
Seni sisuste. mec Cemda uneburad vuambe, rom Zmai
Cemi yvelaze metad gaabraza aleqsandre papis mokvlam da amis Semdgom igi mZimed ganicdis am ambavs
drogamoSvebiTo.
isedac xasiaTwamxdari levani kidev ufro ailewa saxeze:
- ra viTarebaSi gkiTxa svimonma Cems Sesaxebo?
- es iseT umniSvnelo dros moxda, roca amis
Sesaxeb araTu me, verc veravin gaifiqrebda, eSmaki
Tu hyavda Casaxlebuli gvamSi. mxiarulad iyo,
odnav nasvamic. bavSvs eTamaSeboda. im dRes moxda,
Teimuraz mefis Zis levanis dasaWurisebisa da sikvdilis ambavi rom SevityveT. me vTqvi, Cemi Zmis
sapativcemulod daarqva Teimurazma Tavis Zes levani-Tqo da vuambe, Tu ra gadaitane odiSs myofma
aleqsandre papisa da Zia giorgis mokvdinebisas.
ucnaurad gaielva sataniseulma sxivma svimonis
TvalebSi. cota ar iyos SemeSinda kidec. amitom
damamaxsovrda ase rigad es ambavi. swored maSin
gadawyvita mamamisis mokvla mxolod da mxolod
imitom, rom SenTvis evno da SenTan mosasvleli
gzebi yovelis mxriT Caexerga. es iyo rom Cemi
xaTri da ridi hqonda, Torem mec iseve momepyro-
61
boda, rogorc Sen - afxazTa mTavris asulso.
- mas saamisod gambedaoba ar eyo, es me Zalian
kargad vicodio, - Seawyvetina azris ganviTareba
levanma, - kargi, amis iqiT daiviwye gurielis coli
rom iyavi. Sen ukeTesi qmari Segferis da me amisTvis
vizrunebo.
esa Tqva levanma da dadumda.
am dRis mere levani dadian-gurielad ixseniebda
oficialur mimowerebSi sakuTar Tavs.
quTaTisSi sixarulisgan Tavi Wers ahkres guriasa
da odiSs Soris ganxeTqilebis Camovardnis gamo.
TumcaRa sixaruli did xans ar daacala levanma
imereTs, gaasmagebuli ZaliT Seutia mowinaaRmdeges.
isinic Tavs vis vai vaglaxiT icavdnen. axarkebda
da arTmevda miwebsa da mamulebs imerTa mefes. erTi iyo, rom quTaTisi ar nebdeboda mtrad mosul
dadians... esec maSin, roca jer giorgi, Semdeg ki
aleqsandre mefeebs yvelanairi imedebi hqondaT amowuruli da dRe-dReze elodnen sataxto qalaqis
dacemas. isini saxleuliT
xan gaenaTs iyvnen gaxiznulni,
xan mowameTas,
qalaqi ki upatronod hqondaT mitovebuli.
- me rom quTaTiss davrCeo, - ambobda aleqsandre
mefe, - ra wuTs SemomiRebs kars levan dadiani, ar
vicio. amitom misgan gaqcevas vamjobinebo.
quTaTisi ara da ar nebdeboda mrisxane mTavars,
esec mamuka batoniSvilis mxedarTmTavruli Tavdadebisa gamo. rom vera Selewa quTaTisis karni,
TviT mamuka Cauvarda xelT levans, ufro adre ki
mamai amisi mefe imerTa giorgi, Tavisi Zveli mokavSire da megobari, Semdgomad mtrad mokidebuli:
kakas xidTan Causafrda Tavisi kohortiT saqorwilod mimaval levans. das aTxovebda igi qarTlSi
axlad movlenil mefe rostomze. gzad imerTa mxare
unda gaevloT da swored amiT isargebla giorgi
mefem, vinZlo Semomakvdes xelSi es abezari dadianio. Tanac rostom mefesTan levanis kavSiri kargs
arafers moaswavebda imereTisTvis lixis qedi erTgvar saSiSroebis kedlad aRimarTeboda samefosTvis,
romlisganac yovel wuTs SeiZleboda midgomoda
momakvdinebeli dartyma win levani,
ukan rostomi,
win rostomi,
ukan levani,
ase iqneboda:
Tanac qarTlTan damoyvreba odiSs sparseTisken
gauxsnida gzas da sparseTsac evqsinis pontze gasvlis saSualeba miecemoda. ikvreboda erTgvari
marwuxebi -
62
irani,
odiSi,
kazkebi
iqmneba sazRvao placdarmi stambulze gadamwyveti ieriSisTvis.
Sah sefi amaze wamsvlelia,
levani amisTvis ocnebobs,
doneli kazkebi moisyides da zRvaze TurqTa
gemebs arbeven...
da es ganuwyvetliv xdeba am bolo drois ganmavlobaSi. am kavSiris wyalobiT osmaleTi dasustdeba, SeiZleba ise dasustdes, gaqres kidec saTvalavidan iseTive moulodnelobiT, rogoradac amoizida am ramdenime saukunis winaT, magram es saxeldobr imereTs kargs verafers moutans.
ormxriv alyaSi moqceuls,
guria meryevia,
raWa winaswar ganuWvreteli,
ra dRe daadgeba isev da isev qarTvelebidan,
aravin icis.
ra dRe ayara afxazeTs odiSis laSqarma, aranaklebs izams imereTSic. gana cota axsovs leonismieri gemo mosaxleobas?!
am varaudebSi iyo giorgi mefe, roca levani
Tavisi mayrioniT waadga Tavs Casafrebul imerTa
mefes. mzad dauxvda dadiani Semotevas. gamodis,
Ralats hqonda adgili. Tanac ise dauxvda, imis
nacvlad rom Tavi daecva, Tavdamsxmelebi iqiT aiyvana tyved da ganagrZo uSfoTvelad gza.
karga xans hyavda giorgi mefe datyvevebuli
levan dadians. rom mowyinda kata-Tagvobanas TamaSi,
maSin gauSva dauZlurebuli mefe.
ai, mamuka batoniSvils ki ver Seelia, imdenad,
rom Tavis satusaRoSi amoxada suli.
* * *
veraferma SeuSala xeli rostom xanisa da mariamis qorwils verc osmaleTis muqaram,
verc afxazTa darbevebma,
verc imereTis winaaRmdegobam.
es qorwili kurTxeuli gamodga, da mitom.
erTi iyo rom, rostomi uSvil-Zirod gadaego
am qveynidan da Tavis Svilobilad acxadebda jer
luarsab I-is SvilTaSvils, masac luarsabs. misi
udroo sikvdilis Semdeg ki Sahnavazd wodebul
vaxtang muxran-batons, romelsac gadaabara kidec
mamobilma taxti, - es mogvianebiT.
otias - mariamis Svils, TviTon zrdida levani,
maminacvlis oinebsac aswavlida, raTa saukeTeso
mmarTveli yofiliyo guriisa da SesaZloa odiSisic.
arc rostomi zardeboda geris aRzrdas, Tavis uxv
gamocdilebas uangarod uziarebda guriis taxtis
memkvidresa da Tavisi saTno da sayvareli colis
Svils. rostomi, yofili xosrov-miriza, kargad xvdeboda, rom erT mSvenier dRes am koxta ymawvils
unda gaeerTianebina guria-odiSi da omiT, Tu mSvidobiT Semoemtkicebina imereTi da afxazeTi. es ki
imas niSnavda, rom gaizrdeboda ambicia lixze gadmosvlisa da isic, Tu am droisTvis cocxali iqneboda, sixaruliT dauTmobda Tavis taxts otia I-ad
aRzevebul dadian-guriels. merme daumoyvrdeboda
bagratovanTa gvars, savaraudod kaxeTis Stos...
da es patara qveyanac amoisunTqavda.
sixarulisTvis da iveriis gabrwyinebisTvis Turme ra cota ram yofila saWiro.
- gare viTarebas me da levani movagvarebTo, ganagrZobda TavisTvis fiqrs tfilisur sasaxleSi
rostom-xani.
swored maSin gaaxsenda Tavisi yvela saxeli
dawyebuli bavSvobidan, damTavrebuli qarTlis mefobiT. sparseTs gamgzavrebamde axloblebi qaixosros
uZaxdnen. axla ise iyo gadaCveuli am saxels, rom
misi warmoTqma uSecdomod arc ki SeeZlo. aman
qarTuli enis ucnaur wyobaze daafiqra, Tanxmovnebi
rogor SeuTavseblad arian ganlagebulni, TiTqos
yviris sityvao. gadaCveuliyo qarTul metyvelebis
smenas. sparsuls aniWebda upiratesobas luarsab
pirvelis SviliSvili da daviT XI-is Svili. im
sparsulma metyvelebam da azrovnebam daanaTla
mas xosro-miriza, ioli gamosaTqmeli da dasamaxsovrebeli, vidre qaixosro, mokled gamoiTqmis - xosro,
iqac wamatebuli miriza saamuri sasmenia rostomxanisTvis.
Sah sefim rom Teimurazs taxti waarTva qarTlSi da gurjistanis am nawilSi igi gaamefa, ra
Tqma unda, xosroTi TanamemamuleTa guls ver moigebda. did xans ifiqra da isev rostomze SeCerda,
qarTul cnobierebaSic miRebulia da sparsTaTvisac
araa ucxo, bavSvobis saxeli ki arc ki gaxsenebia,
romc gaxseneboda, ar isurvebda mis gamoyenebas.
- qarTlis mefe qaixosro I, - Cailaparaka xmamaRla da Caecina.
- rostomi raRaciT waagavs qaixosros miuxedavad imisa, rom aso-bgerebi erTmaneTs ar emTxvevao.
mere misi fiqri isev otias gadaswvda - Tavis
gers. misi saxelic gaimeora, daakvirda xmovnebSi
garCenil `t~-s. mere Tavisi qorwili gaaxsenda,
Sebaxusebuli odiSelni rom mRerodnen, `odoiao~,
- ara?! odoia, otoia! - TiTqosda wamoyvirebaa,
magram xmauri ki araa, mravalxmovanebaSi Camjdari
siamovneba. amas da ase mxolod qarTvelebi Tu
imRereben da Tanac baxusiT aRgznebulebi. o-do-i-
a!!! erTi asoc SevcvaloT: `o-to-i-a!~ kargi TamaSia
sityvebTan, romelic TiTqmis arc ki gamegebao.
rostoms gasigrZeganebuli hqonda Tavisi yofis
sirTule. yvelam icoda da jer kidev daviwyebuli
ar hqondaT mamamisi dauT-xani:
svimon mefeze gaurkvevelis mizeziT Semomwyrali
Zmai, romelic Sah Tamazs eaxla, Semoikriba ra mefisa da qveynis orgulni. didis pativiT miiRo batoniSvili Tamazmac da misma beglarT-begebma. mejlisSi sapatio adgili uboZes Zmaze gulmosuls
da svimonTan sabrZolvelad amzadebdnen. svimoni
da daudi im luarsabis Svilebi iyvnen, romlis
winaaRmdegadac xuTgzis gamoilaSqra sparseTma
saqarTveloSi mTeli oci wlis ganmavlobaSi da
vera da ver daimorCila. axla am luarsabis Svilebi
erTmaneTs wakidebian da aseT SemTxvevas xelidan
gauSvebda Sahi Tamazi?! daudi xom nebayoflobiT
eaxla karze da kars rogor mouxuravda?! saxeli
daviTi yurTasmenaSi kargad ar jdeboda, amitom
daudi ajobebda, xolo daviTi daudad rom gamxdariyo, rjuli unda Seecvala. imis iqiT yvelafris
gakeTeba SeiZleboda.
daviTma uyoymanod dasTmo daviToba da winadaicviTa, ris Semdegac daudis damRiT dadioda qveynad
vidre aRsasrulamdis. mas rayami uboZes qarTlis
xanisa da yizilbaSTa laSqriT qarTls gamoistumres. igi tfiliss dajda mefed da qarTli gauyo Zmas:
tfilissa da qvemo qarTls Tavad marTavda,
danarCens ki svimoni, sataxto qalaqiT - gori.
orgzis daamarcxa svimonma daudi diRvamsa da
samadlos, farcxisTan marcxma taxts CamoaSora
svimoni yorRanaSvilis Ralatis wyalobiT brZolaSi
mefe daatyveves da Sahs mihgvares.
didis pativiT miiRo svimoni Tamazma, dauyvava,
lamis Taflad iqca, verc rwmena Seacvlevina mefes
da verc moxarkeoba aiZula. amitom karga xani
alamutis cixeSi gamoamwyvdia. qarTls ki ganuyoflad daud-xani daapatrona.
amasiis zaviT xan sparseTi iyo ukmayofilo da
xanac osmaleTi da amas did-didi Tu patar-patara
omianobebiT avlendnen. yvela maTgani saqarTvelos
zurgze gadadioda.
wamohyo Tu ara Tavi xonTqarma, Sahma datyvevebuli svimoni gaaTavisufla da qarTls daabruna,
daud xani ki iZulebuli gaxda misi morCili cixeebi
TaTrisTvis daeTmo, TviTon ki stambuls gaxiznuliyo. ase samarcxvinod daasrula mefoba daviT
XI-m, da es xalxs kargad axsovda.
osmaleTs myofma erTi TaTari derviSi gaicno.
ori wigni hqonda mas saaqimoi.
63
axlaRa moicala daviTma wignisTvis da mwignobrobisTvis.
axlaRa daakvirda qarTul yofa-cxovrebas, Tu
rogori uwignurebi vyofilvarT. am ramdenime saukunis ganmavlobaSi CamovrCenilvarT Turme msoflio
azrovnebas. mezobel qveynebTan ganuwyveteli omebiT
TavgabezrebulT wigni dagvviwyeboda Turme iseve,
rogorc mas mTeli mefobis Jams.
axlaRa daewafa osmalur literaturas da gansakuTrebiT im derviSis ori wigni gamoarCia saaqimoT.
- xalxs ar scodnia, ama Tu im sneulebas rogor ukurnos da am TaTar alqimikoss scodniao.
daiswavla misi moZRvreba da ori wigni erT
wignad aqcia - metwili Targmanis wyalobiT da
raRac wili Tavisi codnis wyalobiT. Sesaferis
sityvebs eZebda, raTa gaeqarTulebina wigni saaqimoi.
sinanuliT dasZenda daudi, aqamomdis qarTvelebs
msgavsi wigni ara gvqonia da amieridan ki gveqneba
samkurnalo karabadinio. bolos wamkiTxvels Txova: `Sendobas mibrZanebdiT keTilisa Tqvenisa enisagano.~
eh, daud-xan,
daud-xan!..
dasanania ugunureba qarTvelTa mefeTa, `iadigar
daudiT~ rom unda daimkvidro Seni saxeli qarTul
samecniero matianeSi. saxelmwifos matiane am dros
ar unda gadavSalo, Tu marTlac ginda Sendoba
gibrZano keTilisa Cemisa enisagan.
axla am daviTis Svili imave gziT igive viTarebaSi Semovida qarTls, waarTva ra taxti Teimuraz
mefes, romelic cnobili iyo xalxSi, rogorc yizilbaSebTan dauRalavad mebrZoli raindi,
kaci,
romelmac piradad iwvnia Saabasis sisastike mTeli europis winaSe cecxls misces misi wmida
wamebuli dedis sxeuli, ufro adre ki daasaWurises
misi ori mcirewlovani vaJi, romelTagan erT-erTma
ver gauZlo wamebas da jalaTebs xelSi Caakvda.
qarTlSi movida is kaci, romelic gamozarda
pirsisxlianma Saabasma, rwmeniTa da msoflWvretiT
muslimani. advili ar iqneba rostomisTvis taxtis
SenaCuneba warsulis aseTi damRiT.
man xalxi unda daarwmunos imaSi, rom movida
mSvidobiT da ara omiT, mosaSeneblad da ara gadasaSeneblad qveynisa. Teimurazic rom Tavgadakluli
mwignobaria, oRond piitikosi, esec damTxvevaa.
ubiri xalxisTvis sakmao sababia imisaTvis, rom
rostomi mefed ar miiRon da TviTonve janyiT gza
gauwmindonmaTTvis kargad nacnob Teimurazs.
rostomis arc codva ician da arc madli. marto is ician, rom daudis Svilia da Saabasis gazrdi-
64
li, rwmeniT muslimani da sparsulad aRzrdili.
Teimurazs bevrad ukeT icnoben misi ususurobac,
misi Tavdadebac,
misi Secodebac da
misi madliTac.
yvelaferi misi saukeTesoda aqvT gasigrZeganebuli.
am Tavsatexis Jams rogor ucnauradac ar unda
moCveneboda qaixosros, igive xosro-mirzad yofil
rostom-xans daxmarebis xeli levan dadianma gamouwoda, wavida ra sakuTari biZaSvilis winaaRmdeg.
imxanad mTels qveyanas pirze ekera guria-odiSis ambebi da imereTTan gauTavebeli qiSpoba. levanTan damoyvrebiT rostom mefem uari SeuTvala
imereTis mefe aleqsandres misi Zmis mamukas Svilobilad ayvanaze, giorgi mefe rom levans hyavda datyvevebuli, radgan igi cdilobda TviT misi qorwinebis CaeSalas.
- maS, rostomma raRatom unda iSvilos aseTi
kacis Svili da Tavisi taxti dautovos! saxelganTqmul levanTan damoyvreba qarTlis mefes gauxsnis
sakuTar xalxTan misasvlel guliskars.
Cumad fusfusebdnen qarTlSic da odiSSic, rom
am damoyvrebis moTave araTu levani, aramed TviT
rostom-xaniao.
imasac ambobdnen macneebi, rom idumal Tavad
wvevia dadians qarTlis mefeo. pirispir saaTobiT
saubrobdnen Turme,
raze,
es aravin icis.
mere isev idumal gauCinarebula rostomi odiSidan, rogorc ewvia.
ar gasula cota xani da levanma macne afrina
tfiliss rostom-xanTan winadadebiT mefes SeerTo odiSis mTavris dai. sazeimod
miiRo, yvelas dasanaxad da gasagonad levanis wargzavnili da Tanxmobac daufiqreblad SeuTvala.
es di plomatiuri gaTamaSeba mTelma saqarTvlom
dainaxa.
bevrs gulze moxvda es ambavi,
bevrs gauxarda,
bevrma isic Tqva:
- levan dadiani Tu ase-rigad endoba sparsis
mstovars, maSin Cven raRa gveTqmiso.
- etyoba, cudi mefe ar unda iyos, Torem brZen
da gonebamaxvil dadians ar gamoepareboda misi
zraxvebi da sakuTar das ase axalmosulze ar miarTmevda rostomsao.
marTlac, siyalbiTa da TvalTmaqcobiT levanTan
verras gaxdeboda rostom-xani, miTumetes odiSis
mamulSi da osmaleTis jaSuSebiT gadavsebul qveyanaSi. saubari gulwrfeli iqneboda, yovelgvari mikibmokibvisa da di plomatiuri reveransebis gareSe.
aseTi Sexvedrebi imTaviTve gamoricxaven zedmet,
arafrismTqmel sityvamravlobas. aq orive mxarisaTvis urTierTxelsayreli pirobebis SeTavazebisa da
saboloo saukeTeso gadawyvetilebis miRebis Sesaferisi atmosfero sufevda.
ras miiRebda erTi da
ras - meore,
amas mxolod dro gviCvenebda.
am Sexvedris Semdeg, bunebrivia, orive mxare
moqmedebas ise swrafad daiwyebdnen da daasrulebdnen
kidec, rom veravin movidoda gons da roca dadgeboda
sasurveli Sedegi, amas aRiqvamdnen rogorc momxdar
faqts visTvis sasargeblos,
visTvis mavnebels,
visTvis saSiSs,
visTvis maamebels
da a.S.
erTia rom, pirveli nabiji, romelsac qveynis
dasanaxad gadadgamdnen, unda yofiliyo yvelasTvis
moulodneli, rogorc mexis gavardna mowmendil
caze...
da asec moxda.
yvela msjelobda,
yvela kamaTobda...
rostomis qorwinebis ambavma TviT sparseT-osmaleTis dapirispirebac ki daCrdila Tavisi mniSvnelobiT.
ki,
iqorwina,
magram amiT ra?..
yvela xvdeboda, rom raRac didmniSvnelovani
moxda, magram jer ver ki gaerkviaT, Tu ra ido am
qorwilSi iseTi jadosnuri, aserigad rom aforiaqebda mtersac da moyvaresac. TviT sparseTic da
osmaleTic gaodnebulebi darCnen levanis nabijiT:
sad qarTli da sad odiSio,
sad rostomi da sad levanio?
an saidan mouvidaT azrad erTmaneTs damoyvrebodnen, levani sayvarel biZaSvils gandgomoda da
misi taxtis wamrTmevs Sekvroda.
kargi,
iqorwines,
iqorwines,
amiT ra...
ra sasargebloa es CvenTvis,
an iqneb sazianoo...
kiTxulobdnen
ispaansa da stambulSi,
damaskosa da alepoSi;
sparseTi kargad icnobda xosro-yofil rostoms,
osmaleTi saukeTesod icnobda levans.
Turme mTlad kargad ar scodiaT.
lamis iyo dazavdnen mxolod imisaTvis, rom
erTmaneTSi gaecvalaT mosazrebebi da Sexedulebebi
levansa da rostomze. sparselebi gaognebulebi
iyvnen, es is gamxecebuli giauri ar aris, yularaRasi
da ispaanis mourav-xani, osmaleTTan da avRanelebTan
brZolebSi gawaful-dabrZenebulio?! saidan sadao
maTi damoyvreba da ras unda moaswavebdes maTi
kavSirebi? erTmaneTTan sazRvaric ki ara aqvT, SuaSi
mtrulad ganwyobili imereTi da lixis qedia. bolos
ase daaskvnes:
- vnaxoT, dro gamoaCens maT Canafiqrebsao.
elodnen mniSvnelovan politikur naxtoms, magram
es lodini Wianurdeboda da TandisTanobiT simZafre
ekargeboda miTqma-moTqmebiT gamowveul lodins. cota xanSi miaviwydaT rostom-levanis kavSiri... orTave
Tav-Tavis saqmes Cumad da uxmaurod akeTebda.
sparseTma imTaviTve igrZno zRvaze gasasvlelis perspeqtiva, es ki imasac niSnavda, rom sparsul
laSqars eZleoda unikaluri Sansi, zurgidan daertya
Tavisi mowinaaRmdegesaTvis... cotac da pontois
evqsinusze sakuTar flots gaiCenda irani. iqiT
evropa da aqeT sparseTi giurjebis samefoebisa da
samTavroebis CaTvliT Seaviwrovebdnen osmaleTs
da SesaZloa iseve Tvalis daxamxamebaSi gaeqroT
Tvalsawieridan, rogorc aRmocenda. aqac erTi ,,magram” mainc arsebobda - imereTi yelSi gasCroda am
erTmaneTze gadabmul did Canafiqrs. es susti imereTi jerac ver daumorCilebia mZleTamZle levans,
TumcaRa mraval SemTxvevaSi dajabna kidec. aqedan
sargeblis gamotanac SeiZleba, rogorc qarTul
zRapar-TqmulebaSia, ise:
`yvavi daexsneba muxas, muxa momcems rkos.~
- yvavi rom muxas daexsnas, es me unda movaxerxoo,
- fiqrobda sparseTi da imereTs TavSefarebuli
Teimurazi Sahis mstovrebma Seagulianes, raTa eSuamdgomla levanTan, gaeTavisuflebina datyvevebuli
giorgi imerTa mefe da dazaveboda mas. Tavis mxriv
sparseTma ZRveni gamougzavna levans, erT spiloze
rom daeteoda, imdeni avla-dideba. is spiloc ufeSqaSa da yovelwliur jamagirad aTasi oqro dauniSna.
levanma zavis sanacvlod naxevari imereTi moiTxova, lixis qedze gadasasvleli odiSis samTavroSi
rom Sesuliyo.
amaze aleqsandre mefe uarze dadga. molaparakebebi karga xans gagrZelda, TumcaRa mainc uSedegod.
am molaparakebaTa msvlelobisas araerTgzis daarbia
65
levanma imereTi.
es gamwvavebuli urTierToba mxolod osmaleTma
ganmuxta - igi zRviT SeiWra kodoris xeobaSi da
aawioka dranda. es niSani iyo levanisTvis gaCerebuliyo imereTTan mimarTebaSi, radgan mis ukan Tavad
xonTqari idga.
momdevno wels sulTani erevnis cixes Semoewyo
da levans maSveli laSqari mosTxova. levanic
swored amas eloda, man SeuTvala:
- jer darbeuli kodoris gamo rac zarali
vnaxe, aminazRaure da maSvel jarze merme vilaparakoTo...
am pasuxis saTvalsaCinod ruseTs afrina elCoba,
raTa amiT murad sulTanis risxva daecxro.
asec moxda...
isic moxda,
rom ruseTma erT yurSi SeuSva elCis Txovna
da meoreSi gauSva,
levani sxva ukeTess arc eloda maTgan.
SemouTvales kniaz leons:
- ymadnaficoba ikisre da danarCenze mere movilaparakoTo.
odiSis mTavarma windawinve saukeTesod icoda,
aseT pasuxs rom miiRebda erTmorwmuneTagan, magram
am elCobam Tavisi movaleoba pirnaTlad Seasrula murad IV dacxra,
daacxro xarkma, isic mcireodenma da
im spilom, sparseTis Sahma rom uboZa.
aba levans raSi gamoadgeboda es goliaTi cxoveli, Tu ar osmalos mogeriebaSi, moTafvlasa da
damSvidebaSi.
or weliwadSi erTxel mougdebda xarks da
xonTqari odiSisken gamomxedavi ar iyo. iqamde
Turqi warmogzavnilebi Waobian gzebze atara, xmeli
mWadiTa da sami dRis nanadirevi mwyeriT gaistumra,
qaTami raa, isic ki ar daukla. Tavi Seacoda:
- aseT siRatakeSi vcxovrobT da ra xarks iTxovs sulTanio.
isinic naTqvam-nanaxSi darwmunebulni gulaCuyebulni dabrundnen stambuls da dawvrilebiT moaxsenes patrons, rac ixiles da rac gadaxdaT. Tanac
isic dasZines:
- mSivrebi varT da raRac gvaWameT, Torem im
giaurma leonma lamis iyo SimSilsa da Waob-Waob
ZunZulSi amogvxada sulio.
amaT rom stambolis sasaxlis sasadiloSi umaspinZldebodnen da isinic SimSilisgan daosebulebi
ver i pirebodnen saWmliT, am dros levan batoni Tavs
daesxa foTis cixes. windawin didZali feSqaSebi
gaugzavna foTis cixisTavsa da jaris-mTavars, xolo
TviT jariskacebi nair-nairi salafavebiT aavso.
66
elCebis gastumrebisTanave foTis faSasTan SeTanxmebisamebr Semoewyo cixe-simagres. Semowyobis umal
alayafi gauRes mTavars. ocdaxuTi zarbazani gadasca
garanizonma odiSis laSqars, isinic datvirTulebi
gaecalen foTs. marto levani da misi piradi mcvelebi darCnen qalaqSi. mTel jars TiTo uzalTuni
oqro dauriga. cixisTavma nadimi gaumarTa mwyalobels, mere SeTanxmdnen miuvali bastionebi daengriaT
da es doneli kazakebisTvis daebralebinaT, an arada
araferi ecnobebiaT stambulSi. amiT cixe-simagre
saWiroebis SemTxvevaSi ufro ioli asaRebi gaxdeboda xmeleTidan. levanma piroba aRuTqva:
- foTze moulodnelad ar gavilaSqreb. an ratom
unda gavilaSqro, roca Cven erTni varT, me gaWmevT
da gasmevT, fadiSahi ki mcire jamagirze gamyofebT.
CemTan kavSiri gerCioT sulTanis msaxurebasao.
- marTals brZaneb, levan batono, - uTxra cixisTavma, - Cven erT qvabSi vixarSebiT, Seni waqceva,
Cveni waqceva iqneba, Seni gamarjveba - Cveni gamarjvebao.
- maS, gaumarjos Cvens marCenal levan dadiansao!
- wamoiyvira foTis faSam da RviniT savse yanwi
sulmouTqmelad dascala.
merme Roris mwvadebiT savse Samfurs daswvda.
amiT sagangebod mianiSna levans is, rom CemTvis
sarwmunoebrivi akrZalvebi karga xania aRar arsebobs
iseve, rogorc SenTviso.
levani Caswvda qmedebis arss da gaeRima. am RimiliT man gamoxata is, rom isini samudamod SeTqmulebi iqnebodnen da erTmaneTze gadajaWvulni darCebodnen mTeli cxovreba. erTgavari SiSi amoqmedebda
maT erTmaneTis mimarT. am SeTqmiT gza sparseTs
exsneboda pontois evqsinusze. marTalia, foTSi
Turqebi isxdnen, magram misi sasicocxlo ZarRvebi
odiSis mTavris xelSi iyo da araTu sparseTi, an
osmaleTi, TviTon xdeboda yvelafris baton-patroni
ise, rom amis Sesaxeb srulfasovnad mxolod levanma
icoda. saWiroebis SemTxvevaSi foTis garnizoni
araTu patrons, an mis mters, aramed foTis patrons daemorCileboda.
WaobebiT garSemortymuli cixe-simagre zRviT
metadre mouxelTebeli rCeboda avismosurne mezRvaurTaTvis. foTiT levans evropisken exsneboda gza
da imisaTvis, rom yovelive es myari yofiliyo, amisaTvis sWirdeboda mas sparsuli zurgi, rasac misi siZe rostom-xani ganapirobebda. uTqmelad miuxvda
qarTlis mefe Tavis colis-Zmis Canafiqrs da isic
mixvda, vin Caagona mas es azri nikifore irbaxma,
igive nikoloz ColoyaSvilma.
(gagrZeleba Semdeg nomerSi)
67
68
2
Jurnalis es nomeri ibeWdeba
baton ramaz gociriZisa da
qalbaton marina sanaZis
uSualo TanadgomiT
5
saredaqtoro
ratom da rogor trampis triumfi
7
analizis mcdeloba...
trampi anu reaqcia
10
trampi da
`progresulad moazrovne kacobrioba~
12
gulingi
anu natkeni gulebis ambavi
14
daicaviT
Tqveni Svilebi Tqvengan
16
qali, kaci da niangi
gogi gvaxarias blogi
18
saxelmZRvanelo dReisTvis
rogor gamwvanda Tbilisi
19
saswaulmoqmedi xati
Jurnalis garekanidan
24
portreti
uCino da madlieri TaTia
28
drouli master-klasi
CavixedoT qalis sulSi
30
megobrebi
mogvaniWeT Tqveni xibli
34
Cven gaxsovs
oTar sefiaSvili
51
romani JurnalSi
manuCar kaWaxiZis `saba~
3
me miyvars dila, roca fanjrebSi
Semova mze da mercxlis galoba,
roca maxarebs sicocxlis grZnoba
da TviT sikvdilis garduvaloba.
me miyvars dila, roca fanjrebSi
Semova mze da mercxlis galoba.
me miyvars dila, roca marjani
gadaefrqveva metexis karebs,
nariyalaze krwanisis gmirni
TiTqos asweven sisxlian farebs,
me miyvars dila, roca marjani
gadaefrqveva metexis karebs.
me miyvars dila, rodesac sions
mtredebis gundi daafrindeba,
rodesac mtkvari gaxdeba lurji
da rogorc cremli daiwmindeba...
me miyvars dila, rodesac sions
mtredebis gundi daafrindeba.
da kidev metad me miyvars miwa,
miwa, romelsac hqvia qarTuli,
miyvars qarTveli dinji-vaJkaci
qedmouxreli da amarTuli
da kidev metad me miyvars miwa,
miwa, romelsac hqvia qarTuli.
da kidev metad me miyvars misi
dauZleveli, ukvdavi suli.
misi gmiruli, diadi awmyo,
misi dideba, misi warsuli.
ase Zlier da sabediswerod
rad Semiyvardi mSobelo mxarev,
risTvis Camidgi poetis guli,
da Seni zeciT rad gamaxare,
ase Zlier da sabediswerod
rad Semiyvardi mSobelo mxarev.
gana odesme SenTvis sulisTqma
anda sicocxle damSurebia,
gana odesme beds vuCivodi,
gana odesme dagmdurebivar,
gana odesme SenTvis cudis Tqma
anda sicocxle damSurebia...
gana ar vici, rom mova Jami
da ver vixilav Sens mTebs da Walebs,
mindvris yvavilSi an xis foTolSi
odesme mainc gavaxel Tvalebs.
gana ar vici, rom mova Jami
da ver vixilav Sens mTebs da Walebs.
qveyanav Cemo, yvelaze tkbilad
Sen momasveneb da damaZineb,
TviT Seni miwa iqneba Tbili,
me is arasdros ar damamZimebs.
qveyanav Cemo, yvelaze tkbilad
Sen momasveneb da damaZineb.
me miyvars dila, roca fanjrebSi
Semova mze da mercxlis galoba.
roca maxarebs sicocxlis grZnoba
da TviT sikvdilis garduvaloba.
me miyvars dila, roca fanjrebSi
Semova mze da mercxlis galoba.
4
SemecnebiT-sazogadoebrivi
Jurnali amerikaSi
`13(81)
dekemberi,
2016
manuCar kaWaxiZe
EDITOR&PUBLISHER MANUCHAR KATCHAKHIDZE
mTavari redaqtori
garekanze:
sesilia TayaiSvili olRa bebias rolSi,
giorgi togoniZis naxati.
Cveni partnioria:
asaval-dasavali
mogvwereT: PO Box 13121, Jersey City, NJ 07303
tel.: 1-347-724-0770; Tbilisidan: 2-420-320
elfosta: mamuliusa@gmail.com; www.mamuli.com
Jurnali akrebilia, dakabadonebulia,
dabeWdilia da akinZulia SeerTebul
StatebSi da am nomris gamocemis dros
warmoadgens erTaderT emigrantul,
qarTul gamocemas a.S.S.-Si.
manuCar
kaWaxiZe,
Jurnal `mamulis~ redaqtori
ukve 9 noembris dilis 3 saaTze es
saswauli momxdari iyo.
im magiur 270 eleqtoratuli xmis
saTavisod miTvla donald trampma
moaxerxa - da hilari klintonis mxardamWerebi acremlebuli, xolo danarCeni amerika - gaocebuli, Sokirebuli
Tu gaxarebuli datova.
Tumca, Tu gverdze gadavdebT emociebs da mcireoden analizs gavakeTebT,
es gardauvali iyo.
trampis slogani `gavxadoT amerika
isev didebuli~ Seexo yvelas, visac
patriotuli grZnobebis miRma SeeZlo
daenaxa problemebis zRva.
saerTod, Tamamad SegviZlia vTqvaT,
rom amerikaSi arCevnebs slogani igebs.
roca komunisturi era dasrulda
da amerika axal saukunesTan, axal gamowvevebTan Sesaxvedrad emzadeboda, uiliam
klintonis sloganma - `avaSenoT xidi
21-saukunesTan~ mas ovalur ofisamde
gaukvala gza.
am rva wlis win, respublikelebis
aseve 8-wliani marTvelobis Semdeg demokrati rom gamoCnda, maSinve iTqva,
rom INSIDER, vaSingtonis politikur
wreebSi, iqaur WaobSi gaTqvefili adamiani aRar surdaT. obamas unda daenaxebina yvelasaTvis, rom is ki aris aseTi,
magram cvlilebebis saWiroebas grZnobs
da SeuZlia.
misma sloganebma - `cvlilebebi
ratom
da
rogor
trampis
triumfi
gvWirdeba~, `diax, Cven SegviZlia~ - am
axalgazrda Savkanian biWunaSi erTianad
gaaerTiana qveynis Secvlisa da prezidentis skamze rasis Secvlis survili Tu
aucilebloba.
Tumca, terorizmis brZolaSi miRweuli warmatebisa (bin-ladenis likvidacia) da jandacvis misawvdomobis reformis miuxedavad, ekonomikam daRmasvla ganagrZo.
da amas grZnobda politikaSi gaucnobierebeli is moqalaqeebic, romle-
?
bic televizorisTvis saerTod ver
iclidnen, magram maTi jibis siTxeliT
SesaniSnavad atyobdnen galon rZeze 1.46
centidan fasma 3.49-mde rom moimata.
es SeiZleba bevrisTvis arafris
maCvenebeli iyos, magram roca rZis
fasi 8 weliwadSi ormagdeba, es ekonomikis ararsebobas (rogorc CvenSi ityvian, - CamoSlas) adasturebs.
iafi muSaxelisa da gadasaxadebis
marwuxebis gamo Statebi datova avtoindustriulma kompaniebma da manufaq-
5
turam. faqtiurad, yvela masiuri cnobadi brendi - ralf laurenidan dawyebuli - tomi helfigeriT damTavrebuli
CineTSi ikereboda. is ki arada, amerikaSi ver i poviT SeerTebuli Statebis
droSas, romelic Sekerilia amerikaSive.
miCiganidan gai para patar-patara
avtomwarmoeblebi meqsikasa da kanadaSi - awarmoeben dResac amerikul brends,
Tumc qveynis gareT! - radgan manqanis
amerikul bazarze importis taqs-kodi
mizerulia, roca eqsporti gvarianad
ibegreboda.
qveyanas dRemde welSi texavs narkogza meqsikidan da aralegaluri emigracia.
diax, kargia iafi muSa xeli, romlebic daRamebisas gadian samuSaod, an
sasikvdilod mcxunvare mzeSi krefaven
forToxals (rasac amerikelebi ar
kadruloben), magram roca warmoidgen
amis paralelurad asobiT aTasobiT
im emigrants, romlebic ar muSaoben
(erTi dRe ar umuSaviaT), magram saxelmwifos xarjze cxovroben kvebis talonebiT, ufaso jandacviT, ufaso ganaTlebiT da ufaso sacxovreblebiT (cnobili merve programa), - sulac ar gamodis
is muSaxeli iafi - amerikeli gadamxdelebisTvis es sakmaod ZviradRirebuli
tvirTia.
da amerika eZebda adamians, romelic
SeebrZoleboda am mankier sistemas, damyayebul tradiciebs.
trampma es saqmiT daumtkica amomrCevels - dRevandel dRemde imdeni brZola gadaitana, rom zustad aseTi brZolis unarianobaa aucilebeli am poziciisaTvis. is jer sakuTar partiaSi
brZolobda, Semdeg 17 kandidats mougo
Siga praimerebSi, yrilobis 2472 delegatis gadarwmunebac SeZlo - ganxeTqileba rom Seitanes partiaSi yrilobaze.
Semdeg erTianad daupirispirda mowinaaRmdegis jibeSi mokalaTebul medias - msoflio gigantebis mikerZoebaSi
da tyuilSi dadanaSaulebasac ar moerida (arc si-en-ens da arc niu-iork
Taims dRemde ar miumarTavT sasamarTlosaTvis - Rirsebis SelaxvisaTvis
pasuxis mosaTxovad). da mere pirispir
SeebrZola qals! da ra qals!
saerTod, qali sxva fenomenia trampisTvis. aRmerTebs meore meuRles, melanias... Tumca WeSmariteba da simarTle
yvelaze maRla dgas, yovelgvar etiketze da koniuqturaze... roca simarTle
maRla adis, am dros qalic ki miwaze
enarcxeba.
gaxsovT, sapraimero debatebisas
`foqsis~ Jurnalistis megan kelis SekiTxva? SekiTxvam wyobilebidan gamoiy-
6
vana batoni trampi, emocia ver daiWira da Jurnalistic ki `Semoelaxa~.
kiTxva ki Zalian ubralod gamoiyureboda: `batono tramp, erTi ram,
rac xalxs Tqvengan uyvars, esaa rom
saubrobT rasac fiqrobT da ar iyenebT
politikur filtrs. Tumca, es ar
vrceldeba qalebze. qalebs, romlebic
ar mogwonT, Tqven eZaxiT - msuqana Rorebs, ZaRlebs, uxeiro, amazrzen cxovelebs.
- es marto rouz o'donels davuZaxe - awyvetinebs trampi.
- Tqvens tviterze ramdenime damamcirebeli komentaria qalTa Sesaxeb.
Tqvens SouSi, `SegirdSi~, monawiles
uTxariT, rom lamazi warmosadgeni iqneboda dagenaxaT is muxlebze daCoqili.
rogor ggoniaT, aseTi ficxi adamiani
unda avirCioT prezidentad?~
da gacxareba da Sarvlidan amoxtoma maSin unda genaxaT.
es maSin, roca aTeul milioni adamiani araTu Sens pasuxs, Sens saxeze
nervis moZraobas akontrolebs.
saerTod, trampTan mimarTebaSi xSirad axseneben `reiganis faqtors~ (politikaSi gamoucdelis mosvlas), magram
reigani sityvebs efereboda, agresiac
ki iumorSi hqonda gaxveuli.
trampi Seulamazebeli da ukmexi
simarTliT Seiyvara misma amomrCevelma
- is saTqmels zogjer utaqtod, uzrdelad ambobda da - am politikuri Tu
di plomatiuri taqtianobiT daRlilebs guls malamod ecxeboda.
ratom hilari vera?
igi yovelTvis agvianebda cxel kiTxvebze pasuxis gacemas - emailebis
skandalze xangrZlivma siCumem didi
boRmis gunda aagora. arada, myisierad
rom gamosuliyo da adamianurad eTqva:
`ui, marTla ar SeiZleboda? ar vicodi,
mapatieT~ - amxela gunda dasawyisSive
dadneboda. drouli `bodiSi~ yvelaze
didi iaraRia, romlis dro Tu gamogepara, Semdeg asmag xarisxSi ayvanilic
aRar Svelis gafuWebul saqmes, rac
davinaxeT kidec - misma dumilma erTi
mediis ubralo kritika masobriv aRelvebad gadaaqcia.
tramps `lagartkidan~ dawyebuli,
tyviiT damTavrebuli, sabrZolveli iaraRi mravlad hqonda - oponentis saxelmwifo mdivnad muSaobisas ruseTTan
warumatebeli `gadatvirTvis~ Cavardna;
iranTan da kubasTan miRweuli SeTanxmebebi, sadac amerikis interesebi pirvel
rigSi ar dgas; klintonis fondis
winaaRmdeg mimdinare federaluri gamoZieba; bengazSi afeTqebuli di plomatiuri korpusis daucveloba...
klintonsac hqonda aseTi `xlapuSkebi~ trampisadmi, Tumca amerikeli
amomrCevelis umravlesobisaTvis, `xlapuSkebad~ darCa bankrotis muxli imitom gamoviyene,
sagadasaxado kanoni maZlevda imis uflebas, rom bolomde ar mimeyvana es procedura, magram mis reJimSi yofnisas
kanonSi arsebuli xvrelebiT mesargeblao.
gadasaxadebs imitom ver gaCvenebT,
rom miliardeli Tavis konkurentebs
arc karts uSlis da arc jibeSi axedebso.
ruseTis prezidentTan urTierTobaSi da megobrobaSi amerikis interesebi iqneba pirvelio, amiT rac Sen ver
gaakeTe, imas SevZlebo.
es ki marTalia, 28 wlis winandel
interviuSi oprasTan, im droisaTvis
gacilebiT axalgazrda trampi ambobda,
- Tuki prezidentobas gadavwyvitav, usaTuod gavimarjvebo, damarcxeba Cemi
stili ar ariso.
da ase damajereblad waiyvana mTeli
saarCevno kampania:
Tqva, rom ojaxad mxolod qalisa
da mamakacis erTobas vaRiarebo, da daipirispira aTasi juris uflebadamcvelebi;
11 milion emigrants gavyri qveynidano, kedels avaSenebo - da laTinuri
amerika da emigracia mtrad moikida;
media da televizia matyuarebi
xarT da jibeSi uzixarT Cems oponentso (marTali iyo, si-en-enis analitikosma da demokratiuli partiis Tavmjdomarem winaswar gaando debatebis
kiTxva klintons) da amiT bolo xmaze
aaknavla analitikosebad gadacmuli
demokratiuli partiis nomenklatura;
obamas `jandacvas~ axali reformiT
Cavanacvlebo, daiyvira da amaze baraki
gaagiJa - daaviwyda jerac prezidenti
rom iyo da TaviT gadaeSva hilaris
saarCevno kampaniaSi meuRlesTan erTad.
oooo, am gadacdomam usamarTlo
upiratesoba daanaxa rigiT amomrCevels
da ori saaTi wvimaSi qolgiT dadga
saarCevno ubanSi SesvlisaTvis.
amerika Tavis prezidentad yovelTvis irCevda Wkvians, simpaTiurs, gamWriaxs, gamorCeuls, moxerxebuls - wels
aseTi fufuneba ar iyo - korumpirebulsa da idiots Soris unda gaekeTebina
arCevani da gaakeTa kidec.
sxva qveynebisgan gansxvavebiT, amerikas giJi prezidentad arasodes hyolia
da gadawyvita, amasac gausinjos gemo.
qals prezidents isev daelodeba
Statebi - oRond politikisaTvis gacilebiT sufTasa da umwikvlos.
a
n
u
nhfvgb htfmwbf
imis SenarCuneba, rac arsebobs, mxolod da mxolod Zalisxmevis Sedegadaa SesaZlebeli. rodesac am Zalisxmevas primitiuli kliSeebi da zedapiruli optimizmi Caanacvlebs, realoba
orives usafuZvlobas gviCvenebs. radgan swored amaSia Cveni Tavisuflebis
garantia - is myars arafers efuZneba.
risi saxelia trampi? politikuri
reaqciis. oRond 21-e sakunis reaqcia
gansxvavdeba me-19 saukunis reaqciisagan, romelsac evropis istoriidan vicnobT. rogorc yvelaferi danarCeni
imperia, omi, Zalaufleba, revolucia es reaqciac „laiTia~. da, rogorc
reaqciis yvela monakveTi warsulSi,
isic, savaraudod, droSi sakmaod SezRuduli iqneba.
erTi citatis gamoZieba
Cemma megobarma salome asaTianma momwera, Rorty-s filosofosebi xom namdvilad rogorc „rortis~ TargmniT qarTulado. davudasture, Tumca gamikvirda: ram gaaxsena trampis arCevis meore
dRes es sakmaod daviwyebuli moazrovne-meTqi. pasuxi salomesave, rogorc
yovelTvis, Zalian saintereso gadacemaSi aRmovaCine, rodesac man rortidan
citata waikiTxa.
citatis mixedviT, muSebi amerikaSi
male aRmoaCenen, rom mTavroba arafers
akeTebs samuSao adgilebis mesame samyaroSi gadatanis winaaRmdeg, xolo saSualo klasi isev winaaRmdegi iqneba, gadasaxadebis gazrdis saSualebiT daexmaros maT, visac ufro uWirs. erTxelac
isini, vinc ar ekuTvnis saSualo klass,
airCeven belads, romelic maT dahpirdeba, rom ibrZolebs elitebis winaaRmdeg. amis Semdeg rasobrivi, eTnikuri
Tu seqsualuri umciresobebisaTvis
miRweuli bevri monapovari daikargeba,
xolo qalebis damcireba isev modaSi
Semova. cxadia, es beladi veranair gaumjobesebas ver miaRwevs, magram moitans
namdvil katastrofas aSS-sa da msofliosaTvis. amas rorti jer kidev
1998 wels werda.
aq ukve ufro seriozulad gamikvirda. saqme isaa, rom rortis studentobisas intensiurad vkiTxulobdi da Rrma
socialur-ekonomikuri analizisadmi
midrekileba masTan ar aRmomiCenia. gadmoviRe misi wigni „mivaRwioT Cvens
qveyanas~ (ironiuli da saR azrze da-
fuZnebuli memarcxene programa amerikisaTvis yovelgvari Teoriuli radikalizmis gareSe) da, marTlac, citata
rortis ekuTvnis, oRond is sxva avtoris, edvard lutvakis erT-erTi naSromis Sejamebas warmoadgens.
lutvaki vicodi. mas dawerili aqvs
Zalze gonebamaxviluri wigni „rogor
movawyoT saxelmwifo gadatrialeba~
da, aseve, ramdenime wigni imperiebis
did strategiebze. rac ar vicodi, yofila is, rom Turme 90-iani wlebis
dasawyisSi gamouqveynebia wigni imaze,
Tu rogor emuqreba amerikis momavals
faSizmi.
TiTqos ra gansxvavebaa - gind rorti
yofila, gind - lutvaki, diagnozi xom
igivea. gamodis, rom lutvakma 1994
wels iwinaswarmetyvela faSizmis aRzeveba amerikaSi, romelsac oci wlis
Semdeg kidec vxedavT. magram saqme isaa,
rom imave lutvaks ramdenime Tvis win
dauweria statia, sadac erTmniSvnelovnad uaryofs imis SesaZleblobas, rom
misi es adrindeli analizi tramps
mivuyenoT. am statiaSi lutvaki dascinis trampofobebs, ambobs, rom trampi
Cveulebrivi konservatori prezidenti
iqneba da aranair gansakuTrebul nabijebs misgan ar unda velodeT. lutvaki
7
tramps adarebs reigans, romlisac arCevamde aseve Zalian eSinodaT, radgan
egonaT, rom is atomur oms daiwyebda.
trampis qceva arCevis Semdeg TiTqos
lutvakis hipoTezas ufro adasturebs,
vidre im panikis marTebulobas, romelmac
moicva msoflios media bolo ramdenime dRis ganmavlobaSi. magram nu viqnebiT cinikurebi: panikas dRevandel
msoflio sazogadoebaSi mniSvnelovani funqcia aqvs.
rad gvWirdeba panika?
Tanamedrove klasikosis, ermalo maRraZis films hqvia „apokalifsi ar iqneba~. am filmis saTauri zustad aRwers dRevandeli samyaros mdgomareobas. dRevandeli msoflio sistema stabiluria swored im pirobiT, rom yvelas mudmivad apokalifsis eSinia. „dasasruli~ yvelaze mniSvnelovani sityvaa,
romelic inteleqtualur diskursSi
arsebobs, moyolebuli me-19 saukunidan.
nicSem iwinaswarmetyvela RmerTis sikvdili da mas Semdeg filosofia aTasnairad axdens misi sityvebis interpretacias, raTa agvixsnas, ratom aris, rom
RmerTi, am sityvis yvelaze trivialuri
gagebiT, ar mokvda; marqsma iwinaswarmetyvela kapitalizmis sikvdili da mas
Semdeg dainteresebuli studentebi
ager ukve saukunenaxevaria, kapitalistur qveynebSi qmnian kiTxvis wreebs,
raTa gaerkvnen „kapitalis~ dialeqtikaSi; Spenglerma iwinaswarmetyvela dasavleTis mzis Casveneba swored im saukuneSi, romelic dasavluri civilizaciis yvelaze farTo gavrcelebas
moeswreboda; fukom iwinaswarmetyvela
adamianis, xolo fukuiamam - istoriis
dasasruli. es yovelive volandisTvis
rom mogveyola, gvetyoda, ra xdeba am
Tqvens liberalur demokratiebSi, rasac
xels mokideb, yvelaferi dagimTavrdaTo.
SeuZlebelia, yvela es winaswarmetyveleba, ubralod, mcdari iyos. sinamdvileSi saqme maT WeSmariteba-mcdarobaSi ki ara, maT funqciaSia: isini funqcionirebs, rogorc crumorwmune adamianis laparaki yvelaze arasasurveli
momavlis Sesaxeb, raTa is ar axdes.
struqtura daaxloebiT gasagebia:
sakmarisia, adamianTa jgufma daijeros, rom momavali winaswaraa gansazRvruli, rom es momavali icvleba.
rogorc ki warmosaxvas horizonti
Caeketeba, horizonts realoba aRebs.
rodesac adamianis cnobiereba uZluria,
dro TviTon naxulobs gamosavals.
magram es „TviTon~ sinamdvileSi funqciaa adamianuri panikisa. apokalifsi
8
ar iqneba mxolod im SemTxvevaSi, Tu
misi moxdenis SesaZleblobis yvelas
sjera. apokalifsuri warmosaxva aris
azris monawileobis SesaZlebloba samyaroSi (cxadia, es modernistuli poziciaa; namdvili tradicionalisti
ityoda, rom apokalifsi ar xdeba, radgan
is ukve moxda: me-18 an me-15 saukuneSi;
an, SesaZloa, ufro adrec, Zvel berZnebTan an Zvel indoelebTan, romlebmac dasabamiseuli sibrZne daiviwyes).
atomuri omi ar moxda, radgan - cum
grano salis - misi saSiSroebis Sesaxeb filmebi gadaiRes kubrikma, bergmanma
da tarkovskim. darwmunebuli var, britanelebs rom daejerebinaT breqsitis SesaZleblobis, xolo amerikelebs
- trampis arCevis realurobis, arc
erTi moxdeboda, da arc meore.
Tanamedrove samyaros
istoria oTx safexurad
ar vapireb bevr marCielobas imis
Taobaze, Tu rogori prezidenti iqneba
trampi. arc is mainteresebs maincdamainc, rogor moigo man arCevnebi - misi
aRzevebis fenomeni maSinac saintereso iqneboda, prezidentad klintoni
rom aerCiaT. Tumca, cxadia, misi gamarjveba am fenomens Seudareblad ufro
did wonasa da mniSvnelobas sZens.
trampis gamarjvebis fenomeni imdenad
mainteresebs, ramdenadac is globaluri
tendenciis kidev erTi gamovlinebaa.
am globaluri tendenciis Casaxva swored Cvens regionSi moxda da Cven mas
yvelaze meti xania vakvirdebiT, Sesabamisad, man maincdamainc ar unda gagvakvirvos. magram gvakvirvebs, radgan ar
mogvepoveba misi aRmniSvneli saxeli.
pirveli, rac trampis arCevisas TvalSi gvxvdeba, aris moulodneloba. tramps aravin eloda. iseve, rogorc breqsits britaneTSi, le penis aRzevebas
safrangeTSi da politikuri organizaciis „alternativa germaniisaTvis~ gaCenas germaniaSi. moulodnelobis momentia is, rac am movlenebs aerTianebs.
rasakvirvelia, vici, rom breqsits,
le pens, tramps, orbans ungreTSi da
kaCinskis poloneTSi populizms ukavSireben. populizmi - esaa lideris mier
elitis Tavze gadaxtomiT pirdapir
masaze gasvla, rac umeteswilad avtoritaruli tendenciebis moWarbebiT
mTavrdeba. magram es araa sakmarisi,
swored imitom, rom tendencia Cvens
regionSi, kerZod ki ruseTSi daiwyo,
ruseTi ki sruliadac araa populisturi reJimi. tendencias, romlis Sesaxebac vlaparakob, politikuri reaqcia
hqvia. evropis istoriidan, albaT, gvaxsovs - reaqcia mudmivad mosdevda revolucias. ratom?
did britanel sociolog t. h. marSals rom davesesxoT, moqalaqeobis
istoria dasavleTSi sam safexurs moicavs: samoqalaqos, politikursa da socialurs. TiToeulis miRwevas, istorias Tu davakvirdebiT, daaxloebiT erTi
saukune sWirdeba. piradad me am sams
meoTxesac davamatebdi: globalurs.
moqalaqeobis samoqalaqo nawili moicavs gamoxatvis, azrisa da religiis
Tavisuflebis, iseve rogorc kanonis
winaSe Tanasworobis aRiarebas; amis
miRwevas, uxeSad rom vTqvaT, me-18 saukune dasWirda da dRes Cven mas liberalizmis saxeliT movixseniebT; amisgan
gansxvavebiT, me-19 saukune SegviZlia
ganvixiloT, rogorc brZola politikuri monawileobis uflebebis damkvidrebisaTvis - dRes moqalaqeobis
es ganzomileba cnobilia, rogorc demokratia; xolo me-20 saukune - rogorc socialuri uflebebis aRiarebis
procesi, roca ganaTlebis, jandacvis,
socialuri dacvis minimaluri moTxovnebi ganixileba, rogorc aucilebeli piroba samoqalaqo da politikuri
uflebebis gamoyenebisaTvis.
TiToeuls am miRwevaTagan mohyveboda mZafri politikuri reaqcia, romelic cdilobda axalgaCenili Rirebulebebisa da institutebis ganadgurebas. reaqciis periodi me-19 saukunis
evropaSi amis yvelaze naTeli magaliTia. sxvaTa Soris, saintereso faqtia,
rom imdroindel evropul arqiteqtonikaSi reaqciis damcveli seriozuli
Zala swored mefis ruseTi iyo.
21-e saukunem am yovelives daamata
globaluri ganzomileba - am sami wyebis uflebebis erTianoba gaxda modeli
danarCeni samyarosTvis, magram aseve
daiwyo mcdelobebi misi ufro farTo
masStabiT ganxorcielebis mimarTulebiT, vidre eri-saxelmwifos CarCoebia (evrokavSiris proeqti).
ukudartyma aqac Zalian Zlieri iyo,
pirvel rigSi, im qveynebSi, romlebisTvisac miuRebelia moqalaqeobis es
pirveli sami ganzomileba. am antiglobalistur, antiliberalur tendencias saTave, rogorc Cans, ruseTma daudo
am aTi wlis win. „saTave daudo~ ar
niSnavs „Seqmnas~; am tendenciis Canasaxi manamdec arsebobda. ubralod, ruseTidan daiwyo globaluri tendencia,
romelmac jer aRmosavleT evropaSi
iCina Tavi, Semdeg - dasavleT evropaSi,
axla ki aSS-sac miaRwia.
cxadia, jer ar viciT, trampi Tanmimdevruli reaqcioneri iqneba, Tu tradiciul konservatizms dayabuldeba.
magram talRa, romelmac is prezidentad moiyvana, Cemi azriT, reaqciuli
iyo, iseve rogorc breqsitis, an le
penis mxardamWerTa talRebi.
aq Tavidan unda aviciloT erTi
ZiriTadi gaugebroba: moqalaqeobis am
oTxi safexuris koncefcia aranairad
ar gulisxmobs uwyvet progress.
piriqiT. jer erTi, TiToeuli safexuris gaCenis Semdeg reaqcia, anu
ukudartyma, Zalian mZafria, rac iwvevs wyvetebs; meore, TiToeuli axali
safexuri aucileblad urtyams winas. Cven gvaviwydeba xolme, rom me-19
saukuneSi liberalebs eSinodaT demokratiis, gasul saukuneSi demokratebs
eSinodaT keTildReobis saxelmwifosi, xolo axla keTildReobis saxelmwifos momxreebs eSiniaT globalizaciis. rogorc didi ingliseli filosofosi uaithedi ambobda, civilizaciis yoveli seriozuli miRweva
TiTqmis angrevs im sazogadoebas, romelSic es miRweva xdeba. amitom aranairad ar unda amovideT safexurovani
progresis ideidan, aramed mTeli es
procesi unda warmovidginoT, rogorc
mudmivi konfliqtebisa da mravali
antagonizmis Semcveli zigzagi.
„zigzagi~ - es iyo sityva, romlic
obamam Seageba trampis arCevis ambavs.
es Zalian zusti sityvaa, radgan am
procesSi bolomde gaugebaria, romelia
„zig~ da romeli - „zag~: msoflio
istoriuli tendencia miiswrafvis
globaluri wesrigisken, romlis gzazec wyvetebisa da gadaxvevebis mowmeni
vxdebiT, Tu piriqiT, Cven winaSea qaosi,
romlis dastabilureba mokle droiT xdeba, raTa yovelive isev amosaval
wertils daubrundes?
da, rac Zalian gvainteresebs, rogoria saqarTvelos adgili am globalur procesebSi?
saqarTvelo
reaqciis tendencia saqarTveloSic
igrZnoba, iseve rogorc mTels regionSi.
oRond aucileblad unda gavmijnoT
erTmaneTisgan konservatizmi da reaqcia. rogorc cnobilia, konservatori
isaa, visac institutebis SenarCuneba
unda, reaqcioners ki, piriqiT, institutebis ganadgureba surs.
iseT qveynebSi, rogoric saqarTveloa,
anu iq, sadac tradiciebi aTwleulebis
da, zogjer, aswleulebis ganmavlobaSi wyvetas ganicdida, damatebiTi gamowveva gvaqvs, radgan am ori movlenis
erTmaneTisgan gansxvaveba (rac sxvaganac Wirs) aq kidev ufro rTulia. es
moiTxovs damatebiT energiasa da gamWriaxobas, rac saqarTveloSi Znelad Tu
moiZebneba.
erT-erTi seriozuli problema, romelic saqarTveloSi gvaqvs, panikis arasakmarisi institucionalizaciaa. Cven
ver vaxerxebT, ise gveSinodes apokalifsis, rom yovelTvis aviciloT xolme
is Tavidan. rom ara Cveni temperamentiseuli optimizmi, 90-iani wlebis
dasawyisis mravali katastrofa SeiZleba arc momxdariyo. swored es aris
Cveni inteleqtualuri klasis mniSvnelovani Cavardna. garda amisa, gvWirdeba
institutebi, romlebic iReben panikis
am signalebs. media, samoqalaqo seqtori,
akademiuri sivrce - aqac mimdinareobs
procesebi, romlebmac SeiZleba sulac
ar Seuwyos xeli adaptacias. magaliTisaTvis, dRes arasamTavrobo seqtoridan, romelsac bevri akritikebda, rogorc farTo masebis interesebs mow-
yvetil sferos, simZime gadadis individualur aqtivistebze, romelTa SesaZleblobebic bevrad ufro SezRudulia, vidre organizaciebisa. konsensusisa da kompetenciis problema elitebs SigniT tradiciuli gamowvevaa,
romelsac jerjerobiT veraferi eSvela. momatebuli apokalifsizmi verafers gaawyobs, Tu ar iqna misi im signalebis STanTqmis meqanizmebi, romlebic
yovelTvis instituciuria.
da, cxadia, saWiroa TviTrefleqsia.
magaliTad, imaze, ratom gaxda liberalizmi im rwmenis aRmniSvneli, rom
„yvelaferi aucileblad kargad iqneba
da, Tanac, TavisiT~. romelma liberalma
Tqva es?
haiekma, romelic imaze saubrobda,
rom liberaluri tradicia adamianis
instinqtur swrafvebs ewinaaRmdegeba
da kulturuli (anu, ara bunebrivi)
warmomavlobisaa?
Tu isaia berlinma, romlis mixedviTac liberaluri filosofia fundamenturi Rirebulebebis tragikul da
gadaulaxav konfliqts gulisxmobs?
imis SenarCuneba, rac arsebobs, mxolod da mxolod Zalisxmevis Sedegadaa
SesaZlebeli. rodesac am Zalisxmevas
primitiuli kliSeebi da zedapiruli
optimizmi Caanacvlebs, realoba orives
usafuZvlobas gviCvenebs. radgan swored amaSia Cveni Tavisuflebis garantia
- is myars arafers efuZneba.
sixarulic da SiSic modian erTi
da imave wyarodan, romelic Cven SigniT
fundamentur ganusazRvrelobaze miuTiTebs. arafer gayinulsa da gaSeSebuls ar uweria maradisoba, rac unda
keTili ganzraxviT gavyinoT da gavaSeSoT is. moZraoba da marto moZraoba.
giga zedania
2016 wlis noemberi
9
nhfvgb
da `progresulad moazrovne kacobrioba~
visac yvelaze ukeT SeuZlia trampis aRzevebiT SemoqmedebiTad ixeiros,
es arian swored inteleqtualebi da
xelovanebi, romlebzec yovelTvis STamagonebeli zegavlena hqonda samyaros
aRsasrulis fantazmebs.
`progresulad
moazrovne kacobrioba~
rodesac sabWoTa kavSiris komunisturi partiis generaluri mdivani leonid breJnevi gardaicvala, mis nekrologSi naTqvami iyo, rom breJnevs ara
mxolod sabWoTa xalxi, aramed mTeli
„progresulad moazrovne kacobrioba~
glovobs. sabWoTa ideologiur leqsikonSi „progresulad moazrovne kacobrioba~ adamianTa im kategorias aRniSnavda, romlebic ar iyvnen sabWoTa kavSiris moqalaqeebi, magram TanaugrZnobdnen
da gulSematkivrobdnen sabWoTa xalxs,
an im idealebs, romlebic am xalxs da
maT saxelmwifos aerTianebda.
amdenad, sabWoTa propaganda adamianebs progresulad da araprogresulad
moazrovneebad yofda. araprogresulebi
is kategoria gamodioda, romelic „civi
omis~ pirobebSi araswor da mtrul
ideologiur mxares idga.
sabWoTa kavSirTan erTad, es gamoTqmac daikarga, magram ara Tavad adamianebis progresulad da regresulad
dayofis principi, romelic arc sabWoTa propagandas gamougonia da arc mas
miutovebia odesme msoflio istoriis
arena. cvlilebas mxolod veqtori
ganicdis, anu sxvadasxva istoriul
10
viTarebaSi „progresulad moazrovneobis~ epiTetiT is kategoria aRiniSneba,
romelic hegemon Zalas warmoadgens,
an misi mopovebisTvis emzadeba. aseTi
iyo, magaliTad, adreqristianuli xanis
„orTodoqsi~, anu „swori azris mqone~
da „eretikosi~, anu „Tavisuflad (an
TviTneburad) amrCevi~; mogvianebiT, me17 saukuneSi evropelma humanistebma
ukve am „swori azris mqoneebs~ uwodes
obskurantebi, anu „bnelebi~. maTgan gamijnulebi ki sibnelis damTrgunveli
„ganmanaTleblebi~ iyvnen.
mokled, yvela epoqas hyavs Tavisi
„progresulad moazrovne kacobrioba~,
romelic imdenad arsebobs, ramdenadac
mas Tan axlavs misi dialeqtikuri
wyvili - araprogresuli, reaqcioneri,
CamorCenili, gaunaTlebeli da bneli
kacobrioba. Tanamedrove samyaroSi „progresulad moazrovne~ nawili erTmniSvnelovnad liberaluri sazogadoeba
miiCneva (Tu Tavs miiCnevs), isaa hegemoni
qveynebis hegemoni nawili da masTan
sakuTari Tavis gaigiveba, imave Rirebulebebisa da saazrovno princi pebis
sakuTar cnobierebaSi instalacia, hegemoniaSi Tanamonawileobis gancdas aniWebs maTac, visac gangebam arahegemon
qveyanaSi cxovreba arguna wilad.
liberaluroba erT konkretul, centristul ideologiamde ar daiyvaneba,
ramdenadac am politikur centrs marcxnivac (social-demokratebi, socialistebi, leiboristebi, mwvaneebi) da marjvnivac (qristian-demokratebi, konservatorebi, liberal-demokratebi) Tavisi
gradaciebi aqvs. am liberalur birTvSia dasavleTis Zalauflebis centri,
romlis xeliTac xorcieldeba dasavleTis hegemoniuri politika mTel
globalizaciis procesSi myof samyaroSi. dasavleTis qveynebis SigniTac es
liberaluri birTvi adgens kulturul
da eTikur normebs, nebadarTulis sazRvrebs da kulturul tabuebs, sayovelTao faseulobebs, mokled, „TamaSis
wesebs~ da Tavadve zrunavs imaze, rom
TamaSi nebadarTulis farglebs ar gascdes, anu ukidures memarjveneobasa
da memarcxeneobaSi ar gadaizardos.
ramdenadac dasavleTis mediasivrce
liberaluria, is Riaa polarulad
gansxvavebuli azrebis mimarT, maSinac
ki, rodesac is sawinaaRmdego polusidan modis, magram am liberaluri birTvis arealSi Tavsdeba. liberalizmi
internacionaluria da solidaruli
saerTo faseulobebis mimarT, romlebsac yvelgan erTi da igive socialuri fena axmovanebs.
liberaluri birTvi - esaa ganaTlebuli biurgeruli sazogadoeba. ganaTleba, codnis floba TavisTavadi faseulobacaa da liberaluri sazogadoebis upiratesobisa da warmatebulobis
safuZvelic. ganaTlebas da saganmanaTleblo idealebisadmi erTgulebas imdenad sakulto da identobis ganmsazRvreli mniSvneloba aqvs, rom liberaluri sazogadoeba, nebiT Tu uneblied, gaucxoebuli aRmoCnda sxva, naklebad ganaTlebuli, an ganaTlebaze xelmiuwvdomeli socialuri fenebisgan.
8-9 noembris Rames, rodesac xmebis
daTvlis procesi axali dawyebuli
iyo da TandaTanobiT naTeli xdeboda
trampis upiratesoba, ara mxolod klintonis Stabis wevrebi, aramed evroniusis komentatorebic imedad imas itovebdnen, rom floridis mosaxleobis
48% umaRlesi ganaTlebis mqone amomrCeveli iyo da, Sesabamisad, xmac klintonisTvis unda hqonoda micemuli.
ramdenadac liberaluri sazogadoeba
yvelafers sakuTari ganmanaTlebluri prizmidan xedavs, yvela movlenas
am faseulobaTa SkaliT afasebs, man
„sibneleSi myofTa~ xmis aRqmis unari
dakarga, radganac mas ukve didi xnis
SemuSavebuli da amoqmedebuli aqvs
tolerantobisa da mSvidobiani Tanaarsebobis saganmanaTleblo programebi
da „treiningebi~, romlebmac swori,
progresuli azrovneba da idealebi
unda danergon. ukve aTwleulebia, liberaluri birTvi am globaluri liberalur-demokratiuli wesrigis mSeneblobaSia da am wesrigis aramyaroba da
bzarebi maSin xdeba xilvadi, rodesac
ara „mesame samyaroSi~, aramed liberaluri hegemoniis centrSi eufleba
Zalauflebas liberaluri faseulobebis mimarT mtrulad ganwyobili Zala.
trampi da liberaluri
demokratiis
apokalifsi
donald trampis msoflios uZlieresi saxelmwifos prezidentad arCevam
sayovelTao SeSfoTeba da gangaSic ki
gamoiwvia ara mxolod im amerikelebSi,
romlebmac xma hilari klintons misces da darwmunebuli iyvnen, rom trampi
male cudi sizmariviT daviwyebas miecemoda, aramed mTeli msoflios mosaxleobis im nawilSi, romelic SfoTviT
Tu ara, ironiiT mainc uyurebda prezidentobis kandidatobamde trampis aRzevebas. miliarderi trampis gardauvali
marcxis imeds iZleoda misi politikurad arakoreqtuli, Riad rasistuli, homofobiuri, qalTmoZule gancxadebebi, romlebic srul SeusabamobaSia Tanamedrove samyaroSi, yvelaze metad Tavad amerikis SeerTebul StatebSi dominanti liberaluri demokratiis princi pebTan.
bolo winasaarCevno sityvaSi hilari klintonma mTeli aqcenti swored
am Rirebulebebze gaakeTa da amomrCevlebs maTi dacvisa da erTgulebisken
mouwoda, maSin, rodesac trampma prezidentad mis arCevas uwoda „mSromeli
klasis sapasuxo dartyma~, romelic
„korumpirebuli politikosebis~ diqtatisgan Tavs gaiTavisuflebs. Tu
demokrat klintonis adresati liberaluri Rirebulebebis damcveli biurgeruli klasi iyo, multimiliarderi kapitalisti trampi mSromelTa
klasis winamZRolad gamoCnda.
trampi Tavisi ritorikiTa Tu Tavisi „arakonvenciurobiT~ gansaxierebaa
imisa, rasac dasavluri media „memarjvene populizms~ uwodebs. memarjvene
populizmi tradiciuli konservatoruli Rirebulebebis utrirebuli
formiT farTo masebisTvis miwodebas
gulisxmobs da amisaTvis is kvlavawarmoebas axdens farTo masebSi gavrcelebuli stereotipebisa, romelTa meSveobiTac tradiciuli Rirebuleba da
misi dacvis aucilebloba aratradiciulisa da gansxvavebulis mimarT siZulvilad gadaiqceva. magaliTad, ojaxis
simtkicis dacva igivdeba homofobiasa da antifeminizmTan, kriminali emigrantebTan, terorizmi - islamTan
da a.S. amasTanave, memarjvene populizmis
samizne liberaluri elitebia, maTi
Zalauflebrivi poziciebi, romelTan
dasapirispirebladac yvela liberaluri faseulobis diskreditacia unda
moxdes, gansakuTrebiT iseTebis, romlebic antidiskriminaciuli Sinaarsisaa.
ama Tu im niSniT gamoyofili adamianTa jgufebis diskriminaciis ufleba
kompensaciis is nacadi saSualebaa, romliTac socialuri ukmayofilebidan
yuradRebis gadatana xerxdeba. liberaluri birTvis mxridan, romelic socialuri TvalsazrisiT mosaxleobas verafers realurad ver sTavazobs, am
sakompensacio uflebis nebismieri SezRudva - iqneba es politkoreqtuloba
Tu antidiskriminaciuli kanonmdebloba
- umciresobebis mier umravlesobis
Cagvrad iTargmneba. Sesabamisad, umciresobebi avtomaturad igivdeba liberalur elitasTan da umravlesobaze umciresobebis gabatonebis SeTqmulebis
Teoriis saxes iRebs. es tendencia
ukve bolo aTwleulebia sul ufro
meti warmatebiT ikrebs Zalas da sul
ufro efeqturad gamoiyeneba ultrakonservatorebisa da memarjvene populistebis mxridan. liberalurma elitebma,
umciresobaTa uflebebis dacvasa da
antidiskriminaciaze mTeli aqcentiT,
socialuri da ekonomikuri problemebis mougvareblobis fonze umciresobebi faqtobrivad radikali memarjveneebisaTvis samizned da gantevebis vacad
aqcies. umciresobebi, ltolvilebi Tu
emigrantebi, mTeli „mesame samyaro~ -
ultramemarjvene, neofaSisturi da religiuri fanatikosebisTvis mTavari
mtris xatebia, romlebTanac brZola
am politikuri mimdinareobebis „xsnis~
programaa.
memarjvene populizmi, romelsac krizisis daZlevis aranairi realuri gegma
ar gaaCnia, Zalas ikrebs iq, sadac mougvarebeli socialuri problemebia, romlebsac mmarTveli elitebi ver, an ar
umklavdebian. SemTxveviTi ar unda iyos,
rom trampis aRzeveba obamas mier verganxorcielebuli socialuri reformebis pirobebSi gaxda SesaZlebeli.
dasavluri liberaluri demokratia
ukve bolo aTwleulebia, rac SemaSinebel ryevebs ganicdis da misi mTavari simptomi memarjvene populisturi
Zalebis aRzevebaa, pirvel rigSi, evropaSi, sadac ungreTSi viqtor orbanis
gamarjvebiT pirveli avtoritaruli
sistema Seiqmna; marin le peni da misi
„nacionaluri fronti~ safrangeTSi
ukve didi xania mesame politikuri
Zalaa, romelic Tanabrad upirispirdeba
memarjvene golistebsac da socialistebsac; avstriasa da SveicariaSi memarjvene populistebs angariSgasawevi
saparlamento fraqciebi aqvT, xolo
germaniaSi axlaxan Seqmnili memarjvene
radikaluri „alternativa germaniisaTvis~ federalur parlamentSi Sesasvlelad emzadeba.
Tanamedrove msoflioSi memarjvene
radikalizmis gaZliereba imiTacaa gamowveuli, rom civi omis damTavrebam
daasusta memarcxene flangi da socialisturi banakis kraxma safuZvlianad
Searyia ara mxolod uklaso sazogadoebaze ocneba, aramed socializmis sapirwone dasavluri socialuri saxelmwifoc, romlis neoliberalizmiT Canacvlebam yvelaze mZime dartyma swored
im muSaTa klassa da socialurad
daucvelebs miayena, romelTa mxsnelebadac trampi Tu sxva memarjvene populistebi asaReben Tavs. dasavluri memarcxene politika ki imdenad Sesustebulia neoliberalizmTan flirtisa da
kompromisebis gamo, rom mas politikuri
alternativis Seqmnis realuri unari
am etapze aRar gaaCnia da is akademiuri Tu sxva inteleqtualuri simaRleebidan akvirdeba wagebul TamaSs.
Tumca, visac yvelaze ukeT SeuZlia
trampis aRzevebiT SemoqmedebiTad ixeiros, es arian swored inteleqtualebi da xelovanebi, romlebzec yovelTvis
STamagonebeli zegavlena hqonda samyaros aRsasrulis fantazmebs.
giorgi maisuraZe
11
gulingi
anu, natkeni gulebis ambavi
es ambavi Cven gverdiT cxovrobs da
veravin verafers Svelis. yvelgan skolaSi, umaRlesSi, samsaxurSi, ezoSi
Tu zafxulSi naqiravebi agarakis saerTo aivanze. da zustad erTnairi sarkastuli RimiliT dadis niu-iorkis, parizisa Tu Tbilisis skolebsa da TavSeyris adgilebSi.
nino kotikos aZinebda.
- Sen ici, ra aris bulingi? - hkiTxa
kotikom ise, rom ukve Tvalebi exuWeboda.
- Cagvra, - upasuxa ninom.
- ho, - Tqva kotikom da gaCumda.
nino mixvda, rom kotikos kidev undoda raRacis Tqma.
- ratom mekiTxebi? Sen ici, ra aris?
- vici, ise rom ar unda mogeqcnen,
rom xasiaTi gagifuWdes, - Tqva kotikom
da kedlisken gadabrunda.
„xasiaTi gagifuWdes...~ zustad!
ki ar dagCagron aucileblad, an
gcemon, an tansacmeli Semogaxion, aramed
xasiaTi gagifuWon. anu guli gatkinon.
kotikos skolaSi uTxres amaze bulingis sawinaaRmdego kvireuli aqvT.
gaumarTla - skola Relavs bulingis
gamo. Tanac kotiko jer pataraa, bulingis msxverpli ar yofila, magram ukve
icis. amaze rom laparakobdnen, maSinve
igrZno da icno. man ukve icis, ra
aris xasiaTis gafuWeba da gulis
tkivilis ambavi.
es icis yvelam.
am ambavma ar icis asaki da viTareba,
is ar berdeba da ar kvdeba, mxolod
12
saxes icvlis. ho, SegviZlia Tavi davimSvidoT - es mxolod bavSvobaSi xdeba,
mxolod skolaSi - gaizrdeba da daaviwydeba.
gavizardeT da ar dagvaviwyda...
gavizardeT da axali ZaliT dagvejaxa. ara, Cven ara, Cven ara, ra Tqma
unda... sxvas sWirs es. ase unda vTqvaT,
roca amaze vilaparakebT da Rame vitiroT baliSSi TavCargulebma, ise, rogorc im gogom bavSvobaSi an biWma, aTjer
metad TavCargulma, imitom rom biWisTvis tirili aTmagad akrZalulia.
- ra aris bulingi? - SekiTxva quCaSi.
umetesad amboben: „Cagvra~, „vinmes
amoCemeba~, „Seviwroeba~, „gariyva~...
zogi ki ambobs: „ ar vici~, da mere
Caiburtyunebs - „moigoneben raRacas!~
moigoneben, oRond sxva rames:
moigoneben klasSi Sesvlis moments,
zogierTebis Cacinebas da gadalaparakebas, mere almacer mzeras da isev gadalaparakebas yovel jerze, roca axlos
gaivlis. mcdelobas, rom mivides da
CaerTos laparakSi, isini ki Cerdebian
da - „mere gnaxav...~ - eubnebian erTmaneTs. gana ra, Tundac marto es, oRond
yoveldRe. da martoobis saSineli, damTrgunveli grZnoba. martoobis da arasasurvelobis. da mere, RamRamobiT, SekiTxva: „ratom? Cemi bralia?~
moigoneben is erTad mdgari biWebic,
ucnauri gancdiT: ra mindoda? an ras
verCodi? imis magivrad, rom memegob-
ra! naxe, ra kaci dadga. iman amiyolia,
mesame merxze rom ijda. ra suleli
viyavi, imas xom axla saerTod veRar
vicnob, quCaSi rom Semxvdes, es ki yoveldRe mxvdeba da Tvals varideb...
moigoneben did da naTel auditorias,
mze rom Semodis maRali fanjrebidan
da mxolod xaliss da sixaruls hpirdeba, da misi biWic Semodis auditoriaSi da RimiliT misken miemarTeba, da
mere gzad sami gogo rom gadaeRobeba
da raRacas eCurCuleba... da rom cdilobs, mivides da veRar aswrebs, is
biWi ise Sebrundeba da wava. da mere,
yovelTvis Tvals rom aridebs da is
ki veRarasodes igebs, ra moxda. da im
biWze metad is sami gogo rom stkiva,
romlebic uaxloesi megobrebi egona
da ar aRmoCndnen, da romlebmac arasodes
uTxres, im dRes ra moxda. gana, ra!
iseTi araferi, yvela ityvis, rom Cveulebrivi ambavia da cxovrebaa aseTi.
magram es arasodes ar aris pasuxi
kiTxvaze: „mainc ra moxda? Cemi bralia?~
moigoneben is gogonebi, im samis gverdiT rom idgnen, rom esmodaT, ras uCiCinebdnen im biWs da xma ar amoiRes.
arc maSin rom Tqves, ra sisuleles
eubnebiTo da arc mere, arasodes uTxres
arc im gogoebs, da arc im biWs. da mere rogor awuxebdaT mtanjveli akviateba Rameebis ganmavlobaSi: unda meTqva,
unda Cavreuliyavi. axla mainc unda
mivide da vuTxra... da mere gadis Ra-
meebi da gadis dReebi, magram mainc
samudamod rCeba mtanjveli danaSaulis SegrZneba. gana, ra! ra danaSauli? bavSvebi viyaviT, sisulelea! magram ra vici...
moigoneben marto jdomas klaselis
dabadebis dReze, taxtis kuTxeSi. „biWebo, aivanze gavideT...~ da mere - „Sen
sad modixar? Sen ra ginda? dagiZaxa
vinmem?~ mere yvela gogo rom cekvavs
da masTan - arc erTi. mSvidi da gulgrili „ar vcekvav~, da mere rom cekvavs,
magram sxvasTan da Tan drodadro
misken iyureba da kvdeba siciliT...
gana ra, Tundac marto es, oRond ramdenjerme... da mere, sakuTar TavTan SekiTxva
RamRamobiT: „ratom? Cemi bralia?~
moigoneben almacer mzeras ufrosi
dis fexsacmlis gamo, an sulac ufrosi
Zmis qurTukis gamo, romelic ar hgavs
sxva gogoebis Casacmelebs. moigoneben
koleqtiur gamoxedvas ucnauri varcxnilobis gamo - „aukecavs es Tma raRacnairad...~ anu sxva mindvris yvavilia, anu uari da martooba mas - Cvens
mindvrebze!
bavSvebi? uwyinari kinklaoba? magram
Cven yvelam viciT, rom wlebis Semdegac araferi Seicvleba, mTeli cxovreba
gagrZeldeba es „teritoriuli~ dayofa da „omebi~, keTili Rimili erT
adgilas da imave xalxis „ver gxedav~
sxvagan. iq, sadac sxva mindvrebia da,
ubralod, sxvagvari yvavilebi.
ai, es aris! ki ar dagCagron aucileblad, an gcemon, an tansacmeli Semogaxion. es mwarea, magram saSveli mainc
gamoCndeba. amas maswavlebelic dainaxavs da mSobelic da mandaturic da
Senc gaumklavdebi ramenairad. bolos
da bolos aucileblad gaumklavdebi.
amas ki veravin dainaxavs da verc
veravin mixvdeba. da xandaxan Senc ver
xvdebi, ratom wagmwarda eg dRe da
xasiaTi gagifuWda. da ratom aRar
ginda dRes aRaraferi. da mere ratom
aRar ginda xval aRaraferi... da ase
midis cxovreba patara wyenebiT. da
gulze gavliT...
dRis wyenebi da Ramis gulebi. tkivilis siRrme, iseTi, rom araferi ar
Seedreba da verasodes gadawonis aRiarebuli amqveyniuri problemebi. „iman
rom es miTxra, me ase unda mepasuxa...
ara, ase jobda... ara, ai, ase, magaliTad...
es rogor ver movifiqre, rogor ver
vuTxari, ram damamunja...~
natkeni gulebis ambavi - gulingi...
vin daiTvala, ramdenia aseTi guli? an rogor SeiZleba daiTvalo?
gaeros bavSvTa fondma Seiswavla
2008 wels skolebSi momxdari Zaladobis, maT Soris bulingis, SemTxvevebi da aRmoCnda, rom gamokiTxuli bavSvebis 80 procents Tanatolebis mxridan erTxel mainc hqonda gancdili
fizikuri an fsiqologiuri Zaladoba.
es - vinc SeZlo aRiareba da gulwrfelad Tqva. ubralod, vinc Tavs
gamoutyda.
da vinc dResac jiutad ajerebs
Tavs, rom unda moiTminos, rom Tavs
zeviT Zala ar aris? vinc dRiTidRe
eCveva Zaladobas?
gulistkena skolaSi, saxlSi, quCaSi, yvelgan, sadac xalxia irgvliv...
da mere am xalxisagan xsna - interneti. mere ki axali mware aRmoCena:
bulingi virtualur sivrceSi - realur cxovrebaze sastiki da ulmobeli, sadac TvalebSic ver Caxedav moZalades.
bulingze erT naSroms mivageni „ablabudaSi~. sakurso naSromi iyo. guliani da Wkvianuri. „problemuria, rom
skolas ar gaaCnia valdebuleba, hyavdes sakuTari, mudmivi fsiqologi, romelic kvalificiur daxmarebas gauwevda bulingis msxverpl bavSvebs~, weria naSromSi.
amaze ukve bevri laparakobs daufaravad. kargia, rom kotikos ukve viRacam uTxra gulis ambavi.
mainc naxavda internetis usasrulo qselebSi uamrav filmsa da siuJets, romlebSic amaze gulaxdilad
da xmamaRla laparakoben Tu CvenSi,
Tu sxvagan. sadac iReben filmebs da
videosiuJetebs, aRweren, sxvebi rogor
ganicdian am ambavs da aCveneben, ra
SeiZleba mohyves bulings!
da am uamravi videos qvemoT - uamravi
gamoxmaureba: „me ki ase damemarTa~, „me
avdeqi da ase vupasuxe~, „aRar SemiZlia,
mirCieT ra vqna~, „bolo zRvramde var
misuli~, „me magas dedas vutireb! „supervarskvlavi gavxdebi da naxaven mere!~ „aii, rogor mesmis es yvelaferi,
Tqven ukve moaxerxeT amis daviwyeba, me
ki vera~, „sastikad gavurbivar Cems
klaselebs, ar minda maTi danaxva.~
vici, rom bolos raRac unda davwero. gamosavali. da ar vici, ra aris
es gamosavali.
magram zustad da danamdvilebiT
vici erTi ram: amaze unda vilaparakoT.
xma mivawvdinoT kanonebisa da strategiebis damwerT. yvela mSobelsa da
maswavlebels erTad, cal-calke, da mTel
qveyanas. adamianis bunebasa da guls...
rac zustad vici, guli Tu gtkiva,
jobia ilaparako. ar SegeSindes yalbi
TanagrZnobis, isev qedmaRluri Rimilisa da niSnis mogebiT Cacinebis.
ufro meti aucileblad ase getyvis:
„aii, rogor mesmis es yvelaferi!~
radgan verasodes viqnebiT yvelani
erTi mindvris yvavilebi. da bolos
da bolos mivxvdebiT, rom es kargia...
marina vaSaymaZe
Cveni cxeli xazi: 347-724-0770
13
vibadebiT! Cveni mSoblebi gvzrdian,
xolo Semdgom Cven vzrdiT Svilebs.
bavSvobaSi arsebobs uamravi wuTi, roca
gvifiqria, rom Cven Secdomebs ar davuSvebT da ar davemsgavsebiT Cven dedebs
da mamebs. ar davuSvebT im Secdomebs
SvilebTan, romlebic CvenTac Sescodes,
Tumca vxvdebiT mSoblebi da gvafiqrebs
mxolod erT ram - avRzardoT Svili.
Cven sazogadoebaSi imata Zaladobam,
sicivem da adamianTa upativcemulobam.
bevrs vfiqrobT, Tu ram ganapiroba msgavsi ram. zogma amosavali wertili
didi fiqris Tu saerTod fiqris gareSe `warTmeul qarTvelobas~ daukavSira
da amerikas da evropas dado brali.
zogma ki sakuTari Svilis ucnaur
xasiaTs miawera da despoturi monobiT
angaJirebuli cdilobda an exlac
cdilobs Secvalos sakuTari Svilis
fsiqika da fsiqologia. zogisTvis ki,
saerTod sulerTia da misi warmosaxviT idealuri Svilis pirobebSi Zalian konfortulad grZnobs Tavs.
rodesac jer isev Svilebi gvqvia,
bevrs vfiqrobT Tu rogori mSoblebi
viqnebiT. ras gavakeTebT an ras ar gavakeTebT. mogvianebiT ki mSoblis amplua gvaiZulebs SevicvaloT Sexedulebebi da standartul qarTvel mSoblebad viqceT, miviCnevT Tavs mbrZaneblad.
diax! Cven ar gvesmis Svilebis da
isini sruliad siciveSi, martoobaSi
cdiloben Tavis gatanas. ar daviwyeb
davas imis Taobaze vis uyvars Svili
an vis ara. darwmunebuli var, rom siyvaruli yvelas aRmatebuli gvaqvs, magram ras gamovxatavT? rogro viqceviT
bavSvebTan da ras vaklebT maT?
davakvirdi Cemi megobrebis mSoblebs,
Cem megobrebs, naTesavebs da mivxvdi,
rom yvela qarTvel mSobels aqvs erTi
damaxasiaTebeli niSani. fanaturi da
egoisturi Svilis siyvaruli. ra Tqma
unda, am kategoriaSi srulad ver gaviyvan im adamianTa wres, romelTac sxva
xedvebi aqvs, magram umravlesoba siyvaruliT Zaladobs Svilze.
Cemi maradiuli kiTxva mdgomareobda
SemdegSi - Tu ratom ar viTardebodiT?
amis saSualebas Tavad Cven ar vaZlevT
Cven Svilebs da sabolood iqmneba ganuviTarebeli sazogadoeba.
bavSvi dabadebidan dedisgan Tavisufalia. mis adreuli asakis kvebas xom
samarTlebrivi garantis farglebSi, kanonic ki gvavaldebulebs. xoda, nu
davayvedriT Svilebs imas, rac Tavad
morali da kanoni gvavaldebulebs.
Cven vzrdiT qmedunarianobamde da
vketavT Cvenive wlobiT naSeneb cixeSi
daicaviT Svilebi - Tqvengan
- Cvens saxlSi, Cvens cxovrebaSi da
ar vaZlevT uflebas gavuSvaT. imis
warmodgenac ki gvzaravs, rom erT dRes
Cven mier aSenebul cixeSi ar daiZinebs.
Cven gvenaneba Svilebi TavisuflebisTvis. gvenaneba maT cxovrebisTvis da
sabolood vzrdiT moZaladeebs. Zaladoba mxolod fizikuri ar aris. fizikuri Zaladoba naklebad mZimea, vidre
fsiqikuri.
vici, bevri gamakritikebs da ifiqrebs,
rom ra icis Cveni Svilebi rogor aRvzardoT. Tumca, sakmarisia ramodenime
wuTi gaataro mozardTan da mixvdebi
mSoblis gavlenas. es ar unda iqnes
gagebuli, TiTqos srul Tavisuflebaze vsaubrobde, ar movikiTxoT Svilebi
da ar vkiTxoT, ras akeTebdnen mTeli
dRe?!
statistikurad bavSvTa fsiqologebi dedaTa umavlesobas mxolod erT
rekomendacias aZleven da diagnozi
sicarielea - `bavSvs aklia deda~, `bavSvs aqvs pirovnuli sicariele~, - rac
niSnavs, rom pataras Cven pirovnebad
ar vTvliT da sabolood veqceviT,
rogorc sakuTar nivTs.
Sevadareb da vityvi, rom cxoveli
romelic gavzardeT da gviyvars, mas
vubrZanebT akeTos is, rac Cven gvinda,
roca Cven gvinda - Tumca Zalian gviyvars. swored cxovelis damokidebulebas vavlenT patarebis mimarT.
ramdens qonia sakuTar SvilTan dialogi? mozard Svilebze ra iciT? ra
ocnebebi aqvT? sad undaT mogzauroba?
dRis ganmavlobaSi ra gaakeTes? romeli
megobari urCevnia romels? vis usaubria sakuTar SvilTan uaxloesi megobriviT loginze wamowolils da Tundac Tavad gadauSlia guli misTvis.
Cven Svilebs ar miviCnevT Tanasworebad da amiT maT udides pirovnul
protests vunergavT adreuli asakidan.
mSoblis mimarT protests da sabolood Cvenve vqmniT monastrebs, Wirveulebs, dabneulebs da problemebis gadaWris ar mqone pirovnebebad. zogis Zlieri xasiaTidan gamomdinare, ki piriqiT,
yalibdebian mebrZolebad, gonieri racionaluri gadawyvetilebebiT, radgan
ician erT dResac Tavs daaRweven cixes
da amisTvis qvecnobierad emzadebian,
rom icxovreben. mTeli cxovreba am
cixidan gaqcevisTvis ibrZvian da sabolood aRweven, romelsac umaduri Svili qvia, - gaiqca saxlidan wavida
Sors da arCia martooba.
Cven Svilebs varTmevT cxovrebs da
Semdgom vayvedriT. gansakuTrebiT mZimea dedis sirTule, radgan deda asocirdeba Tanadgomasa da siTbosTan.
xSirad deda daRlilia, dedas ar scalia da patars uwevs bavSobidan saxlis
saqmis keTeba. dedis gasaxareblad sarecxis, WurWlis recxva an kidev arcerTis, ubralod dedis gulis mogeba.
Svili gascems siTbos da 20 wlis mere mixvdeba, rom Secda. ras akeTebs
deda? iferebs Svilis gancdebs da
amayiT yveba megobrebSi, ra kargi Svili
gazarda?! Tumca Svilis asaki ki daTrgunulia ukve momavliT. daclilia
da ar surs zedmeti problemebi.
meore kategoria - Tavisufali bavSvebi. raoden gasakviric ar unda iyos,
aqac Svili carielia, natrobs fsiqologiurad moZalade mSobels. ar kiTxulobs mSobeli sad dadis? vin yavs
megobari? ra moswons? ra uyvars? da
sabolood TviTgadarCenis instinqti
ki igive efeqts badebs, rac fsiqologiurad moZalade mSobeli.
mSoblis mimarT protesti ki Zalian
mZimea zdasrulobaSi. rac yvelaze samwuxaroa, verasdros vxvdebiT Cveni Svilis saqciels. ara da, kargad rom vicnobdeT, xom mivxvdebodiT ratom aris
uxasiaTod? ratom Camouyalibda is
mankieri Tvisebebi, romelic Cven ase
Zalian ar mogvwons. yvelaferi amocnobadia, ubralod Cven mSoblebi ar vukvirdebiT da ar gvcalia Svilis Sesacnobad.
Cven gviyvars Cven Svilebi, magram
ar vicnobT. ar migvaCnia pirovnebebad
da vcdilobT davTrgunoT maTi survilebi. bevri mSoblisgan momismenia araferi damiklia, - Tumca mTavari daakeliT, Tqven gulTan axlos miSveba.
gaanTavisuleT Svilebi da ufro
eyvarebiT. saukeTeso megobris apluaSi
meti gecodinebaT. SeiyvareT maTi sayvareli sagnebi da Tqven Tanamoazred
CagTvliT. SeafaseT da daafaseT maTi
Sroma da yovelTvis gauxardeba isaubros TqvenTan Sinagan samyaroze. naklebad gakritikeT da uTxariT, rom Tavisufal azrovnebaSia misi ganviTareba,
rac Tqven Zaliana gindaT. CaTvaleT
pirovnebebad da miiRebT dadebiT Sedegs. daicaviT Tqveni Svilebi Tqvenive egoizmisgan da aucileblad SegiyvarebT ara valdebulebiT, aramed guliT.
!
S
O
S
14
elen murani
bolo dReebis ganmavlobaSi socialur qselSi erT-erTi qarTveli politikosis, daviT Tarxan-mouravis tragikomikuri personis garSemo arsebuli
aJiotaJi ara da ar cxreba. romelime
pirovnebis sazogadoebis dacinvis sagnad qceva - arc pirvelia da arc es ukanaskneli iqneba ukanaskneli. Tumca es
ambavi ori ramiT aris erTdroulad
sasaciloc da sevdismomgvrelic:
pirveli imiT, rom Tavad pativcemul
daviTs gulwrfelad sjera, rom sazogadoebas Surs misi saxelovani winaprebis da mxolod esaa qilikis mTavari
mizezi. imas ki ver xvdeba, rom ironias
ara saxelovani winaprebi, aramed misi
miamiti Tavdajereba iwvevs. Tavdajereba imisa, TiTqos gmiri winaprebi mis
personas vinmes TvalSi aamaRlebs, rom
isini mas vinmeze ukeTess gaxdian.
meore da mTavari tragikomikuri
suraTi aris is, rom xsenebuli batoni,
romelic sazogadoebis sicilis mTavar
obieqtad iqca, Tavad amave sazogadoebas warmoadgens. sazogadoebas, romelic
mudam warsulSi iyureba; sazogadoebas,
romelic amayobs Zveli didebiT da
mxolod am mizeziT iTxovs sxvebisgan
pativiscemas; sazogadoebas, romelic
warsuliT cxovrobs, axals ki arafers
qmnis; sazogadoebas, romelic cdilobs
zemodan uyuros yvelas, vinc axal sazogadoebas, axal kulturas, axal wyobilebas qmnis; sazogadoebas, romelic
sakuTari xelmocarulobiT daboRmili,
iZulebulia Tavisive romelime wevrisgan Seqmnas vudus Tojina da amgvari
arapirdapiri gziT iyaros sakuTar
Tavze javri.
es mcire, magram TvalSi aSkarad
mosaxvedri detalebi, Cveni eris SigniT
arsebul kompleqss aaSkaravebs. aseTi
kompleqsi aqvs saberZneTsac, iransac
alxana, Calxana, Tarxana
da nebismier im qveyanas, romelic sakuTar Tavs kulturis akvnad moiazrebs.
Cven varT im saxelmwifoTa rigSi, romelic miecnen sakuTari kulturuli
tradiciebiT tkbobas da ar cdilobs
Seqmnan axali. varT qveyana, romelic
ver ganviTarda da Tavis ganviTarebis
Seferxebas xan ruseTs, xan sabWoTa
kavSirs da xan evropul SeTqmulebas
abralebs. gveSinia, amerikam ar wagvarTvas kultura, magram am dros kulturas Cvenive uniaTobiT vkargavT.
amas winaT movismine istoria kacze,
romelsac daajeres, rom mezoblis Rvinos svamda, sinamdvileSi ki sakuTari
daalevines. hoda, am kacma aTasi wuni
upova Tavis `unaklo~ sasmels. am kacSic, TarxanaSic da TiToeul CvenganSic Rrmadaa Camarxuli is kompleqsi,
romelic sxvis qiliks, sxvisi miRwe-
vis damcirebas da amiT sakuTari rolis
win wamowevas cdilobs. kompleqsi, romelic gvaiZulebs, roca sxva dagvjabnis,
ganviTarebis nacvlad maSinve ukan daviwyoT yureba da movZebnoT, xelCasaWid
xavsad gavixsenoT is momenti, rodesac
odesRac Cvens mjobze mjobni viyaviT.
arc erTi kultura ar Seqmnila
erTi xelis mosmiT, xolo kulturas
SeqmnasTan erTad ganviTarebac sWirdeba
da ara mxolod dacva. Cven ver vbedavT
raime siaxle SevitanoT masSi, imis
SiSiT rom amiT ukve Camoyalibebuli
Rirebulebebi ar gavafermkrTaloT. magaliTad, cota xnis win ansablma `suxiSvilebma~ tradiciul cekvebTan erTad,
ganaxlebuli repertuari warmoudgines
sazogadoebas. sazogadoebis nawilSi
es nabiji maleve iqca ukve kargad gamjdari kulturuli monapovris damakninebel Jestad. SeiZleba ar mogvwondes arsebuli uZraoba, Tumca, roca
vinme ecdeba am Caketili wridan gasvlas, maSinve vcdilobT erTferovnebis
ferxulSi davabrunoT.
sanam ukan yurebas, adgilis tkepnas
da miRweuliT dakmayofilebas ar SevwyvetT, sanam uZvelesi kulturulis
mqone qveynebis kompleqss ar moviSorebT,
sanam ar gaviazrebT, rom mxolod kulturuli siZvelisTvis Tanamedrove sazogadoeba ar gcems pativs da Cvenc
xeli gvaqvs gasanZrevi, manamde kidev
mravali `Tarxani~ gamova asparezze,
kidev mravals avigdebT sasacilod
da sakuTari Tavze ase mainc amoviyriT
gulis javrs.
mixeil gafrindaSvili
Cveni megobaria eqimi merab boTeraSvili
msxvili varikozuli venebis
yvelaze Sedegiani meTodi
mkurnalobis
tkivilis gareSe!
nawiburebis gareSe!
narkozis gareSe!
lazeriT
2177 65th st.
Brooklyn, NY 11204
1-718-238-1555
uaxloesi da
eqim
merab boTeris
15
msoflio jandacvis organizaciam
(WHO) 1990 wels cvlilebebi Seitana
daavadebaTa saerTaSoriso klasifikaciaSi da homoseqsualoba amoiRo daavadebaTa siidan. is Sefasebulia, rogorc
gansxvavebuli seqsualuri qceva da
ara daaavadeba.
axla gadavxedoT eqimis dRiurebs,
radioSi rom gaiJRera. ar SevimCnioT
is, rom Tavisi klinikis ufaso reklamas cdilobs (Tanamedrove medicinaSi
ararsebuli samsaxuriT), arRvevs samedicino eTikas (radgan mis pacients
Tavisuflad SeuZlia amoicnos Tavi da
dainaxos, rogoria misive eqimis damokidebuleba adamianebis mimarT), Tavi
davaneboT am kompiuterul TamaSebs,
„erevnebs“ da 100 lariT Svilis moqrTamvis sruliad ugemovno istorias.
yuradReba SevaCeroT, ai, am citataze:
„vTanxmdebiT, rom pirveli swori
nabiji iqneba, rom mis Svils qali movasinjvinoT. es Cveni SeTqmulebaa da
vadebineb pirobas, ise moiqces, rogorc
me vetyvi. is mTanxmdeba. dedas vuSveb
oTaxidan da Semomyavs biWi. vekiTxebi,
ra unda? mpasuxobs, rom araferi ar
unda. vekiTxebi, rom sul unda, pasiur
rolSi iyos? ra Tqma unda ara, magram
ar gamosdis. vekiTxebi, unda Tu ara,
rom Svili hyavdes? mpasuxobs, rom
unda. vpasuxob, rom me SemiZlia iseTi
meTodi vaswavlo, rom garantirebulad
SeZlebs aqtiuri rolis TamaSi ginda
kacTan, ginda, qalTan, ginda niangTan.
Tvalebi enTeba. me vamateb, rom gj [jle
bavSvis gakeTebasac SeZlebs, oRond amisTvis jer cota qalebzec unda waivarjiSos. veZaxiT dedas da ambavs vatyobinebT, rom gadavwyviteT qalTan movsinjoT, oRondac amisTvis jer saWiroa
„ligaSi“ 4-5 dRe wamkurnaleba. sabolood deda bednieria, Svili axali
SesaZleblobebis SansiT daimedebuli,
me ki kidev erT homoseqsuals biseqsualuri arCevanis Sansi miveci.“
am dRiuris gamoqveynebis Semdeg baton eqims araerTi deda „mouTrevs“
Tavis Svils. mamebma, albaT, xeli Caiqnies; „bozebSi“ wayvanam ar uSvela da
gadaabares dedas, romelsac „liga“ saswauls hpirdeba. Tan mxolod da mxolod 5 dReSi! ras unda velodoT am
5 dReSi? etyoba, mainc ar surs baton
eqims, gaTqvas Tavisi profesiuli saidumlo; Cvenc iZulebulebi varT, gadavxedoT istorias - gavixsenoT amerikeli reJisori aiterson toskano, romelmac 30 000 dolari daxarja „mkurnalobisTvis“ da rom ver iqca heteroseqsualad, eklesias mimarTa. „demonebis-
16
mfkb7 rfwb lf ybfyub
gan gandevnac“ araefeqtiani gamodga cxovrebis wesi ki Seicvala, magram
sizmarSi isev homoseqsualad rCeboda.
iqneb jobia, „mkurnalobis“ sxva meTodebi gavixsenoT? buxenvaldis sakoncentracio banaki xom ara, sadac himleris
miTiTebiT mamakacis hormonebiT amdidrebdnen homoseqsualebs? eleqtroSoki? amis tradiciac arsebobs, oRond
50-ian wlebSi: uCvenebdnen SiSveli mamakacis fotoebs da dens uSvebdnen TavSi... saroski poebic SeiZleba. mamam Tu
ar gaamarTla, eqims Tavisi asistentebi
uTuod eyoleba.
ra SeiZleba mogvitanos aseTma „mkurnalobam“? diax, ra SeiZleba moutanos
yovel Cvengans? ra SeiZleba moutanos
qveyanas?
1. „namkurnalebi ymawvili“, romelsac
Tavisi identoba waarTves, gadaakeTes
da daangries, cxadia, mova „romelime
17 maiss“ taburetkiT xelSi; mova
imitom, rom Tavis siZulvils moZalade
dedis, moZalade Svilis, kulturis,
qveynis da pirvel rigSi sakuTari Tavis mimarT, aucileblad sxvaze gadaitans. is ukve Rrmadaa darwmunebuli,
rom avad iyo da rom homoseqsualoba
avadmyofobaa. hoda rogor ar SeuerTdeba imaT, vinc zustad masaviT fiqrobs?! marTalia, drodadro, sizmarSi
isev esizmreba SiSveli biWebi, ufro
metic, eakulaciasac verafers uxerxebs,
magram „eqimma uTxra“, rom es etapia daqorwindeba, bavSvebi eyoleba da icxovrebs bednierad.
2. „namkurnalebi ymawvili“ daqorwindeba da mova politikaSi. Zalaufleba
rom eqneba, imasac moaxerxebs, rom drodadro, konspiraciul binebSi ymawvilebi mii patiJos da gaerTos cota. aki
gviTxra „eqimma“, homoseqsuals biseqsualad gadavaqcevo. hoda, xandaxan xom
unda daikmayofilos axla ukve „biseqsualuri vnebebi“? da vinaidan Cvens
qveyanaSi araferi imaleba, es Cveni po-
litikosi SeiZleba moklan kidec da
mere sazogadoebas misi orientacia
gaaxsenon, raTa aravis hqondes eWvi aba ramdeni adamiani ganicdis am qveyanaSi homoseqsualis mkvlelobas? miT
umetes, rom ager eqimmac amayad gviambo, rogor mokla homoseqsuali axalgazrda kacSi da rogor „gadaakeTa“
Zvirfasi dedis TanxlebiT.
darwmunebuli var, saqarTveloSi
dadgeba dro, roca Cveni qveynis uaxles
istorias wavikiTxavT rogorc ararealizebuli seqsualobis istorias. aseve daTrgunuli seqsualobis istorias.
erTi problemaa adamiani, romelic ver
xdeba bednieri, radgan garemos, sociumis, mSoblebis, Tu kulturis gavleniT
Tavisi cxovrebiT ver cxovrobs. magram
meore problemaa ararealizebuli Tu
daTrgunul-SeSinebuli politikosi,
romelic xelisuflebaSi modis sworedac rom im „sixarbis“ dasaZlevad,
rasac misi seqsualuri konstitucia
uqmnida. hoda aba rogor unda emsaxuros qveyanas, rogor unda daicvas qveynis konstitucia, roca sakuTar konstitucias da identobas Ralatobs? unda
ki qveyanas es ararealizebuli, SeSinebuli adamianebi mmarTvelad? rogor
abarebs Zalauflebas xalxs, romelsac
sakuTari Tavis eSinia?
yvelaze mTavari
daqorwindeba da Svilebi eyoleba.
xuT dReSi „namkurnalebs“, cxadia,
araviTar SemTxvevaSi ar eyvareba coli.
erT mSvenier dRes Tu nervebma umtyuna,
SeiZleba swored ubeduri qali gaxdes
misi daTrgunuli agresiis msxverpli.
vin-vin da „ligagavlil“ ymawvils arasdros daaviwydeba, rogor „gadaakeTes“... da axla, daqorwinebulma, visze
unda iZios Suri, Tu ara ojaxis wevrze?
ase SeiZleba `ligagavlilma~ ymawvilebmac Seitanon wvlili ojaxSi Zaladobis isedac gaxSirebul praqtikaSi.
da vin iqneba am siZulvilis mowme?
cxadia, bavSvebi. am qveynis momavali.
is bavSvebi, romlebic usiyvarulobis,
siZulvilis, ubeduri mSoblebis sivrceSi gaizardnen... gaizardnen iq, sadac
„100 larad“ kocnas sTavazobda ojaxis wevri.
mere es bavSvebi movlen politikaSi,
erTmaneTs daerevian... da „gj [jle“
vicxovrebT sul siZulvilSi.
gogi gvaxaria
kompiuterebis eqimi
www.mycompwiz.com; 1-908-361-9590 akaki jiqia
virusisgan gawmenda
Tu SeamCnevT, rom Tqveni kompiuteri ar funqcionirebs ise, rogorc
adre, SesaZlebelia kompiuteri inficirebuli iyos virusebisgan, Malware,Spam an kide keylogger isgan, romelsac esaWiroeba gawmenda;
sadenis SekeTeba
xSir SemTxvevaSi leptopis sadeni
ziandeba sxvadasxva mizezis gamo da
SeuZlebeli xdeba batareaze denis
miwodeba. esaWiroeba SekeTeba;
gexmarebiT safosto momsaxurebiT;
fenis gamocvla
Tu Tqveni leptopi iTiSeba xSirad umizezod, SesaZlebelia feni
iyos dabinZurebuli an gamosacvleli. gaTiSvis mizezi SesaZlebelia
gadaxurebamac gamoiwvios da TavisiT
gaiTiSos dacvis mizniT. moulodnelma gaTiSvam SeiZleba vinCesteric
daazianos, amisaTvis droulad unda
SekeTdes;
ekranis gamocvla
mikrosistemebis
gamocvla
Cven SegviZlia nebismier leptops
an desktops gamovucvaloT dazianebuli mikro-sistema da davabrunoT
muSa mdgomareobaSi;
klaviaturis gamocvla
Tu Tqvens leptops esaWiroeba
klaviaturis gamocvla, Cven mzad varT
dagexmaroT nebismieri modelis klaviaturis gamocvlaSi. Tu fizikurad
ar xerxdeba Cvenamde mosvla, da-
arasworma mopyrobam advilad
SesaZlebelia leptopis ekrani daazianos da saWiroebs gamocvlas;
failebis aRdgena
failebis dakargvis SemTxvevaSi,
vinCesteris gafuWebis, `USB flash
drive~, `External hard drive~, `IDE~,
`SCSI hard drive~, `SSD~ Cveni partnioris laboratoria saSualebas gvaZlevs, rom movi povoT is dakarguli
informacia, rasac Cveulebrivi `recovery~ programa ver akeTebs;
***
Cven SegviZlia internetiT, TqvenTan mousvlelad davukavSirdeT kompiuters. Cveni momsaxureba garantirebulia, vinaidan profesionalurad
vekidebiT CvenTvis dakisrebul movaleobas da Sesabamisad, momxmareblebic
bednieria CveniT.
giorgi kakauriZe
apirebT daqorwinebas?
an gsurT rom sakuTar Tavs, an megobars saCuqari
gaukeToT da SeiZinoT sufTa da xarisxiani brilianti
an briliantiT gawyobili samkauli an beWedi oqroSi?
gTxovT mobrZandeT
55 West 47th Street, Mezz 330
New York, NY 10036
an dagvikavSirdeT: 646-755-4591 Cven SegviZlia
dagimzadoT beWedi an samkauli Tqveni dizainiT.
adgilebi, sadac ufasod vrceldeba Jurnali `mamuli~
`mamulis~ megobaria:
niu-iorkSi:
Taste of Georgia
1637 East 18th street,
Brooklyn, NY 11229
Brick Oven Bread
230 Kings Hwy,
Brooklyn, NY 11223
Pesvebi - Studio
70 Avenue O
Brooklyn, NY 11204
Georgian Church on
170 Avenue T
Brooklyn, NY 11223
St. Nino Church
1835 Bay Ridge Parkway
Brooklyn, NY 11204
Barami
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Georgian Food & Bakery
109 Brighton 11 street,
Brooklyn, NY 11235
Tone-Café
265 Neptune Ave,
Brooklyn, NY 11235
Tone - Georgian Bread
125 Brighton Beach Ave
Brooklyn, NY 11235
Georgian Consulate
144 East 44th street
New York, NY 10017
Tone-cafe
134 E 17 st.
New York, NY 10003
vaSingtonSi:
Embassy of Georgia
1824 R street,
Washington, DC 20009
filadelfiaSi:
St. George Church
1916 Welsh Rd
Philadelphia, PA 19115
Bell’s Market
8330 Bustleton Avenue,
Philadelphia, PA 19152
niu-jersSi:
Barami
84 Harbor Drive,
Jersey City, NJ 07305
17
Tbilisi odesRac SesaZloa marTlac iyo tyiT dafaruli, magram droTa
ganmavlobaSi (araerTi mizezis gamo)
misi teritoria da Semogareni TiTqmis
pirwmindad ganiZarcva mwvane safarisgan.
warsulSi Caikarga Tbilisis saxelganTqmuli baRebis (`mefis asulis~, `mamasaxlisis~, `samefo~, `qaibulas~, `Tbilelis~, `cixis~, `behbuTas~, `axali meidnisa~ da `beJanas~ baRebis) sigrile da
nayofiereba.
me-19 saukunis TbilisSi erTi xelis
TiTebze SeiZleboda im adgilebis CamoTvla, sadac zafxulis xvatiT Sewuxebul moqalaqes sulis mosaTqmelad
Tavis Sefareba SeeZlo. ai, ras werda
jer kidev 1878 wlis 30 marts gazeTi
„iveria“: „uwin Tbilisi ayvavebuli
da amwvanebuli iyo xSiris xexiliTa
da baRebiTa. amis gamo qalaqSi zamTari
ar iyo ise susxiani, rogorc exla, da
zafxulic ufro grili iyo da nestiani. droTa mimavlobaSi, eg baRebi gadikafnen, maT adgilas aRimarTnen uzarmazarni sasaxleni, Senobani Sejgufdnen,
haeris Tavisufali triali moiSala,
daixSo haeri da exla zafxulobiT
adamians suli ver moutrialebia. Cven
mama-papas rom cota Sor-mxedveloba
hqonoda, rasakvirvelia, dRes Cveni tfilisi, bunebrivad kargis haeriT da
mdebareobiT Semkobili, erTs sasiamovno
adgilad iqmneboda. egre win dauxedavad rom ar eZliaT neba saxlebis Sejgufebisa, saxlebis aSenebisa, saca SesaZlo iqneboda baRebi gaemarTaT, an gamarTuli ar gaekafinebinaT, mtkvris kunZulebzed Walebi SeenaxaT. dRes amodena
qalaqs marto ori baRi aqvs TiTqmis.
erTi muStaidi, meore aleqsandrovis
baRi. is adgilebi, wylis sanapiroebi,
wylis kunZulebi, saca baRebi, bulvarebi
unda gaimarTos da sxva amgvari. yovelive fexis gadadgma am planis winaaRmdeg sastikad akrZalul unda iqnes
da visac an axlis aSeneba risame unda,
an Zvelis ganaxleba, mas neba unda mieces mxolod am planis mixedviT~.
me-20 saukunis 20-iani wlebisTvis
Tbilisi, rbilad rom vTqvaT, ver daikvexnida mwvane feris siWarbiT. kandid
Carkviani, saqarTvelos ck-is pirveli
mdivani TiTqmis ori aTeuli wlis ganmavlobaSi, Tavis mogonebebis wignSi
maSindeli Tbilisis landSafts ase
aRwers: „TbilisSi 1924 wlidan vcxovrob. Cemi dakvirvebiT, aq zafxulobiT
samxreTidan monaberi naxevarudabnoebisa da uwylo velebis cxeli sunTqva
20-ian da 30-ian wlebSi ufro mZlavrad
igrZnoboda, vidre axla. amas is iwvev-
18
rogor
gamwvanda
Tbilisi?
da, rom qalaqs Zalian Raribi mcenareuli safari hqonda. irgvliv mdebare
mTebi xom sul SiSveli iyo, - qalaqSic
parkebsa da skverebs mcire farTobi
ekavaT. rac Seexeba quCebs, maT gaswvriv
nargavebs aqa-iq Tu SexvdebodiT. rogorc Cans, revoluciamde (1917 w.)
quCebis gamwvaneba saxlebis mepatroneebze iyo mindobili. isinic, ra jiSis
nergic moxvdebodaT, imas rgavdnen, xolo metwilad am saqmiT Tavs ar iwuxebdnen. Tavidan bolomde rusTavelis
gamziri 1927 wels gaamwvanes~.
swored gasuli saukunis 30-iani
wlebidan daiwyo Tbilisis sistemuri
gamwvaneba. gamoikveTa sami mimarTuleba
- xeebi da buCqebi dairgo quCebSi, moednebsa da ezoebSi; gakeTda axali parkebi, baRebi da skverebi; gamwvanda qalaqis mosazRvre mTis kalTebi, tbebisa
da gzatkecilebis midamoebi.
saqarTvelos mecnierebTa akademiis
vaxuStis saxelobis geografiis institutis mier gamocemuli oficialuri
cnobaris mixedviT, 1930-1950 wlebSi
Tbilisis teritoriaze dairgo 5,5
milionze meti xe da buCqi. 1954 wels
TbilisSi saerTo moxmarebis mwvane
masivebisa da nargavebis farTobma Seadgina 490 heqtari, maSin roca 1937
wels 160 heqtari iyo.
xelovnuradaa gaSenebuli mTawmindisa da vakis parkebi, iseve rogorc wyneTi da misi plato.
mTawmindis platoze stalinis saxelobis parki 1938 wlis 24 ivliss
gaixsna, manamde mTis kalTebi da plato
moSiSvlebuli iyo. kandid Carkvianis
gadmocemiT, 20-ian wlebSi mTawmindaze eklis buCqebis garda, sxva mcenares
ver SexvdebodiT. funikulioris zeda
sadguris Senobis axlo Sevakebaze ori
kaklis xe idga, romlebsac „nepmani“
mikitnebi da mebufeteebi dapatronebodnen.
masStaburi gamwvanebis samuSaoebis
dawyebidan ramdenime weliwadSi Tbi-
liss Seemata 50 heqtarze gaSenebuli
ulamazesi mwvane teritoria centraluri regularuli nawiliTa da tyeparkiT. mogvianebiT, xelovnuri nargavebi kojramde gagrZelda. xeebi dairgo
oqroyanis midamoebSic.
1946 wels daiwyo vakis parkis gaSeneba 150 heqtarze, rac reliefis gaTvaliswinebiT did sirTuleebTan iyo
dakavSirebuli: varazis xevis Camonadeni
da kus tba ver auvidoda aTobiT
aTasi xis morwyvas, amitom gadawyda
mtkvris piras wylis saqaCi sadguris
aSeneba da misi saSualebiT macocxlebeli siTxis atumbva kus tbaze.
amave periodSi gaSenda Tbilisis
garSemo 400 heqtari tye, magram es
araferi iyo realur saWiroebasTan
SedarebiT. arada, danarCeni miwebi (maT
Soris mTis ferdobebi, xevebi) mimdebare raionebis kolmeurneobebze iyo
gadanawilebuli. imisaTvis, rom TbilisisTvis gadaecaT, saWiro gaxda ssrk
ministrTa sabWos nebarTva. ase gamwvanda
Tbilisis maxloblad mdebare 131 heqtari, romelic wyneTs ekuTvnoda da,
sadac 150 aTasi wiwvovani da foTlovani xe dairgo. maT Soris: 12 aTasi
TeTri akacia, 53 aTasi xexilis nergi
da aTobiT aTasi fiWvi - Catanili bakurianidan, axaldabidan da xaSuridan.
mogvianebiT, wyneTis platos SuagulSi
gamoiyo 40 heqtari farTobi parkisTvis, romlis mSenebloba 1951 wels
daiwyo. sarwyavi wyali wyneTsac mtkvridan miewodeboda.
geografiis institutis mier 1989
wels gamocemuli cnobaris mixedviT,
eqvsi aTeuli wlis Sromam is Sedegi
gamoiRo, rom TbilisSi gaSenda saerTo
sargeblobaSi myofi 7 kulturisa da
dasvenebis parki (267 heqtari), 9 parki
(91 ha), 7 baRi (20 ha), 476 skveri (212
ha), 6 bulvari (9 ha), xolo quCis mwvane nargavebis saerTo farTobi Seadgenda 390 heqtars.
daTo qardava
Jurnalis am nomerTan erTad Tqvens ojaxSi
saswaulmoqmedi xati SemobrZanda
zurab SioSvili: „2014 wlis aprils, xarebis dResaswaulze mesizmra:
dedis daZaxilze gavedi sastumro oTaxSi, sadac haerSi dakidebuli portaitisad wodebuli RvTismSoblis xati
davinaxe, romelic aTonidan saqarTveloSi dabrunebuliyo da Cvens ojaxSi
gamoCnda. xati haerSi zustad sarkmlis win iyo gaCerebuli, garSemo udidesi elvareba da brwyinvaleba exvia.
sinaTle imdenad didi iyo, rom Tvalis
gasworeba Wirda. oTaxSi Cems pirdapir
deda idga da xats Sehyurebda, TiTqos
eloda, rodis miveaxlebodi RvTismSobels. male giorgic movida, is Cems
gverdiT idga. raRac drois Semdeg
xatTan mivediT, rogorc ki xeli SevaxeT, maSinve dagvemorCila da oTaxSi
davabrZaneT~
es ar iyo Cveulebrivi sizmari,
radgan adamiani Sinaganad zustad grZnob, ra naxe da is, rogor unda miiRo.
erTaderTi, amas emociurad ar unda
ahyve... imave dRes giorgis movuyevi
xilvis Sesaxeb, magram gansakuTrebuli
yuradReba mainc ar mimiqcevia, cxovreba
Cveul kalapots daubrunda da mec
davelode uflis miniSnebas nanax xilvaze. uecrad movlenebma sxvagvarad
iwyo svla. yvelaferi TavisiT xdeboda
da radikalurad icvleboda. giorgim
uecrad Seicvala samuSao adgili, romelic garkveul wilad ucxoeTSi mimosvlasTan iyo dakavSirebuli. gamoCdnen
sruliad ucxo adamianebi, romlebic
aTonis mTaze gamgzavrebaze rCevebs gvaZlevdnen. aseve, moulodnelad, manamde
ucxo adamianma gagvikeTa mowveva saberZneTidan, romelsac berZeni episkoposis
xelmowera hqonda. mokled, rom vTqva
- erTob auxsneli ram xdeboda. yovelRam vloculobdi da Semweobas vTxovdi ufals, raTa CavwvdomodiT mis nebas.
gasagebi iyo isic, rom deda RvTisa
Cvengan raRacas iTxovda da Cvenc gadavwyviteT didi dafiqrebiT mivyolodiT
mis nebas. yoveli dRe raRac axali
movleniT iwyeboda da axal adamianebs
gvaxvedrebda, romlebic sul aTonisken
wasvlaze migvaniSnebdnen. dae iyos neba
uflisa, vTqviT Cvenc da gavyeviT am
gzas. daviwyeT aTonze gasamgzavrebad
mzadeba. dRis wesrigSi dadga RvTis-
RvTismSoblis xati `dedofali-sixarulis momniWebeli~ aTonis mTaze,
iveronSi dabrZanebuli `iveriis RvTismSoblis-portaitisad~ wodebulis
zusti aslia, romelic daaxloebiT ori wlis win gamoCnda saqarTveloSi
da is gansakuTrebulad Seiyvara mTelma erma.
es xati saswaulmoqmedi da mswraflSemsmenelia.
rogorc momlocvelebi amboben, zogjer mxolod wuTebi gadis, vidre
sakvirveleba moxdeba. Tumca, albaT, Tavad xatis istoriaa gansakuTrebulad
sakvirveli. es istoria xom Cvens droSi da Cven gverdiT moxda da, Sesabamisad, mrevlSic gansakuTrebul emociebs iwvevs. miuxedavad imisa, rom „dedofali~ axlad gamoCenili xatia, ukve mas udidesi sakvirvelmoqmedebebi
aqvs aRsrulebuli.
xats ori mcveli hyavs - reJisori zurab SioSvili da musikosi giorgi
Wolokava. SarSan xati „dedofali~ ramdenjerme Tveze metxans iyo dabrZanebuli samebis taZarSi. mravali wlis Semdeg pirvelad, qarTveli xalxi
uwyvet nakadad dairazma da midioda RvTismSoblis Tayvansacemad. 20-30
adamiani Sua taZarSi muxlmodrekili kiTxulobda daujdomlebs. bevri
verc ki bedavda xatTan miaxloebas, patriarqis taxtTan muxlmodrekilebi
kiTxulobdnen locvebs da nel-nela icvlidnen adgils.
ase uaxlovdebodnen RvTismSobels.
xatis gverdiT aris Canawerebi, sadac adamianebi erTmaneTs „dedoflis~
gamoCenas ulocaven. dRes ukve arsebobs xatis pirveli zusti asli, romelic ierusalimis jvris monastris winamZRvris, klavdiosis TxovniT daiwera da Semdeg ukve saqarTvelos kaTolikos-patriarqma, ilia meorem akurTxa. uflis, RvTismSoblisa da RvTisnieri adamianebis SewevniT momavalSi
aRsruldeba yvelaze mniSvnelovani, istoriuli movlena - ierusalimis
jvris monasterSi, romelic saukuneebis ganmavlobaSi qarTvelTa savanes
warmoadgenda, SoTa rusTavelis freskis gverdiT samudamod dabrZandeba
„dedoflis~ asli, xolo im adgils „qarTvelTa kuTxe~ ewodeba.
mSoblis xatis wabrZanebis sakiTxi.
vxvdebodiT, rom saqarTvelodan unda
wabrZanebuliyo iveriis RvTismSoblis
xati. daviwyeT xatis Zebna. iyo lamazi
xatebi, magram an CarCo ar mogvwonda,
an sxva detali. gadawyvetili gvqonda,
rom wasabrZanebeli xati aucileblad
perangiT unda yofiliyo Semosili,
ise rogorc portaitis xatia da imavdroulad unda yofiliyo misi zusti
asli. vxvdebodiT, rom unda gveZebna
is xati, romelic Tavad surda yovladwmida RvTismSobels, magram wasvlis
dro axlovdeboda. giorgis vuTxari
- rogorc Cans RvTismSobeli Tavad
gvetyvis, romelic xati unda wabrZandes-meTqi, da marTlac, xatis gamoCena
ucnaurad moxda.
erT dRes Cemi didi xnis unaxavi
nacnobi Segvxvda. SevyeviT saubars, saidanac man Seityo rom xats veZebdiT.
uecrad man aRtacebiT gviTxra, rom
arsebobda RvTismSoblis kanonikurad
dawerili xati, romelic SesaZloa
mogvwoneboda. maSinve gaveSureT xatis
sanaxavad. danaxvisTanave mivxvdiT, rom
es iyo is xati, romelsac amdeni xani
veZebdiT. arasodes damaviwydeba Cveni
pirveli Sexvedra `dedofalTan~ udidesi siTbo da siyvaruli modioda
misgan, amavdroulad sevdianic iyo da
raRac saocar madls vgrZnobdiT. SevagroveT gadasaxdeli Tanxa da xati
wamovabrZaneT.
giorgi Wolokava: saocrad didi
siyvaruli modioda misgan, maxsovs orives cremli gvedga Tvalze, igrZnoboda RvTismSoblis cocxlad yofna da
udides mokrZalebas ganvicdidiT mis
mimarT. xati sakurTxeblad samebis
taZarSi mivabrZaneT. samebis taZridan
gamosulebs ezoSi myofi gaWirvebulebi,
sneulebi didi sixaruliT gxvdebodnen
da cdilobdnen masTan miaxlebas. sa-
19
zeimo ganwyoba Seiqmna samebis taZris
ezoSi - `dedoflis~ gamoCenam umal
didi sixaruli daatriala.
xalxs hgonia, rom xatma aTonze
Seimosa sakvirvelmoqmedeba da ise CamobrZanda. sinamdvileSi, xati ukve sakvirvelmoqmedi iyo saqarTveloSi. aTonis
mTaze wasvlamde mcxeTaSi CavediT, samTavros monasterSi, sadac mama gabrielis sxeulia luskumaSi dabrZanebuli.
zurabma mere gamimxila: im dRes mama
gabrielisTvis uTqvams: Zalian gveSinia
da iqneb Senc CvenTan erTad wamoxvide
aTonzeo. rodesac meore dRes sadazRvevo kompaniaSi mivediT, ori paketis magivrad, sami mogvces. zurabma miTxra:
mama gabrieli CvenTan erTad modis, niSans gvaZlevso. udidesi imediT agvavso
am faqtma, rom Cveni usayvarlesi wmida
gabrielic CvenTan erTad iqneboda.
„dedofali~ - aTonis mTaze
giorgi: aTonis gzaze ramdenime sabaJo punqti unda gagvevlo. Zalian vRelavdiT, radgan gveSinoda xatis gatanaze problema ar SeeqmnaT. miTumetes,
rom xati mooqrovili iyo. sabaJoze
saocreba xdeboda: Cven xatis gareSe
gavdiodiT kontrols, xolo transportis daTvalierebisas, romelsac mebaJeebi saguldagulod atarebdnen, veravin
xedavda amxela xats. orive gzaze uamravi sabaJo punqti gaviareT, magram
`dedofali~ yvelasaTvis uCinari xdeboda.
zurabi: gzaSi `dedofals~ veamborebodiT da vexutebodiT, is iyo Cveni
dedac da mfarvelic. aTonis gzaze
saSinel avtokatastrofaSi movyeviT
da saswaulebrivad gadavrCiT cocxlebi. orsarTuliani avtobusi Seejaxa
kedels, amoyiravda, or borbalze dadga
im mxares, sadac Cven visxediT da
RvTismSoblis xati iyo dabrZanebuli.
amxela avtobusi garkveul xans iyo
or borbalze gaCerebuli. sabolood
yvelaferi mSvidobianad dasrulda.
giorgi: pirvelad vatopediis monasterSi mivediT. mTavar taZarSi rom
SevediT, yvela gakvirvebuli gviyurebda
Cvenc da xatsac. vatopedSi moxvda
ramdenime didi saswauli. xats aqvs
specialuri CanTa. is rom gavxseniT,
xati amovabrZaneT, SigniT aRmoCnda mama
gabrielis xati, romelic Cven ar gviyidia da arc wagvibrZanebia.
zurabi: saswaulebi aris sxvadasxva
tipis, magram aseTi materialuri saswaulebi iSviaTad xdeba. am ti pis saswaulebi ufro sawyis saukuneebSi xdeboda. warmoidgineT, dacul CanTas xsni
da SigniT mama gabrielis xatia. berebi
20
Cvens emociebs akvirdebodnen da rogorc
ki mixvdnen, raSi iyo saqme, ufro metad
daibnen. aRmoCnda, rom ar hqondaT mama
gabrielis xati. vaCuqeT, rogorc Cans
mama gabrielma iq isurva darCena.
giorgi: aTonze qarTveli berebic
arian, erT-erTi mama trifonia. man
gviTxra: me vicodi, rom samni CamodiodiT, siaSi samni werixarT da mesame
sad ariso?
zurabi: iq zustad ician, ramdeni
adamiani Cadis, zedmeti TefSi an zedmeti senaki ar arsebobs. magram, sadac
unda wavsuliyaviT, yvelgan, Cven gverdiT aucileblad ido carieli TefSi,
senakSi ki - sami sawoli: ori CvenTvis,
erTi - carieli. es xdeboda yvela
monasterSi. garda amisa, transportSi
aucileblad gvqonda erTi carieli
adgili, sastumroSic sul gveubnebodnen: oradgiliani nomeri ar gvaqvs, samadgiliani aiReT, magram oradgilianis
fuls gadaixdiTo. ase xdeboda mudmivad. mama gabrielis Cvens gverdiT yofnas yovelTvis vgrZnobdiT, mama gabrieli
mudam gvidasturebda Tavis iq yofnas
aseTi niSnebiT. Cven ori misia gvqonda: erTi is, rom iveronSi unda CabrZanebuliyo deda xatTan RviTsmSobeli
da meore: iq yvela monasterSi udidesi
siwmideebia, sakvirvelmoqmedi xatebi
da maTze unda dagvebrZanebina, yvela
siwmidis madliT unda Semosiliyo.
dRes gvweren: naTqvami ar gvaqvs
Cveni survili xatisTvis da sakvirveleba xdebao. yvela xats xom aqvs Tavisi Tviseba, garda amisa, iq aris bevri
siwmide da yvelas swori gaxda „dedofali~, yvelas Tviseba SeiZina da garda amisa, daemata im siwmideebis Zalac,
romlebzec is iyo dabrZanebuli.
giorgi: vatopedis Semdeg wavediT
iveronSi. iverons aqvs ori gza: erTi
– samanqano, meore - tyeze gasasvleli.
wavediT tyiT. SuadRe iyo gadasuli,
wvimda, sabolood, tyeSi davikargeT.
verc ukan vbrundebiT, verc win mivdivarT. iqve, daRmarTze CavediT, xidze
gadavediT da am dros aRmarTidan daeSva ZaRli. xati me meWira. movida, wre
dagvartya, dadga xatis win or fexze,
daado drunCi, TiTqos kurTxeva aiRo,
mere wavida cota moSorebiT da gvelodeboda. zurabma Tqva: is iveronSi wagviyvanso, Tan qarTulad dauZaxa: wadi,
wagviyvane iveronSi.
ZaRlic wavida da gavyeviT ukan.
ramdenime saaTi viareT, gzadagza ZaRli
Cerdeboda da gviyurebda, TiTqos cdida
Cvens rwmenas - gavyvebodiT Tu ara.
Cveni rwmena uryevi iyo da rogorc
vetyodiT - wagviyvane iveronSi, isic
ganagrZobda gzas. moulodnelad ZaRlma sxva mxares gadauxvia, gavyeviT da
migviyvana wyaroze, romelic uZvelesi
qviT iyo naSeni da wyarosTavze RvTismSoblis xati iyo dabrZanebuli.
saRamos mivediT iveronSi. monastris ezoSi aravin iyo, mTavar taZarSi
SevediT. erT-erTi beri gamovida, xati
rom dainaxa, gamogvkiTxa yvelaferi.
vTxoveT: TqvenTan gvinda erTi dRe
darCena. problema ar ariso. Sebrunda
da gamovida meore berTan erTad. Zalian
maRali, gamxdari beri ucbad gamoiqca
Cvensken da gaCerda xatis winaSe. emTxvia,
Tan detalurad daakvirda xats: absoluturad zusti aslia, saocaria, marTlac¬saocari! perangi, romliTac xatia Semosili, iciT mxolod iveronis
monastrisTvis mzaddeba. es zustad
is perangia, romliTac Cven iveronSi
vmosavT portaitisas, es perangi Tqvens
xelSi rogor aRmoCndao.
zurabi: Cagviyvanes paraklisSi, ase
eZaxian mcire samlocvelos, sadac xatia dabrZanebuli. es iyo Zalian mZime
emocuradac da fizikuradac. iseTi
viwro Sesasvlelia, adamianebi erTmaneTis miyolebiT Sedian. Tan ise, rom
win mxolod sxva adamianis Tavs xedav.
Sesabamisad, iveriis RvTismSoblis xats
ver vxedavdiT, magram fizikurad vgrZnobdi, iqidan gamomaval did energias
da am energiis talRaSi Sesasvlelad,
mxrebi mqonda win wamoweuli, rom gamevlo am uzarzamar energiaSi. paraklisma
ise swrafad gaiara, verc gavigeT. gviTxres: emTxvieT xats da gadiTo.
jer sxvebi gavuSviT, vifiqreT: bolos rom davrCebiT, meti dro gveqnebao.
didi metania SevasruleT, xatis mcvels mivawode Cveni xati, rom deda
xatze daebrZanebina. man daado, locva
waikiTxa, jvari gamosaxa - es momenti
bundovnad maxsovs, tirili daviwye.
giorgis Sevxede, isic tiroda... iseTi
mkacri wesi aqvT, rogorc ki emTxvevi
xats, iketeba paraklisi, metxans iq
aravin gagaCerebs. magram, moxda sakvirveleba, xatis mcvelma datova paraklisi,
karTan dadga da Cven dagvtova - es
gagrZelda 2 saaTi. Semdeg berZnulad
didi teqsti miTxra. berZnuli erTi
sityva ar vici, magram yvelaferi gavige.
meore dRes, diliT adre avdeqiT da
zustad im adgilas CavabrZaneT xati,
sadac gabriel qarTvelma gamoabrZana
iveriis RvTismSoblis xati - wyarosTan da mere im adgilas davabrZaneT,
sadac brwyinvale Svideulis samSabaTs
paraklisidan gamobrZanebul deda xats
daabrZaneben xolme.
iveronidan rom wamovediT, CanTa
gavxseniT da Sig aRmovaCineT jvrebi
da fskvnilebi. CvenTvis dRemde ucnobia,
rogor gaCnda isini. msgavsi jvrebi,
fskvnilebi arsad Segxvedria. ar vici,
iqneb es iveriis RvTismSoblis saCuqaria,
romelsac dRemde saTuTad vinaxavT.
giorgi: saqarTveloSi Camosulebma
„dedofali~ uwmidesTan mivabrZaneT.
movuyeviT yvela detali, istoria. uwmidesma Tqva: Zalian kargia am xatis
gamoCena, is didi sixarulis momtani
iqneba, es Zalian kargis niSaniao.
Semdeg brZana, rom xati CvenTan, xatis mcvelebTan unda yofiliyo da
ara taZarSi. Tumca mogvca kurTxeva,
rom mivabrZanoT taZrebSi, raTa adamianebma SeZlon misi molocva. xalxSi
rom davabrZanebdiT, yvela ambobda: „dedofali mobrZandeba, dedofalio~. patriarqma mas sixarulis momniWebeli
uwoda da ase TavisiT gaerTianda ori
saxeli: „dedofali - sixarulis momniWebeli~.
„dedofali~ - wmida miwaze
zurabi: ukve aravisTvis aris ucxo,
rom „dedofalTan~ erTad Cveni gadaadgileba yovelTvis daugegmavad xdeba - rodesac da sadac isurvebs „dedofali~ wabrZanebas, ra Tqma unda, iq
aRmoCndeba. Sesabamisad, israelSi Cveni
gamgzavrebac winaswar dagegmili ar
yofila, radgan amis resursi ar gvqonia.
magram, rogorc aTonis SemTxvevaSi xdeboda, axlac, movlenebma swrafad daiwyo ganviTareba da, Zneli misaxvedri
ar iyo, rom xati unda wabrZanebuliyo
israelSi... da asec moxda.
oqtomberSi viyaviT israelSi, RamiT CavfrindiT, sadac ramdenime megobari dagvxvda, romlebmac gviTxres, rom
ierusalimSi moxda teraqti, jaria
Seyvanili, saSiSia iq Casvla da amitom
unda davrCeniliyaviT Tel-avivSi.
ra Tqma unda, es CvenTvis dabrkolebas ar warmoadgenda da im Ramesve
CavediT ierusalimSi. suraTi marTlac
mZime dagvxvda, romlis aRqmac emociuradac rTuli iyo da fizikuradac.
miuxedavad daZabuli situaciisa, amas
Cvenze ar umoqmedia. yvelaze saocari
iyo meore dila, rodesac daaxloebiT
naxevar saaTSi ierusalimma icoda, rom
„dedofali~ CabrZanda - es iyo uprecedento movlena. faqtobrivad, dedofali ierusalimSi didebiT SebrZanda.
giorgi: Casvlidan meore dilasve,
rogorc ki xati ierusalimis quCebSi
gamoCnda, uamravi momlocveli moizida. macxovris aRdgomis taZris moed-
21
nis gavlas ormoc wuTze meti movandomeT, imdenad bevri iyo momlocveli.
gansacvifrebeli iyo is faqtic, rom
maSin, rodesac ierusalimSi amdeni siwmindis mosalocadaa xalxi Camosuli,
TiTqos aviwydebodaT, sad iyvnen da
umal „dedoflisken~ moiwevdnen.
zurabi: dauviwyari iyo RvTismSoblis pirveli stumroba uflis saflavze, rodesac kuvukliis mcvelebma „dedofals~ derefani gaukeTes, momlocvelebi aqeT-iqiT gaswies da didi TayvaniscemiTa da mowiwebiT SegvabrZanebines xati uflis saflavze. garkveuli
droiT kuvuklia daiketa, sanam xats
gamovabrZanebdiT.
Zalian megobruli urTierToba Camoyalibda kuvukliis mcvelebTanac, Cven
kuvukliis mcvelebi varT, magram Tqven
cocxal RvTismSobels icavTo. mcvelebma Zvirfasi saCuqrebic uxvad gviZRvnes, maT Soris is beWdebic, romliTac
dabeWdili iyo uflis saflavi cecxlis gadmosvlamde. macxovris saflavze Tavisa da fexebis adgilas ori Cauqrobeli kelaptari anTia. erT saRamos mcvelebma kuvukliaSi gvixmes da
erTi kelaptari uflis saflavze giorgis, xolo meore Cems saxelze aanTes.
es udidesi wyaloba da sixaruli
iyo CvenTvis. Casvlidan maleve Sedga
Cveni stumroba ierusalimis patriarqTanac, sadac `dedofali~ mivabrZaneT.
patriarqma `dedofali~ moiloca da
dagvloca mcvelebi.
ierusalimis sapatriarqoSi Cveni
stumroba ramodenimejer Sedga. aseve
migviwvies dilis wirvazec. roca sadme
mivabrZanebdiT `dedofals~, yvela didi
sixaruliT gvxvdeboda. `dedofalma~
iseT adgilebSic ki migviyvana, romlis
Sesaxebac manamde ar vicodiT. xati
aseve ewvia im miwisqveSa samarxsac, sadac Zveli aRTqmis sami ukanaskneli
winaswarmetyvelia dakrZaluli. sxvadasxva monastris winamZRvrebi gviwvevdnen wirvebze TavianT monastrebSi
da TxovniT mogvmarTavdnen, rom maTTanac
mibrZanebuliyo yovladwminda RvTismSobeli. ase migviwvies wirvaze RvTismSoblis saflavzec, sadac wirvis
dros „dedofali~ RvTismSoblis saflavze sapatiod iyo dabrZanebuli.
giorgi: maTTvis es imdenad cocxali istoriaa, xatidan uxilavad iseT
Zalas iRebdnen, rom is istoria, rac
maTTvis unda mogveyola, zogjer winaswar icodnen da moyola arc sWirdebodaT. sakmarisi iyo, mivaxlebodiT romelime wmida adgils, rom xati saocar
simxurvales gamoscemda. temperatu-
22
ra imdenad maRali iyo, rom mTeli samosi gvisveldeboda. roca xati gvepyra
xelT, TiTqos raRac kafsulis msgavsi
ikvreboda Cven garSemo, romlis SigniTac Cven viyaviT da am kafsulaSi
temperatura saocari siswrafiT matulobda. es araerT wmida adgilas moxda
da uamravi sasuliero Tu saero piri
gaxda amis Semswre. rodesac gancdis
mTis monasterSi „dedofali~ kldis
im monakveTze davabrZaneT, sadac ufali
ijda, kidev erTi saswaulis mowmeni
gavxdiT: civi klde, romelic taZris
SigniTaa moqceuli, mTlianad gaxurebuliyo xatisgan. monastris berebma
wminda miwaze Cveni Casvlis Sesaxeb
jer kidev manamde icodnen, sanam palestinaSi ieriqons vewveodiT da didi
pativiT miiRes „dedofalic~. isini
erTi wuTiTac ar gvSordebodnen gverdidan da, rodesac xatisgan gacxelebuli kldis lodi ixiles, maT gancvifrebas sazRvari ar hqonda. berebi saocrad Relavdnen esoden didi saswaulis xilvisas da bolos mokrZalebiT
gvTxoves, monacvleobiT, cota xans, es
udidesi xati xelSi sWerodaT. berebi
Cven win idgnen da TiTqos sul caxcaxebdnen. uceb, erT-erTma maTganma, romelsac xati epyra xelT, xmamaRla Zaxili
daiwyo: „cxelia, cxelia, sul gavcxelda!~; Semdeg meorem gamoarTva da igive ganmeorda - meore bersac sul gaucxelda gulmkerdi. es udidesi gamoxatulebaa „dedoflis~ cxovelmyofelobisa, rac araerTxel ganmeorda wmida miwaze.
giorgi: palestinaSi ramodenimejer
viyaviT. erT dResac, rodesac dilas
adre avdeqiT, raTa iordanesken wagvebrZanebina `dedofali~, iseTi kokispiruli wvima modioda, xilvadoba Wirda.
adgili, sadac naTlisReba moxda, adre
sul daketili iyo da mxolod weliwadSi erTxel eZleoda sasuliero
pirebs Sesvlis saSualeba. axlaxans
iq Sesvla momlocvelTaTvisac SesaZlebeli gaxda da is ixsneba mxolod
ramdenime saaTiT. gasakviri ar unda
iyos, rom drois im mcire monakveTSi,
roca iordaneze Sesvlaa SesaZlebeli,
aTasobiT adamiani midis. roca naTlisRebis adgils mivuaxlovdiT, kvlav
wvimda da Zlivs mivabrZaneT xati mdinaremde. rodesac iordaneSi xatis CabrZaneba gadavwyviteT, napirze `dedoflis~ sanaxavad uamravma adamianma moiyara Tavi. xati SevabrZaneT Tu ara
wyalSi, uecrad mzem gamoanaTa da caze
arc erTi Rrubeli aRar iyo - es moxda wamierad.
saocreba iyo isic, rom mdinareSi
mxolod Cven viyaviT da rodesac napirisken gavixedeT, yvela midioda Cqari
nabijiT, TiTqos raRac Zala mierekeboda xalxs imisaTvis, rom RvTismSobeli
am sakralur momentebSi marto darCeniliyo. Cveni gamyoli, romelic ukve
mravali welia xalxs daatarebs, gaognebuli yviroda: `SexedeT xalxo ra
xdeba, garSemo aravinaa, sicarielea, sicariele, nuTu es saswauli ar aris!~
sanam xati ar amovabrZaneT, mdinaris
napiri ar davtoveT, fexi aravis daudgams.
giorgi: rodesac saqarTveloSi CamovediT, ramdenime dRis Semdeg mivediT
samTavroSi da macxovris saflavidan
Camotanili kelaptari avanTeT mama
gabrielisTvis madlobis gadasaxdelad.
meore dRidan vigebT ambavs, rom moxda
mama gabrielis gamocxadeba. ra Tqma
unda, Cvenc wavediT sanaxavad da, iq,
garda imisa, rom aris wmida mama gabrielis gamosaxuleba, aseve gamosaxulia
wmida nikolozi, romlis aqeT-iqidan
Rrublebze arian angelozebi da es
yvelaferi Zalian hgavs sveticxovelSi
dabrZanebul wmida nikolozis xats.
aseve, aris RvTismSoblis, macxovris
da fexze mdgomi ori wmidanis sruli gamosaxuleba.
`dedofali~ jvris monasterSi
zurabi: sadac unda SevsuliyaviT
an sadac CavivlidiT, kaTolikuri eklesiac rom yofiliyo, yvelgan Cveni Sesvlis an Cavlis momentSi zarebis rekva
iwyeboda. zarebis rekvebiT SebrZanda
„dedofali~ jvris monasterSi da, es
dRec da yvelaferi, rac jvris monasterSi moxda, mTel am istoriaSi Zalian
mniSvnelovani iyo. ra Tqma unda, Tavad monastris winamZRvari Seegeba xats,
mokrZalebiT mieaxla da moiloca xati,
Semdeg man aRasrula uZvelesi wesi:
rodesac did savaneSi udidebules
xats miabrZanebdnen, winamZRvris mier
xdeboda xatis mironcxeba. dRes es
wesi uiSviaTes gamonaklis SemTxvevebSi
aResruleba, aseTi faqtebi erTeulic
kia. swored ierusalimis jvris monasterSi, sadac izrdeboda xe, romlisgan
damzadebul jvarzec macxovari gaakres,
monastris winamZRvarma uZvelesi mironi gamoabrZana sakurTxevlidan da „dedofals~ mTlianad scxo, ris Semdegac
winamZRvrisgan wamovida kurTxeva, SemoTavazeba da Txovna, rom damzaddes
„dedoflis~ pirveli asli, romelic
ierusalimis jvris monasterSi CabrZandeba; amisTvis sadResaswaulo wirvas
gadaixdian da Semdeg „dedoflis~ asli
samudamod dabrZandeba ierusalimis
jvris monasterSi, daaxloebiT iq, sadac
SoTa rusTavelis freskaa da am adgils „qarTvelTa kuTxe~ ewodeba.
sxvaTa Soris, rogorc ki winamZRvarma warmoTqva: am adgils „qarTvelTa kuTxe~ daerqmevao, zarebic daireka. ase rom, es mniSvnelovani movlena aucileblad aRsruldeba - „dedoflis~ asli ukve dawerilia.
rodesac gabriel qarTvelma iveriis
RvTismSoblis xati egeosis zRvidan
gamoabrZana da aTonis sanapiroze iveronis monastris maxloblad daabrZana, zustad im adgilas saswaulTmomqmedma wyarom amoxeTqa. es wyaro iveronis wylis saxelwodebiTaa cnobili.
aTonis wminda mTaze `dedofali-sixarulis~ momniWebelis mogzaurobis
dros Cven es wyali patara WurWelSi
avavseT, saqarTveloSi wamoviReT da
vinaxavdiT rogorc siwmindes. aseve
aTonis mTidan wamoviReT aTanase didis
wyali. rodesac `dedofali-sixarulis momniWebelis~ aslis SeqmnisaTvis
mzadeba daviwyeT, gadavwyviteT, iveronis
wyali gamogveyenebina. iveronis wyals
SevurieT aTanase didis wyaros wyali,
iordanes wyali, yovladwminda RvTismSoblis xarebis wyaros wyali da am
wyalSi gazavda bunebrivi pigmentebi,
romliTac xati daiwera.
„dedoflis~
aRsrulebuli kurnebebi
giorgi: uamravi adamiani gvwerda
da dResac gvwers „dedoflis~ sakvirvelebebis Sesaxeb. erTma qalbatonma
aseTi ram gviambo: axloblis Svili
leikemiiT aris daavadebuli, mSoblebs
mkurnalobis aranairi saSualeba ar
hqondaT da verc dafinansebas iRebdnen.
am qalbatonma dedas urCia, rom samebaSi
misuliyo da „dedoflis~ xati moeloca. bavSvis deda mivida samebaSi, iloca xatTan da taZridan gamosuli ar
iyo, roca telefonze daurekes: Tqveni
Svilis mkurnaloba srulad dafinansebuliao.
iyo meore SemTxvevac: bavSvs hqonda
bolo stadiis simsivne. operaciis
dros xelic ver axles, ucxoeTSi gagzavnis mizniT meored gaukeTes biofsia. elodebodnen pasuxs, romelic realurad Tve-naxevarSi modis. am dros
misi naTlia iyo „dedofalTan~ misuli,
iloca. sam dReSi mouvidaT pasuxi:
bavSvs aRar hqonda simsivne. Tumca, is
jer kidev cudad iyo, saxlSi iwva,
ver dgeboda, TiTqmis komatozur mdgomareobaSi imyofeboda. ojaxis axlobelma qalbatonma xatis reproduqcia
iyida, bavSvTan saxlSi miabrZana da
rogorc ki mis sawolze daabrZana,
bavSvi wamodga, daiwyo siaruli, laparaki, saWmeli moiTxova, komatozuri mdgomareobidan gamovida bavSvi.
zurabi: xatidan gansakuTrebuli
cxovelmyofeloba igrZnoba RvTismSoblisa. uamravi sakvirveleba aqvs aRsrulebuli „dedofals~ da amas Tavad
mrevlisgan vigebT.
gansakuTrebulad aRvniSnavT imas,
rom xatis reproduqciebsa Tu JurnalSi dabeWdil gamosaxulebebs xelebi
mudam Tbili aqvT. es pirvelad erTma
momlocvelma mogvwera, mere meorem da
ase gamoCnda uamravi adamiani, vinc am
faqts aRniSnavs. ucxoeTSic mravlad
gagzavnes aslebi da iqidanac gvweren
amaze. es imdenad didi saswaulia, rom
msgavsi movlenis Sesaxeb arsad amomikiTxavs. Tavad xatidanac modis uzarmazari siTbo. mniSvneloba aqvs Tavad
momlocvelsac: zogis miaxlebisas siTbo imatebs, zogjer ki - ara. xatis aslebzec ase xdeba. es marTlac uiSviaTesi movlenaa saqristianoSi. sxvadasxva tipis saswauli, sakvirveleba, zogadad, qristianul samyaros axasiaTebs.
magram is, rom xati Tbebodes - aseTi
faqti ar xdeba. erTaderTi, aseTi gadmocema arsebobs gvadalupes RvTismSobelze. bevri adamiani adasturebs am
faqts. Tavad „dedofali~ xom aRasrulebda saswaulebs, magram uamravi
kurneba mis reproduqciebs ukavSirdeba.
magaliTad, adamiani cudad iyo - reanimaciaSi iwva, aparatze SeerTebuli.
hemoglobini hqonda Zalian dabali.
organizmi araferze aRar reagirebda
da eqimebma nebismier Carevaze uari
ganacxades. misma Svilma telefonSi
internetidan gadmowera „dedoflis~
xati, iloca Rame da diliT klinikaSi
rom mivida, didi aJiotaJi daxvda mamamiss hemoglobini aewia da mkurnalobac SesaZlebeli gaxda. gavida raRac periodi da aRdgomis dRes mogvwera: Cvens ojaxSi udidesi sixarulia,
dRes diliT mama saavadmyofodan gamoweres, kargad aris.
giorgi: aris kurnebebi iseTi mZime
daavadebebisgan, rogoricaa simsivne an
Tundac leikemia. umetes SemTxvevaSi
es dadgenili diagnozia, pacienti mkurnalobs, magram, xatis molocvis Semdeg
midian gamokvlevaze da daavadeba, ubralod aRar aris.
iyo iseTi SemTxvevebic, rodesac
reanimaciaSi gadayvanili, ukve imedgadawuruli pacientebi gamokeTebulan.
mxolod kurnebebi rodia, araerTs uT-
qvams, rom SeuTxoviaT keTilad daojaxebaze da Zalian male asec momxdara.
zogs mZime socialuri mdgomareoba
aqvs, isic ki uTqvamT, rom ramdenime
wlis ganmavlobaSi ojaxSi yvela umuSevari iyo, magram RvTismSoblis xatis
molocvis Semdgom ojaxis ori wevri
ramdenime dReSi dasaqmda.
Zalian did siyvarulsa da siTbos
iwvevs „dedofali~ mrevlSi, is yvelas
dedaa da mfarveli, mTavaria, adamianma
siyvaruli sakuTar gulSi i povos.
momlocvelebi ucxoeTidanac Camodian,
bevri maTgani uimedodaa sneulebis
gamo, magram ramdenime dReSi weren, rom
saswaulebrivad ganikurnen, rac Cven
Zalian gvaxarebs. aris narkomaniisgan
gankurnebis SemTxvevebic. modian uSvilo wyvilebic, orsulebic uamravi problemiT. araerT adamianma Seityo sakuTari fexZimobis Sesaxeb, rodesac „dedofali~ moiloca. jer kidev aTonze
axalCasulebs gviTxra aTonelma uxucesma berma, es bolo drois udidesi
xatiao. maSin ar vicodiT, rom momavalSi aseTi didi movlenebis winaSe davdgebodiT.
zurabi: erT adamians meuRle hyavda
mZimed avad. dedaom mas misca Jurnali,
sadac „dedoflis~ istoria ewera da
aseve urCia samebaSi wasvla xatis mosalocad - „dedofali~ im dros samebaSi iyo dabrZanebuli. man moiloca
xati da JurnalSi dabeWdili „dedoflis~ foto xats dado. saxlSi rom
dabrunda, es ambavi qmars mouyva, romelmac sTxova xati Jurnalidan amoeWra da mis sasTumalTan mdgar karadis minebs Soris Caedo, radgan masTan
axlos yofiliyo da eyura. erT dRes
SeniSnes, rom xats raRac laqa hqonda.
rodesac daakvirdnen - wveTebi iyo,
xats mironi sdioda. gadawyvites xati
CarCoSi CaesvaT, magram minaze iyo mikruli da ver acalkevebdnen. amitom amoiRes mina, xatis garSemo SemoWres da
minianad CaabrZanes CarCoSi.
zurabi: arsebobs `dedoflis~ xatis
daujdomelic. es erTaderTi daujdomelia, sadac qarTveli emigrantebic
arian moxseniebulni, romlebic ucxo
miwaze uflisa da deda RvTisas Sewevnas namdvilad saWiroeben. mec da giorgimac daujdomlis werisas gansakuTrebuli mniSvneloba mivaniWeT emigrantebis moxseniebas. CvenTvis isini gansakuTrebulebi arian, Cveni debi da Zmebi,
romlebic ucxo miwaze uamravi gansacdelis winaSe dganan da Cveni locva
maT Zalian sWirdebaT.
naTia utiaSvili
23
uCino
madlieri
d a
TaTia
24
am qveyanas gagris maxloblad moevlina. simon xaindrava 18 wlis iyo,
konstantine gamsaxurdias 17 wlis
daze - sofioze rom iqorwina, magram…
Svili ar uCndebodaT, ar uCndebodaT
22 wlis manZilze da ai, qorwinebidan
22 wlis Tavze, qveyanas moevlina TaTia
xaindrava, moevlina gagraSi. gagraSi
imitom, rom mSoblebi gemiT mogzaurobdnen da swored gagris maxloblad
gamxdara deda SeuZlod. bednierma bavSvobam mxolod 7 weliwads gastana...
patara TaTia mtirala yofila, konstantine gamsaxurdia swored imxanad werda „mTvaris motacebas“ da karolinas
Svilsac amitom daarqva TaTia... mere
movida avbediTi 37, marTla satirali
xana... sofio gamsaxurdias 2 Zma dauxvrites, dauxvrites ZmisSvilic da qmarsac Tavi moakvlevines. mamis TviTmkvlelobamde iyo barbarosuli gamosaxleba kuTvnili binidan - ar gaatanes
araTu aveji, tansacmelic ki. male ki
avlabarSi, erT bnel oTaxSi TaTiasTan
Sexiznul sofio gamsaxurdias amcnes,
rom simoni cudad iyo... sofio gamsaxurdia ava TianeTSi, sadac imaleba devnili simon xaindrava. ava da naxavs filtvebis anTebiT gaTangul qmars. wuTiT ezoSi gamodis, ukan Sebrunebuls
ki Semzaravi suraTi xvdeba - momakvdavi
qmari da sityvebi: „TaTias konstantine
gagizrdis“...
konstantine gamsaxurdia marTlac
iTavebs TaTias gazrdas. cocxali klasikosi samudamod aRibeWdeba mis mexsierebaSi - fexqveS gaSlili daTvis
tyaviT, Zvirfasi kalmiT, magidaze erTi
boTli Savi RviniT, muqi CaiT an yaviT,
Savi qliaviT... TaTia leqsebs ukiTxavda patara zviadsa da Tamars.
„erTxel did oTaxSi bavSvebs vukiTxavdi leqsebs. konstantinem damiZaxa
da miTxra: „aba, erTi xmamaRla wamikiTxeo“. momiwona... im dRidan mxatvruli
kiTxva umTavresi gaxda Cems cxovrebaSi“, - dawers TaTia xaindrava wlebis
Semdeg. patara TaTias ukanasknel amosunTqvamde gahyveba is siTbo da mzrunveloba, rasac mis mimarT avlendnen
klasikosi biZa da misi usaTnoesi meuRle - miranda falavandiSvili.
es siTbo imdenad didi iqneba, rom,
rodesac TaTias qaliSvili SeeZineba,
mas swored mirandas daarqmevs - sayvareli bicolas pativsacemad.
mirandas SeZenamde ki didi gzaa tkivilebiTa da tragediebiT danaRmuli. tkivilebi da tragediebi arc mere moakldeba.
tkivilebi, dramebi, tragediebi -
„bunebam mas yvelaferi misca: silamaze, SesaniSnavi xma, niWi da erTSi daCagra - ar misca bedi“ - ityvis robert sturua... mas marTlac saocari silamaze amSvenebda, swored 19 wlis TaTia xaindrava iqca mxatvar uCa jafariZis STagonebis wyarod da nestan-darejanis miwier ganxorcielebad, roca
„werilis epizodis“ ilustracias qmnida.
mas hqonda iSviaTi xma, poeziis arsSi wvdomisa da gadmocemis ubadlo
niWi da iyo didostati mxatvruli kiTxvis. „misi kiTxva uSualo iyo, laRi, msubuqi, mTis haeriviT gamWvirvale da sunTqvasaviT bunebrivi!“ - ambobda
ana kalandaZe.
mas ar rgebia arc erTi premia, arc erTi wodeba, arc erTi Cini, mas mxolod merab kostavam uboZa Cini - „uCino TaTia“
suraTze: konstantine gamsaxurdia, Tamari,
TaTia, zviadi, miranda falavandiSvili
misi cxovrebis ganmeorebadi da Seuqcevadi fazebia. TaTias hqonda brwyinvale garegnoba, saamo xma, kiTxulobda
„vefxistyaosans“, kiTxulobda saocrad,
magram dedas ar undoda, mis Svils
Teatralurze Caebarebina. gogona dahyva
dedis nebas - universitets miaSura,
aRmosavleTmcodneobis fakultets, magram erTma saRamom misi bedi isev scenas
daukavSira.
universitetSi ioseb griSaSvils
xvdebodnen studentebi. TaTiam griSaSvilis „xelTaTmanis Rili“ waikiTxa.
saRamos dasrulebisTanave aRfrTovanebuli griSaSvili kulisebSi Seva da
TaTias amcnobs: xval konstantines davurekav da Teatralur institutSi
unda wagiyvano.
waiyvans kidec. TaTia waikiTxavs
„xelTaTmanis Rils“ da mas maSinve
Caricxaven Teatralur institutSi.
bednier starts ubedureba mohyva.
TaTia melanias TamaSobda dodo aleqsiZis dadgmul maqsim gorkis „mzis
SvilebSi“. TamaSobda imdenad kargad,
rom pedagogma uTxra kidec: imdenad
kargad gamogivida, Sen amas veRar gaimeorebo.
reJisoris sityvebi winaswarmetyveluri aRmoCnda - TaTias manqana daejaxa
da karga xans CamoSorda scenas. daamTavra instituti, metyvelebis kaTedraze
datoves, gamojanmrTelebuls ki... TeatrebSi aRar iRebdnen. is ar gaakares
scenas, misTvis yvela Teatris kari
daketili aRmoCnda. realurad kari
daketili iyo maSinac ki, roca TeatrSi
uSvebdnen da... rolebs ar aZlevdnen,
an TiTqmis ar aZlevdnen. arada niWic
hqonda, brwyinvale xmac da garegnobac
da arc proteqtorebi hklebia.
Tavadve ixsenebda, rom mis TeatrSi
misayvanad bevrs ibrZodnen sergo zaqariaZe, akaki xorava, akaki vasaZe, Tamar
WavWavaZe, Salva dadiani, ioseb griSaSvili... is ki ara, Tamar wulukiZe rusTavelis Teatris direqtorTanac Sehyva
da kategoriulad mosTxova - me isev
waval gadasaxlebaSi da Cems StatSi
es axalgazrda miiReTo, magram mainc
25
ar miiRes.
ar miiRes, miuxedavad imisa, rom
TaTia xaindravas aqtivSi ukve iyo
Stefan cvaigis „ucnobi qalis werilebi“ - radiodadgma, romelic Sesulia
oqros fondSi. TeatrebSi ar iRebdnen,
miuxedavad imisa, rom klasikosi biZa
dahyveboda TeatrebSi da reJisorebs
sTxovda, StatSi mieRoT. wignebsac
Cuqnida avtografebiT, magram... TaTias
TeatrSi ar iRebdnen.
mogvianebiT sevdianad ityvis TaTia
xaindrava, rom maTTvis (reJisorebisTvis) maSin raikomis mdivnis telefonis zars ufro meti Zala hqonda, vidre konstantine gamsaxurdias sityvas...
Semdeg, rogorRac TiTqos navsi gatyda,
TaTia baTumis TeatrSi miiwvies, mTavari
rolic ergo, magram am xanam sul erTi weli gastana. patara mirandas udedod uWirda da TaTia iZulebuli gaxda, TbilisSi dabrunebuliyo. imxanad
sankulturis Teatrs lili ioseliani
Caudga saTaveSi. TaTiac waiyvana. TamaSobda kidec lili ioselianis speqtaklSi „Cveni erTi saRamo“.
lili ioseliani gaixsenebs, rom
TaTia xaindrava im rolSi ganumeorebeli iyo, SesaniSnavad mReroda, cekvavda,
misi plastikiT aRfrTovanebuli iyo
legendaruli iuri zarecki. magram
es bednierebac xanmokle aRmoCnda, Teatrs moSurneebi gamouCndnen. „sankulturis“ Teatri uceb Zalian popularuli gaxda... SeSurdaT da brZola dagviwyes. iseTi qeba da mowoneba gvqonda,
rom sxva Teatrebs SeSurdaT. dafinanseba mogvispes, arseboba Segvawyvetines“
- ityvis lili ioseliani.
Semdeg ZlivZlivobiT TaTias Stati
gamouCxrikes marjaniSvilis TeatrSi.
TiTqmis 30 weli dahyo TeatrSi, magram
meti bedis dacinva ra ginda, rom xmiT
ganTqmul msaxiobs mxolod usityvo
rolebs aZlevdnen. masovkaSi klavdnen
mis niWs. „30 wlis ganmavlobaSi, mxolod „ras ityvis xalxSi“ viTamaSe.
lali nikolaZem momca roli. erTxel
zanda ioselianma mca pativi - Tavi
moiavadmyofa da xuxaSvilis „mosamarTleSi“ deda viTamaSe. marjaniSvilis
TeatrSi vimuSave mTeli 30 weli, magram xma ar amomaRebines. masiur scenebSi
ki, icocxle, waramara maTamaSebdnen.
Tu romelime msaxiobi avad gaxdeboda,
mxolod maSin maRirsebdnen scenaze
gasvlas“, - ityvis mogvianebiT.
ar gaakares scenas, arc ekrans. erTaderTi roli aqvs kinoSi naTamaSebi elisabedi siko doliZis gadaRebul
„kacia adamianSi?!“ „didostatis mar-
26
jvenaSi“ coqalis roli mqonda. reJisorma vaxtang tabliaSvilma gadaRebuli firidan amomWra“, - ityvis gulmokluli.
is ar gaakares arc ekrans, arc
scenas. miajaWves mxolod radios, magram is mainc avida scenaze. 1976 weli
misTvis yvelaze bednieri iyo. ukve 48
wlisa gaxldaT, misi repertuariT robert sturua rom dainteresda.
sturua, romelic imxanad „kavkasiur carcis wres“ dgamda, romelsac
ukve dadgmuli hqonda „seilemis procesi“, „xanuma“, „yvaryvare“... repeticiebis SualedebSi mTeli Tve usmenda
sturua TaTia xaindravas mxatvrul
kiTxvas, zRva repertuars. dabolos,
TaTia kiTxulobs TaraS emxvaris werils da gaismis sturuas verdiqti:
„me Tqven dagidgamT speqtakls!“.
Svidi Tve muSaobdnen speqtaklze.
am ubednieres wuTebSic ar daindo
bedma - afiSebi ukve iuwyeboda, rom
rusTavelis TeatrSi gaimarTeboda
„mzeo TibaTvisa“, rom TaTia saswrafo
operaciis gasakeTeblad gadaafrines
moskovSi. magram 1976 wlis 17 maiss
is axlad naoperaciebi mainc wardga
mayureblis winaSe. erTi kvira teva
ar iyo rusTavelis TeatrSi. „mzeo
TibaTvisa“ 170-jer aCvenes saqarTvelos
sxvadasxva qalaqebSi. „robert sturuam oqros gvirgvini damadga Tavze“, ase afasebda am faqts TaTia xaindrava.
is mainc dabrunda scenaze, dabrunda
marto - idga da kiTxulobda qarTul
poezias. poezias, romelsac mudam erTgulebda da arc poezia Ralatobda mas.
bedma marto dgoma arguna cxovrebis scenazec. tragikuli aRmoCnda misi
pirveli siyvaruli. mas da akademikos
viqtor kupraZis vaJs - guram kupraZes
uyvardaT erTmaneTi. „ramdenjerac Sevxvdebodi, muxlebi mikankalebda, maSin
aseTi siyvaruli iyo“ - gaixsenebs
ukve Rrmad moxucebuli. magram bedma
arc aq daindo. guram kupraZe 19 wlis
daiRupa - Tevzaobisas Tavbru daexva
da mtkvarSi daixrCo.
im sabediswero dResac Sexvda TaTiasa da TaTias dedas saTevzaod gzadmimavali da uTqvams kidec, Tevzs daviWer
da pirdapir TqvenTan movalo. TaTia
da dedamisi maSin konstantinesTan cxovrobdnen. elodnen im dRes gurams,
magram... klasikosis saxlSi telefonis xma gaisma. telefoni TaTiam aiRo
- „viqtor kupraZis vaJi wyalSi daixrCo, veZebT da konstantinem Tavisi vilisi gamogvigzavnos“.
TaTias tyuili egona, magram dabeji-
TebiT iTxovdnen konstantines. arc
Semdeg gaumarTla siyvarulSi. qaliSvili ramaz CxikvaZisgan SeeZina, magram
maTi Tanacxovreba ar Sedga. Tumca am
siyvarulma misca mas yvelaze didi
bedniereba - miranda. „me vipove bedniereba Cemi Svilis saxiT!“ - ambobda is.
cxovrebam ar daindo TaTia. raRas
ar moaswro, ra tkivili ar gadaatanina
- jer miranda falavandiSvilis sikvdili, Semdeg sruliad axalgazrda Tamar
gamsaxurdias daRupva, konstantines
gardacvaleba... urTulesi peri petiebi, rac Tan axlda mis xelSi gazrdil
zviad gamsaxurdias cxovrebasa da moRvaweobas. Semdeg zviadis sikvdili.
bedma ar daindo uCino TaTia, magram
am cxovrebam masze mainc ver gaimarjva.
is ver gaaborota, ver daboRma, ver
waarTva sxvisi warmatebiT sixarulis
unari, ver waarTva madlierebis grZnoba.
madlobeli iyo dodo WiWinaZis,
romelic saSualebas aZlevda, xandaxan
mainc eTamaSa arzayanis dedis roli
„mTvaris motacebaSi“, madlobeli iyo
zanda ioselianis, romelmac erTxel
avadmyofoba moimizeza, rom scenaze TaTia gamosuliyo. madlobeli iyo robert sturuasi - ukanasknel amosunTqvamde - Tvlida rom man oqros gvirgvini
daadga.
marTlac bevr msaxiobs ar Rirsebia
aseTi gvirgvini, magram vgoneb, arc Tavad
sturuas ar Rirsebia bevri aseTi madlieri artisti Semoqmedebis Tu cxovrebis gzaze. reJisoris xvedria gauZlos guSin madlieri artistis xval
da zeg umadurebas. TaTia xaindravam
30-ze meti weli atara madliereba
ocnebasTan erTad - erTxel mainc eTamaSa moxuci qalis raime epizoduri
roli sturuas romelime speqtaklSi.
27
drouli
masterklasi
bolos da bolos,
CavixedoT qalis sulSi!
- genderi - rogor uyurebs am Temas
mwerali otia ioseliani?
- jer erTi, „genderi“ ucxo sityvaa,
brWyalebSi Casvi. mere - CvenTan, saqarTveloSi, qalisa da mamakacis Tanasworobis
problema arasodes arsebula. Cven sxva
tradiciebidan movdivarT. „genderi“ gamoigones iq, sadac amis problema iyo.
CvenSi qals mudam hqonda gansakuTrebuli Zala. nanam miiRo qristianoba
da miiRo saqarTvelom. mirians rom
ar misZaleboda, SeiZleba, mefes arc
mieRo. visze aqvs aqcenti ers? - nanaze.
qalma miiRo sarwmunoeba, dedaa, isaa
Tavi da Tavi, imazea agebuli eris momavali da Svili da Taoba, xom?!
ar miiRo SuSanikam mazdeanoba da
arc miiRo aravin. aba, suleli ki araa i
kaci, varsqeni, ro axrCobs magas! icis,
ro ar gamova araferi amis gareSe, im
doneze dgas qalis roli saqarTveloSi. gasawonasworebeli piriqiT iyo - ra
qvian - kaci unda gaTanasworeboda qals.
mere... axla ro mogaqvs „genderi“
da emansipacia, CemTvis, qarTveli kacisTvis, ki araa es problema! es im kacs
hqonda, albaT, Tavis qveyanaSi problema da... ki, batono! CemTvis ra saWiroa!
me ar vlaparakob mefeeebze, ar vlaparakob wmindanebze, ar vlaparakob SuSanikze da, vTqvaT, nanaze, romlebic dedoflebi iyvnen. saerTod, qarTvel qalze vlaparakob, mis rolsa da Zalaze.
ai, am qveynis patrons, ra ebJutureba da ra esuleleba imaze!.. 8 marti,
28
ki batono, dResaswauli dResaswaulad Semoitane, magram gaTanasworeba
qalisa da kacisa saqarTveloSi problema arasdros yofila: Cven viciT marto mexuTe saukunis Zegli - „SuSanikis wameba“, magram es xom ufro Soreuli tradiciidan modis. maSin, mexuTe
saukuneSi, ki ar Seqmnila, es momdinareobs ZvelTaganve, imxelaa qalis done.
Semoitan, ki, saqarTveloSi „genders“,
magram ar unda gaacnobiero, brmad unda
Semoitano?
- Tqven qalis fsiqologiis did
mcodned iTvlebiT, gamorCeul portretistad. rogor SeafasebdiT qarTuli
mwerlobis mier zogadad daxatul
qarTvel qals?
- Cven ar gvecala amisTvis, rom
fsiqologiuri romanebi gvewera, Cven
viyaviT mebrZoli xalxi, gaWirvebuli
xalxi. gviWirda, qveyana gveseoda, mteri
da moyvare, amitom qali Cven droSaze
davaxateT! da gvWirdeboda iq, rom is
deda yofiliyo, aRmzrdeli yofiliyo,
gaezarda Svili cxra. da cxrazeve eTqva: ar devinaxo Wriloba zurgSio,
gulSi unda mogartyan! es Wirdeboda
qveyanas. sadac qalebi akeTebdnen amas,
qveyana Sinaganad Zlieri iyo.
amas garda, am ideas STaagonebda
xalxs didi iliac da mTeli qarTuli
mwerlobac. Cven gvWirdeboda es, Cven
unda gvebrZola da qalis saxec Segveqmna Sesabamisi.
rogor SeiZleba, deda iZaxodes: dei-
saerTaSoriso institutebi
uamrav proeqts afinanseben, raTa
qarTul sazogadoebaSi genderis
Tema aqtiurad wamoswion win, mamakacisa da qalis politikuri Tu socialuri aqtivoba daabalanson, xeli Seuwyon qalis, rogorc xelmZRvanelis da sazogadoebrivad aqtiuri arsebis, imijis ganmtkicebas.
marTlac ise cudad gvaqvs saqme,
rom am Temaze ase sistematuri da
sayovelTao msjeloba gviwevs? marTlac ase fesvmokidebulia arqauli stereoti pebi demokratiuli
faseulobebisken mimarTul qarTul
sazogadoebaSi?
Tu gamoCenil mwerals otia
ioselians movusmenT, - ara! da metic - dRes, 21-e saukuneSi, uxerxulic kia, genderul problemaze, qalisa da mamakacis Tanasworobaze
ilaparako nanas, SuSanikis, Tamarisa
Tu sxva didi qalbatonebis mSobliur qveyanaSi.
es interviu wyaltuboSi, mwerlis samuSao oTaxSi CaviwereT
wlebis win. mwerlisTvis damaxasiaTebeli sasaubro stili, cxadia,
daculia.
xoceT, Svilebo, suyvelao! mara es Wirdeboda qveyanas. cxra Zma xerxeuliZe
gvyavda Cven, aragvelebi da sxvebi, - es
idea marto haerSi gamokidebuli ki
ar iyo, lozungebad dawerili!
da am dros qali, rogorc qali,
dagvekarga!
im qarTvel qals ki Tavisi samyaro
aqvs, Tavisi fsiqologia. idealuri
da poeziis qali, TavisTavad, egeraa,
„vefxistyaosanSi“, magram prozaulad
qalis samyaroSi Wvreta, fsiqologiis
amokiTxva?! es, sxvaTaSoris, pirvelad
javaxiSvilma scada „jayos xiznebSi“,
magram ar acales sawyals da miakles
zed, Torem imas Rrmad SeeZlo qalis
fsiqologiis amokiTxva. imas qali rogor hyavs danaxuli, xom xedav? - ras
uSvreba jayo, cxvirpirSi urtyams, wisqvilSi daaTrevs da miadga es inteligenti gamoTayvanebuli, wamodio, magram
ar wayva! imitom, rom margo qalia!
imitom, rom jayo daTvia, magram kacia!
Cven gvaviwydeba xandaxan, rom CavixedoT qalis samyaroSi. amitom CvenTan
(Tavis Semoqmedebas gulisxmobs. n.c.)
aris mcdeloba imisa, rom, bolos da
bolos, CavixedoT qalis sulSi. msoflio literaturaSi qalebis meti raa
asaxuli da marto tolstoi kmara,
misi „ana karenina“, magram es, Cveni,
qarTvelia mainc! ki, anna isea ganzogade-
buli, me qarTvelic qe mgonia xandaxan,
mara Sensas aqvs Seni samyaro. amas unda wamkiTxavi, amas unda damnaxavi.
- msoflio literaturaSi qalis
saukeTeso portretad, mainc, romeli
migaCniaT?
- nataSa rostovac, sofioc, anac,
Tu gnebavT, madam bovaric. da ramdenic
gindaT, imdenia msoflio literaturaSi. ager myavs, kaco, nestan-darejanebi
da TinaTinebi... da, ra qvian, rogori
gansakuTrebuli saxea msoflio literaturaSi - asmaTi! naxeT qalisa da
kacis megobroba!
- saidan dagigrovdaT aseTi codna
qalis xasiaTisa, vin arian Tqveni gmirebis realuri prototi pebi?
- tolstois hkiTxes: ki, batono,
levini Sen xar, mara nataSa rostova
vinaao (13 wlis gogo!)? me varo! TviTonaa igi, misi samyaroa, rac gadasca man
Tavis nawarmoebSi. mwerali, rac TviTon
ar ucxovria, imas verasodes Seqmnis.
TavisTavad, gaTviTcnobierebulad Tu
gauTviTcnobiereblad, misi cxovreba
gadadis missave SemoqmedebaSi.
yvela mwerals aqvs Tavisi stili,
Tu, rasakvirvelia, sxvisgan ar iwers
da sxvisgan ar gamoigonebs, imitom,
rom Cven ganumeorebeli varT cal-calke. Tu Seni Tavidan modixar da Sen
marto isa xar, rac Sengan gamomdinareobs, maSin es, TavisTavad, ukve Seni
stilia, nawarmoebis samyaroc Senia,
Seni adamianebia. saxelebi, SeiZleba, verc
daarqva. „varskvlavTcvenaSi“ boloSi
rom Cavedi, mere mivxvdi, Turme, Cemi
grigol babua yofila ezika! me arc
vicodi, werisas arc mimiqcevia yuradReba. arada, Turme, yvelas codnia: es
grigolia, babuaSeni, egero! is ise gadasula ezikaSi, me ki ar gamicnobierebia!
da vinc icnobda imas, yvela ambobda:
babuaSeniao (babuas Zma iyo, magram igive babua iyo isic, rasakvirvelia).
ai, tolstois wigni: Sig misi cxovrebaa, imis samyaro da yvela gmiri
TviTonaa. nataSa rostova Tu TviT
tolstoi iyo, maSin, vinRa darCeboda,
rom ar yofiliyo tolstoi?
- miuxedavad imisa, rom Tqveni araerTi nawarmoebi ukve klasikaa, mainc
vbedav, rogorc Zvelma mkiTxvelma nacnob da sayvarel mwerals, gkiTxoT:
dRevandeli Taobis TvalSi cotaTi
xom ar gaicricnen Tqveni personaJi
qalbatonebi, xom ar gifiqriaT zogierT
mxatvrul saxeSi axali Strixebis Setanaze? amis Tqmas is mabedvinebs, rom
CemTvis cnobilia, rogor mkacr redaqtirebas ukeTebT xolme Zvel teqtebs...
- Cven ise gvaqvs danagvianebuli ena,
rom... Tundac, „sainteresoao“, viZaxiT,
xom? axla isea damkvidrebuli, ara
mgonia, amoagdon xmarebidan, arada, egi
aris laTinuri „interesna“ da gadmovida qarTulSi, xom?
aviRoT ager „vefxistyaosani“, zRaprebiza marto nu vkiTxulobT imas!
naxeT: Tu es poema qarTul enaze daiwera zegenialurad, Cven ar gvyofnis sabJuturod? rac ara aqvs im kacs poemaSi, ratom xmarob iseT sityvebs?
am TvalsazrisiT, enobrivi TvalsazrisiT wevikiTxoT mwerali, rom ar
sWirdeba racxas SemoTreva.
am mxriv mainc ara gvaqvs samaTxovrod saqme, ena mainc gvaqvs umdidresi,
xom? da ramdenia kidev gabneuli sityva!.. me imdeni maqvs amowerili sityva,
romelic arsadaa Sesuli, rom erTi
tomi gamova, albaT.
- Cems kiTxvas ufro davazusteb,
batono otia. Tqveni maka - romanidan
„iyo erTi qali“ - ramdenad SeiZleba
dRes axalgazrda mkiTxvelisTvis saintereso gmiri iyos?
- sxvaTa Soris, ai, Cven ver wavikiTxeT eg romani. verc rusebma. rusebma
ician wakiTxva, sxvaTaSoris. magaliTad,
„Savi da cisferi mdinare“ rusebma
ise aitaces, rom (Cven xo ar wagvikiTxia
sula!), magaliTad, „literaturnoe
abazreniem“ ro gaakeTa mimoxilva mag
romanis Taobaze, jer kidev ar iyo
damTavrebuli, da gaakritika „literaturnaia gazetam“: ki, batono, kai romani
dawera ioselianma, mara Tqven tolstois doneze rato ixilavTo. am doneze
Seafases „Savi da cisferi mdinare“
rusebma.
es ver gaiges - „iyo erTi qali“.
iTargmna polonuradac da iq gaiges.
am dros kardinali iyo poloneTSi,
mere rom gaxda papi, ioane, uZlieresi
kardinali! magas hqonda poloneTSi
udidesi sasuliero gamomcemloba da
imitomac iyo is Zlieri. antirusi iyo
saSineli, komunistebs ebrZoda ubedurad. magis gamomcemloba iyo Zaan Zlieri, mara ase ki ar cemda magi yvelafers,
unda yofiliyo sulierebasTan axlos.
magan gamosca Cemi wigni. ai, naxeT,
am wigns maka leJava rogor axatia!
wmindanad axatia! weikiTxes da imito.
imas Cawvdnen, SigniT rac iyo, Cven
marto garedan devinaxeT, ro qmrian
kacs vincxa yavs sayvareli.
magram es xom Zaladoba iyo!
da mere kidev, Tqven ra iciT, ra
xdeboda iq: iqneb, makam TviTon daaWira
fexi pedals?
- dRevandelma sazogadoebriv-politikurma da ekonomikurma mdgomareobam
qarTveli deda-kaci, pirdapiri mniSvnelobiT, deda-marCenalad gardasaxa. Tu
gifiqriaT, axali nawarmoebebis gmirebad
geqciaT sazRvargareT gadaxvewili Cveni deda-marCenalebi?
- roca Cveni qalebi stambolSi da
ispahanSi, Tu saca ginda, jaWvebiT mihyavdaT, Cven bednierebi viyaviT maSin. roca
is Tavisi fexiT wava, e, mere araferi
aRar gadagarCens, daRupuli xar!
- da apirebT qarTveli qalebis
migraciaze raimes daweras?
- arafers. magaze ar aris laparaki.
axla laparakia im aTtomeulze, romelic, jer erTi, Tavidan dasaweria. imitom, rom magas rom vwerdi, me werakiTxva ar vicodi maSin (me ro wigni
wevikiTxe, Cemi dawerili iyo - manamde
me ar mqonda wigni). exla magis damuSaveba da magis akademiuri gamocema!..
netavi, amis gakeTeba da damTavreba
SemaZlebinos RmerTma da, axla me axal
toms davwer Tu ara, ver getyvi. imitom,
rom ukve aRar maqvs amis imedi. Tqven
ar acnobierebT, amas ra Sroma sWirdeba! miTumetes, es Cemi axali tomi
poezia unda iqnes. poezia me marto is
gamovaqveyne, „Sori siaxlove“ (axali
gamocemacaa misi), danarCeni - suyvela
dasamuSavebelia: rogor SeiZleba, poeziis qveyanaSi Sen poezias mokido xeli,
Tu mkiTxvels ar uTxari rame axali?
sisulele ikiTxon?
- da bolos, kvlav qalis Temas mivubrundebi: ras fiqrobT mweral qalebze, iseTebze, rogoric arian: safo, mistrali, sandi, axmatova, cvetaeva, ana kalandaZe, samukaanT xvaramze (folkloridan)... riTi ver udeben isini tols
mamakacebs?
- curtavelis qveyanaSi rogor SeiZleba ganasxvavo qalisa da kacis SesaZleblobebi! vinc azrovnebs, azrovnebs.
Tamari TviTon, Sen ggonia, cudi poeti
iyo? mitom deiwera is „vefxistyaosani“, rom Tamarma icoda poezia. gonebaSi
SoTas cenzurad ujda, imxela ganaTlebuli iyo. nodar dumbaZe iZaxoda: „vefxistyaosani“ dakveTiTaa dawerili, mara
cudiao? ki, batono, dakveTa davarqvaT,
Tu gnebavT. magram es meore sakiTxia.
araviTari magaSi me ar warmomidgenia
qalis da mamakacis azrovnebis sxvadasxvaoba. imitom, rom Tu moazrovnea is,
qalic SeiZleba iyos da kacic, miTumetes, amisi Cven uamravi gamocdileba
gvaqvs, rasakvirvelia.
nanuli cxvedianis
oqros arqividan
29
- gamarjoba, batono jozef. dRes
mindoda, qarTulad mogsalmebodiT. es
sityva `gamarjoba~ gamarjvebas niSnavs.
ase esalmebian qarTvelebi erTmaneTs,
radgan rogorc fsiqolingvistebi ganmartaven, mudmivad brZolis ferxulSi
Cabmuli qarTvelebi gamarjvebas usurvebdnen xolme erTmaneTs.
- didi madloba am keTili survilisTvis. Cven yovel dRe varT Cabmuli
brZolis, cxovrebis oromtrialSi.
jozef konqenoni:
redaqtorisagan:
sxva qveynebis diasporasTan gansxvavebiT, Cveni diasporis naklia, rom
amerikaSi farTod ar veZebT mokavSireebs, lobistebs, rom xval Tu zeg Cveni qveynisaTvis, an Tundac Cveni diasporisaTvis saWiro sakiTxebis ganxilvisas
SegveZlos gvyavdes megobarTa wre, romelTac xeli miuwvdebaT mTavrobis
maRal eSelonebTan, an Tundac gadawyvetilebis miReba SeuZliaT.
aseTi SeZenili, saqarTveloze da qarTvelebze Seyvarebuli adamiania
batoni jozef konqenoni, romelsac aucileblad unda vicnobdeT da mxars
vuWerdeT.
mianiWeT Tqveni xibli Cvens
multi-kulturul qveyanas
- eTanxmebiT gamonaTqvams, rom `cxovreba brZolaa~?
- cxovreba marTlac brZolaa - yoveli dRe Tu yoveli wuTi... zogi indeferentulia da cxovrebis dinebas mihyveba, zogs lukma-purisTvis uxdeba
yoveldRe zrunva. CemTvis ki brZola,
es im xalxTan urTierTobaa, romlebic
naklebad arian CarTulni politikur
procesebSi. maT msurs, rom vaswavlo,
meti aqtiurobiT, rogor SeuZliaT
gaakeTon swori arCevani da Secvalon.
miiRon gacilebiT ukeTesi, vidre aqvT,
SeZlon sakuTari Tavis realizeba da
iyvnen warmatebulni. me maqvs msgavsi
valdebuleba aRebuli `Eastern Queens~-is raionSi, sadac me da Cemi gundis
wevrebi maqsimalurad vcdilobT avuxsnaT sazogadoebas, Tu ramdenad efeqturi iqneba maTi damokidebulebis, azrisa
Tu xedvis gaziareba da dafiqsireba
qveynis politikuri cxovrebis dadebiTad warmarTvis saqmeSi. minda, moviwvio
qarTuli sazogadoeba, qarTuli saTvistomo `quinsis respublikur klubSi~,
ise rogorc, am dReebSi, `pakistanis
qristianuli sazogadoebis~ gawevrianeba moxerxda da sakmaod warmatebiTac.
`qvinsis respublikur klubs~ kidev
erTi Rirseuli partniori SeuerTda.
`pakistanis qristianuli gaerTianeba~
didi Zalaa da am siZliereSia Cveni warmatebac. Cven gvsurs, rom qarTuli saTvistomo, qarTveli emigrantebi am procesebis aqtiuri monawile gavxadoT.
- batono jozef, oriode sityviT
mogviyeviT Tqvens Sesaxeb. roca Tqvenze
informacias veZebdi, Zalian saintereso
30
faqts wavawydi, - pedagogi brZandebiT.
es urTulesi profesiaa, SeiZleba iTqvas,
mowodeba, romelic gansakuTrebul nebisyofasa da am profesiisadmi Tavganwirvas moiTxovs. policiis kapitnidan
maswavleblobamde. ar gagiWirdaT? rogor fiqrobT, ra saerTo SeiZleba hqondes am or profesias erTmaneTTan?
- niu-iorkis policiis oficris
cxovreba sakmaod mZimea da minda giTxraT, udidesi mniSvnelobiT datvirTuli da pasuxismgeblobiT savse. es daaxloebiT isea, sangarSi rom zixar
mudmivad sabrZolo mzadyofnaSi. radgan
maswavleblis profesia axseneT, amasac
getyviT - didi xani vaswavlidi farmingdeilis universitetSi. Cemi praqtikidan gamomdinare, ramdenadac daujereblad ar unda JRerdes, am or profesiasac aqvT saerTo gadakveTis wertilebi. orive SemTxvevaSi fxizlad xar,
raTa umniSvnelovanesi detalic ki
ar gamogrCes, sadRac Secdoma ar dauSva,
radgan patara lafsusic ki sabediswero
SeiZleba aRmoCndes. pirvel rigSi, Tavad
unda iyo magaliTi. rogorc maswavlebels, maTi (vgulisxmob studentebs)
gacilebiT meti gmarTebs, vidre maT
Seni. policiis oficris cxovreba gana
didad gansxvavdeba am valdebulebebisgan, im gansakuTrebuli siyvarulisa
da Tavdadebisgan Tqven rom axseneT?
dRes Cemi, rogorc politikosis, cxovreba Zalian hgavs im policiis oficris yofas, romelsac ar aqvs ufleba
yuradReba moadunos. minda giTxraT,
me ar maSinebs es mdgomareoba. arsebul
realobaSi vcxovrob da Tavs ar miv-
cem uflebas Cemi vali pirnaTlad ar
movixado.
- cota ram saqarTvelos Sesaxeb.
rodis gaigeT pirvelad sityva `saqarTvelo~?
- maxsovs, roca pirvelad saqarTvelo vaxsene... erT-erTi konfedencialuri Sexvedris dros, roca sxva sakiTxebTan erTad regionSi Seqmnil saomar mdgomareobas ganvixilavdiT, vTqvi:
`SexedeT, ra SeZlo saqarTvelom~-meTqi. mogaxsenebT, rac vigulisxme, - es
is periodia, roca ruseT-saqarTvelos
konfliqti aqtiur fazaSi Sevida da
qarTulma samxedro Zalam SeZlo gamklaveboda da winaaRmdegoba gaewia teqnikurad masze aRmatebuli mowinaaRmdegisTvis. es ar aris martivi ram, radgan
teqnika SeiZleba nebismier dros mwyobridan gamovides, gaiTiSos eleqtroenergia, ver moxerxdes komunikaciis damyareba. mTavari swored is aris, rom
aseT kritikul situaciaSi SeZlo adaptireba da mobilizacia.
- dRes, mTels msoflioSi, saqarTvelos icnoben rogorc stalinis samSoblos. Tumca, me Tu mkiTxavT, veraferi
Tavmosawoni ambavia. Tqven Tu gsmeniaT rame, stalinis garda, riTic mogxiblaT saqarTvelom?
- ratomac ara? qarTul Rvinos gana rame Seedreba? Zalian mdidaria qarTuli samzareuloc. yvelaze mTavari
ki, - adamianuri resursia. niWieri da
gonieri xalxi, romelmac araCveulebrivi xelovnebis nimuSebi Seqmna. Tqveni
qveyana xom walkotia Tavisi uZvelesi
istoriiTa da kulturis mravalferovani waxnagebiT.
- rodis Sedga Tqveni pirveli nacnoboba cocxal qarTvelTan?
- pirveli qarTveli niki iyo (ase
moixseniebs respodenti nikoloz CxeiZes. T.j), romelsac benzingasamarT sadgurze gadaveyare. maSin qalaqis sabWos
arCevnebi imarTeboda da aqtiur saarCevno kompanias vawarmoebdi. qvinsis
erT-erT benzingasamarT sadgurTan videqi da bukletebi meWira xelSi. buklets rom marTmevda, manqana gaaCera
da gadmovida. movixible misi daxvewili maneriT. saidan brZandebiT-meTqi,
vkiTxe. miTxra `jorjiadan varo~. gamikvirda, jorjiis Statidan Camosuls
ar hgavda, magram ver warmovidgendi,
saqarTvelos Tu gulisxmobda. Turme,
Tqven qarTvelebi, ase pasuxobT, roca
gekiTxebiT, Tu saidan xarT. Cveni sadauroba ki ase Sors ar midis. qalaqebs
an Statebs vasaxelebT - Cven an bruklineli varT, an vesTCesteridan, an jorjidan.
nikis meSveobiT bevri ram Sevityve.
regionSi arsebuli geo-politikuri
situaciis Sesaxeb pirveli wyarosgan
miviRe informacia. bevri ramis gadafaseba moxda CemSi. niki kargi mTxrobelia da sakmaod ganswavlulic. madlobeli var misi.
- Tqveni nacnoboba da megobroba qarTvelebTan ar moicavs xangrZliv periods. magram, iqneb dagvisaxeloT, ramdenime Tviseba, rac mogwonebiaT da isic,
TqvenSi rom aRSfoTeba gamouwvevia.
- samwuxarod, arc ise kargad vicnob
qarTvel xalxs, rom mis uaryofiT an
dadebiT Tvisebebze visaubro. ra iyo
TvalSisacemi? albaT, xmauriani an ufro marTebuli iqneba Tu vityvi, mxiaruli xalxi xarT. ar vici, me nikidan
gamomdinare SemiZlia Sevafaso da masze
cuds ki verafers vityvi. ase mgonia,
qarTvelebi maqsimalistebi arian TavianTi bunebiT, gulwrfelebi da erTgulebi.
- yvela respublikels vekiTxebi da
minda Tqvenc gkiTxoT, ZiriTadi kriteriumebi,principebi,riTic gansxvavdebiT demokratebisgan. ufro martivad,
Tqveni savizito baraTi.
- didi madloba am kiTxvisTvis.
aucileblad minda ganvmarto, radgan
umravlesobas saqarTveloSi, da sxvaganac, damaxinjebuli warmogena aqvs respublikur partiaze.
respublikuri partiis mrwamsi da
princi pebi SemdegSi mdgomareobs:
pirveli, - Tavisufleba, individualizmi. ideqi myarad Sens sakuTar or
fexze da im bumberazi adamianebis mxrebs
daeyrdeni, vinc gakafa gza Tavisuflebisken. dRes `xsovnis dRea~ da Cven
pativs mivagebT im adamianebs, romlebmac
31
udidesi wvlili Seitanes am qveynis
Camoyalibebisa da ganviTarebis wminda
saqmeSi. swored maTi damsaxurebaa, rom
SeerTebuli Statebi, dRemde saflagmano
gemiviT dacuravs msoflios xalxTa
imedad.
Tavisufleba, es ar niSnavs gqondes
yvelafris ufleba. Tavisufleba uflebebis garda movaleobaa, valdebuleba
sakuTari Tavisa da saxelmwifos winaSe. Cven, amerikis SeerTebuli Statebis moqalaqeebma, kargad viciT es. Cven
yoveldRe vibrZviT da vSromobT am TavisuflebisTvis am qveynis, qalaqis Tu
soflis yovel kuTxe-kunWulSi. Cveni
brZola ukeTesi momavlis Seqmnaa am
didebuli erisTvis (Segnebulad vambob
amas, radgan Tavs uflebas vaZlev, Cems
xalxs didebuli vuwodo sruliad
obieqturi mizezebis gamo). amitomac
mgonia, rom qveyanas sWirdeba dRes donald trampis msgavsi lideri (interviu arCevnebamde gacilebiT adre Caiwera. red.). xisti, Tumca pirovnulad
Zlieri da gonieri, romelic mjera,
SeerTebul Statebs im berketebs gaumyarebs, romelic wlebis manZilze mas wamyvani saxelmwifos poziciaSi ayenebda.
meore, - SezRuduli marTveloba.
mTavroba sakmaodaa aRWurvili imisTvis,
rom gadaWras yvela mtkivneuli sakiTxi, rac Cven xalxs awuxebs da ara
SezRudos Cveni Tavisufleba da uflebebi. ufro konkretuli rom viyo, mogaxsenebT, rom obamas administracia xSir
SemTxvevaSi erTpirovnulad iRebda gadawyvetilebebs, ramac garkveulwilad
daazarala saxelmwifo interesebi. es
mmarTveloba diqtatoruli marTvis
elementebs Seicavs. yvelaze cnobili
magaliTi rom dagisaxeloT, prezidentma
sayovelTao dazRvevis e.w. `obama qearis~ amoqmedebiT Tavdayira daayena
jandacvis sistema.
mesame, - mTavroba xalxis samsaxurSi.
mTavroba ar unda gvkarnaxobdes wesebs.
sxvagvarad amas `diqtati~ hqvia. xalxia diqtatori, xalxi gansazRvravs da
karnaxobs wesebs. xalxi irCevs da Sesabamisad ixdis safasurs, raTa aRsruldes maTi neba. Cven garkveuli pretenziebi gvaqvs sakanonmdeblo sistemasTan.
meoTxe, - erovnuli Tavdacvis gaZliereba. Cven pacifisti xalxi varT.
zogi imasac ambobs, rom sakmaod rTulia
SeerTebuli Statebi daZra adgilidan.
imas gulisxmoben, rom sakmaod tolerantebi varT. magram, arc ase martivadaa yvelaferi. Tu safrTxe vigrZeniT,
Cven vimoqmedebT. Cveni qveyana is lomia,
romlis gaRviZebasac aravis vurCevdi.
32
mexuTe, - Cven kanonmorCili xalxi
varT. Cven pativs vcemT Cvens yvela
kanons da maT, visac aRsrulebaSi mohyavs igi.
meeqvse, - qorwineba aris `qalsa~ da
`mamakacs~ Soris Tanacxovreba - obamas
administraciam Tavdayira daaayena martivi WeSmariteba. es sircxvilia. roca
amas vambob, vcdilob uaRresad koreqtuli viyo.
meSvide, - tolerantoba alternatiuli cxovrebis stilis mimarT. amas
kanoni icavs. SeerTebuli Statebis
konstitucia uzenaesia da kanoni, rac
unda momwondes an ar mogvwondes igi,
valdebuli varT pativi vceT, davicvaT.
merve, - garemos dacva, magram ara is
marazmi, romelic obamas administraciis
mier miRebuli regulaciiT miviReT.
mecxre, - religiis Tavisufleba.
verasdros warmovidgendi, rom sityvas
davZravdi am sakiTxTan dakavSirebiT,
magram samwuxarod, miwevs amaze yuradRebis gamaxvileba. yvelas aqvs ufleba
iyos Tavisufali arCevanSi da mrwamsSi.
me kaTolike var da bunebrivia maqvs ufleba gamovxato Cemi religiis mimarT
pativiscema da siyvaruli, magram es
gamoxatvis Tavisufleba ar unda gadascdes im zRvars, sadac sxvisi uflebebi
izRudeba.
- me rogorc mesmis, TqvenT gsurT,
respublikuri partiis mTavar principebze da ideologiaze agebuli saxelmwifo struqturebis gaZliereba. mTavaria, qveyana Zvel kalapots daubrundes,
xolo xisti meTauri Tu igi pirovnulad Zlieria da princi puli, mxolod
xels Seuwyobs SeerTebuli Statebis
gavlenis sferoebis gaZlierebas mxolod da mxolod, Tavisuflebisa da
demokratiuli principebis damkvidrebisaTvis.
- diax, swored asea. miTumetes, Tu
prezidentma swori gundi Semoikriba.
- bevri msmenia, rom ubralo adamianebi, romlebic naklebad arian CarTuli
saarCevno ferxulSi da naklebad erkvevian partiaTa politikur mrwamsSi, fsons
mxolod saprezidento kandidatebze
deben. imas vgulisxmob, rom isini afaseben pirovnebas da ara partiis platformas. ufro metic, amerikelebi esTetebi da sentimentalurebi arian da
xSirad advilad egebian iseT ankesze,
rac maT emociur faqtorebze moqmedebs,
aRafrTovanebT da aRtacebaSi mohyavT.
respublikelTa saprezidento kandidatze ki, rbilad rom vTqvaT, amas ver
vityviT. roca qarTvelebs vekiTxebi,
Tu ratom aSinebT ase donald trampis
kandidatura, meubnebian, rom igi prezidentad gaxdomis SemTxvevaSi pirvel dResve emigrantebs `daereva~, marTla asea?
- vici, amas ratomac mekiTxebiT.
emigrantebs Zalian martivad aqvT gagebuli is, rasac trampi `kanonis uzenaesobas~ eZaxis. diax, aralegalma emigrantebma, kanonis Tanaxmad, unda datovon
qveyana. es qveyana, pirvel rigSi, kanonis uzenaesobas aRiarebs. emigrantebs
arafers verCiT, piriqiT, es qveyana emigrantebis Seqmnilia da SeuZlebelia,
rame negatiuri damokidebuleba arsebobdes Cveni sakuTari emigranti mamebis
mimarT, ubralod, Cven swori emigraciis
momxreni varT! Cven ver davuSvebT, rom
ucxo qveynis moqalaqe, romelic qveyanam Seifara da misca Sansi Tavidan
daewyo cxovreba, zians ayenebdes qveynis nacionalur interesebs. aralegalebma, romlebic kriminalSi iyvnen mxilebulni, unda datovon qveyana. xolo
amerikis moqalaqeTa ojaxis wevrebi,
romelTac sufTa, arakriminaluri warsuli aqvT da gadamxdel-unarianebi
arian, ar unda gaxdnen deportaciis
msxverplni. Tqven, Cemze ukeT mogexsenebaT - araTu respublikelebis, aramed,
obamas administraciis mmarTvelobis
periodSi, roca swored demokratebi
uWerdnen mxars e.w. gamartivebul saemigracio reformas, adgili hqonda
msgavs faqtebs. amiT imis Tqma minda,
rom maT mier ganxorcielebuli reformebi, farsia.
- kiTxva, romelic aseve Zalian gvawuxebs da iqneb meti sicxade SeitanoT
im gavrcelebul masalebTan dakavSirebiT, romelic donald trampis gancxadebebs exeba, - TiTqos is simpatiiTaa
ganwyobili ruseTis prezidentis mimarT da yirimis suverenitetis aRiarebasac apirebs.
- donald trampi pativs scems ukrainis suverenitets da es sakiTxi dRis
wesrigSi arc damdgara. rac Seexeba
mis simpaTiebs, - igi molod im xalxs
ekuTvnis, romelTac mZime pirobebSi
uwevT sakuTari qveynis TavisuflebisTvis brZola. Cveni kandidati aucileblad gamoiyenebs SeerTebuli Statebis gavlenas im qveynebis mxardasaWerad,
romlebic ibrZvian am TavisuflebisaTvis. donals trams kargad aqvs gaTavisebuli, rom Svidi wlis manZilze obama
da klintoni mxolod mayureblis
rols dasjerdnen regionSi, radgan
qveynis saSinao politika katastrofuli Sedegebis momtani aRmoCnda, ara
mxolod qveynis Sida politikuri pro-
Sexvedrebi TbilisSi
vizitis farglebSi
cesebisTvis, aramed msoflios sxva xalxebisa da qveynebisTvis, sadac amerikis
avtoriteti sakmaod did rols TamaSobda.
donald trampi aucileblad gadasinjavs im politikur kurssac, romelic
uWiravs amerikis SeerTebul Statebs
ruseTTan mimarTebaSi. igi arasdros
Seva ruseTTan Ria konfliqtSi. amitomac, aucilebelia am qveynis prezidentTan dialogi, raTa Sejerdes politikur ZalTa Tanafardoba ruseTTan da
sxva qveynis politikur liderebTan
erTaderTi mizniT, - xeli SevuwyoT
suverenuli saxelmwifoebis Semdgom
ganviTarebas da maTi saxelmwifoebriobis, demokratiuli institutebis ganmtkicebas.
SeerTebuli Statebi mxolod samxedro siZlieriT ar gamoirCeva, mas mniSvnelovani ekonomikuri sadaveebi upyria
xelT da garkveul procesebs warmarTavs msoflio ekonomikur arenaze. Cven
SegviZlia es berketebi ufro aqtiurad
avamoqmedoT da ruseTi sakmaod mtkivneuli procesebis pirispir aRmoCndes.
erTi sityviT, yirimi ukrainis SemadgenlobaSi Sedis da umjobesia, Tu ruseTi
Tavis xalxs Tavidan aacilebs maryuJSi
Tavis gayofas.
- rogor warmogidgeniaT konkretulad ra SeiZleba gakeTdes qarTulamerikuli urTierTobebis ganviTare-
bisTvis?
- pirvel rigSi minda qarTuli warmoSobis amerikis moqalaqeebs mivmarTo
da vuTxra, rom Tqven xelSi uzarmazari
berketebia. 80 000 qarTveli amerikaSi
sakmaod didi Zalaa imisTvis, rom sakuTari sityva TqvaT qveynis ganviTarebis
istoriaSi. Tqvenzea damokidebuli, ramdenad gaacnobierebT imis aucileblobas,
rom politikur procesebSi aqtiurad
CarTva sakmaod did upiratesobas moganiWebT. Tu Tqven eTanxmebiT respublikelTa mTavar doqtrinas, urigo ar
iqneba gawevriandeT Cvens partiaSi, rac
tribunis gamoyenebis SesaZleblobas
mogcemT. pirvel rigSi, aucilebelia,
daregistrirdeT winasaarCevnod Tqvens
ubnebSi. Cven ki aucileblad dagexmarebiT, raTa maqsimalurad mogawodoT informacia procesualur sakiTxebTan
dakavSirebiT. merwmuneT, Tu Tqven ar
SecvliT, aravin gaakeTebs amas Tqvens
nacvlad da miTumetes, Tqvens sasargeblod. yvela TiTon Wedavs Tavisi cxenis
nals. gamoiyeneT uzarmazari potenciali da miiReT gacilebiT meti.
- batono Jozef, iqneb Tqveni gegmebis Sesaxebac gvesaubroT?
- me piradad, vapireb isev qalaq niuiorkis sabWos arCevnebSi viyaro kenWi.
minda visargeblo SemTxveviT da mogiwodoT, rom aucileblad daafiqsiroT
Tqveni pozicia. qvinsis raioni naklebadaa dasaxlebuli qarTuli diasporiT, Tumca me, rogorc Tqvens qveyanasa
da xalxze Seyvarebuli rigiTi amerikeli, rogorc wamyvani politikuri
Zalis aqtiuri wevri, gpirdebiT rom
aucileblad davicav Tqvens interesebs
niu-iorkis nebismier raionSi.
- da bolos, minda didi madloba
mogaxsenoT saintereso saubrisTvis da
gTxovoT, mimarToT qarTvel mkiTxvels.
- daicaviT Tqveni mrwamsi, iyaviT
metad konsolidirebulni, raTa Zlier
saTvistomod CamoyalibdeT. Zlieri saTvistomo da erTianoba TiToeuli Tqvenganis keTildReobis safuZvelia. es
is myari kedlebia, romelsac isev Tqven
unda daeyrdnoT. metad moaxdineT sazogadoebaSi integracia da mianiWeT
Tqveni xibli Cvens multi-kulturul
qveyanas. rogorc mogaxseneT, qarTuli
diaspora sakmaod mravalricxovania, rac
gaZlevT imis Sanssac ki, rom gyavdeT
Tqveni warmomadgeneli kongresSi.
RmerTma dalocos amerika. Zlieri
SeerTebuli Statebi - Tqveni qveynis
keTildReobis garantiaa.
esaubra Tea janaSia
interviu ibeWdeba Jurnal `mamulisa~ da
asociacia `Tvistomis~ urTierT-partniorobis farglebSi.
33
dRes
dRes ori
ori weli
weli
gavida
Cveni Jurnalis
Jurnalis
gavida Cveni
megobris,
megobris, legendaruli
legendaruli
`iluzionis~
`iluzionis~ avtoris
avtoris
oTar
oTar sefiaSvilis
sefiaSvilis
gardacvalebidan.
gardacvalebidan.
Cven gvaxsovs!
Jurnalis
dRevandeli
nomeri mis
naTel xsovnas
eZRvneba
34
cf,f
romani-epopea
abrundebiani
saukune
pirveli kamara
Cvens mkiTxvels dRevandeli nomridan uCveulo
saCuqars vTavazob, -emigraciaSi Seqmnil qarTul
istoriul romans.
saerTod, qarTuli emigracia qarTuli wignebis
naklebobas ganvicdiT. vfiqrob, an naklebobas Tu
natrulobas, garkveulwilad, Seavsebs kidec es romani, - yovel nomerTan erTad literaturul wyurvilsac daviokebT.
Tanac, `mamulis~ mkiTxvelebisaTvis eqskluzivia, radgan ibeWdeba wignad gamocemamde ki ara, aramed weris dasrulebamde - romanis sami tomi dasrulebulia da ori tomia darCenili.
es ar aris martoden istoriuli romani - klasikuri gagebiT. masSi mocemulia adamianTa portretebis mravalferovneba da arsebiT mniSvnelobas ar
vaniWeb istoriul sizustes, - CemTvis istoriuli
faqtebi warmoadgens Teatralizebul butaforias,
romelSic mimdinareobs epoqaluri kataklizmebi.
aq, adamianTa saxeebis galerea Tavisi negativiTa Tu
pozitiviT sadReisoobis peripetiebs exmianeba.
TviT didi mwerali sulxan-saba orbeliani bevrad iyo damokidebuli epoqaze da im xalxze, vinc
mis garSemo trialebda da qmnida sabas fenomens.
rat
om saba?
ratom
mxolod imitom, rom erTxel da samudamod gaqarwyldes miTi evropis ugulobisa. erTxel da samudamod unda daingres miTi `alodines da meTxuTmete
kacad Sevida~...
rom vkiTxulob am leqss, mgonia, saba ceka-s
mdivnebTan imyofeboda miRebaze. es ukuRmarTi stereotipi unda daimsxvres.
evropa, marTalia almacerad gviyurebda da daviwyebulic vyavdiT, magram rafinireba aZlevda imis
saSualebas, rom efiqra mainc yovel winadadebaze
siRrmiseulad.
swored imitom saba, rom kargad gavaanalizoT,
axla mainc, Cveni orientiri.
danarCeni romanis furclebze...
35
cnauri kaci iyo levan dadiani
- meore. swored meore da ara
pirveli, an rigiTobiT meramdene... mxolod es numeracia iyo
misTvis zedgamoWrili, TiTqos
bunebam misTvis da mxolod
misTvis Seqmna es cifri samoqmedo da samoZrao damRad, Torem sxvafriv erTi erTs mimatebuli ori verafriT
iqneboda, an raRac uTvalav ricxvs oriT naklebi
rom gamogeklo, saangariSo CoTqi ors verafriT
miiRebda. amitom iyo es mxolod levanisTvis gankuTvnili sakraloba. TviTonac ebrZoda am meoreobas,
mTeli cxovreba Sealia, raTa is ianusuri meore
aCrdili Camoscileboda Tavidan da ver ki dasZlia.
TumcaRa saukeTesod esmoda, rom is araTu pirveli,
aramed Tavis sabrZaneblosa da samezobloSi erTaderTi iyo. meoreobis damRa ar asvenebda, RrRnida mis
Sinagan wess.Yyvela mteri garSemo daamarcxa, Semkavebeli aravin iyo imereTi, guria da afxazeTi dajabna,
svaneTSi araferi esaqmeboda,
qrTamavda osmalosac da russac.
lixs iqeTa saqarTveloze ar hqonda pretenziebi.
sadac iyo,
imas sjerdeboda;
iq yoveli aCrdili misi Tanatolobisa da Tanasworobisa an gaanadgura, an wyobidan gamoiyvana ise,
rom ar gatoleboda aravin arasdros.
quTaTisSi samefo gvirgvinis dadgmas ezmaneboda.
yvelaferi gaakeTa amisTvis omiT wavida afxazeTze da ServaSiZeni daaxarka;
urTierT SorisMmopaeqre gurulebs Soris Cadga
Tavisi laSqriT Suamavlad da misTvis sasargeblo
pretendenti gaaguriela guriis samTavroSi;
quTaTisis mefeebs ebraelebi da vaWrebi mosTxova
goWauris brZolaSi gamarjvebis alafad. gadareuli
gareuliviT ebrZoda adamianTa da ,,ZlierTa ama sofelisaTas” miRma mTels mis warmomSob epoqas, TiTqos surda uniadago niadagze daemyarebina Tavisi
meufeba.
swored rom, gareT gareuls ufsebda Tvals
Tavisi brwyinvalebiT da Sin - Sinaurs. italieli
misionerebi Senatrodnen mas. megobrobda da gulux-
36
vad maspinZlobda romis papis jaSuSsa da TiatianelTa ordenis bers, romauli qristianobis gamavrcelebelsa da aRviraxsnil di plomats arqanjelo
lambertis, kongregaciis miTiTebiT rom cxovrobda
odiSis samTavroSi.
ufro adre imave ordenis wevrebi patreebi don kristofero de’kasteli, antonio jardina da
beri klaudio iveriiTa da iverielebiT moixiblnen
da ganixiblnen kidec. es iyo rom, guriaSi levanis
xeldasxmulma gagurielebulma meore vaxtangma
Tavisi samflobelodan gaaZeva ucxo rwmenis kacebi
da devnili stumrebi gulmowyaled Seikedla odiSis
cis qveS Mmzebrwyinvale levanma. kargad iynosa
saidanac uberavda zurgis qari da saiT unda mieqcia
piri. mTeli qarTuli stumarTmoyvareoba gadauSala
Tvalwin da daCrdila uRimRamo mogonebani guriisa italieli misionerebis cnobierebaSi.
Ddon kristofero xarbad xatavda levansac,
mis ojaxobasac, mTeli samegrelos eTnografias.
levanic ancvifrebda Tavisi erudiciiTa da ganswavlulobiT mravlismcodne evropelebs. mediCebisa
da valuebis patroni dadians Senatroda, neta Cven
gvyavdes aseTi mTavari da qveynis moWirnaxuleo.
balRebTan da lekvebTan balRurad da lekvurad
TamaSobda, Semdeg ki lomad gadaqceuli arbevda
garSemo myofT - imereTis samefos, afxazeTisa da
guriis samTavroebs. daundoblobiT veravis gaakvirvebda, magram misi daundobloba sxva iyo - mizanswrafuli da ara aRznebis Sedegad gamowveuli. misi
saarako simkacre ufro filosofiuri qmedeba iyo,
vidre gonebaSezRudulobiT gamowveuli ganrisxebis
Sedegi.
epoqac areuli iyo da adamianebic. levanma kargad icoda, rom yvelas Tvali hqonda dadgmuli
masze, erTgvarad mterTa alyaSi iyo moqceuli da
amitom igi valdebulic iyo yofiliyo uZlieresi
ZlierTa Soris. saqarTvelo ki is qveyanaa, romelic
uZlieresTa kuTvnilebaa da ara kanonmdeblobiTa
da wesT-dginebiT gamowveuli mesakuTrisa. es gareSezec iTqmoda da Sinaurzec. levans es dauwereli
kanoni mTelis sicxadiT hqonda gasigrZeganebuli.
amitom Tavis samyofelSi zRude-Seungrevel godolad qceuliyo. xvavrieli mowyalec iyo patronobda eklesia-monastrebs,
dangreulebs aRdgenda da
axlebs aSenebda.
Tvalsa da xels Sua azida kldis qimze wamomarTuli ruxis cixe-qalaqi zRvasTan da TavisTan
axlos. gulzviad ruxSi cxoveli vaWroba mimdinareobda sagareo da saSinao. tols ar udebda istanbuls, mdidrdeboda odiSis xazina, xaziniT patro-
nobda qveyanas.
zemoT da qvemoT agzavnida qrTamebs,
aZlierebda jars,
wyalobda iloris wminda giorgis da
iloris wminda giorgic ifaravda mas.
awerinebda xatmwerebs,
patiosani qvebiT mosavda da
Zvirfas liTonSi svamda xatebs.
saxarebebs,
samociquloebs,
fsalmunebsa da
locvanebs
ukveTda mewigneT gadasawerad.
gulmodgineT swavlobda evropiul enebs dantes
,,komediiTa~ da servantesis ,,keTilgonieri don
kixot lamanCelis~ mixedviT. Tavis mxriv italielebs
uTargmnida, rogoradac SeeZlo, rusTvelisa da `qarTlis cxovrebis~ wignebs.
sagangebod amaxvilebda yuradRebas baRvaSTa sagvareulos istoriaze da RimiliT dasZenda:
- amdroebaSi kldekaris saerisTavos zRudemtkiceba odiSs gadmovitane im sxvaobiT, rom bagrativanTa
Zliereba Cems garSemo ar WaWanebdeso.
almacerad gadaxedavdnen misionerebi motrabaxe mTavars da isic mzeraSi miuxvdeboda kiTxvas.
- gadaxedeT Cems samezobloso, - dasZenda bolos,
- sad gegulebaT daviT mefis sadari mefeo. isev
da isev daviTobac me unda vikisroo, - gadaixiTxiTebda gulianad da am xiTxiTSi arwmunebda Tavis simarTleSi msmenelsa da Tanamosaubres.
esec iyo: mtrebi Tu Semoiwyo levanma Tavis
garSemo, mokeTeebic sakmaod moimravla.
rostom xanis gamefebis pirvelsave wels sakuTari dai miaTxova qarTlis mefes; damoyvrda qarTli
da odiSi, Tanac Zlier mokavSireobas gauwevda
colis-Zmas siZe da siZes colis-Zma. Tavisi survilebi da ocnebebi qarTlSic gaatana mziTvad mariams
- manuCar dadianis asulsa da meore levanis dedmamis
Svils.
erTi moyvare waaxdina da amis fasad meore
SeiZina - gaugo ra SeTqmuleba simon guriels mis
mier gagurielebulsa da siZes, lanCxuTs Tvalebi
daTxara da coli waarTva, Tavisi dai, merme igi
rostom xans miarTva colad.
sabralo didgvarovani qalebi, yovelTvis politikuri svlebisa da amaT vaWrobis sagnad qceuliyvnen odiTgan, Tamar mefe iqneboda es, Tu dadianis,
amilaxvris, erisTavis, Tu wereTlis da sxvaTa da
sxvaTa asulebi. es kargad icoda levanmac da ar
kargavda SesaZleblobebs - umoyvrdeboda bagrationebs, ServaSiZeebs, gurulebs da sxvaT.
swored politikuri winaswarganWvreta iyo axladgadadianebuli ToTxmeti wlis levanis qorwineba afxazeTis mTavar seteman ServaSiZis asulze.
TviTonac xom kaxTa mefis aleqsandre II-is SviliSvili iyo manuCar dadianisa da nestan-darejanis
qorwinebis Sedegad Sobili.
deda adre gamoecala patara levans da papam
mamis TanxmobiT aRsazrdelad TavisTan waiyvana
SviliSvili. ase izrdeboda kaxeTis samefo karze
odiSis momavali mTavari da swavlobda
siavkarges aleqsandreseulad,
siverages Saabasiseuls,
daundoblobas yizilbaSurs,
TavzexelaRebulobas didmouraviseulad...
rom ara mamis sabediswero daRupva, levani karga
xans gaatarebda kaxeTSi da metad gaerkveoda epoqaSi. Tumca, Tavisi Sesaswavli mainc Seiswavla.
irmebze nadirobisas cxendacxen Sejaxebia manuCari Tavis aznaurs. momakvdavs biZaSvilisTvis Caubarebia ToTxmeti wlis levani da gadadianebuli
levani biZis - giorgi li partianis regentobiT
marTavda samTavros. colic maSin SerTes - afxazeTis mTavris asuli. arada, levans Tvali hqonda
dadgmuli sakuTar bicolaze - biZisa da regentis
colze mSvenier nestan-darejan WilaZis asulze.
iTmina,
iTmina da
avxorcobam Tavi ver damala.
cols orguloba Seswama - oTxi Svilis dedas,
TiTqos Tavis pirvel vezirTan merab qorToZesTan
Seiswres...
da gaaZeva merabi saegrodan, gurielis meTvalyureobiT gahgzavna igi rions gaRma mxareSi.
sakuTar cols cxviri moaWra da ase dasaxiCrebuli gaugzavna Tavis mamas, Tan daswrebaze wavida
- windawin ifiqra:
- vinZlo, SarvaSiZem damarbios, sanam gons moegeba,
iqeT unda davarbioo.
gaTvlam gaamarTla - setemani jerac gons vermosuli yabardos gaixizna, gons mogebuli ki gamudmebiT awiokebda yofili siZis samflobelos dauzogavad da daundoblad. mniSvnelovnad ver Searyia
levanis taxti, radgan iqeT ufrTxoda dadianis
laSqrobas Svilis dasaxiCrebiT Tavzardacemuli
mama.
erTi wuTiTac ar unania levans sakuTari colisadmi ase udierad mopyroba. axla mas xel-fexi
gaxsnili hqonda - sali partianoSi wavida da ZaliT
daisva yofili xarWa da bicola colad.
gaognda giorgi li partiani rqebis dadgmisgan.
rqebi bevrjer dadgmia moxuc qmars axalgazrda
37
colisgan,
magram amjerad visgan!
es acofebda mas da
ise acofebda,
rom mokvda kidec.
samagieros aseTi mizRveva swored Saabasuri,
mefeTa da maTTa memkvidreTa umadurobis gakveTilebidan Tu aiTvisebda ymawvili, Torem sxvafriv bavSvurad spetaki guli spetakadve darCeboda,
an iqneb arc...
es ukve visac rogor surs, ise warmoidginos.
Ralatis da Ralatobanas gaTamaSebasac araerTxel aumRvrevia levanisTvis goneba da waRmarTianad
savali ukuRma uvlia.
ar upatiebia ,,rqebis dadgma” merab qorToZisTvis
- uebro vaJkacisa da erTguli ymisTvis.
Sei pyro,
moakvdina,
misi danakuwebuli sxeuli zarbazanSi Cado da
gaisrola.
odiSis mTvaris mokvdinebis survilTa aRZvra
arc ZmisTvis iesesTvis upatiebia Sei pyro da Tvalebi dasTxara.
sakuTari siZe da mamis mkvleli simoni lanCxuTSi iZulebiTi dabrmavebis Semdeg berad Seayena.
swored misi coli warugzavna rostom xans colad,
dis Svili otia ki TviTon waiyvana aRsazrdelad.
simamryofilzec iyara javri - orgzis ilaSqra
afxazeTze da Tav-bedi awyevlia SarvaSiZes. am gaavebis Sedegad guriam karga xniT Sewyvita arseboba,
rogorc saxelmwifoebrivma warmonaqmnma da is srulad daemorCila odiSis mTavris rkinis xels.
levans Wiris dResaviT ejavreboda 1611 weli
da qorwili. mis cxovrebaSi qorwili da es weliwadi
erTad iyo gadajaWvuli. adre gazafxulze gremis
cixeSi kaxeTis mefem da levanis biZaSvilma Teimuraz I-ma iqorwina qarTlis mefe luarsab II-is daze
xoreSanze. es misi meore qorwineba iyo. im qorwilSi
ratomRac ugunebod iyo levani. mefe da nefe mamidaSvils yvelanairad arTobda, magram ver moaxerxa
ymawvilis gunebaze moyvana. colis uCumrad CauCurCula ymawvils:
- xarWebSi wagiyvan da dards gagaqarvebinebo.
calybad gauRima levanma mefesa da nefes, TviTonac ar icoda, rad iyo ase ugunebod.
zafxulze sparseTs waiyvana Teimurazma - iranis
loms sakuTari dai miarTva colad kaxeTis mefem.
ispaanis TvalismomWrel sasaxleSic daRvremili
iyo levani. ar itacebda sparsi qalebis moSiSvlebuli muclis rokvisa da savse barklebis Tqafunis
siamismomgvreli mzera. Triaqsa da xileuls mieZala
38
xorcisa da avxorcobis moyvaruli odiSis ufliswuli. arc Saabasis yovlisgamWol mxedvelobas
gamohparvia dafiqrebuli Wabuki. Tavisi gamqirdavi
sityviT Seamko levani:
- vgoneb metismetad mowolia bavSvs kolxidis
Waobebis siyvaruli da ase-rigad amitom xom ar
gvimzerso? an iqneb Cvens winaSe sparseTisa da samuslimanos Tavsatexiao?
- ase Sors ver wavao, - RimiliTve upasuxa siZes colis-Zmam, - kargad SeiTvisa bavSvma ,,kaxeTis
gakveTilebi.”
ulvaSebze gadaisva xeli Saaabasma da daurideblad uTxra Teimurazs:
- gakveTilebs rac Seexeba, jer yvelaferi win
gvidevs mec da iveriasaco.
Semodgomaze kidev erTi qorwili Sedga - Teimurazis colis-Zmam luarsabma colad SeirTo didi
mouravis dai Teklai. am qorwilSi pirvelad Sexvdnen erTmaneTs giorgi saakaZe da levan dadiani.
arc giorgis gamoparvia levanis gonieri mzera,
SezarxoSebulma mouravma daurideblad mxarze xeli
dahkra da mefeebis winaSe warmosTqva levanis sadRegrZelo aseTi sityvebiT:
- Tu gangebam dagvacala, me da es ymawvili gavaerTianebT saqarTveloso, - esa Tqva da grZeli
dagragnili jixvis yanwi sulmouTqmelad gamoscala.
- saidan moitana mouravma levanis dalocvao, gaukvirda Teimurazs.
- sad levani, sad giorgi da sad saqarTvelos
gaerTianebao, - warbi aswia luarsabma.
- gangebao... - mravalmniSvnelovnad Cafiqrda levani da raRac iniSna am naTqvamSi.
am qorwilidan erT kviraSi irmebze nadirobisas
daiRupa manuCar dadiani - levanis mama. axlaRa
mixvda Teimurazi levanis ugunebobas samive qorwilSi. ase CaTvala, winaswar grZnobda mamis daRupvasao.
cota xanSi ambavi movida sadadianos:
- luarsab mefe cols gahyria da didi mouravis
mokvdineba mouwadinebiao Sadiman baraTaSvilis CagonebiT. iranis SahTan gaqceula giorgi saakaZe
Tavisi saxleuliTurTo. mouravis nacvlad mZevlad
xelSi Cagdebuli misi dai moukvdinebiaTo.
is sabediswero qorwilebi gaaxsenda levans da
mwared CaeRima. amis mere uswavlia simwrisagan
Rimili da roca yvelaze metad uWirda, maSin icinoda. guls Sveba eZleoda. es metad da metad amZvinvarebda odiSis mTavars.
ase iyo, rodesac pirveli colisagan nayoli
Svilebi moakvlevina Tavis jalaTs. icinoda gagiJebuli JiniT meore colisgan gaxelebuli, TiTqosda Tu Seni coli sxvasTan gRalatobda, es bavSve-
bi Seni Svilebi rogorRa iqnebodneno. jalaTs ki
mTeli cxovreba SiSi zaravda:
- esao-da levanma Cemi Svilebis mokvlac ar
mibrZanoso, - TviTonve Camoutana ambad sparseTidan
Camosulma, Tu rogor moakvlevina Saabasma sayvareli
Svili sefi-mirza bebuT-xans da gamoglovilze
rom moiTxova bebuT-xanisgan misi Svilis mokvdineba
erTgvari SurisZiebis surviliT aRvsilma. am SiSianobaSi TandaTan dailia kaci da gaqra dedamiwis
zurgidan. levani sisastikeSi ver gautoldeboda
Saabass, magram arafriT Camouvardeboda, qristianulma znem cota-odeni keTilSobileba SearCina.
patronobda taZar-monastrebs, xatebs swiravda
ilorisa da martvilis eklesiebs, wignebiT amaragebda
ber-monazvnebs. amiT surda sakuTar TavSi aRmoCenili
codvebis Sendoba eTxova uflisTvis. Tu loculobda, yovelTvis gulmxurvaled loculobda, Tu arada
cud kacobas sCadioda, an mezoblebs arbevda. misi
sisastikis, an misdami SiSis wyalobiT momZlavrda
odiSis samTavro.
yvelafers ki mainc giorgi saakaZes abralebdnen.
odiSamdec Camovida mouravis sadRegrZelo da yvelas
gakvirveba, TviT levanisic. es pirveli Sexvedra
iyo da yvelas ukanaskneli egona.
sagangebod moutanes dadians saakaZis saqarTvelodan gaqcevis ambavi, iqneb rogorme dacxres gulmxurvale mTavris gulio da giorgisgan CawveTebuli
Winkebi iqneb Tavidan gauqres amis Semdgomado.
ucnauri RimiliT Seegeba igi mouravis gaZevebas.
arc mas egona, Tu maTi gzebi isev gadakveTdnen
erTmaneTs. moRalated CaTvlil mouravTan urTierToba erTob saxifaTo iyo, magram misTvis es
damRa dabrkolebas sulac ar warmoadgenda. levani
sparseTSi imyofeboda, roca mourav-xanma yandaari
da baRdadi miwasTan gaaswora. araTu mters, aramed
mowinaaRmdeges Tavisi xmlis Zala agema. amis gamo
mTeli sparseTi iyo SeZrwunebuli.
didi da patara,
stumari da maspinZeli,
Sahi da nazir-vezirebi
gaognebuli saubrobdnen giorgis Seubraleblobaze. Saabass rom ar gamoewvia giorgi, uTuod ambis gamtans aRar datovebda mis mier darbeul
mxareebSi. ambobdnen:
- mourav-xans cocxali aravin dauzogavso arc adamiani da arc pirutyvio.
levanma hkiTxa ukan mobrunebul mxedarmTavars:
- nuTu Saabasis keTilganwyobis mosapoveblad
ase unda gadageWarbebinao?
Tvali TvalSi gauyria mouravs mTavrisTvis,
karga xani pasuxi ar gaucia, levani ki pasuxs
eloda da jiqur Sescqeroda TvalebSi momzirals.
mere saakaZem Tavi aswia, cas Sexeda da upasuxa:
- me Sahis keTilganwyoba isedac miRebuli maqvs
da davalebis zomieri Sesrulebac sakmarisi iqneboda
misi keTilganwyoba rom ar ganelebuliyo, magram...
- aq isev Sexeda giorgim levans, odnav lmobieri
gamoxedva hqonda am wuTs mourav-xans, - Sahic unda SeZruliyo am ambiT, radgan manac unda icodes,
rom giorgi saakaZesTan xumroba da TamaSoba ar
SeiZleba. ram gamakeTebina? obezgebi da qurTebi
qarTlis mefis mamamZuZed da sufrajad davsaxe.
amitom ar gamWirvebia am bedSav xalxze Cemi boRmis
srulad gadmonTxeva. dae iq, saqarTveloSi Zrwodes
39
Sadiman baraTaSvili, rom misda Tavsatexad giorgi
saakaZe cocxalia. ifiqros da ijavros, am uilajo
xalxs Tu ase epyroba Cemi piradi mteri, me ra
dRes damayriso.
sinanuli Seatyo mourav-xanma odiSel ymawvils.
- ratom miyureb aseo?
- aki saqarTvelos gaerTianebas meficebodi sadRegrZeloSi?! nuTu yvelaferi im simTvraleSi CarCao?
- risTvis Camosulxaro? - Seubruna kiTxva giorgim.
alalad upasuxa levanma:
- Sahs ZRveni Camovutaneo.
- Senc wagaxdineso? - mwared CaeRima mouravxans
da Caiqnia xeli.
pasuxic am xelis CaqnevaSi amoikiTxa levan
dadianma da gulwrfelad Sercxva, ispahanis sasaxleSi rom imyofeboda.
es iyo mTavris ukanaskneli sircxvili, sakuTari
saqcielis gamo rom ganucdia odesme. amis mere ymawvilis isedac gauxeSebuli suli kaciWamiad gadaiqca.
erTxans TiTqos undoda yvelaferSi miebaZa didi
mouravisTvis. Tavisi gulboroteba yofnida, axla
saakaZis gakveTilebi daemata. sparseTidan mobrunebuls aRar egona, Tu kidev gadaikveTeboda misi
da saakaZis gzebi. magram cxovreba uamrav gamocdas
uwyobs adamianebs da arc levani yofila gamonaklisi.
mouravTan momdevno Sexvedra odiSis samTavroSi
Sedga, rodesac martyofis Semdeg marabdisTvis Teimurazs uxmobda didi mouravi, raTa xelmwifurad
gaZRoloda qarTvelTa laSqars gamarjvebuli. “gamarjvebuli” imitom, rom yvelaferi ise iyo mowyobili, gamarjvebis meti araferi iyo darCenili.
biZaSvil-mamidaSvili imxanad nadirobiT irTobdnen Tavs. Teimurazi im dros kaxeTidan gamoZevebuli iyo da imereTis samefos Sexiznuliyo da usaqmobis Jams mamidaSvils wveoda zugdids. mouravis
Camosvla eamaT damxvdurebs, TumcaRa saakaZis avkacobis ambavs odiSamdec CamoeRwia. frTxilad moekidnen amitom stumars. jaris gaZRola sTxova
mxedarmTavarma mefes, isev levanSi Cabudebulma eWvebma wamoyves Tavi da daurideblad hkiTxa giorgis:
- aba, sadRegrZeloo?
Teimurazi ver mixvda kiTxvis arss. saakaZem ki
umal upasuxa:
- axla amis dro araao.
- maS yandaario?
giorgim axlaRa Seatyo levanis Zireuli gardatexa. igi aRar iyo is bavSvi, odesRac rom misi sadRegrZelo Sesva, arc is ymawvili, ispahanis sasaxleSi rom Sexvda. axla mis win idga erTiani saqarTvelos mefobisTvis gamzadebuli kaci, SeiaraRebuli
sirZniTa da simxeciT, veravin da veraferi rom ver
40
gadaudgeboda miznisaken mimaval gzaze. verc es
kaxeTidan gamogdebuli mefuka. ase uTxra giorgim
levans Teimurazis gasagonad:
- neta amis adgilad Sen yofiliyavio. mTebs
gadavdgamdi Seni keTildReobisTviso. aba eseni ra
Rirsni arian maTTvis Tundac erTi qarTvelis sisxli
daiRvaroso.
verc axla mixvda verafers Teimurazi, becis
RimiliT SehRimoda or titans da albaT gegmebs
awyobda, Tu rogor daibrunebda warTmeul taxts
mouravis xeliT. ususuri Canda am RimilSi qeTevan
dedoflis Svili da daviTisa da Tamaris Camomavali.
orivem gaxeda am momRimars da levanma geslianad
uTxra saakaZes:
- Sexede amas da kargad daixsome: amaTgan xeirs
nurasodes elio.
dasturis niSnad Tavi dauqnia mouravma.
- jer gareSea momdgario, mere Sinaurs movdgebio.
- rom gaaZliereb, aRar dagindobeno.
Teimurazi mxolod axlaRa moego gons da CaerTo
saubarSi. saakaZem sTxova mefes, axlaves gadavideT
lixs da umeTaure Sekrebil jarso. jarTa raodenoba
ikiTxa, mere ganlageba. ramdenad SegviZlia gavimarjvoTo. amdeni kiTxvebiT Tavgabezrebulma mxedarmTavarma mokled mouWra:
- wamobrZandiT banaks da yvelaferi avwon-davwonoT da davgegmoTo.
- rodis wavideTo?
- axlaveo. - da wavidnen.
levani darwmunebuli iyo, rom kidev erTxel
miecemoda saSualeba giorgi saakaZis xilvisa, magram
rogor da ra viTarebaSi, es ki ar icoda.
fiqrobda,
bevrs fiqrobda.
fiqrebi gamZafrdnen usaSvelod.
mosveneba daakargvina mTavars am abezarma fiqrebma.
Zilic ki gaukrTa.
sul elandeboda Zil-RviZilSi ai, modis omebSi sisxlamosvrili mxedari,
moiCqaris.
icis,
igi omidan mova,
mxolod omidan,
radgan TviTon didi mouravi gamxdariyo omi.
sxvanairad ver warmoedgina levans es kaci. iqneb aRarc kaci da mxolod cxen-kaci, droTa viTareba
xom maT sxeulebs SeaduRebda, rogorc cecxlSi
gamowrTobil folads. cxovrebam erTmaneTs daamyno
cxeni da giorgi saakaZe - es axali miTosi qarTuli
sinamdvilisa. elandeboda kidec Tof-abjriani mxedari misken momavali. iseTi uferuli iqneboda es
zmanebebi, cxenis feri rom ver gaerCia. uceb wamoxteboda, Tavi omSi egoneboda da ra dainaxavda dadianiseuli sasaxlis sawol darbazs, Rrmad amoioxrebda da Zils ganagrZobda. ar asvenebda mainc xelTavidan daZinebuls fiqrebi.
diliT patresa da karis moZRvars uambo Tavisi
foriaqis Sesaxeb. orivem erTi da igive uTxra erTma italiurad,
meorem qarTulad,
magram nugeSi veraferi. gamocxadebis meeqvse
Tavis pirveli rva leqsi waukiTxes da bolos hkiTxes, mokrZalebulad:
- romeli mxedarTagani iqneba Tqvenis brwyinvalebis TvalsazrisiT, Tqveni uSfoTvelobis damrRvevio?
tanSi gaaJrJola am wignis wakiTxvam levans
da xmaminavlebulad gaimeora apokalipsuri sityvebi:
`da aha cxeni mwuane, da mjdomaresa mas zeda
saxeli misi sikudili...~
- kargad dafiqrdiT, Tqveno brwyinvalebav, mimarTa erT-erTma moZRvarTaganma, - sxva xom arao?
xelSi misces wigni da uTxres:
- Tu ar gagvirisxdebi, TqveniT waikiTxeT da
dafiqrdiT, romeli mxedari iyo...
levanma anazdad waikiTxa:
`da gamovida sxuai cxeni wiTeli, da mjdomaresa
mas zeda mieca aRebad mSvidobai queyaniT, raiTa
erTmaneTi moswyvidon, da mieca mas maxvili didi.~
mcire xans dadumda mTavari, mere ki dabejiTebiT
Tqva: - es ori mxedari erTsa da igive saqmes akeTebso. amitom ver gamirCevia romeli apokali psuri
mxedari mezmaneba yovel Jams.
sulierma moZRvrebma Taviseburad ugalobes da
uloces levan dadians, ufals Seavedres, sulis
mSvidoba mianiWeo. sacecxlurebiT ukmies padremac
da dekanozmac.
- nu ifiqreb bevrso, - uqadages bolos, - mosasvleli mainc gvewveva, amitom nu SfoTav naadrevadao.
es iyo mTavris ukanaskneli SiSi, rac ganucdia
Tavisi cxovrebis manZilze. amis mere Seiqmna uSiSi
da usircxvilo levan dadiani.
merme ukve uTavo mxedari ezmana. es zmaneba
aRarc apokali psSi ewera Tavisi ucnaurobiTa da
SemaZrwuneblobiT. aRar SeSinebia TavwaWrili mxedrisa levans. miuaxlovda da hkiTxa:
- vina xaro?
- saqarTveloo, - upasuxa mxedarma.
- Seni Tavi ra iqnao?
- me TviTon SevWameo.
- CemTan ratom moxvedio?
- Seni Tavi damadgi Tavzeo, - sTxova saqarTvelom.
ver gabeda sakuTari Tavi mieca mxedrisTvis
dadians.
- Cemi Tavi me mWirdebao, - mkvaxed upasuxa levanma saqarTvelos.
araferi upasuxa mxedarma mas, gawbilebuli gauCinarda Rameul usasrulobaSi. gamoiRviZa levanma.
inana, sakuTari Tavi rom ar misca mxedars Tundac
zmanebaSi.
es iyo mTavris ukanaskneli da sabediswero gaubedaoba. amis Semdeg masSi gambedavi Camoyalibda.
erTi erTmaneTze movida cnobebi marabdis brZolis Sesaxeb. yvela mstovari Tavis patrons aqebda
da mis mxedarmTavrul sibrZnes miawerda qarTuli
laSqris Rirseul winaaRmdegobas ricxobrivad aRmatebul mterze. yvelas Taviseburad Camohqonda
ambebi da movlenaTa msvlelobas Tavisebur WrilSi
hyveboda. gantevebis vaci da yvela ubedurebis saTave aqac gamokveTes - didi mouravi.
- aki Camoaciles sardlobas saakaZe da misi
sabrZolo gegma daiwuneso? - Caacivdeboda aTasgvari
kiTxvebiT odiSis mTavari.
- mainc giorgi saakaZea yvelaferSi damnaSaveo,
- uazrod gaiZaxodnen winaswar daswavlil saTqmels
macneebi, xolo roca maTive naambobidan gamomdinare kiTxvebs usvamda levani, Tavs aridebdnen mopasuxeni pasuxis gacemas. da es mxolod imitom, rom
mravali Tavi wamoCituliyo am erT sabediswero
brZolaSi. sabolood ki ase askvnidnen TavianT
naTxrobs:
- aki Saabasma Tavis sanukvar sawadels ver miaRwia da didi zarali vawvnieT rogorc cocxal
ZalaSi, aseve sabrZolo aRWurvilobis TvalsazrisiTo. Tanac Semdegi winsvla abasma veRar SeZlo da
axla mcire-mcire razmeulebiT vebrZviT tyes Sefarebulnio. marTalia Sahma tfilisi aiRo, magram
dRe-dReze igi datovebs qalaqs, radgan autaneli
pirobebi SevuqmeniT iranis lomsao. tfilisi misTvis
qalaqi ki ara, marwuxebia da cdilobs, rogorme
gamoaRwios Tavi am autaneli pirobebidano.
axalma da axalma mstovrebma axali ambebi moitanes:
- Saabasma tfilisi datova da kudamoZuebuli
gaiqca saqarTvelodano. axla Sesaferis dros eZebs,
raTa isev dagvesxas Tavs da Cvenze gaimarjvoso.
Cven ki dRe-niadag vfxizlobTo. didi mouravi isev
SemarTulia da Zera-qoriviT dastrialebs qarTul
samefos, mtarvalma rom ver moitacos erTi goji
miwac.
- Teimurazi rasa iqmso? - ikiTxa sxvaTaSorisad
odiSis mTavarma.
- mefobso, - siamayiT sTqva moenem, - mefesa da
mouravs Soris sruli Tanxmobaao, - daamata naTqvams,
41
radgan mixvda, swored amas SeekiTxeboda sabolood
msmeneli.
- madloba RmerTso! - kmayofilebiT amoTqva
karis moZRvarma.
merme erT bnel Rames odiSs SemoaWena cxeni
erTma usaxurma mstovarma. mxolod RamisTeva iTxova.
Sori gzidan mosuls mosveneba surda. ar moasvenes,
kiTxvebi yizilbaSebis isrebiviT daayares. Zunwad
pasuxobda yvelaferze, pasuxebis mixedviTac ver
mixvdebodi giorgi saakaZis mstovari iyo igi, Tu
Teimuraz mefisa. erTi ki cxadi iyo, isev aries
misasvleli gzebi mefeebsa da saakaZes Soris gulRrZo Tavadebma. isev moiRrubla saqarTvelos caze
gaerTianebis zRurblTan. yvelaferi es avs moaswavebda.
aseTi ambebi Camoutanes levan dadians:
nostes mamulSi myof mouravTan Turme erT
saRamos misula zurab aragvis erisTavi da Teimurazis SemonaTvali sityva-sityviT uTqvams colis
Zmas siZisTvis. gabrazebula giorgi, warbebi Seiyara
da ze-wamoiWra:
- rodis iyo samefo saqmeebSi vereodio! me mefe ki ara, mouravi varo. mefoba rom mdomoda samalavidan ar gamovixmobdi im ugnurs da qarTl-kaxeTs ar Cavabarebdio.
Turme isic gamorkveula:
im mefukas zurabis xeliT mouravis mokvla
ndomia Turme. esec gamoirkva mogvianebiT, misken
moRerili xrmali aicila saakaZem da ganaiaraRa
erisTavi. mSvidobiT gauSva samtrod mosuli colisZma siZem. sxva arxebiT isic garkveula - Teimurazi
Saabasma Seaguliana, mokali giorgi saakaZe da misi
Tavi gamomigzavneo, samagierod kaxeTidan ayrilT
davabruneb samSobloSi da mTels qarTl-kaxeTze
upirobod gagabatonebo. Tavis mxriv uxeirom zurab
erisTavi moimxro:
- mokali Seni siZe da misi adgil-mamulis baton-patronad gagxdio.
didma mouravma zurgSi moqneuli maxvili swrafi
moZraobiT aicdina da amiT aacdina macdur ocnebis
asrulebas erTis mxriv zurab aragvis erisTavi,
meores mxriv Teumuraz mefuka da mesames mxriv
Saabasi.
- xmalma gagvasworoso, - SeuTvala mefukas ganiaraRebuli Semogzavnili mstovris piriT.
axla orive mxare salaSqrod emzadeba da jars
ikrebso.
isic dawvrilebiT Camovida ambad: vin sad ramdeni
molaSqre moagrova.
- Teimurazma ori aTas kaxels mouxmo, zurab
erisTavma sami aTas xuTasi mTieli cxenosani misca
42
mewinaved, eqvsi aTas xuTasi moieriSe daviT qsnis
erisTavma gamouyvana mefukas.
- giorgi saakaZeso? - axla sxva moenes hkiTxes.
imanac CamoTvala:
- axalcixis faSam ori aTasi mesxi molaSqre
mihgvara mouravs daviT guramiSvilis sardlobiT,
qaixosro muxran-batonma da qarTlis gamgebelma
sami aTasi qarTveli gamouyvana qudze kacad, imereTs
yofila giorgi saakaZis mstovari. giorgi mefes
sTxova daxmareba, samagierod qarTl-kaxeTSi misi
vaJis gamefebas dahpirda da amiT imedovnebs qveynis
gaerTianebaso, - dasZina mstovarma.
- rao mere imerTa mefe giorgimao? - mwared
CaeRima levan dadians da sul raRac erTi kviris
win masTan saidumlod wveul giorgi saakaZesTan
Sexvedra gaaxsenda.
TvalebSi Caxeda Ramis stumarma Rameul maspinZels da did xans uyura ubrad. isic daJinebiT
ucqerda mouravs araTu rogorc mters, an moyvares,
aramed SesaZlo mokavSires an mowinaaRmdeges. maT
xom erTmaneTSi ara hqondaT gasayofi ra. bolos
jari sTxova gaubedavad, icoda ra, rom uars miiRebda
araTu SiSis an ideebis, aramed biZaSvil-mamidaSvilobis gamo. esec dasZina:
- Cemi gamarjvebis SemTxvevaSi qarTl-kaxeTze
gamefdi da axal samefo gvars daude safuZvelio.
- ratom Sen ar izam amaso? - hkiTxa mTavarma
mouravs.
- me bevri mteri myavs da saxelic SebRaluliao,
Sen xeirianad aravin gicnobso.
- es rom gavakeTo, me meyoleba bevri mteri da
saxelic SemebRalebao. ZmaTa kvliT gaerTianebuli
saqarTvelosi ara mwams rao. araTu Teimurazis
gamo ar mogcem jars, aramed qarTvelTa gamoo.
daixsome giorgi, es yvelaze samarcxvino omi iqneba
saqarTvelos matianeSi da ar minda am omis monawile
viyoo. Sen ici, gamzrdel biZas gadavudeqi, coli
wavarTvi da samaris piraze miviyvane igi, arc Teimurazis dasamarebisTvis amikankaldeba xeli, magram
araa es kargi saqme da girCev Senca da im doylapiasac es omi ar moaxdinoTo.
gawbilebuli darCa giorgi, magram ara nawyeni.
madloba gadauxada gulwrfelobisTvis odiSis mTavars da imave Rames datova samTavro.
amis mere iyo:
imerTa mefes miakiTxa dasaxmareblad macdunebeli winadadebiT. isic imerelTa da gurulTa oTxi
aTasiani laSqris wargzavnas dahpirda lixs gaRma
aleqsandre ufliswulis gamefebis sanacvlod. amiT
qarTl-kaxeTis mefe imereTis samefos pirdapiri
memkvidre xdeboda. xelis erT gawvdenaze Canda
qveynis gaerTianeba.
es iyo mTavris cxovrebaSi ukanaskneli SemTxveva,
roca man omsa da brZolaze uari ganacxada. amis
iqiT levan dadiani xrmalamowvdili SeebrZoleba
bagrationebs, ServaSiZeebs da gurielebs. yovelTvis mogebuli darCeba da ara gamarjvebuli.
Teimurazi Turme mouravze imis gamoc ganawyenebula, rom rad daiWire osmaleTis sulTanTan kavSiri Cemi dasturis gareSeo. ganrisxda amis gamo
giorgi saakaZe. amis iqiT mis win iveriis mironcxebuli mefe aRar idga da Sehyvira batonkacurad:
- sulkurTxeuli dedaSenis xaTri da ridi
rom ar mqondes, axlave gagagdebinebdi Tavsao! visTan
saidumlo kavSirebs miwuneb, iqeT Saabass epirferebi
da aqeT mis zurgs ukan ZRveniT avseb Ror erTmorwmuneebso, - cota xniT Seyovnda, ruseTis saxelwodeba ver gaixsena da mere xeli Caiqnia. dausaxelebladac cxadi iyo vis gulisxmobda ,,Ror erTmorwmuneebSi,” - samcxis aTabagisa da misi meSveobiT
xonTqaris mxardaWeriT gavwminde aspinZa da mTeli
misi Semogareni yizilbaSebidan da Senc rom momSvelebodi kaxeTzec gadavidodi. Saabass dedaSenisa
da Cveni Svilebis sisxls balRamad amovadendi
cxvirSi, magram amas Sens gareSe gavakeTebo.
TeimurazisTvis ar iyo cnobili giorgi saakaZis
saqmianoba samcxeSi, Tu ra didi samstovro da
saomari saqmeebi moimoqmeda mouravma da axla am
svegamwyrali mefukas gadamkide yvelaferi Tu ara,
umetesi saqmeni wyalSi unda Cayriliyo.
- yvelaferi Tavidan iqneba dasawyebio, - fiqrobda
mouravi. saqarTvelos erTi udidesi mteri samefo
taxtze uzis da sanam mas ar CamovicilebT gzidan,
qveyanas araferi eSvelebao. abasze aranaklebi mavnebelia igi sakuTari mamulisao da amitom omSi
wasvla mis winaaRmdeg saRvTo da mamuliSvilur
saqmed CameTvlebao.
amitom samcxidan moziduli Zala abasisken mimarTuli Teimurazisken Semoabruna.
ismenda am ambebs levani da sakuTar Tavs ar
ujerebda, rogor SeiZleboda amdeni siqvelis Semdeg
mouravi vinmes mtrad da moRalated gamoecxadebina.
taSiskari rom daviviwyoT, martyofi win gvidevso,
marabdis warumatebloba xom am ubeduri SuRlis
brali iyo da sxva arafrisa. mindobodnen mouravs
es uvici sardalukebi da aqac samSvidobos gavidodiT. TumcaRa isev saakaZis wyalobiT ver naxa marabdiT veranairi sargebeli Saabasma da iqiT mesxeTic waago. Sida qarTlis yvela mniSvnelovani cixe
mouravs xelSi eWira. mTeli kavkasia da wina azia
sulganabuli Sescqeroda am orTabrZolas Saabassa da giorgi saakaZes Soris,
ara romelime qveynebs Soris,
aramed am or didZalovan da gonebamaxvil adamians Soris, romlebsac emorCileba xalxi (erTs bevri, meores - cota). uTanasworoba imTaviTve Tanasworia, imdenad aRmatebulia mourav-xani mzebrwyinvale Sahze. sakmarisi iqneboda ZalTa Tanafardoba,
rom sparseTi gamanadgurebeli safrTxis winaSe
dadgeboda uTuod.
Teimurazebi da misTanebi ar ijerebdnen, amitom
gadaekida Tavdapirvelad luarsabi, axla Teimurazi.
Suri Rupavda yovelTvis saqarTvelos. samefo gvaris
potenciali da energetika dakninda am uTav-Jamo
brZolebSi, erTmaneTTan qiSpobaSi da sulmdabal
qvena grZnobebis daqvemdebarebaSi. araerTi iyo sisxlis aRreva maTSi - aRmosavleli bagrationi dasavlels Txoulobda, es ukeTes SemTxvevaSi da isic
imitom, rom rogorme gamxdariyvnen damoyvrebulTa
taxtis memkvidreebi da araTu saqarTvelos gaerTianebisaTvis, aramed sakuTari gavlenis sferoebis
gansavrcobad. Cveulebrivi SemTxveva iyo, bagratovanni TavianT qveSevrdomebs Txoulobdnen da aTxovebdnen qalebs maTze, raTa gamdgari did-aznaurni
amiT moedrikaT da moeTaflaT. sxva ukeTesi vera
moefiqrebinaT ra. mezobeli qveynebi aRar kadrulobdnen TavianTi qalebi rZlebad gamoeSvaT am saSiS
qveyanaSi, aqedan aravis surda qalebi waeyvanaT
rZlebad, radgan gaWirvebul moyvaresTan aravis
surda wili daedo; gaWirvebul siZes xom unda
daxmarebodnen an fuliT, an jariT, an Tavisi gavleniT. sparseTTan da osmaleTTan ki aravis surda
gaefuWebina urTierToba TavianTi, Tundac iribi
CareviT. damoyvrebis SemTxvevaSi ki valdebulnic iyvnen Careuliyvnen TavianTi moyvrebis Sida saqmeebSi.
amitom
sisxli gaxunda bagrativanTa,
guli daberda da
goneba daClungda.
erTxel nadirobisas levans Seesityva antonio
jardina:
- droa iveriam samefo gvaris gamocvlaze ifiqroso.
- vinmem ar gaigos, Torem SeTqmulebas damwamebeno,
- TavisTvis Cailaparaka levanma. mere stumars naZaladevi TavazianobiT mimarTa:
- rasa brZanebT, padre, bagratovanni xom RvTiT
kurTxeuli gvaria, Tavad daviT mefsalmunis Camomavalnio. sxva rom ara iyos ra, bagrationi deda
iyo Cemi sulkurTxeuli nestan-darejani, asuli
kaxeTis mefis aleqsandre II-isa.
calybad Caecina mTavris naTqvamze padres da
icoda ra levanis pativmoyvareobis ambavi, darwmune-
43
buli iyo, ar Serisxavda amis gamo maspinZeli stumars, iseTi kuTxidan daanaxebda sinamdviles, rom
ar efiqra, magulianebs es oxerio, arada, arc uamisoba
unda yofiliyo, da uTxra:
- aravin davobs amaze, Cemo keTilo levan-batono,
me mxolod imis Tqma msurs, rom axali, an, ase
vTqvaT, axleburi gonebaa saWiro samefo taxtze.
iveriam Tavisi moqmedebani unda Sescvalos, mters
es Zveli Tqveneuli svlebi kargada aqvs Seswavlili
da TviTon axlebur cbier TamaSs gTavazobT. Tqven
ki veraferi daupirispireT maT Sesaferisi da sapirwone. Tqvens sawigneSi gavecani ydaSemoclili bagratovanTa cxovrebas. ver SemogkadrebT, levan-batono, miamiti brZandebi-Tqo, bevri ram msmenia Tqveni
gonebagamWriaxobis Sesaxeb da piradadac bevrjer
davrwmunebulvar TqvenTan urTierTobisas amaSi, magram ratomRac am sakiTxs mainca da mainc miamiturad
umzerT...
warbebi Seiyara gorozma odiSelma.
- raebs roSavs es gadaleSili gadamTielio.
cali warbi ze-awia, aweuli warbis mxares nerviulad ulvaSi SeaTamaSa, CamoRuSuli warbidan gaxeda
padres da hkiTxa:
- rogor gavigo Tqveni naTqvami, padre antonio?
sibrazisgan xrmlis vadas mouWira xeli.
sayovelTao uxerxuloba Camowva darbazSi, saxeze gafiTrdnen danarCeni Tiatianelni padreni. imasac
fiqrobdnen:
- rogor daiZvrens Tavs padre antonio.
arada, misma sruliad uSfoTvelma mzeram da
sibejiTem cota ferze moiyvana italielebi. mixvdnen,
mkvaxed motriale saTqmelis dasrulebis Semdeg
naTeli gaxdeboda dausrulebeli azris arsi, ase
bundovnad da Seuracxmyofelad rom Canda Tavqariani
dadianis cxvirwin wamosrolili.
- axlaves agixsniT, - mSvidad ganagrZo Txroba
padrem, ise, TiTqos arc Camovardniliyo aranairi
uxerxuloba, an arada Tavad ver grZnobda amas, vinc am taxtze dajdeba, swored is gaxdeba mefsalmune daviTis STamomavalio. ubralod, am wignSi
erTi umniSvnelo cvlileba Seva - meTaur gvars
Caanacvlebs axali meTauri gvari da RvTivkurTxeulobac maTze gadava. gadaxedeT irgvliv saxelmwifoebs - ramdeni dinastia gamoicvala sparseTma,
bizantiam, frangebma... da vin icis kidev vin ara...
TviT ruseTSi sul axlaxan Seicvala dinastia. am
Secvlas, marTalia, mravali omi da sisxlisRvra
mohyva, magram im giJma ivanem amowura Tavisi sagvareulos yoveli SesaZlebloba. axla axali goneba
daeufla ruseTs, ufro xalasi da norCi. RvTivkurTxeulobisa da mironcxebulobis madls yvela axa-
44
li dinastia memkvidreobiT iRebs, Tundac is warmoSobiT mdabio iyos... asea, Cemo keTilo levan-batono.
saxe gaexsna levans, idumal Caswvda padres qaragmuli naTqvamis arss da gaibadra. srul dumilSi
levanis mravalmniSvnelovani Cacineba gamoikveTa.
veravin mixvda,
WkuaSi daujda mas es moazreba, Tu ara,
gauxarda, Tu ewyina,
magram erTs ki mixvdnen, rom
wyenam gadauara.
mere atrial-datrialda axalgazrda TavSi CawveTebuli ampartavnobis Wia. ucnaurad SeiSmuSna,
orive ulvaSi gadaiswora xelebis neli moZraobiT
da ulvaSebSi Camaluli eSmakuri RimiliT mimarTa
padres:
- raxan ase dakvirvebuli yofilxar, Rirso mamao, Cvens awindel da warsul yofa-cxovrebaze, iqneb isic gagvimxiloT gulwrfelad, vin geguleba
dRevandel saqarTveloSi axali dinastiis moTaved?
vin Caanacvlebs bagratovanTa uZveles samefo gvars?
Tamamad da piruTvnelad upasuxa TiTqmis daufiqreblad padre antoniom:
- lixs iqiT qarTlis mouravi, lixs aqeT odiSis
mTavario.
pasuxma niri ucvala levan dadians. aqamomde
Tu Separuli ironiiT esaubreboda stumars, axla
is macduri Rimilic gaqra saxidan. levani am pasuxma
daarwmuna, rom padre sulac ar xumrobda da arc
ise wakidebuli hqonda baxusi. imaSic darwmunda
mTavari, rom ramdenime wuTis winandeli daZabuloba
arc ki ugrZvnia padres, ise Tavisuflad da daubrkoleblad Camoayaliba Tavisi azri.
- iqneb esec miTxra, moZRvaro, - levanis xmaSi
axla rkiniseburma simkveTrem iWarba, - ratom is da
me; da ratom is iq da me - aq?
isev auRelveblad da uSfoTvelad pasuxobda
padre: - bunebrivia, mTavaro, am bolo or saukuneSi
saakaZeze metad aravin gamokveTila msoflio TvalsawierSi qarTvelTagan, arc erTi Tqveni mefe, arc
erTi Tqveni mTavario. igi yvelas ebrZvis mefeebs,
Sahebs, Tavadebs. Slegi xalxi xarT qarTvelebi es gamxecebuli dev-kaci sakuTar Tavs rom SemoamtereT. migecaT mimarTuleba da kalapoti da isic
Tqvenda sasikeTod imoRvawebda Riad da daufaravad
Sahebisa da fadiSahebis sazianod. daviTi gyavdaT
erTi aseTi, zRvidan zRvamde rom gaCuqaT saqarTvelo... bedi misi da Tqveni, rom igi mefe iyo da man
warmarTa mTeli qveynis bed-iRbali RvTivkurTxeulobiTa da mironcxebulobiT. samagierod sabediswero aRmoCnda saakaZisTvisac da TqvenTvisac, igi
rom mefe araa. oRond esaa, rom Sen Seni sambrZaneblo
gaqvs. jer kidev axalgazrda xar da bevrs moaswreb
qveynad. ise ki kargad davkvirvebulvar rogor mindobiT uyurebdi mouravs SenTan stumrobisas da
isic ar yofila gulgrili Sens mimarT. mama-Svilurad giyurebda, araTu SuriT, an qvena grZnobiT, xarbad gismenda Sinagani daZabulobiT da TiTqos
amoyvireba undoda ,,gaumarjos levan mefesao!“
amas vgrZnobdi mis TvalebSi. cotac, cotac da marTlac amoxeTqavda misi gulidan iZulebiT daokebuli zvirTi da talRa grZnobebisa.
sxva mxriT Seubruna kiTxva levanma:
- aba, Teimurazi? svimoni? imerTa mefe giorgi?
gaeRima padres da Seawyvetina mefeTa saxelebis
CamoTvla.
- da sxvani... da sxvani... sxvani - sxvania, bevrni
arian Rirseulnic da uRirsnic, SarvaSiZeebic bevrni
arian, dadeSqelianebic, gurulebic, xolo giorgi
saakaZe da levan dadiani mxolod erTni arian,
romelTac ar gaaCniaT sadarni, Tundac mefeebi
iyvnen isini da Tundac mTavrebi. merwmune, Cemo keTilo levan-batono, saakaZeebic bevrni yofilan da
momavalSic bevrni iqnebian da dadianebic, Tundac
erT gvarSi araerTi giorgi daibados saakaZe da
meore gvarSic araerTi levan dadiani, maT numeracia
gansazRvravs mxolod. es is giorgi saakaZea erTaderTi da is levan dadianic erTaderTi, romelTac
WeSmaritad daSvendebodaT saqarTvelos samefo gvirgvini. RmerTmani, ar gepirferebio.
- maS, me da giorgi, ara?!
- aseao, - daudastura padrem da Tanac daumata
naTqvams, - sxva droSi rom daibados saakaZeebSi
vinme giorgi da dadianebSi vinme levani, maT Tqveni
damRa gahyvebaT samudamod da sakuTar saxels ver
daimkvidreben verasgziT. isini mudam ganwirulni
iqnebian levan dadianisa da giorgi saakaZis CrdilisTvis, Tqvenze metadac rom gaumarTlos bedma im
Tqvens Soreul STamomavalT.
axla gamomcdelad hkiTxa levanma ise, mxolod
piruTvnel pasuxs rom moTxovs kiTxva, sxva pasuxebi
rom TvalnaTliv gamoiaSkaravebs Tavs aragulwrfelobiTa da pirferobiT...
da hkiTxa:
- axla esec damizuste, Rirso mamao, ra gaaCnia
erTs, rac ar gaaCnia meores da ra ar gaaCnia erTs,
rac gaaCnia meores. qveyana erTia, taxtic - erTi,
ase iyo odiTgan da ara ise, rogorc axlaa. am taxtze ori ver dajdeba, dadiani Tu saakaZe sabolood,
da ratom?
padre ar dafiqrebula, ise upasuxa:
- mouravs survili aqvs qveynis gaerTianebis,
Zalac Seswevs saamisod, magram ar gaaCnia xelmwife-
ba, raTa waruZRves ers. dadians ar ufiqria qveynis
gaerTianebaze, Zalac ar gauwvrTnia saamisod, magram
gaaCnia xelmwifeba qveynis gaZRolis. saakaZis ukan
wlebia, gamowvrTnilia misi xasiaTi qarTl-kaxeTisa
da sparseTis bnel TamaSebSi. igi omia da ara
mSvidoba, Sen mSvidoba xar da ara omi, jer-jerobiT
mainc. Seni xasiaTi iwvrTneba da jerac ar gadmoRebula quradan. Sen rom omi gaxdebi, aravin icis
rogor SeiTavseb sakuTar cnobierebaSi omsa da
mSvidobas. saakaZem imTaviTve daTrguna sakuTar
TavSi mSvidoba. roca laparakobs, maSinac ki ibrZvis
da omobs. Sen oqros Sualedi xar omsa da mSvidobas
Soris... da amitom Sen da mxolod Sen da sxva
aravin.
ase daasrula padrem sityva. yvelas ki egona,
rom grZelze ugrZelesi iqneboda da brtyel-brtyeli qeba-didebiT aRsavse. man ki saqmianad Camoayaliba
Tavisi saTqmeli... da es ar iyo martoden yalbi
xotba, es iyo namdvili suraTis Cveneba.
ver vityvi, esiamovna levan dadians padres sityvebio, an nawyeni darCa mainc da mainc, an imedgacruebulio.
arc moulodnelobiT gamowveuli gaoceba gamouwvevia levanSi. erTi kia, rom amis Semdeg gansakuTrebuli pativi daimsaxura laTinurma eklesiam odiSis mTavrisgan yvela qarTvel mefe-mTavrebs Soris.
arnaxul gancxromaSi hyavda Tavisi Zvirfasi stumrebi Tavis ojaxs,
Tavis simdidres,
Tavis avla-didebas,
bolos da bolos Tavis taxtsac misionerebs
utovebda saomrad gamzadebuli,
an sadme Sors mimavali.
misi aryofnis Jams veravin gadadioda padreebis
brZanebebs, ufro gulmodginedac asrulebdnen maT,
vidre TviT mrisxane mTavrisas. yvelam icoda odiSSi:
rom daebezRebina isini romelime kaTolike misioners Tavisi brZanebebis Seusruleblobis gamo, sastiki levani gacilebiT mkacrad dasjida maT, vidre
Tavisi brZanebis SeusruleblobisaTvis. xalxic laTinebTan garbodnen ZRveniTa da mosakiTxavebiT, raTa
maT da swored maT eSuamdgomlaT levanTan SemweobisaTvis ama Tu im gasaWirSi. ar darCenila samTavroSi kuTxe-kunWuli, romlis qoneba ar scodnodaT misionerebs. zogierTi abarebda kidec maT
am qonebas gansakargavad, anderZebsac maT uwerdnen
dasamowmeblad. yofila SemTxvevebi, roca padreebis rCeviT anderZSi esa Tu is piroba SeucvliaT
moanderZeebs erTi Svilis sazianod da meoris sasargeblod, an ukeTes SemTxvevaSi yvela Svilis
45
sasargeblod da uares SemTxvevaSi yvela Svilis
sazianod. am ukanasknels padreebi
an qvena grZnobiT sCadiodnen,
an mTavris survilidan gamomdinare,
an monaqrTamevis angariSiT.
sufrianobis dros, didi iyo is Tu mcire, padreebs
yovelTvis dedofalTan da mis mxlebel qalbatonebTan svamda levani. amiT xazs usvamda maTTan
siaxloves. esec mxolod imitom, rom evropis mxardaWera moepovebina odiSs, yvelaze axlos rom imyofeboda msoflio gulisZgerasTan da am gulisZgeris
talRebs TvalnaTliv rom SeigrZnobda sisxl-xorceulad levani.
danarCen saqarTveloebSi ase saRad ar uyurebdnen evropas, oden ruseTi iyo maTTvis xsnis erTaderTi gza Tanamorwmuneebis ZarRviT SekavSirebuli. ruseTs levanic uwevda angariSs, oRond
almacerad uyurebda mainc, radgan mis siaxloves
uniiT Sekruli Zala da Zalmomreoba idga. kargad
icoda pontifikosis sityvis Zala, saukuneebis ganmavlobaSi Tu rogori gulmodginebiT arbevda saracinebs wminda miwaze...
Tu yvelafers iseTi gulmodginebiT gaakeTebs,
rom nunciusTa mTelma amalam guli moufona paps,
saWiroebis SemTxvevaSi papis daZaxilze mTeli evropa darajad daudgeba odiSs, da SeiZleba sruliad
saqarTvelosac. amitom yvelafers ise gaakeTebs
levani, rogorc saWiroa da ara ise, rogorc amas
Tvlis igi saWirod.
ramdenime xnis Semdeg es nunciusebi sixaruliT
werdnen paps:
`odiSis mTavarma `arasworad~ monaTvlis gamo
Tavi xelmeored `WeSmaritad~ moinaTla da masTan
erTad Tavisi Rrmad morwmune eric laTinuradve
monaTlao. odiSi araTu uniaSi Sevida romis wmida
eklesiasTan, aramed srulad gadavida laTinur weszeo. Cveni mizanic es ariso. levan mefes Cveni kongregaciis wevrebi Tavisi samTavros mfarvel angelozebad miaCniao.~
TavianT werilebSi nunciusebi odiSis mTavars
savlesa da konstantine keisars adarebdnen da
dasZendnen:
`sxvas arafers xedavs, Tvinier romis sarwmunoebisao da sxvas arafers natrobs, Tu ar pontifikosis naxvasao, raTa mis ferxT emTxvios da mis winaSe aRiaros kaTolike sarwmunoeba, romelic ukve
miiRo patre arqanjelo lambertis xeliTao.~
gonebaSi ecineboda levans, magram sinamdvileSi
sasacilo araferi iyo amaSi - Tvals uxvevdnen
erTmaneTs:
levani - kongregacias da
46
kongregacia levans.
levanma:
- ai, xom xedavTo, umwvervalesi Tavi Cemis samflobelosi gavakaTolikeo da amitom saWiroebis
SemTxvevaSi rogorc erTmorwmunem jvarosnuli
laSqrobiT unda momeSveloTo.
kongregaciam:
- kio, kargia laTinurad rom moeqecio, axla
Sens safiqrals Cven vifiqrebTo.
papma amis pasuxad bulla afrina odiSs:
- propagandis kollegia davaarse da Cemis samwysodan yvela agzavnis ymawvilebs saswavlebladao.
pirdapir ar uTqvams odiSis mTavrisTvis Senc
warmoagzavne Seni samTavrodan mowafeebio, radgan
Senc Cveni sarwmunoebis erTi mrevlTagani xaro,
magram am werilSi es igulisxmeboda.
patreebma urCies levans sapasuxo wigni miewera
papisTvis da roms waregzavna ymawvilebi. Tanac,
papis Sesaferisi pativis gamosaxatavad sarwmuno
kacic gaegzavna da mas mierTmia papisTvis sapasuxo
wigni. patreebi fiqrobdnen viRac odiSels gamoZebnis
levanio, man ki es missia isev ioseb judiCs daavala:
- Senze ukeTess veravis vi povi Cems samflobeloSio, - dasZina.
riT gadaerwmunebina levani patres, ar icoda.
raRac mizezebi uTxra, Tavi moiavadmyofa, magram
dadiani mtkice iyo Tavis gadawyvetilebaSi da iWvneulad SeekiTxa:
- rao, Rirso mamao, papTan wasvlas Takilob, Tuo?
es ukve metis-meti iyo da uxmod daTanxmda
patre iosebi misTvis moniWebul missias. arada,
levanisTvis ar undoda gaemxila, mis nacvlad vinme
odiSeli didebuli rom yofiliyo, iq, romSi tvins
safuZvlianad gadaurecxavdnen da ase tvingadarecxili dabrundeboda samSobloSi.
levanmac icoda es da amitom moxerxebulad da
SefarviT aarida Tavisianni tvinis gadarecxvebs.
aqac kmarodnen tvingadarecxilebi, axla iqedanac
rom ar damatebodnen. xazgasmiTac mianiSna missionerebs:
- Tqveni moimede var am saqmeSio, - sxva qvena
azrebi rom ar datrialebuliyo maT TavebSi. ymawvilebic gaugzana, erTi da ori ki ara, ramdenime araerTi da araori. ifiqra:
- amaT mainc naxon europa da raRac mainc iswavlono.
es yvelaferi mere da mere moxda.
manamde ki:
qarTvelTa ori dajgufeba samkvdro-sasicocxlod gadaekida erTmaneTs. atalaxebuliyo Semodgmis wvimebisgan mTeli saqarTvelo. kaci ar darCe-
47
nila cxenTa Tqara-Tqurisgan gamosrolili talaxi
rom ar moxvedroda, ar dasvriliyo da ar gasvriliyo.
erTi levani darCa sufTa am ubedur Semodegs.
ijda Tavis sasaxleSi da naRvlianad uyurebda
moRrublul cas, Tu rogor auferulebda garemosa da garemoebas Camowolili Rrubeli da TqeSi
wvimisa. im wlis Semodegma xasiaTi gaufuWa ymawvilkacs. es iyo mTavris yvelaze xangrZlivi dro,
erTsa da imave adgilas or-sam dReze met xans
rom gaCerda, TiTqmis mTeli Tve, vidremde Sikrikebi
ar Camouvida qarTlidan da ar amcnes mas bazaleTis
omis bed-iRbali. amis mere levan dadiani or-sam
dReze met xans erT adgilas arasodes gaCerebula,
sul mimodioda sadRac,
sul omobda,
sul Sromobda,
sul avkacobda da
sul kai-kacobda.
ra Seityo levanma bazaleTis ambebi, zewamoiWra:
- cxeni momgvareTo! - daiyvira.
gadaicva Tori da gareT gavarda. Semoaxta
cxens da Tavsxma wvimaSi im Ramis-pirs gavarda sasaxlidan. aravin icoda sad wavida, SiSiT aravin gahyolia Tan.
garboda TavawyvetiT cxeni,
sad,
ver xedavda,
mxolod fexebi grZnobdnen miwis simagres.
miwas dandoboda cxoveli,
kaci - cxovels.
nisli Tvalsawiers axSobda, magram raRac manZilze TeTroni SeniSna. Zneli saTqmelia kacma SeamCnia
Tu cxenma. moCvenebas hgavda es xilva. mxedarma
misken miagdo cxeni.
nel-nela miuaxlovda Cvenebas, TiTqos eSiniao,
iseTi nabiji hqonda. mxedari aZalebda nabijis
gadadgmas. cxensac ar undoda misvla xilvasTan
siaxloves, TiTqos raRac simZime Camoawva fexebzeo.
ielva da wamierad ganaTda yvelaferi. TeTroni
sisxlSi iyo SeRebili da wvima recxavda sisxls
misi sxeulidan. TeTroni TrToda. mxedars Savi
mosasxami ecva, oRond esaa, rom Tavi ar uCanda.
TeTroni idga da misken mimaval mxedars uyurebda.
levans Sescivda. axlaRa mixvda, amindis Seufereblad rom ecva.
isev ielva da sazarlad daigruxuna zecam, TiTqos es-esaa armagedonis zRudeebTan angelosTa
da eSmakeulTa dasni Sebmian erTmaneTsao.
levanma am wamier gaelvebaSi dainaxa, rom mxedari
uTavo iyo. amitom gamolaparakeba ar ucdia masTan,
axlos mivida masTan, Semouara irgvliv daCexil-
48
daglejil sxeuls. es misi sisxli eRvreboda sxeulze TeTrons. uTavo mxedars xrmali vadaSi gadatexoda. xrmalis erTi nawili erT xelSi eWira, meore, orlesuli nawili ki - meoreSi. amis mnaxveli
ifiqrebda, xrmali TviTonve gadatexao. sakvirveleba
is iyo, rom uTavo mxedars mtkiced eWira xrmlis
orive nawili orTav xelSi da aseve cxenis aRvirsac
marTavda.
amis Semxedvare levani mixvda, rom mxedari
mkvdari ara yofila. imaSic darwmunda, rom igi bazaleTidan modioda. mxolod es ver aexsna, ratom
gamovida TviTon ase gadareuliviT sasaxlidan. nuTu amasTan Sesaxvedrad?
da vin iyo neta is mouravi Tu mefe,
an romeli maTganis momxre?
SekiTxvas azri ara hqonda, darwmunebuli iyo,
pasuxs ver miiRebda uTavobis gamo, magram mainc
yasidad ikiTxa, iqneb upriania vTqva - sakuTar
Tavs SeekiTxa, raTa gamoecno mxedaris vinaoba:
- vina xar Seno?
Tavs ras Caqindravda uTavo, magram Tqva, TavCaqindrulis STabeWdilebas rom qmnida:
- saqarTveloo...
pasuxi moulodneli ar yofila levanisaTvis,
daaxloebiT raRac aseT pasuxs eloda, magram ara
ase srulyofils.
- es ra dagmarTeso! - sinanuliT Cailaparaka
Tavianma mxedarma.
- `ra dagmarTes~ ara, `ra davimarTeT~, ase ufro
sworia kiTxvis dasmao, - Seuswora naTqvami uTavom
Tavians.
levani cdilobda gaerkvia, xmaSi sinanuli ismoda,
sibraze, imedgacrueba, mowodeba Tu kidev sxva ram.
ver gaarkvia,
ver mixvda,
ver daadgina.
yvelafers hgavda da arafers ar hgavda saqarTvelo. grZnobda, mTavris TavSi rac trialebda, amitom
TviTon daexmara mas da am daxmarebaSi ufro daabnia
igi:
- amas TaviT ver gansazRvrav, guli unda momapyro
da Seni sisxli da ZarRvebi CemsaSi gaataro. mere
Cemi tkivili Sen gadmogecema. TxemiT terfamdis
rom gaiJRinTebi CemiT, mere mixvdebi, rac unda
moimoqmedo, gonebac mxolod mere amuSavdebao.
araferi upasuxa levanma, mxolod umzerda uTavo
mxedars da fiqric Sewyvita. erTianad daicala
yvelanairi grZnobebisgan, TiTqos sxeulSi ar dautoves aranairi saarsebo organo da mxolod usazmanod dahqroda masSi suli arsobisa, an sulac qari,
axla rom sunTqvis saSualebas ar iZleoda.
Tavis simZimesac ver grZnobs, isea daclili
yvelafrisgan da moZraobis survilic ara aqvs.
saqarTvelom ki isev uTxra mdumares:
- Sen rom me mgrZnobde, upirvelesad sindisi
Segawuxebda, ara piradad Sens gamo, aramed qarTvelobisaTviso. merme ki es sindisi tkivilSi gadaizrdebodao.
Zlivs amoiluRluRa levanma:
- Cemgan ras iTxovo?
daufiqreblad upasuxa uTavo mxedarma:
- damadgiT Tavi saTaveSio.
kargad ver Caswvda am qaragmas Taviani mxedari,
magram iribulad mixvda, rom saqarTvelo saxelmwifoebriv saTaveebze mianiSnebda, xolo vis Tavs
isurvebda uTavo mxedari, es ar dauzustebia.
- iqneb gauxednav giJmaJ raSsaviT gadario Cems
mier mowodebuli Tavi da isic gadaagdoo?
- rasac SemomTavazebT, arafers vagdeb. es Tqven
ar SegiZliaT Tavoba gawioT, uTauri Tavebi xarT,
da mitomo.
- CemTan ratom moxvedio?
- me marto SenTan ar movsulvaro. me SenTanac
movedio.
- da ratomo?
- mxolod imitom, rom damadgaT Tavi saTaveSio.
esa Tqva, moabruna Tavisi cxeni da wvimisa,
nislisa da saRamos siSoreSi gauCinarda.
levanisTvis ar iyo moulodneli uTavo mxedris
cxadeba, magram erTi ram ar icoda da verc gaerkvia,
sizmari iyo es Tu xilva,
winaswarmetyveleba Tu gafrTxileba.
ukan gabrunebulma ramlis Cxreka daiwyo. saxeiro
vera gaigo ra. daZabuloba erTgvar azartSi gadaizarda, azarti ki garTobaSi. ase TamaS-TamaSSi gadaiara zamTarma. gazafxulis pirze nadirobas da
mcire laSqrobas mihyo xeli, waekinklava mezoblebs.
Zala mosinja sakuTari, Warbi Zala igrZno sxeulSi... da daiwyo...
* * *
pirveli rac iyo, Tavis cols moaWra cxviri,
Ralati daswama da mitom, zogi Sina-mosamsaxure
imasac ambobda, enac miayola cxvirsao, araferi
rom ar dascdenodao. mdumared gaagdo sasaxlidan
da afxazeTisken gauyena gzas. Tan isic ifiqra, setemani Camomixtebao da amawiokebs, da umjobesia
iqeT Sevedavo, raTa SemrCeso. win col-yofili gaigdo da ukan odiSis razmiT mihyva, gons mosvla
rom ar dascloda afxazTa mTavars SarvaSiZes. es
levanisTvis ara, magram sruliad saqarTvelosTvis
yvelaze sabediswero gadawyvetileba iyo. levanma
yuradReba ar miaqcia erT didmniSvnelovan movlenas:
Tavisi siveragiT mxcovaneba gaumwara mTavars - seteman SarvaSiZe saxleuliTurT CerqezeTSi gadaixvewa. am nabijiT qarTvelobam gavwireT afxazeTi
dasaRupad.
iq, ki, Seifares devnili mTavari,
magram daiwyes amasTanave misi tvinis gadarecxva
- cecxlze navTs usxamdnen Cerqezi da afsua gadamTielebi keTilSobil qarTvel didaznaur SarvaSiZes.
- ai, qarTvelebma ra dRe gayareso...
- ai, qarTvelebi rogor moeqcnen Sen uiRblo
Svilsa da SviliSvilebsao...
kolxi medeac gaaxsenes:
- Svilebis mkvleli xalxia giurjebio, - daaskvnes.
im RamiT setemanma sabediswero sizmari ixila,
albaT ufro xilva da cxadeba, vidre raRac sizmarTagani:
TiTqos uTavo mxedris beWisTavi yofiliyo TviTon. mjiRebs urtyamda beWisTavs mxedari da tkivilis SegrZneba gamqraliyo. samagierod sxeulis im
nawilze gadadioda yvela tkivili, romelsac gvemdnen. Tavi mobezrda beWisTavs, tura-afTrebs miando Tavi da isinic dauzogavad xravdnen mas. SeWmis
dros tkivils ar ganicdida. bolos mixvda beWisTavi,
rom sxva sxeulSi gansxeulebuliyo, gaucxoebuliyo misi pirvandeli sxeulisagan. is ukve mxedari
ki ara nadirad gadaqceuliyo da wyuroda sisxli
Tavisi yofili sxeulisa. azriTac da gonebiTac
tura-afTrebs damsgavseboda. axla ukve SeeSinda
beWisTavs
sakuTari Tavisic,
Tavisi Sesxeulebuli nawilisic da
uTavo mxedrisic.
gaoreba igrZno beWisTavma:
- ra viyavi, sad var da sad unda viyoo.
tura-afTrebi miiwevdnen uTavo mxedrisken, isic
Tan mihyavdaT. uTavo mxedars dakarguli beWisTavis
nacvlad spilos Zvali Caasva da beWiT gamoirCeoda
igi yvela danarCeni mxedrisgan.
gamoeRviZa setemans. guli damZimebuli hqonda.
ugunebod uTxra maspinZels:
- cxums unda davbrundeo.
gaukvirda afsua mTavars:
- ra saCqaroao? iq levan dadiani arbevs Sens
mamulebs, cota movmZlavrdeT da Cven gagiZRvebiT
mamulis dasabrunebladao.
raRac mzakvroba eniSna setemans am naTqvamSi,
magram saxeldobr ra, ver aexsna, jer mainc.
iuara setemanma:
49
- arao, rac male davbrundebi afxazeTs, miT
ufro male Sewydeba dadianis rbevao.
gaiRima afsuam da mTavars beWisTavze mouTaTuna
xeli. cinikurad iRimoda da im wuTs es afsua Zalian waagavda sizmrad nanax tura-afTars. beWisTavma
is tkivili igrZno, rac sizmrad ganicada. Zalian
mZime xeli eCvena afxazs afsuasi. am sityvebSic
ucnauri msgavseba dainaxa `afxazi~,
`afsua~...
vin, Tu ara sufTa sisxlis afxazma da isic
SarvaSiZem, kargad icoda, rom es sicrue iyo, macdunebeli, qvena grZnobebis aRmZvreli.
dayoloda am sicrues?
sadamde miiyvanda, es ukve aRar icoda. veranairi sibrZne da winaTgrZnoba ver ganWvretda amas.
arada, iseT marwuxebSi moqceuliyo, sxva gzas ar
utovebda maspinZeli stumars, Tu ara am gzaze
Sedgomas.
gaucxoebas ukve isedac moekida fexi gulgoroz
SarvaSiZeSi, axla pirveli nabijis gadadgma iyo
saWiro da misganve iTxovdnen am nabijis gadadgmas
gadamTielebi. es cinikuri Rimili ar scildeboda
am utifar afsuas...
- Cvenc Tan wamovalTo, - eRrijeboda, - ar migatovebTo.
- Tu ginda Seni Svili Cven mogvaTxove da erTi sisxli da xorci gavxdebiTo.
- gana Tqvenma mefem yivCaRebis wyalobiT ar
Seqmna zRvidan zRvamde imperiao?!
- saTqmelic meti iqneba - Tqven baRvaSi gyavdaT,
me baRafSi viqnebi, erTi jiSisani gavxdebiT bolos.
- Tu iCqareb da cxums dabrundebi, dadianebi
da bagrationebi erTad varbioT da Cveni gaxdeba
afxazeTi, afxazebi ki Cven gavxdebiTo.
gvelis nakbeniviT dauara seteman SarvaSiZes
sxeulSi am naTqvamma. erTi ki moisazra imisaTvis,
rom rogorme Camoecilebina abezari maspinZeli gzidan:
- me odiSis mTavris ena vici, bolomde ar gamwiravs. Tqven vaglaxad SeawydebiT dadianis marbiel
laSqarsao, Tanac metismetad gaRiziandeba leoni
da arc me damzogavs TqvenTan erTado.
- Sen javri nu geqneba, seteman batono, - uTxra
afsua-mTavarma, - Cven SenTan erTad wamovalT, Sen
gviwinamZRvre. davixocebiT, magram davbinavdebiT
zRvispireTSi. rogorc afxazebi, ise SevereviT mosaxleobas da roca dro dadgeba, Cven davarbevT saegros
da mis adgil-mamuls davimkvidrebTo. Sen iqnebi
Cveni medroSe da gzamkvlevi afxazeTisken, afxazeTis
dido mTavaro seteman! mere Seni qaliSvilis sisxli
da gvari Cvenzec gadmova da lamaz Tamunias, ase
50
damaxinjebuls ugulo leonis mier, Cven gavalamazebT Cvenive sisxliTo.
SarbaTiviT aTrobda afxazs afsuas naTqvami.
kidev bevri ram aseTi CaawveTa isedac mowamlul
Segonebas. naxevars aRarc usmenda, magram rac moismina, esec sakmarisi iyo. axla igi fiqrobda da afsuac mixvda amas da marto datova sakuTar fiqrebTan gulamayi SarvaSiZe.
gagzavna saidumlod mstovari dadianTan da wvrilad mouTxro misTvis CerqezeTis mduRare ambebi,
dasaxiCrebuli Svilis saxeba ar aZlevda imis uflebas, rom dahyoloda afsuaTa nebas. isedac ismoda
kolxeTis zRvispireTSi molebis mglisebri ymuili.
afxazeTi xom isedac ganwirulia gadasajiSeblad,
axla saqme isaa osmalo TaTari moaswrebs mis gadajiSebas, Tu es urjulo gadamTieli afsuebi?
iveriam miwa migvayarao, erTmaneTs mtroben qarTvelT
Svilebi, daundoblobaa qveyanazeo. verc is gagvirkvevia xeirianad, ras gverCis odiSis mTavari ase
umowyalod rom gveqceva, morCileba Tu unda Cveni,
usisxlod dagvimorCilos. Cven xom bagrat mefis
droSiT gaverTiandiT da leon mefis quTaTurobiT
viwrTobodiTo. levan dadians rom mivendoT, aRgvgvis
pirisagan miwisa, osmalo monebad gagvyidis, es Cerqezebi da afsuebi Segverevian da sisxli mainc ganaxldebao.
bevrs fiqrobda setemani sam ubedurebas Soris
romeli iqneboda afxazeTisTvis yvelaze naklebad
mavne da SedarebiT sasargeblo. bevri awon-dawona
da mainc yvelaze saSineli da sabediswero arCevani
gaakeTa - afsuebis Camosaxleba afxazeTs da maTi
gaafxazeba. im TvalTaxedvidan meti ukeTesi ver
dainaxa setemanma, Tvalebi yovelis mxriT dabnelebuli hqonda, da mitom. esec qarTuli ubedobis
brali iyo mxolod da mxolod, romelic imJamad
trialebda mTels saqarTveloSi. Sinaganad grZnobda
SarvaSiZe, rom am gadamTielebsa da urjuloebs
isev qarTvelTa maTraxi jobda. qarTveli afxazs
ar gaanadgurebda, radgan isini jiSiTa da modgmiT
qarTvelebi iyvnen. petre iberis sisxli duRda afxazisa da qarTvelis sxeulSi. qarTveli ukanasknel
afxazs Seifarebda, morduobis madli imoqmedebda
gaavebul qarTvelzec da afxazzec. arc Turqi da
arc afsua ar daindobda im ukanasknel afxazs erTi monad gayidda stambulsa da damaskoSi, meore
TviT ZirZvel kolxeTis miwaze gadaagvarebda mas
da gurgen magistrosisa da daviT kurapalatis naSierebs samkvdrod gadakidebda erTmaneTs,
dRes Tu ara,
xvale,
xvale Tu ara,
mere...
magram es
`mere~
seteman SarvaSiZisTvis usasrulod Soreuli
momavali iyo, romelsac veravin moeswreboda...
da iqneb zedmeti iyo aseTi SiSi gaucnobierebel momavalze da iqneb iberiul modgmas emZlavra
gadamTielze da gaeqarTvelebina afsuebi, rogorc
es Tamaris dros moxda yivCaRi rom nayivCaRarad iqca da Seeria qarTvelobas.
erTis sityviT,
yvelaferi gadawyvetili iyo da isic ahyva am
saxifaTo TamaSs.
sul male daeSvnen mTebidan. samzadisic saucbaTo iyo. setemans Tavisi mamuli ase Tu ise mainc
daurbeveli daxvda, uaress moeloda. cxumis sasaxleSi yvelaferi ise daxvda, rogorc datova. odnavi
SiSi igrZnoboda mis nabijebSi:
- vai Tu dadiani sadme axlos iyos da momvardes
gamxecebulio.
iqeT afsuaTa gamo eSinoda, rogor miiRebdnen
afxazebi maT, eseni rogor moiqceodnen. Sin iyo da
guli sagules ar hqonda, yovel wuTs eloda Sikrikebs avismauwyebeli ambebiT, an gaxelebul Tvistomebs. setemanis aseTi Sinagani foriaqi arc Tu
usafuZvlo iyo. sanam afxazeTis mTavari ufrTxoda
yvelas Sinaursac da gareulsac.
amasobaSi afsuebma fexi moirTxes kolxeTis
miwaze da umal daiwyes erTmaneTTan mWidrod dasaxleba.
afxazma uxucesebma mxolod is icodnen, rom
leon dadianisgan Tavdasaxsnelad daiqirava gadamTielebi seteman SarvaSiZem. Tanac afsuaTa es mecadineoba CaTvales droebiT saWiroebad, raTa adgilobrivi mosaxleoba ar Sewuxebuliyo maTi CamosvliT.
magram viRacam SeniSna, rom gadamTielebi iqceodnen ara rogorc mowveuli droebiTi mosaxleebi,
aramed rogorc baton-patronni im alagebisa, rac
SemoiRobes.
viRacam xeli waatana afxaz gogonas,
viRacam saxnav-saTesi daisakuTra,
viRacam daiCema afxazi varo,
viRacam Tavisi wesis damkvidreba scada...
viRacam raRac gaakeTa, magram es sayovelTao
qarTuli yofiT, wesiTa da adaTiT gafuWeba iyo.
pasuxi rom moTxoves,
veraferi gaawyves iaraRi mouRera.
afxazma uxucesebma umal afrines Sikrikebi
levan dadianTan da wvrilad mouTxres, am cota
xanebSi ra ambebic datrialda anakofiidan kelasuramdis, setemans Sav-naRvlianoba Sehyroda da dadioda ubrad.
afxazi Sikriki zugdidSi meore dRes Cavida,
roca levanma uTavo mxedari ixila. Sekriba saswrafod Tavisi laSqari da afxazeTs gaemarTa. yovelgvari winaaRmdegobis gareSe daarbia afsuebi odiSis laSqarma. mieWra levani sasaxleSi setemans
da gaognebulma hkiTxa:
- ra xdeba, seteman, ra ambebi dagitrialebia
Sens samTavroSio?
ara upasuxa ra levanze gulmosulma, xeli
Caiqnia da ganze gadga.
- an es Cia kaci vinaa ase wvrili TvalebiT,
sul rom kudSi dagsdevso?
es abezari afsua mixvda, masze rom ekiTxeboda
dadiani SarvaSiZes da TviTonve utifrad upasuxa
Zlivs naswavli afxazuriT:
- me baRafSi var, - SeeSala saTqmeli da ucebve
gamoaswora, - baRvaSio, - daumarcvla aso-aso odiSis
mTavars afsuaTa mTavarma.
cali warbi ze-awia levanma da zemodan ise daxeda pasuxis gamcems, rom gegoneboda miwasTan
gasworebul uxsenebels uyurebso.
- erTi, esec momaxsene, romeli baRvaSi xar li parti Tu ratio? - brazmoreulad hkiTxa levanma
afxazurad.
ena Caigdo afsuam, dadianis risxvas SeuSinda
da odnav ukan daixia.
- unda wagacalos kacma Tavio!.. - Cailaparaka
levanma qarTulad da waiwia ,,baRvaSisken” silis
gasawnavad. SuaSi Caudga setemani da qarTulad
Seepasuxa levans:
- Tavi daanebeo! Sen maiZule, eseni rom Camomeyvana
afxazeTs da damekarebinao.
TvalebSi Caxeda levanma setemans da araTu
wyeniT, an braziT, sinanuliT uTxra:
- saSiS xalxs gadayrixar, seteman, isini arc Sen
dagindoben da arc me. raRa me da Sen, piradi wyenac rom gverdze gadavdoT, naTlad dainaxav, afsuebi
rogor gaafxazdebian da dagvaSoriSoreben erTmaneTs, Cven droSi Tu ara, momavalSi mainco, - xeli
Caiqnia levanma da mcire pauzis Semdeg ganagrZo, Sen CemTan gaqvs angariSi gasasworebeli da ara
xalxs erTmaneTTan, romlebic Cven gvabaria sapatronod. Sen fiqrob, brali mimiZRvis Sens winaSe. hoda,
aqa var, xels ar gavanZrev, rac ginda miyavi, oRond
es afsuebi gadareke mTebs gaRma, aqauroba rom
daiviwyon, iseo. Torem qarTvelebis da afxazebis
sisxliT SeRebaven TavianT xrmlebs. eseni sparsze
51
da osmaloze saSiSni arian. isini gvarbeven da
gvTrgunaven, ramdenadac SeZleba aqvT, eseni ki sulSi
gviZvrebian da im suls moklaven sabolood, riTac
vsuldgmulobT. Sen kidev ver gagigia, ra saSiS
saqmes CaWidebixar, Torem miuxedavad piradi wyenisa,
gverdiT amomidgebodi da erTad gadavrekdiT amaT,
saidanac CamoTeslebulan, radgan Sen Tanuris cxvirs iqiT ver ixedebio!
zurgi Seaqcia levanma setemans da wasasvlelad
moemzada, magram setemanis Seyvirebam Semoabruna.
- Tanuri ar axseno, Se bilwoo! - SehbRavla
Seuracxyofilma mamam.
- damibegrixar, afxazeTis mTavaro! rac gemarTa
isev imiT - jiSiani afxazuri cxenebi, lamaz-lamazi
qal-vaJi... da yvelafer amas daamateb vaWrebsa da
ebraelebs. mosavlis mesamedi Cems beRelSi unda
dabinavdes yoveli wlis bolos; fuls gpatiob, ar
minda Seni fuli, mosavliT gamistumreb darCenil
valsaco.
daugdo sityva Tu ara, gavida darbazidan.
im dReebSi macne movida friad samwuxaro ambiT saqarTvelodan gadaxvewili giorgi saakaZe da
misi amala, kargad rom miiRo Tavis karze sulTanman osmaleTisaman, moukvdinebiaT. gadakidebia Turme
did mouravs pirveli vaziri. SeupyriaT saakaZe da
yvela misi mxlebeli, sul ormociode kaci, mouravis
Svilic - avTandilic. raRac mogonili braldebiT
datusaRebidan ramdenime dReSi yvela maTganisaTvis Tavebi dauyrevinebiaT. pirvelad giorgi saakaZisTvis gadausxepavs Tavi jalaTs, mermeT misi vaJisTvis
da miyolian ase da sul pirwmindad amouwyvetiaT
osmaleTs TavSefarebuli qarTvelebio.
guli dawyda levans giorgi saakaZis daRupvis
gamo. misi pirveli sadRegrZelo gaaxsenda da sinanuliT Tqva:
- esec saqarTvelos Tavio...
aravin icoda ra igulisxma levanma am naTqvamSi.
im RamiT
did xans,
did xans
ar daZinebia levans.
bolos fiqrebma daRales da CasTvlima. axla
ukve mxolo-Tavi ezmana levans, tans gareSe. ver
gaarCia visi Tavi iyo giorgi saakaZisa,
qaixosro muxran-batonisa - masTan erTad daRupulisa,
avTandil saakaZisa,
Teimuraz mefisa,
giorgi imerT mefisa,
Tavad levanisa,
52
setemanisa,
im udReuri baRafSisa, baRvaSad rom mohqonda Tavi,
Tu kidev viRacisa...
igive gaumeora levanma, oRond ufro mtkiced:
- vina xaro?
manac upasuxa:
- saqarTveloo...
- Cemgan ras elio?
- daadgiT Tavi saTaveSio! es Tavi daadgiT saTaveSio, - daazusta Tavma da levanis kalTaSi aRmoCnda, ara rogorc cocxali, aramed rogorc ConCxi
Tavisa, ZvelT-uZvelesi ConCxi, romelic xorcSesxmas
iTxovda da es Tavi levans hqonda xelSi.
gamoRviZebulma kargad iniSna, rasac moaswavebda
nanaxi sizmari Tu xilva da ganumtkicda rwmena sakuTari Tavisadmi. orive xilva erTarsad aawyo, daukavSira erTmaneTs da mxolod sakuTari Tavi dainaxa
im uTavo mxedarsa da usxeulo TavSi da Seudga
saqmes, magram...
* * *
iyo erTi `magram~ amasiis zavi, dadebuli sparseTsa da osmaleTs
Soris ocwliani paeqrobis Semdeg, roca erTmaneTs
Sah-Tamazi da suleiman sulTani Seebnen. samSvidobo
zavi qalaq amasiaSi daido...
da daido sazRvari lixis qedze or moqiSpe
imperias Soris dasavleT saqarTvelo sambrZaneblod osmaleTs
gadaeca,
aRmosavleTi ki irans.
am wesis darRveva aravis epatieboda arc qarTvels,
arc sparss,
arc osmalos...
aseTi ram pirvelad moxda, roca qarTvelTa bedi qarTvelebis gareSe gadawyda. aqamomde Tu sazavo
molaparakebebSi pirdapir da uSualo monawileobas iRebda qarTuli mxare, amieridan bedi qarTvlisa
gadaibara misma odiTma dauZinebelma mtrebma.
erTis mxriv am avbediTma zavma qarTvel didaznaurebs daTvuri samsaxuri gauwia - amasiis pirobebis
safuZvelze isini ufro da ufro met gankerZoebisaken miiswrafodnen. es xels aZlevda am zavis
mosargeble mxareebs. Sedga ra fexi sparseTis yureSi, suleiman didebuli zRvaTa mpyrobeli gaxda:
qveynierebis yoveli mxrisken gaexsna gzebi da meti
zewoliT wamovida evqsinis pontis sanapiroebisaken.
dasavleT saqarTvelos mefe-mTavrebi erTmaneTs
ejibrebodnen, vin ukeTes ZRvens miarTmevda sulTansa
da mis sayvarel cols roqsolanas. am ukanasknelTan
abamdnen urTierTobebs, raTa suleimani metad gulmowyale yofiliyo.
isedac patara qveyana,
isedac samefoebad danawevrebuli da iolad
samarTavi,
TviT es danawevrebuli saxelmwifoebrivi warmonaqmnebic iSleboda saTavadoebad.
erTianad amovarda qarTvelTa cnobierebidan mTliani saxelmwifo da am mTlianobis gemo mtrebsac
daviwyeboda da moyvrebsac. zavis pirobebiT, dasavleT da aRmosavleT saqarTveloebs ekrZalebodaT
erTmaneTze galaSqreba, erTmaneTis taxtis mitaceba,
an gadacema nebayoflobiT. amiT sagareo viTareba
daiZabeboda pirvelyovlisa sparseTsa da osmaleTs
Soris. mTeli xuTi aTeuli weli itanjebodnen qarTveli mamuliSvilebi, Tu vinme iyo aseTi - meWirnaxuleni da mesveurni iveriis gaerTianebisa. vinc
ki moiwadinebda sityvis daZvrasac, maT pirvelebi
samTavro-samefoebSi gamagrebuli Tavadoba gadaemtereboda, romlebsac pirdapiri safrTxe emuqreboda
mefisa da eris gaZlierebiT, rac am avad-saxsenebeli
amasiis zaviT hqondaT miniWebuli. TviTon es xeirianad arc icodnen, icodnen mxolod is, rom maTi
usafrTxoebisTvis zrunavda erTis mxriv sparseTis
Sahi, meores mxriv ki osmaleTis sulTani. rogorc
ki am Tavisuflebas da usafrTxoebas raime daemuqreboda, saqmeSi Suamavlad TavianT `mfarvel-patronebs~ CarTavdnen...
da iwyeboda gauTavebeli elCobani `mama-Sviluri~ darigebani:
esao, Svili gamomigzavneo,
esao, Zmai gamomigzavneo,
esao, dai momaTxoveo...
uamravi mliqvneloba Tavbrus axvevda isedac
dakninebul qarTvelTa azrovnebas.
uares SemTxvevaSi:
Tavad gadamTieli `patronebi~ sanadirod iwvevdnen gaurCebulT,
an wveulebaze
da
an uTavod datovebdnen,
an uTvalis-Cinod,
an sawamlavis wyalobiT gaaCerebdnen;
ukeTes SemTxvevaSi laSqars Caabarebdnen
da
an avRaneTs wargzavnidnen saomrad,
an saqarTvelos daalaSqvrinebdnen.
XVI saukunis miwuruls imereTi umarTavi gaxda
da amiT svimon qarTlis mefem isargebla, jariT
gadmovida lixis qedze, Semoewyo quTaTiss da gamefda imereTSic. es ki saerTaSoriso areulobas moas-
wavebda, romelsac ar dauSvebda jer sazavo xelSekrulebis damdebi mxareebi, Semdeg am zaviT ganpirobebuli samTavroebi, da rac mTavaria vatikani da
mis ukan mdgari evropiuli saxelmwifoebi. vatikanisTvisac da osmaleTis mezobeli evropuli saxelmwifoebisaTvisac osmaleTis nebismieri aboboqreba maTi
simSvidis darRvevas niSnavda. amitom, rogorc Suamavali da simSvidis uzrunvelmyofi kaTolikuri
eklesia Tavisi misionerebis meSveobiT adgilebzeve
acxrobdnen mSfoTvarebas, an maT mier gabmuli ablabudebiT axerxebdnen sawadelis miRwevas.
osmaleTic umadloda amisaTvis vatikans, am momsaxurebiT sparseTic naxulobda sargebels. pontifikosis legatebi da nunciusebi didis pativiT
iyvnen miRebulni rogorc istanbulis, aseve ispaanis
sasaxleebSi. gacxovelebuli vaWroba hqondaT gaCaRebuli italiur respublikebTanac da espanel saeklesio Tu saero wargzavnilebTan.
laTinuri eklesiis bnelma aCrdilebma ase Caagones manuCar dadiani qristes saxeliT win aRdgomoda svimon mefes da gaeZevebina igi lixs gaRma.
mainc da mainc rTuli ar yofila manuCaris dayolieba, radgan qarTlis moZaleba dasavleTze TviT
odiSis myudroebasac uqmnida safrTxes. amas zedmeti
macneebisa da jaSuSebis Carevis gareSec grZnobda
odiSis mTavari. levani yovelTvis nanobda:
- ratom me ar viyavi mamis-Cemis adgilze, raTa
momeZlierebina qarTli da amiT Seqmniliyo myari
safuZveli qveynis gaerTianebisa. arafrad ar Cavagdebdi im wyeul zavs da mere veraravin gagviorguldebodao.
- windauxedavi kaci iyo mamaCemi manuCar dadianio,
- amas ki uaxloes garemocvaSi aRiarebda.
- ase iyo, - ganagrZobda Txrobas SezarxoSebuli
levani, - osmaluri jari rom evqsinis ponts gvecileboda, odiSi da guria cal-calke da erToblivad
imereTs erCodao, nacvlad imisa, rom erToblivi
ZaliT zRvaze gamsvleli dagvecva da gagvedevna
urjulo TaTari, an arada iq yofna autaneli gagvexada maTTvis, - amas wyeniTac ambobda da sinanuliTac.
axlac mitom emduroda imereTs, rom egrisionis Zveli didebis aRdgenas ar anebebdnen da yovelis
mxriT xels uSlidnen am saqmeSi levans, Tavad
imerel mefeebs ki saamiso Wkua da Zala ar SeswevdaT. Zala raa, gonebaSi arc uSvebdnen qveynis gamTlianebis saWiroebas.
mTeli naxevari saukune uTmines erTmaneTs osmaleTma da sparseTma,
mTeli naxevari saukune hqonda mijibuli osmaleTs erayi, sparseTis yure, qalaqi baRdadi,
mTeli naxevari saukune sparseTma osmaleTs
53
daaneba erayis, sparseTis yurisa da qalaq baRdadis
mitaceba,
mTeli naxevari saukune ilesavdnen erTmaneTze
kbilebs da elodnen xelsayrel moments, raTa ise
wakidebodnen ganaxlebulis ZaliT muhamedis sarwmunoebis es ori odiTi qurumi, rom axali zaviT meti wili mieRoT mowinaaRmdegeTa miwa-wylidan da
metad ganevrcoT gavlenis sferoebi saqarTveloze.
pirvelad sparseTma waiwia osmaleTisken.
SahinSahad kurTxevis Semdeg abas I-ma Tavisi
ymawviluri Jini osmaleTze gadaanTxia da ganaaxla
omi mezobelTan da erevans Seeba igi. daxmarebisTvis
kaxT-batons aleqsandres mimarTa. isic drois gaWianurebiT eaxla Sahs. es uyuradReboba ar gamoparvia
abass da gulSi Caido aleqsandresadmi wyena.
babuis ispaans wasvla levanma mamas acnoba, manac usafrTxoebis mizniT WaqvijaSSi gaiwvia Svili.
manamdec fiqrobda manuCari levanis gadmoyvanas
odiSSi, roca aleqsandre SeuZlod Seiqna da droebiT taxti Svils - daviTs dauTmo, man ki iZulebiT
aRkveca berad mama da taxti miitaca.
es maSin moxda, roca Semaxiis xonTqars SeuSinda
aleqsandre da xarki asZlia, xolo amaze gabrazebulma abasma:
- rogor Tu Cemma qveSevrdomma Cemis nebarTvis
gareSe xarki gaiReo!
daemuqra kaxTa mefes.
loginad Cavarda aleqsandre.
areuloba maSin moulodneli iyo da manuCarma
ver moaswro Svilis kaxeTidan gamotaceba. am nabijiT gulgoroz colis-Zmas metad gaaxelebda da
SeeSinda, raime ar mowios levanso.
bavSvs meore biZa - giorgi mfarvelobda.
rodesac giorgi ufliswuli daviT mefem TorRvais cixeSi gamoketa, misi momxreni ki WoeTis
cixis galavnidan gadaCexa, xolo aleqsandre mefeyofili alaverdis taZarSi iZulebiT Seayena berad,
upatronod darCenil levanze mzrunveloba qeTevan
dedofalma aiRo da ufliswul TeimurazTan amyofebda dReniadag. imJamad ki yvelaferi iseve moulodnelad dasrulda, rogorc daiwyo gaurkvevel viTarebaSi daviT mefe avad gaxda
da gardaicvala. ra xmebi ar dadioda qveyanaSi esao-da,
daviTs mamis wyevam uwiao,
mamam Svili Tavis mstovrebs moakvlevinao
da sxva.
berad Semdgari mefe-yofili SesaZloa arafer
SuaSi yofiliyo Svilis sikvdilTan, magram yvela
gza mainc aleqsandresken midioda. gamoTqmul varauds sababi hqonda -
54
daviTs, axalgazrdas sasikvdilo ara sWirda rao.
viRacam esec Tqva:
- mexi daeca TavSi mironcxebis upatieblad
mopyrobisTviso.
erTis sityviT, aleqsandresTvis iZuleba male
dasrulda da taxtic maleve daibruna.
ai, Saabasis SemoCeniT ki manuCar dadianisTvis
cxadi gaxda daZabulobis TandisTanobiTi mozvaveba...
da ganarida Svili am saSiSroebas.
igi arc Semcdara omidan dabrunebulma Saabasma mefe aleqsandres
Tan gamoayola gamuslimanebuli konstanti-mirza,
romelmac ZegamSi yizilbaSTa xeliT moakvdina mama
da Zmai giorgi da abasis nebarTviT daiWira kaxeTi.
kaxeTma ki ar igua mamisa da Zmis mkvleli mefed da
aujanyda mas. qeTevanma, daviT mefis qvrivma, Sekriba
laSqari zemo qarTlidan da kaxeTidan da konstantimirza da mis mier ardebilSi daqiravebul mkvlelebs,
mZarcvelebsa da naZirlebs dauxvdnen. gadamwyveti
brZola belaqinis wyalze gaimarTa. daviT jandierma,
bebur da Tamaz vaCnaZeebma moakvdines mamisa da Zmis
mkvleli konstanti-mirza.
am ambavs rom uyvebodnen levan dadians, zewamoiWra ymawvili da mamisgan kaxeTs wasvlis nebarTva
iTxova. gaecina manuCar dadians. ar dauSala Svils
moWarbebuli aRtkinebis gamoxatva. TviTonac wavida
kaxeTs da mama-Svilma erTad miuloces gamarjveba
muxran-batonTa gulzviad STamomavals. didis kdemamosilebiT dauxvda qeTevan dedofali siZesa da
mulis-Svils, iseTive saTno da momxiblavi iyo,
rogoric axsovda levans. mis ierSi gamqraliyo is
mebrZoli suli, rac ase kaenis sulis matarebeli
konstantis winaSe. dedofalma esec uTxra nadimze
stumrebs:
- kaxeTs ori aleqsandre hyavda - papis mama da SvilTaSvili. orTave sakuTari Svilebis msxverplni
gaxdnen - av-giorgisa da konstantisi. RmerTma hqnas
an mesame aleqsandre ar mosuliyos, an am oris bedi acilebodes, Tu mova, im mesameso.
- WeSmaritado, - daudastures stumrebma da
qeTevan dedoflis sadidebeli Sesves.
erTxans levani kaxeTs darCa da ufliswul
Teimurazis gamefebis ceremoniasac daeswro bodbes
wminda taZarSi. manamde ki ufliswulis amalaSi
iyo, roca samefod gamzadebuli Saabass warudga.
abasi mxiarul gunebaze iyo, qarTulad saubrobda,
oxunjobda, svamda qarTul Rvinoebs. kidev erTxel
gaxda levani abas pirvelis qarTulad molxenis
momswre, roca tfiliss Cavida da qarTlis mefed
luarsabi dasva. gaukvirda odiSis princs.
- nuTu Saabasi qarTvelia, an ase zedmiwevniT
rogor icis qarTuli ena da Cveni wes-Cveulebanio.
rom ara sparsuli samosi, qarTvelebisgan verc ki
gavarCevo, - eubneboda levani Teimuraz mefes.
- Zalian saSiSi kacia abasio, - upasuxa Teimurazma, - Zalian kargad vicnob mis Tvisebebs. igi, Cvenda
saubedurod, Tavis saxels avad Cawers qarTul matianeSio.
- saidan icis ase kargad qarTulio?
- hm, - CaiRima Teimurazma da kefaze mouTaTuna
xeli ymawvils, - bebia hyavda qarTveli, amas garda
samefo karze mravali qarTveli hyavs Sekrebili.
marto alaverdi-xani da xosrov-mirza eyofoda mis
gaqarTvelebas, magram veravin gaigebs Sahis znes
srulfasovnad. iqiT gaarjula es warCinebulni,
qveyanas wahglija qaixosro batoniSvili da undilaZianT alaverdi-xani. am alaverdim Tavisi qarTuli
saxelic ki aRar icis, esaa rom gvari axsovs sakuTario...
- Senc xom ispaanis karze izrdebodi, Sen rogorRa gadaurCi gadagvarebaso?
- dedaCemi yovelisfers Ronilobda, rjuli da
qarTveloba rom ar Semebilwa. cxonebulma papaCvenma
aleqsandrem es ver SesZlo da sakuTar Tavze zRo
gadarjulebuli Svilis gemoo.
levani maSin bavSvi iyo da bevri ram kargad ar
esmoda, magram erTi ram safuZvlianad SeiTvisa aras gziT rjuli ar unda gamoecvala da qristianobis sadarajoze mdgariyo mudamJams. zrdam
gonebac Sehmata ymawvils, cxovrebiseuli gamocdileba da magaliTebi Tavsayrelad hqonda, adamianuri buneba rom Seeswavla.
am Saabass mainc vera gaugo ra.
jer erTmaneTze miyolili gamefebani iyo Teimurazisi da luarsabisi, mere zedmoyolili maTi
qorwineba, rasac levanis gadadianeba mohyva. es
Saabasi ki gamudmebiT Tavs dastrialebda mis mier
gamefebul qarTvel gvirgvinosnebs.
saTvalavi aeria levans ramdenjer Semoesia sparseTi jer kaxeTs da
merme qarTls, mefeebi ki garbi-gamorbodnen lixs
gamoRma TavSesafarSi. merme ajanyebis umal ukan
brundebodnen, metwilad Teimurazi.
erTxelac abasma Semaxiis dasalaSqrad kaxTbatons laSqari sTxova. mefem yurebi arc ki gaapartyuna, ijda sawer magidasTan da rusTvels epaeqreboda leqsTa TxzvaSi. abassac gulwrfelad poeturi SemarTebiT SeuTvala:
- leqsebsa vwer da Cems axalmoyvanil colTan
verTobio.
- ra dros leqsebiao, abasi amis pasuxad yvelas
dagvarbevso, - eubnebodnen vezirebi.
Teimurazi ki daZabuli eZebda Sesaferis riTmas,
raTa axalawyobili taepi daesrulebina. bolos,
roca miagno Sesaferis sityvas,
- esec aseo... - wamoiZaxa da miubrunda vezirebs.
- ra gnebavTo? - hkiTxa.
imaTma ver gaubedes poetur STagonebaSi myof
mefes realobaSi gadmoyvana, raRac sayofacxovrebo
sakiTxebi moxsenes.
- amisTvis macdenTo? - datuqsa mefem isini.
- maSino, - moaxsenes, - SahinSahi laSqars iTxovda,
Tqveni udidebulesobis uariT SeiZleba abasi ganrisxdeso.
- ganrisxdes mereo, - mkvaxed miogo mefem vezirebs, - Tqvenc rom icodeT ra saucxoo Sepaeqreba
gamomdis rusTvelTan, saerTod SewyvetdiT omianobas
qveynierebazeo.
Saabasma leqsis daTaveba ar acala Teimurazs,
ise umal Seesia mis samflobelos da aiZula igi
imereTs gadaxvewiliyo. rodesac abasi Sevida ltolvili xelmwifis sadgomSi, sawer magidaze etrati
edo, zed ki leqsi ewera jer kidev dausrulebeli.
xelSi aiRo gragnili, ironiulad CaeRima da grZel
ulvaSze gadaisva xeli. mere daxeda nawers da
xmamaRla waikiTxa bolo taepi, razec SeCerda
mwerlis xeli:
`netai yvelam icodes, sofeli rogor mqnelia,
kacsa miandobs Ralatsa, mcbieri - viTa melia,
anasdad gardubrundebis, miT guli gardamelia,
mas arvin unda miendos... “
- dausrulebeliao, - Cailaparaka Sahma da iqve
Camodebul sawers daswvda da Tavisi xeliT miawera,
Tan xmamaRla Tqva is, rac dawera, - `ese naTqvami
Zvelia...~
- ase ajobebso, - daamata da saweri ukan moisrola. mere TavisTvis Cailaparaka da am naTqvamSi
mTeli Teimurazis suraTi daxata:
- arc amaSi uqnia gamCens es sacodavi Teimurazio.
esa Tqva, etrati magidaze dado da iqauroba
datova. magram ar miutovebia Teimurazis devna gamoedevneboda,
isic gadaixveweboda,
mere Semoirigebda,
mere isev gauwyreboda da
ase grZeldeboda karga xans, vidremde giorgi
saakaZem ar aiRo sakuTar Tavze Sahis TviTnebobis
alagmva.
Teimurazi mouravis umaduric darCa.
iqeT osmalo iqaCeboda da luarsabs utevda.
urdos ferad faSa miuZRoda, gadaTeles javaxeTi,
TrialeTi da manglisi. kvelTaSi beri daiWires
erTi da gzis Cveneba ubrZanes. man mefis sadgoms
55
uqcia mteri da sxva gziT atara. qarTvelebma
droulad Seatyobines luarsabs qarTlSi Semoparuli osmaleTis laSqris Sesaxeb, aba, SeumCneveli
xom ar darCebodnen... swrafad Sehyara laSqari giorgi saakaZem da taSiskaris viwroebSi gaanadgura
osmalTa ricxobrivad qarTvelebze aRmatebuli armia. rom ara beri Tevdores Tavdadeba, SeiZleboda
savalalod dasrulebuliyo TiTqosda es Tavautkivebeli mdgomareoba, Seicvleboda mdgomareoba qarTlSi da viTareba isedac saomar mdgomareobaSi
myofi osmaleT-sparseTis urTierTobaSi. sapasuxod
sparseTi Semoesia kaxeTsa da qarTls.
isev ltolviloba imereTSi orTa mefeTa Teimurazisa da luarsabisi.
daviT jandieri ki ganagrZobda winaaRmdegobis
gawevas. daumorCilebelma gurjebma imTaviTve mii pyro dampyroblis yuradReba. calke quTaiss wargzavna Tavisi elCebi:
- qarTlisa da kaxeTis mefeebi gadmomecio, giorgi imerTa mefes SeuTvala, - maTTan nadimi momnatrebia da mewviono. ise momenatra isini, rom
tfiliss Camovedi maT sanaxavad, isini ki Tqvensken
gamoqceulan Cemis SiSiTo. gana aseTi saSiSi varo?!
rom ara ganaxlebuli omi, Sahi ver gabedavda
osmaleTis gavlenis qveynebSi ultimatumebiT misvlas. es kargad iniSna levan dadianma odiTgan dginebuli sazRvrebis urRveoba Turme
SeiZleba erT mSvenier dRes dairRveso.
roca abasma Teimurazi moiTxova, kaxeTis mefe
imxanad levanTan afarebda Tavs da ise iyo SeSinebuli, leqsebisTvis arc ki ecala. maSin
arc rusTveli gaxsenebia,
arc lamazi coli,
arc patara levani, mrisxane mamidais-Svilis
sapativcemulod rom daarqva Tavis umrwemes Zes.
sul imis SiSi hqonda:
- vai Tu levanma gadamca Sahis elCebsao.
levanma ki daamSvida biZaSvili:
- rom ara elCobis wesi da Sens momavalze fiqri, Tavis yurebs xelSi davaWerinebdi da ise gavgzavnidi abasTano. mag verags odiSi qarTli da kaxeTi xom ar hgonia?! aq leng-Temurmac ver moikida
fexi da osmalebic Tavazianad mepyrobian. me rom
es elCi wamexdina, avyia abasi Sen gadagekideboda
da ar gagaxarebda. amitom gavuSvi ase mSvidobiTo.
qalaqidan jerac ar iqneboda gasuli sparsi,
rom quTaTisidan molemsrboli gamogzavna levanTan
giorgi imerTa mefem:
- sadarbazod giwvev Senca da Sens stumarsaco.
esec daswera wignSi:
`aseTive wveva mamia gurulsac gavugzavne da
56
isic gvewveva daTqmul dRes geguTis sasaxleSi.
CemTan erTad luarsab mefec iqnebao.”
quTaTisisken gzad mimavalT ambavi moutanes
kaxeTiTgan:
- metismetad Seawuxa Turme daviT jandierma
Semosuli sparsi da abass sul qarTulad daawyebina
ginebao.
- rac mefem Sewyvita brZola da dasavleTs
gaixizna, mis mere mometebulis ZaliT aviwrovebs
qarTlisa da kaxeTis tyeebidan momxvdurebso.
- yovel RamiT qarTuli razmebi jguf-jgufad
esxmian Tavs qalaqebSi dabanakebul sparselebs da
arbevso.
- karibWe ar moiZebneba iveriaSi, daviT jandiers
rom ar daemorCilos da idumal ar gaiRoso. Zili
daufrTxa SahinSahs. dRiTac da RamiTac usafrTeba
viwroebSi patar-patara razmebiT sparsul kohortebs
da gaerTianebis saSualebas ar aZlevso.
- bolos dagmanes karibWeni qalaqisani, magram
karCaketilni aRmoCdnen.
- Saabass cocxali TaviT ar unda wasvla saqarTvelodan, sanam datyvevebul mefeebs ar waasxams
irans.
- arada, dRiTidRe saSiSi xdeba abasis saqarTveloSi gaCereba, es bebiiT qarTveli jiuti gamodga
da fexs ar icvlis tfilisidan.
- piroba daudo lelais - Tavis cols da beWdiT daamtkica, rom araTu dasasjelad, aramed gasawvrTnelad mWirdeba luarsab mefeo, erTxans Tan
waviyvan da mermeT uvneblad davubruneb Tavis samefosao.
- aseTsave pirobebs aZlevs Teimurazs, magram
masTan kidev sxva angariSebi aqvs da ase iolad ver
gadaurCeba Sahis risxvas.
- TumcaRa masTanac fici-mtkiciT adasturebs,
Teimurazis sicocxles safrTxes ar Sevuqmni da
piradad vageb pasuxs orive mefis usafrTxoebazeo.
geguTs Casulebma moismines yvelas azri, waikiTxes Sahisa da lelais wignebi. abasi irwmuneboda da dawvrilebiT iwereboda, Tu ras upirebda
igi luarsab mefes:
erTi-ori datuqsva SeusmenlobisTviso, xrmalSi
wvrTna da axali saomari moqmedebebis dagegmva
osmaleTis winaaRmdego. Tanac axsenebs da allahs
madls wiravs, ase iolad rom gadaurCa osmalTagan
datyvevebas. amis gamo madliT moixsenia Tevdore
beri da mourav-xani.
igives imeorebda giorgi imerTa mefisadmi miweril wignSic. aq ufro meti mliqvneloba Cado Tavis sityvaSi moikiTxa gulTbilad maspinZeli, misi ojaxi da
SesTavaza mowmed Sahis sityvis uryeobisa isic Tan
wamohyoloda luarsabsa da Teimurazs da sakuTari
TvaliT exila am orTa wvrTna da Tu ram sakuTari
Tavis SiSic gagiCndes, Tavdebad evropeli patreebi
da abatebi iaxle da maT garemocvaSi iyavio. TavdebobisTvis mzadyofnas franciskanelTa ordeni da
iezuitebi acxadebeno. maTi dasturic daurTo Tavis
wigns.
lelai Tavis Zmas Txovna-mudariT savse wigns
ugzavnida:
`daujere Sahsao, Cemi qmari da batoni gulmowyaleao, sulac ara aqvs gamiznuli Seni dasjao. ubralod guldawyvetilia Senze, kaxTa mefe Teimurazs
rad ahyvao; ase ambobs Sahi: marTalia, Tqven erTmaneTisTvis siZe-colisZmani xarT, magram arc me var
ucxo, ojaxis wevrad viTvlebi, rac ar unda iyoso.
jandierma da Teimurazma Tavis saqmes mixedon,
RmerTi Seeweva maT, Sen ki Sens saqmes mixede. gevedrebi, Zmao, Camodi da mixede Sens samwysos. erTxans
ispaans wavideTo, guli gadavayoloT daRlilobisgan
da merme isev ganagrZe mefobao.~
sakmaod damajereblad JRerda lelais wigni,
magram levani da Teimurazi Saabass icnobdnen kargad
Tu ara, zomaze metad. Teimurazma uTxra damswreT:
- lelais, marTalia, eWvic ar epareba Tavisi
qmris gulwrfelobaSi, magram Cemi da luarsabis
xelSi Cagdebis mizniT abasisTvis did sirTules
sulac ar warmoadgens lelais motyueba da Tvalis
axveva. es kaci TvalTmaqcia da Tavisi akviatebis
aRsasruleblad yvelaferze wava. mis karze var
gamozrdili, me abass vicnobdi rogorc ufliswulobisas, aseve Sahad yofnidanac. amitom sruli safuZveli maqvs, ar vendo mas, luarsabma ki rogorc unda, ise gadawyvitos Tavisi saqmeo...
merme levanmac daamata:
- abass mec vicnob, lelasTan mis qorwilSi Teimurazs mec vaxldi. man kargad icis qarTuli buneba da Cvens grZnobebze xSirad TamaSobs. Teimurazic bevrs miambobda mis Sesaxeb. igi qarTveli ki
araa, mas mxolod bebia hyavda qarTveli, es aris da
es. amitom ar unda movtyuvdeTo. abasze ukeT iezuitebsa da franciskanel berebs vicnob. isini arasodes
wavlen papis nebis winaaRmdeg, pontifikosi ki sparseTTanac da osmaleTTan megobrul damokidebulebaSia, SiSobs, ar daZras osmalom Tavisi jari Sua
europis mimarTulebiT. amitom igi kuds uqicinebs
erTis mxriv sparseTs, raTa eomos osmaleTs da
amiT europisken ver gamoixedos, meores mxriv ki
osmaleTs qrTamavs da elaquceba, raTa am urjulom
ar waaxdinos saqristiano europa, Tanac sparseTze
aqezebs, amasiis zavs imowmebs, aio, rogor daarRvia
piroba iranis Sahmao. aseTi meryevi mokavSire sayrdenad ar ivargebs aseTi sapasuxismgeblo gadawyvetilebisas amas fiqric ar undao.
giorgi imerTa mefe ar ereoda am sja-baasSi, mxolod esa Tqva:
- me kargad ver gavrkveulvar abasis aseT daJinebul mizandasaxulobaSi. erTs ki getyviT da
gpirdebiT - rasac Tqven gadawyvetT, mec Tanaxma
viqnebi. gnebavT, omiT wavideT abasze da davlaSqroT
qarTli da gavaTavisufloT kaxeTic, sanamdis Zala
gveyofa. osmaleTi amaSi xels ar SegviSlis, piriqiT,
dagvexmareba kidec. erTiani ZalebiT gadavdenoT
yizilbaSebi Cveni miwa-wylidan. guSin luarsab mefis aRmzrdeli da sasaxlis sufraji Sadiman baraTaSvili gvewvia da sTxova patrons, abass xleboda,
me TviTon wagiZRvebio, arras dagiSavebs SahinSahio. meores mxriv daviT jandieri gzavnis malemsrbolebs da Teimuraz mefes Txovs saCqarod dabrundes kaxeTs da saTaveSi Caudges ajanyebas. es
mxolod mefeTa gadasawyvetia, vin ras izams. Cveni
Sekrebis mizania rCeva mivceT da davexmaroT, Tu
gvTxoven daxmarebasao.
mamia gurielma mdablad daukra Tavi mefeebsa
da odiSis mTavars da Tqva:
- wignebiT Tu vimsjelebT, abasi ise dagvixata
dedofalma, rom isRa dagvrCenia qristes rjulze
mivaqcioT da saqarTveloSi gavamefoT. magram luarsabisa da Teimurazis wvevis aseTi daJinebuli moTxovna mis av axirebad mimaCnia, Torem mas rom keTili ganzraxva hqondes, ar aaoxrebda qarTlsa da
kaxeTs, dabrundeboda ispaans da mefeebic mSvidobiT daubrundebodnen TavianT sambrZanebloebs. Cven
warsulidan gvxravs sulkurTxeuli demetre mefis
magaliTi, sakuTari fexiT rom ewvia noinebs urdoSi.
igi moakvdines, ra Tqma unda. TviTonac icoda es da
arc mteri malavda Tavis ganzraxvas. am SemTxvevaSi
ki abass motyuebiT surs Teimurazisa da luarsabis
xelSi Cagdeba. veraviTari europa, veraviTari moyvroba, veraviTari sufrajis keTilganwyoba ver Seatokebs abasis guls. mas SeuZlia mkvlelebi aqac
Semougzavnos da ise moakvdinos Tavisi mtrebi da
mowinaaRmdegeni. amisi bevri magaliTi arsebobs.
marto allaverdi-xanis idumali sikvdili ikmarebda
magaliTad. Cven Zala ar Segvwevs win aRvudgeT
Sahisa da sulTanis msgavs qmedebebs. roca undaT,
maSin Semogvigzavnian sakuTar saxlSi mkvlelebs
da TavianT axirebebs mainc daikmayofileben. veravin
- verc lelai da verc Sadimani ver damarwmuneben:
abasma xelSi rom Caigdos luarsabi da Teimurazi,
igi erT mSvenier dRes raRac xriks ar moufiqrebs
maT da tyvedqmnilT ar moakvdinebs. axla, am cxel
57
gulze ki abasi arc erT maTgans arasfers dauSavebs.
igi mxolod mama-Sviluri mzrunvelobiT daatyvevebs
da saqveynod daarwmunebs yvelas - iezuitebsac,
lelaisac, Sadimansac, luarsabs ase keTilad rom
moveqeci, samagierod man aseTi da aseTi avkacoba
Caidina da yvela maTgans aTqmevinebs, sikvdilis
Rirsni yofilan es mefeebi, ase rom gamovideT erT
dros maTTvis Tavio. axla giorgi mefisa ar iyos,
gadawyvetileba mefeebma Tavad unda miiRono.
- modiT sufrajsac movusminoT, ras iTxovs da
ra undao? - Tqva dadianma.
- uarze dgas, dadiano batono, uTxra giorgi
mefem, - ase ambobs, pirvelad piradad unda Sevxvde
luarsab mefes, mere Tqvenis Tavyrilobis winaSec
warvsdgebio.
- ar momwons, mefev batono, Sadimanis aseTi kekluci. jer iyo da, giorgi saakaZe daukarga saqarTvelos, axla luarsabs miadga, mere albaT yvela Cvenganis jeric dadgebao, - gabrazebuli toniT Tqva
levanma.
- nu cxarob, ymawviloo, - SeaSvela giorgi mefes sityva gurielma, - aq pirad-piradi grZnobebi
unda gadavdoT da saqveyno saqmisTvis unda vimsjeloTo.
- hoda, mec saqveyno saqmes mogaxsenebT, gurielo
batono, es CumaToba ra saWiroa. Tu saTqmelia
RvTisa da eris winaSe iTavos Suamavloba da pasuxic
agos Tavis qmedebazeo.
aq ze-wamodga luarsab mefe da Tqva:
- marTals ambobs levan batoni, magram Cemi valia, rogorc aRzrdilisa, aRmzrdels yuri davugdo
da merme gadawyvetilebas ise miviRebo.
yvelas daukra Tavi, madli moaxsena rCevisTvis
da darbazi datova.
Sadimani geguTis mosasvenebel palatebSi eloda.
man kargad icoda, luarsabi rom umisod ar gadawyvetda saqmes. ar gavida oriod saaTi da luarsabi
daTrgunuli saxiT Semobrunda saTaTbiro darbazSi
da ganucxada iq myofT, rom:
- me da Sadimani dResve gavemgzavrebiT tfilisso.
mZime dumili Camowva, daiZaba viTareba. yvelas
saxeze mwuxareba gamoixata imisa, rom erTianoba
isev gaibzara da yvelas Tav-TavisiT unda ebrZolaT.
- asev vicodio! - wamoiyvira levan dadianma.
umal yvelam Teimurazs gadaxeda. daTrgunuli
luarsabi TavCaqindruli idga Sua darbazSi, mere
yvelas saTiTaod gamoeTxova, maspinZels gansakuTrebuli madloba gadauxada da darbazi mZime nabijebiT datova.
- me Cemis laSqriT gavukvalav gzas Teimurazs
da kaxeTamdis Cavacileb. Tu saWiroeba moiTxovs,
58
mec Cavebmebi daviT jandieris amboxSio! - wamoiyvira
levanma.
- axla vicio, - RimiliT Tqva giorgi mefem, ratom ar SemouZRva sufraji Tavis mefes da Tavad
ratom ar gvauwya luarsabis gadawyvetilebao.
- ratomo? - ikiTxa mamia gurielma.
- levanis risxvisa SeeSinda. igi, ase Tu ise,
icnobs odiSis mTavris ficx bunebas, bevric smenia.
icoda, xrmalSi rom gamoiwvevda da ar daerideboda
mis xandazmulobas. Tavi ar gaifuWa moxucmao, daadastura arc Tu xumrobiT Teimuraz mefem.
- keTili da patiosanio, - Tqva gurielma, RmerTma mSvidobis gza misces luarsab mefes da
Cveni SiSi usafuZvlo gamodgeso. axla kaxeTisa
da Teimuraz mefis saqme gvaqvs gadasawyveti. marTalia levan batonma aRuTqva Tavisi laSqriT kaxeTs
wasvla da ajanyebaSi CarTva, magram iqneb luarsabis
gadawyvetilebis Semdeg manac icvala azri da eaxleba Teimurazi Saabass.
- es gamoricxuliao, - daadastura Teimurazma,
- magram verc imas dagavalebT, jandiers SeuerTdeT.
me vWirdebi axla kaxeTs, rogorc arasdros da
rogorc aravin. amitom me mzada var idumal gadavide
lixs da ajanyebul kaxeTs gadavi paroo.
- rasa brZanebT, mefev batono, - Tqva giorgi
mefem, - Cven ar vapirebT Cveni Tvistomisa da sisxlxorcis gawirvas. arc luarsab mefis gadacemas
vapirebdi, RmerTia mowme. es Tavad man gadawyvita
SadimanTan moTaTbirebis Semdeg. magram dawyebul
saqmes dagvirgvineba sWirdeba - de, iyos ise, rogorc
levanma Tqva. mec Cemis amaliT da, vimedovneb, gurielic Tavisi razmebiT warvuZRvebiT Teimurazs aragvis saerisTavomdis. imis iqiT kaxelni dauxvdebian
da arasfers gauWirveben. Tavis mxriv, arc igi
gviwyens, Cven Tu ver CaverTvebiT am ajanyebaSi,
aqeTac gvaqvs misaxedi Cven-Cveni mamulebi. Tu rom
ase ar vqeniT, osmalo uomrad waaxdens Cvens qveyanas.
amis iqiT Saabass gauoldeba kaxeTTan Sebma da
iransa da osmalo Turqs Soris saomari veli saqarTveloSi gadmoinacvlebso.
yvelas WkuaSi daujda giorgi mefis winadadeba.
am azrisa iyvnen imTaviTve TaTbirobis dawyebamdis.
windawin yvelas saTanado Tadarigi daeWira da
Tav-TavianT sambrZanebloSi Semzadebuli hyavdaT
laSqari. lixis qedis gadalaxvac momdevno dResTvis
daTqves. siCqare gadamwyveti iyo am SemTxvevaSi.
saWiroebis SemTxvevaSi brZolebiT unda gaekafaT gza Teimuraz mefisTvis. imereTis sazRvarTan
momdgarma gurielTa da odiSarTa laSqarma niSnis
micemisTanave gadmolaxes cxeniswyali da saRamoisTvis ajameTis, vardcixisa da geguTis sanaxebSi
amerikaSi:
niu-iorkSi:
164 Brighton 11 St.
Brooklyn NY 11235
Tel: 718-934-1700
Alt: 347-500-5037
Tel: 201-333-5555
www.barami.us
niu-jersSi:
84 Harbor Drive,
Jersey City, NJ 07305
Tel: 201-333-5555
delavareSi:
4 Lewis circle
Wilmington, DE 19804
302-930-0705
filialebi:
Tbilisi
quTaisi
rusTavi
baTumi
gori
bolnisi
Telavi
marneuli
amanaTebi
4-5 samuSao dReSi
aSS-dan saqarTveloSi
erTi paunti - 2.50$-dan;
amanaTebis gamogzavna
saqarTvelodan
avtomobilebis
yidva-gayidva
saqarTvelosa da amerikaSi;
avtomobilis, komerciuli
da piradi tvirTis
Sida gadazidvebi
aSS-Si.
www.barami.us
Cvens saitze
daregistrirebiT Tqven gagiadvildebaT:
- kredit-kartiT gadaxda;
- amanaTis statusis Semowmeba;
- amanaTis adgilidan aRebis SekveTa
www.barami.us
www.baramicar.com
www.facebook.com/Barami.us
59
dasces karvebi. dasavleT saqarTvelos am gaerTianebul laSqars win miuZRodnen ori mefe - imereTisa
da kaxeTisa; da oric mTavari - odiSisa da guriisa. iSviaTi erTsulovneba gamoavlines qarTvelebma.
Semdgomad amisa CvenTa mterTa gasaxarad es urTierTTanadgoma da Sexmatkbileba sul male daiSala Teimurazi uTavJamosaviT xan gamefdeboda kaxeTSi,
xan waarTmevdnen taxts,
xan daibrunebda,
xanac qarTlsac miitacebda da
mere orives erTad waarTmevdnen.
erTis sityviT, igi imereTsa da odiSs xSirad
stumrobda, ra Tqma unda, rogorc devnili da
taxtwarTmeuli, ukeT rom vTqvaT - umuSevari. mefeebze, ki, ase iTqmis magram piitikoss Seuferebelia
aseTi ram uwodo. misTvis mTavari samuSao muzebis
gamaspinZlebaa,
an Tu ara maTTan metoqeobaa,
an ukeTu maTTan brZola, raTa daiweros Sairni
mravalni da xmatkbilni.
es Teimurazi...
aqeT:
levanma Tavisi dai mariami colad SerTo mamia
gurielis Zes - svimons imis pasuxad, rom imerTa
ufliswuli aleqsandre gaeyara imave mamia gurielis asuls. Seikra axali samoyvro kavSiri imereTis
winaaRmdeg. ra Tqma unda, aleqsandres Tavisi colyofilisTvis cxvir-piri ar mouWria da ise ar gaugzavnia mamamisisTvis Tavisi asuli, magram mamisTvis
friad Seuracxmyofeli iyo Svilis ojaxis dangreva
da misi saqveynod gamoWeneba; da mere visi - imereTis
dedoflisa. amas mamia gurieli ver Seegueboda.
levans estumra cxel gulze da mikib-mokibulad
mimoikiTxa sadadiano. merme yasidad uTxra:
- levan batono, xom ar davmoyvrebuliyaviTo?
Sens sadar moyvares pirdapir inatrebs kacio.
mohyva da mouSva gudas Tavi da gaguda levani
qeba-didebiT.
levani ki is kacia, romelsac Zalian uyvars qeba, saamoa misTvis mliqvnelTa sityvebi, RvinosaviT
maTrobelaa. magram levani is kacicaa, romelmac
icis rodis moixmaros mliqvnelobaca da Rvinoc.
mamias qaTinaurebi malamod imitom ki ar xvdeboda, rom sjeroda misi gulwrfelobis, aramed imitom,
rom am qaTinaurebis ukan samxedro mokavSires
xedavda, SesaZloa - guriaze gavlenis mopovebasac.
levans moaxsenes, sxvaTaSoris, aleqsandre ufliswulis ganqorwinebis ambavi, ase rigad rom malavda
am ambavs rogorc erTi, aseve meore mxare. ulvaSebSi
60
eRimeboda dadians da yvelafers saukeTesod xvdeboda, Tu risTvis gaisarja es TeTri mela, ra hqonda
gunebaSi levanTan damoyvrebiT, magram es abdala
guruli, rogorc amas TviTon mamia gamoTqmiT ityoda
xolme, ver xvdeboda da verc acnobierebda, visTan
movida da visTan apirebda damoyvrebas. metismetad
rom gadaaWarba, levanma Tavazianad Seawyvetina:
- ese igi qorwili vqnaT, ara?! - da gadaisva
ulvaSebze xeli, mere neli moZraobiT miswvda italiaSi espaneTidan da espaneTSi axali miwebidan, xolo
odiSSi misionerebis mier Camotanil ucnaur samuguzle nivTs, raRac gamxmari balaxebi rom unda Cayaro, mere cecxli waukido, kvamli SeisunTqo piriT
da Caylapo.
- ucnauri xalxia, mamia batono, es Sengan gamoZevebuli italielebi. ager es momarTves, maxrCobs,
pirdapir, an ra awevinebT am eSmakis sayvirs mTels
europas, mikvirs da gamkvirvebia. ai, naxe, naxe, ra
saZaglobaao.
xveleb-xvelebiT gauwoda guriels Cibuxi.
- agi raia, levan batono, Turme axali miwebi
aRmouCeniaT did zRvebs iqiT. iq myofebi sul dabruebulebi yofilan am mosaweviT. ise, Tu gemo gouge, icocxle-Tqo, nametani kaia. me magaliTebr, momwons. am amosaZirkvi balaxis nergi vTxove don
qristoforesa, mxatvari romaa Tqvensas. uTuod
gamogigzavnio, dampirda.
- dawvavs cecxli da kidec wvavs magas. Cven ki
Cven saqmes mivxedoT, mamia batono, mag raRacaa Tu
genebos Cems saCuqrad CaTvaleo, maS, viqorwinoT...
keTili da patiosani. magram pirvel xans Sens siZes xom ar vewvioT quTaTiss?
uxerxulad SeiSmuSna mamia, zantad daiwyo uaris
Tqma ise, TiTqos arc araferio, magram ratom unda
SevawuxoT imerTa mefeo.
- eh, Cemo mamia batono, ar micnob Sen me kargad,
gana salxinod vewvioT im imerTa mefes... imedia,
Senc geqneba saamiso sababi da survili da mxarsac
amibam am saqmeSio.
saxtad darCa gurieli, ena daeba, pasuxic ver
gasca, magram gabadrulma saxem gasca mamias idumali
zraxvebi, ase aSkarad rom ar undoda gamoemJRavnebina es. atyobda, rogor eqceoda es TvalTmaqcobaSi gaWaRaravebuli kaci ymawvilkacis marwuxebSi...
da marwuxebi marwuxebs gaaCnia...
rcxvenoda sakuTari Tavis gamo.
egona, farul miznebs ise Sevasrulebineb levans,
TviTon azrzec ver movao, da Turme TviTon moeqca
mis xafangSi da iseTSi, mTeli cxovreba rom veRar
daaRwevda Tavs levanis sacecebs. axla fiqrisa da
ukan daxevis dro aRar iyo, orWofoba ufro metad
daazianebda mis mdgomareobas. levani kmayofili
uyurebda mamias Sinagan tanjvas, es ki uTxra sanugeSod stumars:
- mTlad asec nu ganicdi, mamia batono, me xom
ar movsulvar Sensas siZis saSovrad. es Sen moxvedi
CemTan rZlis mosapoveblad da mec Tanaxma var am
qorwinebis. an ratom unda viyo winaaRmdegi?! rogorc ityvian, mTavaria qal-vaJs SeuyvardeT erTmaneTi da Cven Cvenis mxriv yovelisfrad xeli unda
SevuwyoTo.
saarako qorwili gadauxades svimonsa da mariams.
qorwineba ganamtkica Zis - otias dabadebam...
da TiTqos uryevi kavSirebi odiSisa da guriisa, romelic risxvad unda qceoda imereTis mefeebs,
erT mSvenier dRes xuxulasaviT daiSala. marTalia
yvela aRvirebi levanis xelT iyo moqceuli, magram masac gamoepara erTi patara wvrilmani saukunis mama-Sviloba.
iqeT levanis mokvdinebis mcdeloba, razec didsulovnad daxuWa Tvali,
aqeT gurielobisTvis mama-Svils Soris Cabudebuli uxilavi qiSpoba imiT dasrulda, rom Svilma
mokla mama da miitaca taxti.
am ambavma SeZra levani da gaaxsenda is tkivili,
rac konstanti-mirzam miayena mas sayvareli papisa
da biZis mokvdinebiT. gamxecda levani, gzad vinc
ki xvdeboda, yvelas maTraxs urtyamda, sakuTar
Tavs ver Tokavda.
es is tkivili gauRviZa siZem,
miyuCebuli,
miCumebuli kaenis codva.
da sayvareli adamianebis dakargviT gamowveuli
sevda. guriaSi laSqrobis wina RamiT TavlaSi Caiketa da mTelis xmiT yviroda,
araTu tiroda,
an moTqvamda,
aramed yviroda,
Rrialebda araadamianuri xmiT.
es mamias glova ki ara, bavSvobaSi gadatanili
mwuxarebis amofrqveva iyo, ase rigad rom amodioda
drodadro da Tavis daviwyebis saSualebas ar aZlevda.
sastikad gausworda taxtis mimtacebels... da
wina dRiT rom ar daecala TavlaSi boRma, sakuTari
xeliT waaclida Tavs verag siZes. imTaviTve uTxra
dabrmavebuls:
- Sen isedac bneli xar, Tvalis Cini araferSi
gWirdeba! vinc mogeci, mimyavs ukan, Sen mainc araferSi
dagWirdeba. umadlode patara otias, cocxali rom
gadamirCio.
iZulebiT aRkveces berad svimoni.
Sin mimavalma Tavis das esec uTxra:
- man marto mamamisi ki ar mokla, amiT Cemgan undoda Tavis daRweva. mamiac rom arafer SuaSi yofiliyo, aseT saqciels Zlierebi sustebs ar patioben. magram CemTvis im Cveni sulganaTlebuli papisadmi tkivilma damiara sisxl-ZarRvebSi da ar
momasvena, Torem svimons sxvafrivac davimorCilebdi.
mTavari iyo mama ar moekla mas da amiT CemSi mxeci ar gaeRviZebinao.
es rom Tqva, mariami Secba moulodnelad. levanma
es iniSna da umal hkiTxa das mizezi.
- ar Segrisxavo, - piroba misca, - Sen Tavs geficebio.
levani mxolod mariams ificebda yovelTvis,
roca marTals ambobda, an dadasturebulad gaakeTebda imas, rasac ityoda. Tqmac icoda yovelTvis:
- mSoblebi da winaprebi meficebodnen. isini
cocxlebi aRar arian da TavianTi Tavi tyuilze
dasaficeblad damiTmes, cols ramdensac minda imdens
moviyvan da dRes amas davificeb, Tu xval imas,
naklebi fasi aqvs, Svilebi kidev ufro ar ijerieba. erTi mxolod dai myavs Seuryvneli da ucvleli,
romelic arasodes gamwiravs da arasodes gavwiravo.
hoda, icoda ra mariamma levanis es daTqma,
gabeda da uTxra:
- Cemma qmar-yofilmao, - Zmis TandaswrebiT ver
gabeda eTqva qmario, TumcaRa igi qmrad iTvleboda,
jvari jer kidev ar hqondaT ayrili, - damtyua
Seni sisuste. mec Cemda uneburad vuambe, rom Zmai
Cemi yvelaze metad gaabraza aleqsandre papis mokvlam da amis Semdgom igi mZimed ganicdis am ambavs
drogamoSvebiTo.
isedac xasiaTwamxdari levani kidev ufro ailewa saxeze:
- ra viTarebaSi gkiTxa svimonma Cems Sesaxebo?
- es iseT umniSvnelo dros moxda, roca amis
Sesaxeb araTu me, verc veravin gaifiqrebda, eSmaki
Tu hyavda Casaxlebuli gvamSi. mxiarulad iyo,
odnav nasvamic. bavSvs eTamaSeboda. im dRes moxda,
Teimuraz mefis Zis levanis dasaWurisebisa da sikvdilis ambavi rom SevityveT. me vTqvi, Cemi Zmis
sapativcemulod daarqva Teimurazma Tavis Zes levani-Tqo da vuambe, Tu ra gadaitane odiSs myofma
aleqsandre papisa da Zia giorgis mokvdinebisas.
ucnaurad gaielva sataniseulma sxivma svimonis
TvalebSi. cota ar iyos SemeSinda kidec. amitom
damamaxsovrda ase rigad es ambavi. swored maSin
gadawyvita mamamisis mokvla mxolod da mxolod
imitom, rom SenTvis evno da SenTan mosasvleli
gzebi yovelis mxriT Caexerga. es iyo rom Cemi
xaTri da ridi hqonda, Torem mec iseve momepyro-
61
boda, rogorc Sen - afxazTa mTavris asulso.
- mas saamisod gambedaoba ar eyo, es me Zalian
kargad vicodio, - Seawyvetina azris ganviTareba
levanma, - kargi, amis iqiT daiviwye gurielis coli
rom iyavi. Sen ukeTesi qmari Segferis da me amisTvis
vizrunebo.
esa Tqva levanma da dadumda.
am dRis mere levani dadian-gurielad ixseniebda
oficialur mimowerebSi sakuTar Tavs.
quTaTisSi sixarulisgan Tavi Wers ahkres guriasa
da odiSs Soris ganxeTqilebis Camovardnis gamo.
TumcaRa sixaruli did xans ar daacala levanma
imereTs, gaasmagebuli ZaliT Seutia mowinaaRmdeges.
isinic Tavs vis vai vaglaxiT icavdnen. axarkebda
da arTmevda miwebsa da mamulebs imerTa mefes. erTi iyo, rom quTaTisi ar nebdeboda mtrad mosul
dadians... esec maSin, roca jer giorgi, Semdeg ki
aleqsandre mefeebs yvelanairi imedebi hqondaT amowuruli da dRe-dReze elodnen sataxto qalaqis
dacemas. isini saxleuliT
xan gaenaTs iyvnen gaxiznulni,
xan mowameTas,
qalaqi ki upatronod hqondaT mitovebuli.
- me rom quTaTiss davrCeo, - ambobda aleqsandre
mefe, - ra wuTs SemomiRebs kars levan dadiani, ar
vicio. amitom misgan gaqcevas vamjobinebo.
quTaTisi ara da ar nebdeboda mrisxane mTavars,
esec mamuka batoniSvilis mxedarTmTavruli Tavdadebisa gamo. rom vera Selewa quTaTisis karni,
TviT mamuka Cauvarda xelT levans, ufro adre ki
mamai amisi mefe imerTa giorgi, Tavisi Zveli mokavSire da megobari, Semdgomad mtrad mokidebuli:
kakas xidTan Causafrda Tavisi kohortiT saqorwilod mimaval levans. das aTxovebda igi qarTlSi
axlad movlenil mefe rostomze. gzad imerTa mxare
unda gaevloT da swored amiT isargebla giorgi
mefem, vinZlo Semomakvdes xelSi es abezari dadianio. Tanac rostom mefesTan levanis kavSiri kargs
arafers moaswavebda imereTisTvis lixis qedi erTgvar saSiSroebis kedlad aRimarTeboda samefosTvis,
romlisganac yovel wuTs SeiZleboda midgomoda
momakvdinebeli dartyma win levani,
ukan rostomi,
win rostomi,
ukan levani,
ase iqneboda:
Tanac qarTlTan damoyvreba odiSs sparseTisken
gauxsnida gzas da sparseTsac evqsinis pontze gasvlis saSualeba miecemoda. ikvreboda erTgvari
marwuxebi -
62
irani,
odiSi,
kazkebi
iqmneba sazRvao placdarmi stambulze gadamwyveti ieriSisTvis.
Sah sefi amaze wamsvlelia,
levani amisTvis ocnebobs,
doneli kazkebi moisyides da zRvaze TurqTa
gemebs arbeven...
da es ganuwyvetliv xdeba am bolo drois ganmavlobaSi. am kavSiris wyalobiT osmaleTi dasustdeba, SeiZleba ise dasustdes, gaqres kidec saTvalavidan iseTive moulodnelobiT, rogoradac amoizida am ramdenime saukunis winaT, magram es saxeldobr imereTs kargs verafers moutans.
ormxriv alyaSi moqceuls,
guria meryevia,
raWa winaswar ganuWvreteli,
ra dRe daadgeba isev da isev qarTvelebidan,
aravin icis.
ra dRe ayara afxazeTs odiSis laSqarma, aranaklebs izams imereTSic. gana cota axsovs leonismieri gemo mosaxleobas?!
am varaudebSi iyo giorgi mefe, roca levani
Tavisi mayrioniT waadga Tavs Casafrebul imerTa
mefes. mzad dauxvda dadiani Semotevas. gamodis,
Ralats hqonda adgili. Tanac ise dauxvda, imis
nacvlad rom Tavi daecva, Tavdamsxmelebi iqiT aiyvana tyved da ganagrZo uSfoTvelad gza.
karga xans hyavda giorgi mefe datyvevebuli
levan dadians. rom mowyinda kata-Tagvobanas TamaSi,
maSin gauSva dauZlurebuli mefe.
ai, mamuka batoniSvils ki ver Seelia, imdenad,
rom Tavis satusaRoSi amoxada suli.
* * *
veraferma SeuSala xeli rostom xanisa da mariamis qorwils verc osmaleTis muqaram,
verc afxazTa darbevebma,
verc imereTis winaaRmdegobam.
es qorwili kurTxeuli gamodga, da mitom.
erTi iyo rom, rostomi uSvil-Zirod gadaego
am qveynidan da Tavis Svilobilad acxadebda jer
luarsab I-is SvilTaSvils, masac luarsabs. misi
udroo sikvdilis Semdeg ki Sahnavazd wodebul
vaxtang muxran-batons, romelsac gadaabara kidec
mamobilma taxti, - es mogvianebiT.
otias - mariamis Svils, TviTon zrdida levani,
maminacvlis oinebsac aswavlida, raTa saukeTeso
mmarTveli yofiliyo guriisa da SesaZloa odiSisic.
arc rostomi zardeboda geris aRzrdas, Tavis uxv
gamocdilebas uangarod uziarebda guriis taxtis
memkvidresa da Tavisi saTno da sayvareli colis
Svils. rostomi, yofili xosrov-miriza, kargad xvdeboda, rom erT mSvenier dRes am koxta ymawvils
unda gaeerTianebina guria-odiSi da omiT, Tu mSvidobiT Semoemtkicebina imereTi da afxazeTi. es ki
imas niSnavda, rom gaizrdeboda ambicia lixze gadmosvlisa da isic, Tu am droisTvis cocxali iqneboda, sixaruliT dauTmobda Tavis taxts otia I-ad
aRzevebul dadian-guriels. merme daumoyvrdeboda
bagratovanTa gvars, savaraudod kaxeTis Stos...
da es patara qveyanac amoisunTqavda.
sixarulisTvis da iveriis gabrwyinebisTvis Turme ra cota ram yofila saWiro.
- gare viTarebas me da levani movagvarebTo, ganagrZobda TavisTvis fiqrs tfilisur sasaxleSi
rostom-xani.
swored maSin gaaxsenda Tavisi yvela saxeli
dawyebuli bavSvobidan, damTavrebuli qarTlis mefobiT. sparseTs gamgzavrebamde axloblebi qaixosros
uZaxdnen. axla ise iyo gadaCveuli am saxels, rom
misi warmoTqma uSecdomod arc ki SeeZlo. aman
qarTuli enis ucnaur wyobaze daafiqra, Tanxmovnebi
rogor SeuTavseblad arian ganlagebulni, TiTqos
yviris sityvao. gadaCveuliyo qarTul metyvelebis
smenas. sparsuls aniWebda upiratesobas luarsab
pirvelis SviliSvili da daviT XI-is Svili. im
sparsulma metyvelebam da azrovnebam daanaTla
mas xosro-miriza, ioli gamosaTqmeli da dasamaxsovrebeli, vidre qaixosro, mokled gamoiTqmis - xosro,
iqac wamatebuli miriza saamuri sasmenia rostomxanisTvis.
Sah sefim rom Teimurazs taxti waarTva qarTlSi da gurjistanis am nawilSi igi gaamefa, ra
Tqma unda, xosroTi TanamemamuleTa guls ver moigebda. did xans ifiqra da isev rostomze SeCerda,
qarTul cnobierebaSic miRebulia da sparsTaTvisac
araa ucxo, bavSvobis saxeli ki arc ki gaxsenebia,
romc gaxseneboda, ar isurvebda mis gamoyenebas.
- qarTlis mefe qaixosro I, - Cailaparaka xmamaRla da Caecina.
- rostomi raRaciT waagavs qaixosros miuxedavad imisa, rom aso-bgerebi erTmaneTs ar emTxvevao.
mere misi fiqri isev otias gadaswvda - Tavis
gers. misi saxelic gaimeora, daakvirda xmovnebSi
garCenil `t~-s. mere Tavisi qorwili gaaxsenda,
Sebaxusebuli odiSelni rom mRerodnen, `odoiao~,
- ara?! odoia, otoia! - TiTqosda wamoyvirebaa,
magram xmauri ki araa, mravalxmovanebaSi Camjdari
siamovneba. amas da ase mxolod qarTvelebi Tu
imRereben da Tanac baxusiT aRgznebulebi. o-do-i-
a!!! erTi asoc SevcvaloT: `o-to-i-a!~ kargi TamaSia
sityvebTan, romelic TiTqmis arc ki gamegebao.
rostoms gasigrZeganebuli hqonda Tavisi yofis
sirTule. yvelam icoda da jer kidev daviwyebuli
ar hqondaT mamamisi dauT-xani:
svimon mefeze gaurkvevelis mizeziT Semomwyrali
Zmai, romelic Sah Tamazs eaxla, Semoikriba ra mefisa da qveynis orgulni. didis pativiT miiRo batoniSvili Tamazmac da misma beglarT-begebma. mejlisSi sapatio adgili uboZes Zmaze gulmosuls
da svimonTan sabrZolvelad amzadebdnen. svimoni
da daudi im luarsabis Svilebi iyvnen, romlis
winaaRmdegadac xuTgzis gamoilaSqra sparseTma
saqarTveloSi mTeli oci wlis ganmavlobaSi da
vera da ver daimorCila. axla am luarsabis Svilebi
erTmaneTs wakidebian da aseT SemTxvevas xelidan
gauSvebda Sahi Tamazi?! daudi xom nebayoflobiT
eaxla karze da kars rogor mouxuravda?! saxeli
daviTi yurTasmenaSi kargad ar jdeboda, amitom
daudi ajobebda, xolo daviTi daudad rom gamxdariyo, rjuli unda Seecvala. imis iqiT yvelafris
gakeTeba SeiZleboda.
daviTma uyoymanod dasTmo daviToba da winadaicviTa, ris Semdegac daudis damRiT dadioda qveynad
vidre aRsasrulamdis. mas rayami uboZes qarTlis
xanisa da yizilbaSTa laSqriT qarTls gamoistumres. igi tfiliss dajda mefed da qarTli gauyo Zmas:
tfilissa da qvemo qarTls Tavad marTavda,
danarCens ki svimoni, sataxto qalaqiT - gori.
orgzis daamarcxa svimonma daudi diRvamsa da
samadlos, farcxisTan marcxma taxts CamoaSora
svimoni yorRanaSvilis Ralatis wyalobiT brZolaSi
mefe daatyveves da Sahs mihgvares.
didis pativiT miiRo svimoni Tamazma, dauyvava,
lamis Taflad iqca, verc rwmena Seacvlevina mefes
da verc moxarkeoba aiZula. amitom karga xani
alamutis cixeSi gamoamwyvdia. qarTls ki ganuyoflad daud-xani daapatrona.
amasiis zaviT xan sparseTi iyo ukmayofilo da
xanac osmaleTi da amas did-didi Tu patar-patara
omianobebiT avlendnen. yvela maTgani saqarTvelos
zurgze gadadioda.
wamohyo Tu ara Tavi xonTqarma, Sahma datyvevebuli svimoni gaaTavisufla da qarTls daabruna,
daud xani ki iZulebuli gaxda misi morCili cixeebi
TaTrisTvis daeTmo, TviTon ki stambuls gaxiznuliyo. ase samarcxvinod daasrula mefoba daviT
XI-m, da es xalxs kargad axsovda.
osmaleTs myofma erTi TaTari derviSi gaicno.
ori wigni hqonda mas saaqimoi.
63
axlaRa moicala daviTma wignisTvis da mwignobrobisTvis.
axlaRa daakvirda qarTul yofa-cxovrebas, Tu
rogori uwignurebi vyofilvarT. am ramdenime saukunis ganmavlobaSi CamovrCenilvarT Turme msoflio
azrovnebas. mezobel qveynebTan ganuwyveteli omebiT
TavgabezrebulT wigni dagvviwyeboda Turme iseve,
rogorc mas mTeli mefobis Jams.
axlaRa daewafa osmalur literaturas da gansakuTrebiT im derviSis ori wigni gamoarCia saaqimoT.
- xalxs ar scodnia, ama Tu im sneulebas rogor ukurnos da am TaTar alqimikoss scodniao.
daiswavla misi moZRvreba da ori wigni erT
wignad aqcia - metwili Targmanis wyalobiT da
raRac wili Tavisi codnis wyalobiT. Sesaferis
sityvebs eZebda, raTa gaeqarTulebina wigni saaqimoi.
sinanuliT dasZenda daudi, aqamomdis qarTvelebs
msgavsi wigni ara gvqonia da amieridan ki gveqneba
samkurnalo karabadinio. bolos wamkiTxvels Txova: `Sendobas mibrZanebdiT keTilisa Tqvenisa enisagano.~
eh, daud-xan,
daud-xan!..
dasanania ugunureba qarTvelTa mefeTa, `iadigar
daudiT~ rom unda daimkvidro Seni saxeli qarTul
samecniero matianeSi. saxelmwifos matiane am dros
ar unda gadavSalo, Tu marTlac ginda Sendoba
gibrZano keTilisa Cemisa enisagan.
axla am daviTis Svili imave gziT igive viTarebaSi Semovida qarTls, waarTva ra taxti Teimuraz
mefes, romelic cnobili iyo xalxSi, rogorc yizilbaSebTan dauRalavad mebrZoli raindi,
kaci,
romelmac piradad iwvnia Saabasis sisastike mTeli europis winaSe cecxls misces misi wmida
wamebuli dedis sxeuli, ufro adre ki daasaWurises
misi ori mcirewlovani vaJi, romelTagan erT-erTma
ver gauZlo wamebas da jalaTebs xelSi Caakvda.
qarTlSi movida is kaci, romelic gamozarda
pirsisxlianma Saabasma, rwmeniTa da msoflWvretiT
muslimani. advili ar iqneba rostomisTvis taxtis
SenaCuneba warsulis aseTi damRiT.
man xalxi unda daarwmunos imaSi, rom movida
mSvidobiT da ara omiT, mosaSeneblad da ara gadasaSeneblad qveynisa. Teimurazic rom Tavgadakluli
mwignobaria, oRond piitikosi, esec damTxvevaa.
ubiri xalxisTvis sakmao sababia imisaTvis, rom
rostomi mefed ar miiRon da TviTonve janyiT gza
gauwmindonmaTTvis kargad nacnob Teimurazs.
rostomis arc codva ician da arc madli. marto is ician, rom daudis Svilia da Saabasis gazrdi-
64
li, rwmeniT muslimani da sparsulad aRzrdili.
Teimurazs bevrad ukeT icnoben misi ususurobac,
misi Tavdadebac,
misi Secodebac da
misi madliTac.
yvelaferi misi saukeTesoda aqvT gasigrZeganebuli.
am Tavsatexis Jams rogor ucnauradac ar unda
moCveneboda qaixosros, igive xosro-mirzad yofil
rostom-xans daxmarebis xeli levan dadianma gamouwoda, wavida ra sakuTari biZaSvilis winaaRmdeg.
imxanad mTels qveyanas pirze ekera guria-odiSis ambebi da imereTTan gauTavebeli qiSpoba. levanTan damoyvrebiT rostom mefem uari SeuTvala
imereTis mefe aleqsandres misi Zmis mamukas Svilobilad ayvanaze, giorgi mefe rom levans hyavda datyvevebuli, radgan igi cdilobda TviT misi qorwinebis CaeSalas.
- maS, rostomma raRatom unda iSvilos aseTi
kacis Svili da Tavisi taxti dautovos! saxelganTqmul levanTan damoyvreba qarTlis mefes gauxsnis
sakuTar xalxTan misasvlel guliskars.
Cumad fusfusebdnen qarTlSic da odiSSic, rom
am damoyvrebis moTave araTu levani, aramed TviT
rostom-xaniao.
imasac ambobdnen macneebi, rom idumal Tavad
wvevia dadians qarTlis mefeo. pirispir saaTobiT
saubrobdnen Turme,
raze,
es aravin icis.
mere isev idumal gauCinarebula rostomi odiSidan, rogorc ewvia.
ar gasula cota xani da levanma macne afrina
tfiliss rostom-xanTan winadadebiT mefes SeerTo odiSis mTavris dai. sazeimod
miiRo, yvelas dasanaxad da gasagonad levanis wargzavnili da Tanxmobac daufiqreblad SeuTvala.
es di plomatiuri gaTamaSeba mTelma saqarTvlom
dainaxa.
bevrs gulze moxvda es ambavi,
bevrs gauxarda,
bevrma isic Tqva:
- levan dadiani Tu ase-rigad endoba sparsis
mstovars, maSin Cven raRa gveTqmiso.
- etyoba, cudi mefe ar unda iyos, Torem brZen
da gonebamaxvil dadians ar gamoepareboda misi
zraxvebi da sakuTar das ase axalmosulze ar miarTmevda rostomsao.
marTlac, siyalbiTa da TvalTmaqcobiT levanTan
verras gaxdeboda rostom-xani, miTumetes odiSis
mamulSi da osmaleTis jaSuSebiT gadavsebul qveyanaSi. saubari gulwrfeli iqneboda, yovelgvari mikibmokibvisa da di plomatiuri reveransebis gareSe.
aseTi Sexvedrebi imTaviTve gamoricxaven zedmet,
arafrismTqmel sityvamravlobas. aq orive mxarisaTvis urTierTxelsayreli pirobebis SeTavazebisa da
saboloo saukeTeso gadawyvetilebis miRebis Sesaferisi atmosfero sufevda.
ras miiRebda erTi da
ras - meore,
amas mxolod dro gviCvenebda.
am Sexvedris Semdeg, bunebrivia, orive mxare
moqmedebas ise swrafad daiwyebdnen da daasrulebdnen
kidec, rom veravin movidoda gons da roca dadgeboda
sasurveli Sedegi, amas aRiqvamdnen rogorc momxdar
faqts visTvis sasargeblos,
visTvis mavnebels,
visTvis saSiSs,
visTvis maamebels
da a.S.
erTia rom, pirveli nabiji, romelsac qveynis
dasanaxad gadadgamdnen, unda yofiliyo yvelasTvis
moulodneli, rogorc mexis gavardna mowmendil
caze...
da asec moxda.
yvela msjelobda,
yvela kamaTobda...
rostomis qorwinebis ambavma TviT sparseT-osmaleTis dapirispirebac ki daCrdila Tavisi mniSvnelobiT.
ki,
iqorwina,
magram amiT ra?..
yvela xvdeboda, rom raRac didmniSvnelovani
moxda, magram jer ver ki gaerkviaT, Tu ra ido am
qorwilSi iseTi jadosnuri, aserigad rom aforiaqebda mtersac da moyvaresac. TviT sparseTic da
osmaleTic gaodnebulebi darCnen levanis nabijiT:
sad qarTli da sad odiSio,
sad rostomi da sad levanio?
an saidan mouvidaT azrad erTmaneTs damoyvrebodnen, levani sayvarel biZaSvils gandgomoda da
misi taxtis wamrTmevs Sekvroda.
kargi,
iqorwines,
iqorwines,
amiT ra...
ra sasargebloa es CvenTvis,
an iqneb sazianoo...
kiTxulobdnen
ispaansa da stambulSi,
damaskosa da alepoSi;
sparseTi kargad icnobda xosro-yofil rostoms,
osmaleTi saukeTesod icnobda levans.
Turme mTlad kargad ar scodiaT.
lamis iyo dazavdnen mxolod imisaTvis, rom
erTmaneTSi gaecvalaT mosazrebebi da Sexedulebebi
levansa da rostomze. sparselebi gaognebulebi
iyvnen, es is gamxecebuli giauri ar aris, yularaRasi
da ispaanis mourav-xani, osmaleTTan da avRanelebTan
brZolebSi gawaful-dabrZenebulio?! saidan sadao
maTi damoyvreba da ras unda moaswavebdes maTi
kavSirebi? erTmaneTTan sazRvaric ki ara aqvT, SuaSi
mtrulad ganwyobili imereTi da lixis qedia. bolos
ase daaskvnes:
- vnaxoT, dro gamoaCens maT Canafiqrebsao.
elodnen mniSvnelovan politikur naxtoms, magram
es lodini Wianurdeboda da TandisTanobiT simZafre
ekargeboda miTqma-moTqmebiT gamowveul lodins. cota xanSi miaviwydaT rostom-levanis kavSiri... orTave
Tav-Tavis saqmes Cumad da uxmaurod akeTebda.
sparseTma imTaviTve igrZno zRvaze gasasvlelis perspeqtiva, es ki imasac niSnavda, rom sparsul
laSqars eZleoda unikaluri Sansi, zurgidan daertya
Tavisi mowinaaRmdegesaTvis... cotac da pontois
evqsinusze sakuTar flots gaiCenda irani. iqiT
evropa da aqeT sparseTi giurjebis samefoebisa da
samTavroebis CaTvliT Seaviwrovebdnen osmaleTs
da SesaZloa iseve Tvalis daxamxamebaSi gaeqroT
Tvalsawieridan, rogorc aRmocenda. aqac erTi ,,magram” mainc arsebobda - imereTi yelSi gasCroda am
erTmaneTze gadabmul did Canafiqrs. es susti imereTi jerac ver daumorCilebia mZleTamZle levans,
TumcaRa mraval SemTxvevaSi dajabna kidec. aqedan
sargeblis gamotanac SeiZleba, rogorc qarTul
zRapar-TqmulebaSia, ise:
`yvavi daexsneba muxas, muxa momcems rkos.~
- yvavi rom muxas daexsnas, es me unda movaxerxoo,
- fiqrobda sparseTi da imereTs TavSefarebuli
Teimurazi Sahis mstovrebma Seagulianes, raTa eSuamdgomla levanTan, gaeTavisuflebina datyvevebuli
giorgi imerTa mefe da dazaveboda mas. Tavis mxriv
sparseTma ZRveni gamougzavna levans, erT spiloze
rom daeteoda, imdeni avla-dideba. is spiloc ufeSqaSa da yovelwliur jamagirad aTasi oqro dauniSna.
levanma zavis sanacvlod naxevari imereTi moiTxova, lixis qedze gadasasvleli odiSis samTavroSi
rom Sesuliyo.
amaze aleqsandre mefe uarze dadga. molaparakebebi karga xans gagrZelda, TumcaRa mainc uSedegod.
am molaparakebaTa msvlelobisas araerTgzis daarbia
65
levanma imereTi.
es gamwvavebuli urTierToba mxolod osmaleTma
ganmuxta - igi zRviT SeiWra kodoris xeobaSi da
aawioka dranda. es niSani iyo levanisTvis gaCerebuliyo imereTTan mimarTebaSi, radgan mis ukan Tavad
xonTqari idga.
momdevno wels sulTani erevnis cixes Semoewyo
da levans maSveli laSqari mosTxova. levanic
swored amas eloda, man SeuTvala:
- jer darbeuli kodoris gamo rac zarali
vnaxe, aminazRaure da maSvel jarze merme vilaparakoTo...
am pasuxis saTvalsaCinod ruseTs afrina elCoba,
raTa amiT murad sulTanis risxva daecxro.
asec moxda...
isic moxda,
rom ruseTma erT yurSi SeuSva elCis Txovna
da meoreSi gauSva,
levani sxva ukeTess arc eloda maTgan.
SemouTvales kniaz leons:
- ymadnaficoba ikisre da danarCenze mere movilaparakoTo.
odiSis mTavarma windawinve saukeTesod icoda,
aseT pasuxs rom miiRebda erTmorwmuneTagan, magram
am elCobam Tavisi movaleoba pirnaTlad Seasrula murad IV dacxra,
daacxro xarkma, isic mcireodenma da
im spilom, sparseTis Sahma rom uboZa.
aba levans raSi gamoadgeboda es goliaTi cxoveli, Tu ar osmalos mogeriebaSi, moTafvlasa da
damSvidebaSi.
or weliwadSi erTxel mougdebda xarks da
xonTqari odiSisken gamomxedavi ar iyo. iqamde
Turqi warmogzavnilebi Waobian gzebze atara, xmeli
mWadiTa da sami dRis nanadirevi mwyeriT gaistumra,
qaTami raa, isic ki ar daukla. Tavi Seacoda:
- aseT siRatakeSi vcxovrobT da ra xarks iTxovs sulTanio.
isinic naTqvam-nanaxSi darwmunebulni gulaCuyebulni dabrundnen stambuls da dawvrilebiT moaxsenes patrons, rac ixiles da rac gadaxdaT. Tanac
isic dasZines:
- mSivrebi varT da raRac gvaWameT, Torem im
giaurma leonma lamis iyo SimSilsa da Waob-Waob
ZunZulSi amogvxada sulio.
amaT rom stambolis sasaxlis sasadiloSi umaspinZldebodnen da isinic SimSilisgan daosebulebi
ver i pirebodnen saWmliT, am dros levan batoni Tavs
daesxa foTis cixes. windawin didZali feSqaSebi
gaugzavna foTis cixisTavsa da jaris-mTavars, xolo
TviT jariskacebi nair-nairi salafavebiT aavso.
66
elCebis gastumrebisTanave foTis faSasTan SeTanxmebisamebr Semoewyo cixe-simagres. Semowyobis umal
alayafi gauRes mTavars. ocdaxuTi zarbazani gadasca
garanizonma odiSis laSqars, isinic datvirTulebi
gaecalen foTs. marto levani da misi piradi mcvelebi darCnen qalaqSi. mTel jars TiTo uzalTuni
oqro dauriga. cixisTavma nadimi gaumarTa mwyalobels, mere SeTanxmdnen miuvali bastionebi daengriaT
da es doneli kazakebisTvis daebralebinaT, an arada
araferi ecnobebiaT stambulSi. amiT cixe-simagre
saWiroebis SemTxvevaSi ufro ioli asaRebi gaxdeboda xmeleTidan. levanma piroba aRuTqva:
- foTze moulodnelad ar gavilaSqreb. an ratom
unda gavilaSqro, roca Cven erTni varT, me gaWmevT
da gasmevT, fadiSahi ki mcire jamagirze gamyofebT.
CemTan kavSiri gerCioT sulTanis msaxurebasao.
- marTals brZaneb, levan batono, - uTxra cixisTavma, - Cven erT qvabSi vixarSebiT, Seni waqceva,
Cveni waqceva iqneba, Seni gamarjveba - Cveni gamarjvebao.
- maS, gaumarjos Cvens marCenal levan dadiansao!
- wamoiyvira foTis faSam da RviniT savse yanwi
sulmouTqmelad dascala.
merme Roris mwvadebiT savse Samfurs daswvda.
amiT sagangebod mianiSna levans is, rom CemTvis
sarwmunoebrivi akrZalvebi karga xania aRar arsebobs
iseve, rogorc SenTviso.
levani Caswvda qmedebis arss da gaeRima. am RimiliT man gamoxata is, rom isini samudamod SeTqmulebi iqnebodnen da erTmaneTze gadajaWvulni darCebodnen mTeli cxovreba. erTgavari SiSi amoqmedebda
maT erTmaneTis mimarT. am SeTqmiT gza sparseTs
exsneboda pontois evqsinusze. marTalia, foTSi
Turqebi isxdnen, magram misi sasicocxlo ZarRvebi
odiSis mTavris xelSi iyo da araTu sparseTi, an
osmaleTi, TviTon xdeboda yvelafris baton-patroni
ise, rom amis Sesaxeb srulfasovnad mxolod levanma
icoda. saWiroebis SemTxvevaSi foTis garnizoni
araTu patrons, an mis mters, aramed foTis patrons daemorCileboda.
WaobebiT garSemortymuli cixe-simagre zRviT
metadre mouxelTebeli rCeboda avismosurne mezRvaurTaTvis. foTiT levans evropisken exsneboda gza
da imisaTvis, rom yovelive es myari yofiliyo, amisaTvis sWirdeboda mas sparsuli zurgi, rasac misi siZe rostom-xani ganapirobebda. uTqmelad miuxvda
qarTlis mefe Tavis colis-Zmis Canafiqrs da isic
mixvda, vin Caagona mas es azri nikifore irbaxma,
igive nikoloz ColoyaSvilma.
(gagrZeleba Semdeg nomerSi)
67
68